Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 10
  1. #1
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    28,643
    Postimet n Bllog
    12

    Xhubleta shqiptare kalon n mbrojtje nga UNESCO si pasuri e gjith njerzimit

    VIDEO/ Xhubleta kalon n mbrojtje nga UNESCO, Margariti: Pasuri e gjith njerzimit


    Emri:  317634747_681649919985621_2260739627911870398_n-e1669739011203.jpg

Shikime: 132

Madhsia:  60.4 KB

    M n fund lajmi i shumpritur. Dosja e dijebrjes artizanale t xhublets u pranua n listn e Trashgimis Kulturore Jomateriale nn mbrojtjen e UNESCO-s. Ministrja e Kulturs, Elva Margariti thot se ky vendimin vjen si dhurat n 110-vjetorin e Pavarsis.

    Nj lajm i jashtzakonshm pr trashgimin ton kulturore, si dhurat n 110-vjetorin e Pavarsis. Pas nj pune t gjat, plot prkushtim t nj grupi t madh bashkpuntorsh, dosja e dijebrjes artizanale t xhublets u pranua n listn e Trashgimis Kulturore Jomateriale nn mbrojtjen e UNESCO-s. Xhubleta shqiptare, e lasht 4 mij vjet, tashm sht pasuri e gjith njerzimit,-shkruan ministrja.

    Si veshje e Alpeve t Shqipris, prfshir edhe pjesn e alpeve n Malin e Zi, xhubleta prfaqson veshjen m t hershme n Shqipri dhe n Ballkan. Ajo sjell mesazhet e qytetrimit ilir n kulturn popullore shqiptare.



    Koha Jone

  2. #2
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    29-11-2010
    Postime
    15,988

    Pr: Xhubleta shqiptare kalon n mbrojtje nga UNESCO si pasuri e gjith njerzimit

    Kjo sht videoja e dosjes s xhublets e realizuar pr kandidaturn e saj n UNESCO

    Xhubleta shqiptare sht regjistruar n UNESCO! Lajmin e ka dhn, ministrja e Kulturs, Elva Margariti e cila e ka cilsuar si nj lajm t jashtzakonshm pr trashgimin ton kulturore.

    “Pas nj pune t gjat, plot prkushtim t nj grupi t madh bashkpuntorsh, dosja e dije brjes artizanale t xhublets u pranua n listn e Trashgimis Kulturore Jomateriale nn mbrojtjen e UNESCO-s.” shkruan Margariti.

    Ndrkaq, m posht mund ta gjeni videon e dosjes s xhublets t realizuar pr kandidaturn e saj n UNESCO:




    Xhubleta, skills, craftsmanship and forms of usage

    UNESCO
    Ndryshuar pr her t fundit nga sirena_adria : 29-11-2022 m 19:06

  3. #3
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    28,643
    Postimet n Bllog
    12

    Pr: Xhubleta shqiptare kalon n mbrojtje nga UNESCO si pasuri e gjith njerzimit

    E lasht 4 mij vjet, Xhubleta tashm pasuri e UNESCO

    Emri:  auto_-640-0-1669739136xaapng-1441669740389.jpg

Shikime: 57

Madhsia:  13.2 KB

    Nj lajm i mir vjen nj dit pas 110-vjetorit t Pavarsis s Shqipris; Xhubleta shqiptare ka hyr n UNESCO. Lajmin e dha sot, ministrja e Kulturs, Elva Margariti, e cila ka njoftuar se xhubleta shqiptare, e lasht 4 mij vjet, tashm sht pasuri e gjith njerzimit!

    "Dua t ndaj nj lajm shum t mir. UNESCO miratoi n form unanime shpalljen e xhublets dhe dijebrjen e saj, pasuri t UNESCO-s. Nj thesar q n vrullin e kohs rrezikonte t zhdukje. Pr t ardhur n kt dit na jan dashur vite pune. Falenderoj do specialist q na ndihmoi pr dosjen e aplikimit. Pas nj pune t gjat, plot prkushtim t nj grupi t madh bashkpuntorsh, dosja e dijebrjes artizanale t xhublets u pranua n listn e Trashgimis Kulturore Jomateriale nn mbrojtjen e UNESCO-s,"-bri me dije ajo.

    Xhubleta sht nj veshje tipike e grave n Shqiprin Veriore, n Malsin e Madhe, Rugov, Dukagjin dhe trevat shqiptare n Malin e Zi. Xhubleta sht nj fund n trajt kmbane, q vjn e valzuar prfundi, sidomos n pjesn e mbrapme. Prbhet nga nj numr i madh copash e rripash t ngusht shajaku, t vn horizontalisht dhe t ndrthurur me breza gajtansh. Mbahet e varur n supe me dy rripa t gjr. N shek. XVIII, xhubleta bhej me shum ngjyra, por ngjyrat q kan arritur n ditt e sotme jan: t zeza pr grat dhe bardh e zi pr vajzat.

    Pjes t tjera t kostumit me xhublet jan: kraholine, xhoka, krdhokla, paraniku, kallmat e shputat, etj. Xhubleta sht me prejardhje t lasht. Paraqet ngjashmeri me veshjen e disa figurinave neolitike te gjetura n Bosnje, por edhe n vise t tjera q i prkasin mijvjearit t II p.e.s. Xhubleta e Malsis s Madhe sht trashgimi e qart e kulturs ilire, ndrsa emblema m e dukshme sht shqiponja. N misterin e xhublets jan nj seri simbolesh ku paraqesin lidhjet me fen katolike, besimin te zoti, dashurin dhe bukurin e femres malsore

    Syri

  4. #4
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    28,643
    Postimet n Bllog
    12

    Pr: Xhubleta shqiptare kalon n mbrojtje nga UNESCO si pasuri e gjith njerzimit

    Xhubleta!

    Emri:  xhubleta.jpg

Shikime: 57

Madhsia:  51.3 KB

    Xhubleta, kjo shprehje e pasuris shpirtrore, ky ansambl elementesh dhe dekoracionesh, simbolesh dhe kodesh, te cilat jan nj dshmi e nj vlere q tejkalon caqet e nj veshjeje t zakonshme tradicionale. do stoli dhe zbukurim, do simbol dhe kompozicion sht nj fjalor, sht nj histori, sht gjith mistika shumvjeare e nj populli, nj tradite q prfaqsohet nprmjet xhublets.
    Larmia dhe veantia e komponentve dallues si veshje, e cilsojn at nga m uniket e llojit t saj dhe nga m t paprsritshmet pr nga trsia prbrse e saj si veshje.
    Xhubleta ka qen dhe mbetet, sht trajtuar dhe konsiderohet si nj nga thesaret m t vlerta t etnokulturs son. Ajo ka bashkudhtuar n kohra pr t ardhur deri sot, si nj dshmi e gjall e nj shpirti t pasur, mendje t ndritur dhe dijeje q tejkalon caqet e racionales. Ajo dallon dhe prfaqson pr peshn e lart dhe solemnitetin mahnits t formave shprehse estetike. Si e till mbetet nj komponent i veant i prkatsis dhe veorive diferencuese me simotrat e saj, si veshje dhe si stolisje, si dallueshmri dhe e drejt krenimi.
    Xhubleta ka prfaqsuar dhe prfaqson veshjen malsore, madhshtin dhe ceremonialitetin, bukurin dhe ashprsin, stilin dhe delikatesn e nj veshjeje q erdhi pr t mbetur nj monument kulture, jo vetm i malsorve, t cilve u prket, por i gjith shqiptarve kudo q jan

    Albert Vataj

  5. #5
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    29-11-2010
    Postime
    15,988

    Pr: Xhubleta shqiptare kalon n mbrojtje nga UNESCO si pasuri e gjith njerzimit

    XHUBLETA E MALSIS

    Pasaport e trashgimis dhe prejardhjes ilire


    Xhubleta prbn nj nga elementet identifikuese tipike t veshjes s grave shqiptare, posarisht t Malsis s Veriut, ku si emblem kryesore sht shqiponja, si dhe simbole t tjera q paraqesin lidhjet me fen katolike dhe besimin te Zoti.

    Muzeu Historik Kombtar evidenton se xhubleta e malsis sht nj veshje me nj fund n trajt kambane, me forma mahnitse dhe shumllojshmri ngjyrash, por ato q kan mbrritur deri n ditt e sotme jan t zeza pr grat dhe bardh e zi pr vajzat.

    Pjes t tjera t kostumit me xhublet jan kraholina, xhoka, krdhokla, paraniku, kallmat, shputat, etj.

    Mbi t gjitha, sht nj veshje q nxjerr n pah bukurin dhe hiret e grave malsore. Malsia e Madhe, si nj qendr e hershme e banuar, e ka ruajtur dhe e ka trashguar xhubletn deri n ditt tona. Sipas shum studiuesve t huaj e vendas, prejardhja e saj i takon periudhs s qytetrimit kreto-mikenas, ka sht dshmitare e nj qytetrimi t lasht mesdhetar, pasi vjen nga m shum se 4000 vjet histori.

    Xhubleta sht nj veshje e punuar nga shajaku (zhguni) n katr liqe, e zbukuruar me fije spiku t zi e me form kambane, e valzuar, sidomos pjesa e prapme e saj.

    Te xhubleta jan prdorur ari, argjendi, mndafshi apo kadifja vishnje q njihej n t gjith Europn si veshje vetm pr aristokratt. Autori hungarez, Daniel Kornidez thoshte: As palloi e as ylberi nuk kan aq ngjyra sa xhubleta e grave kelmendase.

    Nj veshje sa mistike aq edhe mjeshtrore, sipas historianve dhe etnografve, xhubleta mendohet se vjen nga zonat bregdetare, por me kalimin e kohs sht ruajtur n zonat m konservatore, si sht malsia e Mbishkodrs dhe Dukagjini, n disa fise t Nnshkodrs q kishin zbritur nga Malsia, si dhe te shqiptart e Malit t Zi dhe ata t Rugovs n Kosov.

    Npr muzet e vendit jan disa xhubleta q datojn q nga vitet 1800 dhe n fillim t viteve 1900, t cilat kan edhe nj sr aksesorsh t rndsishm.

    Komitetit Ndrqeveritar pr Mbrojtjen dhe Ruajtjen e Trashgimis Kulturore Jomateriale t UNESCO-s q u mbajt m 29 nntor n Marok vendosi q kostumi popullor i xhublets malsore dhe dija artizanale e prodhimit t saj t jen pjes e lists s Trashgimis Kulturore Jomateriale t njerzimit.


    Konica.al

    https://konica.al/2022/12/pasaporte-...ardhjes-ilire/

  6. #6
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    28,643
    Postimet n Bllog
    12

    Pr: Xhubleta shqiptare kalon n mbrojtje nga UNESCO si pasuri e gjith njerzimit

    6 dekada dijebrse e xhublets, File Kola mban gjall traditn fisnike malsore



    Pr malsort, xhubleta sht nj veshje e stiluar nga zanat e malit q i ka shoqruar ata n do gzim apo hidhrim

    Me nj gjenez m shum se 4 shekullore, xhubleta sht nj trashgimi e muar e Kelmendit, por dhe krahinave n veri t Shqipris.

    File Kola, q n moshn 7-vjeare ka msuar nga familjart e saj profesionin e t brit t xhublets dhe sot 6 dekada m von, e ruan me fanatizm traditn.

    “Mua m ka punuar nna, m hert s’e mbaj mend se nuk i kam arritur gjyshet, por nna e tezja. Tezja ka qen shum m puntore se t gjitha ne, sht marr gjithmon me kt pun”, tregon File Kola.

    do pjes n xhublet ka nj kuptim specifik q lidhet me traditat dhe zakonet e zons.

    “Xhubleta sht veshja m e vjetr mbi 4 mij vjeare. Ka shum histori q vet nuk di t’i them t gjitha, por disa po. do pun e orapit dhe e xhublets e ka pasur domethnien e saj. Pr shembull iva e rruzs ka pasur domethnien e lules q ti ke qndisur. Ke pasur orape me gjarpr pr shembull, e sht br gjarpri me rruaza nga fund e deri n fillim. Pra, e ka pasur nj domethnie q sipas thnieve gjoja me prit gjarprin mos me ngrn bagtin, sepse n at koh kan pyetur vetm si i ke njerzit dhe bagtin, pra nuk i kan ndar nga rndsia”, thot ajo.

    Xhubleta q ju po shikoni ka nj rndsi t madhe pr Filen, pasi sht trashguar nga t paktn 4 breza.

    Njohja e lahuts si pasuri e Serbis nga UNESCO ka mrzitur jo pak malsort, t cilt theksojn se nse nuk do ishte nxitur ky proces, e njjta do kishte ndodhur edhe me xhubletn.

    “Pr ne ka qen nj simbol i mir q ka hyr xhubleta n UNESCO se edhe pak t qndronim ne, jo ne po ju dhe faleminderit prej jush, edhe pak t qndronim fjetur, na e morn si lahutn, pra si 2 simbolet m t rndsishme kombtare”, shprehet e moshuara.

    Specialisti i trashgimis jomateriale pran Drejtoris Rajonale t Trashgimis Kulturore Shkodr, Petrit Bilali thekson se sht pr t’u vlersuar ruajtja me fanatizm e xhublets nga veriu i Shqipris si nj vler e identitetit kombtar.

    “Zona e veriut t Shqipris ku gjallon xhubleta, identifikohet nprmjet xhublets, e ka ruajtur xhubletn, e ka dashur xhubletn dhe t gjitha komunitetet bartse t xhublets t dijebrjes s xhublets dhe t elementit q e kan jetzuar dhe e kan vesh tregon q komuniteti i Malsis s Madhe, Kelmendi, komuniteti i Dukagjinit, komuniteti i Puks edhe jasht kufijve t Shqipris, i Malsis s Madhe n pjesn e Tuzit, n malsi t Ulqinit dhe t rrafshit t Dukagjinit n Kosov jan ndjer shum krenar pr kt element dhe na e kan sjell t gjall deri n ditt e sotme”, shprehet Bilali.

    Xhubleta u b pjes zyrtarisht n UNESCO pas nj procesi t gjat dhe zyrtarisht bhet i pari objekt i trashgimis jo materiale i mbrojtur nga veriu i Shqipris.

    Euronews

  7. #7
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    29-11-2010
    Postime
    15,988

    Pr: Xhubleta shqiptare kalon n mbrojtje nga UNESCO si pasuri e gjith njerzimit



    Xhubleta si dshmi e identitetit kombtar

    VOA - Zri i Ameriks

    Shkurt 2022



    https://www.zeriamerikes.com/a/6439245.html

    Xhubleta si dshmi e identitetit kombtar

  8. #8
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    28,643
    Postimet n Bllog
    12

    Pr: Xhubleta shqiptare kalon n mbrojtje nga UNESCO si pasuri e gjith njerzimit

    XHUBLETA – Thesar i KOMBIT, tashm pasuri e gjith njerzimit!

    Emri:  xh3-1.jpg

Shikime: 31

Madhsia:  37.4 KB

    “XHUBLETA – Thesar i KOMBIT, tashm pasuri e gjith njerzimit!
    Nj falenderimpr Ministren Elva Margariti, Ministrin e Kulturs e pr gjith grat e malsis q na solln magjin e tradits n TIRAN.
    Xhubleta nuk sht thjesht veshje, por ansambl elementesh q prfaqson historin shumvjeare t kombit ton, dshmi e nj vlere t madhe kulturore. Shpallur nga UNESCO, trashgimi kulturore botrore!
    Krenari!”- shkruan Erion Veliaj.

    Emri:  xh1-2.jpg

Shikime: 37

Madhsia:  46.1 KB

    Emri:  xh2-1.jpg

Shikime: 30

Madhsia:  43.0 KB

    Emri:  xh3-1.jpg

Shikime: 31

Madhsia:  37.4 KB

    Emri:  xh4-1.jpg

Shikime: 32

Madhsia:  40.0 KB

    Emri:  xh5-1.jpg

Shikime: 30

Madhsia:  36.9 KB

    Emri:  xh6.jpg

Shikime: 29

Madhsia:  37.7 KB

    Emri:  xh7.jpg

Shikime: 30

Madhsia:  36.6 KB

    Emri:  xh8.jpg

Shikime: 30

Madhsia:  35.5 KB

    Emri:  xh10.jpg

Shikime: 31

Madhsia:  44.1 KB

    Emri:  xh12.jpg

Shikime: 29

Madhsia:  47.5 KB

  9. #9
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    28,643
    Postimet n Bllog
    12

    Pr: Xhubleta shqiptare kalon n mbrojtje nga UNESCO si pasuri e gjith njerzimit

    Me shume foto ne vijim...

    Emri:  xh13.jpg

Shikime: 30

Madhsia:  44.6 KB

    Emri:  xh14.jpg

Shikime: 31

Madhsia:  43.1 KB

    Emri:  xh16.jpg

Shikime: 26

Madhsia:  51.4 KB

    Emri:  xh18.jpg

Shikime: 25

Madhsia:  36.7 KB

    Emri:  xh19.jpg

Shikime: 26

Madhsia:  31.1 KB

    Emri:  xh20.jpg

Shikime: 26

Madhsia:  46.1 KB

    Koha Jone

  10. #10
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    28,643
    Postimet n Bllog
    12

    Pr: Xhubleta shqiptare kalon n mbrojtje nga UNESCO si pasuri e gjith njerzimit

    SPECIALE/ Etnografja Afrdita Onuzi rrfen historin e rrall 4000-vjeare t Xhublets: Shqiptart e ruajtn, se Alpet i dhan besn

    Etnografja Afrdita Onuzi, sjell botimin e rrall “Xhubleta”. N kuadr t prurimit t librit dhe ekspozits me kt veshje dhe objekte t tjera shoqruese n Institutin e Antropologjis (ASA), gjat “Ditve t Albanologjis” ajo rrfen historin e ksaj dukurie prej gjurmve t para 4 mij vjeare deri m sot



    Nga Anila Dedaj

    Etnografja Afrdita Onuzi, sjell botimin e rrall “Xhubleta”. N kuadr t prurimit t librit dhe ekspozits me kt veshje dhe objekte t tjera shoqruese n Institutin e Antropologjis (ASA), gjat “Ditve t Albanologjis” ajo rrfen historin e ksaj dukurie prej gjurmve t para 4 mij vjeare deri m sot.

    “Krkush tjetr nuk mun e maj”; “Asht e dhnave tona, prandaj e kemi rujt e do ta ruejm”; “Krkund tjetr nuk e gjen”. Jan vetm disa nga fjalt q Afrdita Onuzi, pat dgjuar plot gjysm shekulli m par, teksa ecnin rrafsh nga Nikaj-Mrtur, n Dukagjin e der n Shkodr. Gjat asaj ekspedite n Alpet e Shqipris, etnografja do t mahnitej krahas natyrs e mikpritjes me veshjen e “ujdisur” t xhublets; teknikn artizanale t krijimit, zellin e ruajtjes apo edhe legjendat q e rrethonin e krijonin dyzimet mes mitit e reales.

    Studiuesja i prcjell kto dshmi edhe prmes ilustrimeve, n botimin shkencor “Xhubleta” si dhe nj ekspozite unikale, t elur kt t mart n Institutin e Antropologjis Kulturore dhe Studimit t Artit, duke tentuar t krijohet mjedisi tipik etnokulturor i ksaj veshje. Shoqrohet nga t tjera objekte karakteristike, si nj karrige agallarsh, vendi i lahutarit, ku Afrdita Onuzi thot se n nj t ngjashme sht ulur Papa i Roms n Mesjet, stoli grash, breza pshtjellaku, e t tjera pjes t mbledhura nga “i dashuruari” pas xhublets, studiuesi Rrok Zojzi. Onuzi gjat ksaj ngjarje, trheq vmendjen mbi vlerat e rralla t ksaj pjese t trashgimis son, gjurmt e s cils, si rrfen datojn mbi 4 mij vjet m par.

    “N fakt edhe ktu konsiston specifika e ksaj veshje, si e that dhe ju, mbi 4 mij vjeare, fakt i dokumentuar nga arkeolog shqiptar dhe t huaj”, thot studiuesja etnografe Afrdita Onuzi, autore e librit “Xhubleta”.

    Ndonse n zanafill, hapsira e prdorimit t ksaj veshje ka qen m e zgjedhuar, prgjat ktyre mijvjearve sipas studiueses, e sjell deri n ditt e sotme n vendin ton jo vetm mjedisi natyror, por edhe ai njerzor...

    “Ka qen nj veshje, jo vetm n territorin e banuar nga parailirt, ilirt e m pas pasardhsit e tyre por q gjendej n gjith Pellgun e Mesdheut, ka e dshmojn t gjitha kto gjetje arkeologjike. Bashk me kto veshje i shtohet edhe pjesa e Iliris. Por ndryshe nga kto vendet e tjera t Pellgut t Mesdheut si Kreto-Mikena, Serbi, Bosnje etj., dhe zona t tjera, kjo veshje erdhi tek shqiptart duke kaluar te ilirt, e m pas shqiptart e Mesjets s Hershme dhe Mesjets s Von, deri n fillim t shekullit t XX-t, e patundur nga istikami, t themi prsa i prket forms s saj”, shprehet m tej studiuesja.

    Studiues t ndryshm, si rrfen Onuzi, e konsiderojn si veshje n form kambane t valzuar.

    “sht forma, sht sistemi dekorativ i prdorur n xhublet i cili na sjell jehonn e periudhave m t hershme historike. Dhe specifik tjetr sht q ndryshe nga veshje t tjera q psojn evolucionin e tyre jo vetm n form, por edhe n dekorative, xhubleta nuk ka ceduar fare. sht ruajtur krejtsisht brenda tipit llojit t vet pa psuar ndryshime q t na e tjetrsojn sadopak kt veshje”, thot m tej Onuzi.

    Xhubleta nuk sht prodhuar me porosi nga artizan t zons, por n gjirin e do familje shqiptare. sht pruar brez pas brezi nga grat tek grat. Nga nnat te bijat. Nga punimi i saj, me sqim, tek mnyra e veshjes, do detaj sht respektuar si ritual i vetm.

    “Ka pasur gra t zons q e prodhonin, e pr kt arsye kishte shije kolektive, kishte rregulla kolektive q ato nuk kalonin... Duhej dika q pranohej nga kolektivi, ishte brenda shijeve, brenda etnopsikologjis. Nj grua e nj zone tjetr nuk mund ta punonte xhubletn, pr shum arsye. E para, dhe kjo sht arsyeja, q kur ne dgjojm fjaln "ne jemi bij t xhublets", pra duhet ruajtur xhubleta me identitetin e saj dhe jo t veshjeve t tjera. Pra, jemi banor t ktij mjedisi gjeografik, ku ka qarkulluar xhubleta, Dhe kjo on “ujrat e mullirit”, q pse u ruajt n kt zon. Se Alpet, ku u ruajt, i dhan besn xhublets”, shton Onuzi.

    Si rrfen Onuzi, n esenc t konceptit t saj, n veshjen e xhublets studiuesit kan pikasur element t vendeve t ndryshme, si forma e fundit n Serbi, apo objekte t ngjashme t Mikens e Krets, mirpo konservimi i saj n Shqipri deri n ditt e sotme, u shoqrua m prshtatje n material me zonn klimatike t ftoht n Alpe.

    “E tjetrsoi n fakt n material sepse kur ishte n Pellgun e Mesdheut, nuk kishte material kaq t trash, por ishte prej liri. Dim q plhurat m t hershme jan prej liri, por fije t trasha q e ruanin at pamjen statike. M pas duke qen se mbeti n nj zon me dbor me t ftoht, u b me material leshi, me material t trash, gj q e prforcoi pamjen statike”

    Ndonse tanim ngjyra mbizotruese e xhublets sht e zeza, etnografja, thot se deri n tri shekuj m par, kjo veshje ka qen e plotsuar me nj larmishmri ngjyrash q i jepnin nj pamje m t gzueshme.

    “Xhubleta deri n shekullin e XVIII-t ka qen me m shum ngyra. E thon dhe shum udhtar t huaj, mes tyre nj udhtar hungarez q thoshte ‘as palloi nuk ka pasur kaq shum ngjyra”, rrfen etnografja.

    Tjetrsimi i ngjyrs n t zezs, sht rrfyer nga populli gojarisht si shenj zie, pr vdekjen e heroit, Gjergj Kastriot Sknderbeun, por par shekujt e von kur ndryshimi ka ndodhur, si tregon Onuzi, ky variant bie...

    “E thot populli kshtu, por n fakt sht br pr prakticitet. se nuk mund t lahej kollaj. U b e zez me qllim pr t pasur sa m pak ndotje.. Ndonse edhe pr ta pastruar xhubletn ka nj teknologji t veant hidhej mbi bor, dhe pastaj pastrohej duke e goditur q t’i binin papastrtit”, tregon ajo.

    Onuzi tregon se tradita e ka dash, q nj nuse t kishte n paj 5 xhubleta, nga dita q martohej deri n mosh t tret... Xhubleta e nusris quhej e mira. Ajo mund t vishej n festa fetare, ose n vitet e para t martess kur martoheshin vllezrit. E pasmira prdorej deri n moshn 40 vje. E treta i takonte nj dekade m pas n ciklin jetsor t gruas, ndrsa m tej pasonin e parakeqja dhe e keqja. Ndrsa me kalimin e viteve, stolit prdoreshin gjithnj e m pak.

    “Nj vajz n paj duhet t kishte 5 xhubleta, edhe mund t mos i kishte, por t’i merrte nga nna, nga gjyshja, t kalonte brez pas brezi e t trashgohej. Sepse t bje 5 xhubleta do t thoshte t angazhohej "nj ushtri" e tr pr ta punuar brenda nj kohe t shkurtr. N kto raste ndihmonin farefisi, vajzat, grat, kishte nj angazhim sepse krkonte shum koh, shum pun pr ta br xhubletn.”, shton studiuesja.

    Lidhja e grave shqiptare me xhubletn, sht kthyer pr grat e Alpeve n nj simbolik t fort. N librin "Xhubleta", Onuzi sjell n vmendje rastin e nj zonje t moshuar nga Berisha e Puks, q kishte t trashguar nj xhublet t mir, t ciln studiuesi Rrok Zojzi i kishte propozuar t'ia blinte e q ajo refuzonte prball do krkese ta jepte, pasi donte q ribashkimi me t shoqin t ndar nga jeta ta kishin si n martes, po me at veshje.

    “Ka qen n at goditjet e mia, ndjesit e mia pasi u ktheva nga ekspedita, kur morm vesh q nj grua n Berish t Puks, kishte xhubletn e mir t parn, t ciln Rrok Zojzi e kishte par dhe ndrronte ta kishte pjes t Arkivit. Kur hyn n bisedime me t ajo ishte n prag t vdekjes, dhe tentuan t’ia merrnin duke i ofruar nj shum me t vrtet t konsiderueshme pr kohn. Por ajo refuzoi sepse donte q ta kishte... Me at xhublet kishte ardhur nuse, dhe donte, q kur i shoqi t’i dilte prsri prpara, ta njihte duke e par srish me at veshje”, tregon Onuzi.

    Kjo ishte vetm nj dshir e zonjs s moshuar q u respektua ng fmijt e saj, por si thot Onuzi, nuk sht pjes e tradits.

    “Jo, nuk ishte pjes e tradits. Prgjithsisht n tradit ka qen q zonat me popullsi katolike, me banor katolik, kan shkuar t veshur, dhe jo me qefinin e bardh. Zakonisht katoliket kudo shkonin t veshura. Madje n Shkodr ka pasur, pr t’i prcjell, araft e kuq dhe araft e bardh. Kush vdiste i pari, i vendosnin araft e kuq me vete dhe i veshur me rrobat m t mira. Edhe burrat kur vdisnin n disa kujtime t autorve t ndryshm dhe priftrinjve q kan udhtuar n zonn e Dukagjinit, flasin pr dika t till. Ka pasur nj rast kur nj zotri vdiq, pr shkak t gjakmarrjes, dhe nuk e futn n dhem derisa u gjet edhe brezi i mir, tirqi i mir pr ta uar n at bot si zotni”, tregon Onuzi.

    Xhubletat jan punuar me gajtan e penj t fort, e pr t duhen nj numr i madh copash edhe rripash pr t’i dhn form kompakte. Ajo shkon deri n 14 kg e grat malsore si rrfen etnografja, e prkufizojn si veshje q "rri n kmb". Tri pjest kryesore t saj jan shtati, prehri e shpina, ndrsa ka nj sr elementsh t tjer si paraniku, pshtjellaku, krdhokla, kraholi, gryksja, kallmat, ruba e kres si dhe opakt. Onuzi rrfen se kjo veshje, nuk ka asnj t ngjashme n Evropn Juglindore.

    “Absolutisht me asnj lloj veshje, ndoshta m gjer, jo vetm n Evropn Juglindore. Kam pasur raste t shoh muze jo vetm t vendeve evropiane, t shoh edhe Muzeun e Artit Metropolitan, ku jan veshje t kulturave t ndryshme botrore po edhe muzet e popujve ballkanik. Xhubleta sht vetm n zonn e Alpeve t Shqipris.”, shprehet ajo.

    Jan t rrall stilistt, si thot Onuzi, q i qndrojn besnik, tradits s xhublets, duke synuar t mos devijojn nga origjinali.

    “Pr fat t keq shum rrall arrihet t ruhet pamja... Ka pak emra, si, Edlira Sula, q merret me veshje popullore. Dhe kur ajo ka marr guximin pr t riprodhuar xhubletn, sepse n fakt sht nj pun q krkon guxim, ka ardhur ktu (Instituti i Antropologjis Kulturore dhe Studimit t Artit-ASA) dhe ka konsultuar disa lloj xhubletash, duke gjetur edhe materialin m t trash pr t qen sa m afr materialit t xhublets. Nga ana tjetr, xhubleta do dhe ruajtjen e motiveve.Sot vm re q rndom i shtohen lule t ndryshme, q jan krejtsisht kundr natyrs s xhublets.”, thot ajo.

    Edhe n mnyrn se si vishet sot xhubleta n Festivale, apo ngjarje t tjera, Onuzi thot se shumica, vemas brezi i ri nuk i prmbahen mnyrs tradicionale q ajo sht prdorur nder shekuj

    “Do prjashtoja brezin e ri, q ka qejf ta vesh xhubletn pr t dal, por nuk ka qejf t’i rrij strikt disiplins s xhublets, edhe pjes t veanta t saj nuk vendosen n vendin e tyre, ndoshta sepse nuk e njohin. Dhe n kto raste edhe n festivale apo aktivitete t ndryshme, ne merrnim si konsulent t para, grat e moshuara, sepse ato nuk edonin as n radh, as n mnyrn e vendosjes s pjesve t veanta”, shprehet Onuzi.

    Por, n kto rrethana, a rrezikon tradita e xhublets t humbas?

    “Dije brja po! Rrezikon sepse krkon dije t bhet. Xhubleta krkon njohje t mir, nuk pritet n nj pjes, por prdoren pr disa rripa pr ta realizuar...Rripi i poshtm q krijon valzimin, duhet t jet m i gjat dhe m i gjer, pastaj vjen gradualisht duke u ngushtuar dhe problemi kryesor sht ngjitja e ktyre rripave q bhet me spik, me disa lloje gajtansh. Dhe kjo sht pun e vshtir shum e vshtir, q njkohsisht krkon t mos krijohet asnj rrudhosje, q siprfaqja t jet krejtsisht e rrafshuar”, thot studiuesja.

    Edhe vet Ministria e Kulturs e konsideron mbajtjen gjall t dukuris s xhublets si sfid. Xhubleta sht dosja e par q sht futur n proces pr t’u pranuar n UNESCO prej marsit t kaluar. E pasi ka kaluar fazn e par t kontrollit administrativ, si tregon Kumbe, pritet q n dhjetor komiteti t marr nj vendim.

    “Pr UNESCO-n do m vinte keq nse nuk e ka n avantazh madje do t thosha n maj t majave. Duhet t jet xhubleta e para n do drejtim , sepse sht nj veshje unikale, sht els edhe pr kulturn evropiane”, shprehet Onuzi.

    N pritje t vendimit t UNESCO-s, reflektimi krkohet prej institucioneve tona t kulturs pr t marr masa pr ndrgjegjsim e investim n komunitete, ku kjo dukuri, mund t vijoj t trashgohet.

    “Sigurisht duke mbshtetur s pari dije brjen dhe s dyti ne kemi Arkivin ton (pjes e IAKSA-s) shum t pasur me kt rast, sa mund t dgjojn ato q i kan n dor kto pun, t na krijojn mundsi pr ruajtjen n dollap t posam. Ne ktu bjm pun me mjete rrethanore mund t themi me kujdesin, me vmendjen, ne dashurin ton... Por sa do vazhdoj ruajtja me dashuri? Pra mjedis m t mir, kimikatet e duhura, publikime dhe ruajtja e panteonit t xhublets.”, shprehet ajo.

    Shqiptarja

Tema t Ngjashme

  1. Rritja n vendnumro e Shqipris, rajoni na e kalon n gjith treguesit
    Nga Duke_Of_Arberia n forumin Tema e shtypit t dits
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 17-05-2017, 05:06
  2. Ilai q shron gjith smundjet dhe q sht shptim i njerzimit.
    Nga ramazan_it n forumin Komuniteti musliman
    Prgjigje: 14
    Postimi i Fundit: 13-11-2010, 02:32
  3. "Pasurive te Njerezimit" te UNESCO-s
    Nga the admiral n forumin Kultur demokratike
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 21-09-2010, 20:08
  4. Prgjigje: 3
    Postimi i Fundit: 25-02-2010, 06:02

Fjalt Kye pr Temn

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •