Revista e njohur britanike: Shqipria, destinacioni befasues i ushqimit n Evrop

Emri:  ushqim.jpg

Shikime: 78

Madhsia:  75.3 KB

Pas nj shekulli trazirash, mirpritja e Shqipris mbetet e pandryshuar ndrsa refugjatt kthehen pr t rindrtuar identitetin e tyre kombtar duke kontribuar n turizmin vendas, shkruan revista prestigjioze britanike, Cond Nast Traveller nga impresionet e nj turisti t huaj prmes autores Stephanie Ravanelli.

Teksa shtis npr blloqet sovjetike t Tirans t pikturuara me ylber, Gjergji, nj miku im nga Tirana m fton n shtpi pr drek. T gjeta, deklaron ai n heshtje, duke kmbngulur se gruaja e tij e ka shtruar tashm tryezn.

S shpejti ulem prball nj mbulese tavoline t lyer me niseshte t ngarkuar me djath t thart mali, turshi t ndezura, mish qengji me maja rozmarine dhe sheg.

Pavarsisht nj shekulli traume t thell kombtare, shqiptart ende i prmbahen bess, kodit t lasht t nderit, pr ti prqafuar t gjith t huajt si nj familje t munguar.

Pasi Musolini pushtoi fqinjin e tij t Adriatikut vetm 27 vjet pas pavarsis s Shqipris (pas m shum se katr shekuj sundimi osman), hebrenjt evropian dhe shqiptar u mbrojtn n male nga mysliman dhe fshatar katolik si babai i Gjergjit e shum t tjer.

Pr krimin e ardhjes nga nj grup i pathyeshm katolik, Gjergji u burgos m pas nn regjimin stalinist t paslufts t Enver Hoxhs, nj ekzaltim makthi i Jugosllavis fqinje t Titos q e mbajti kombin nn mbikqyrje, t mbyllur hermetikisht dhe agrar pr pjesn tjetr t shekullit t 20-t.

Pastaj n 1997 erdhi lufta civile; kur pushteti i ri demokratik humbi parat e popullit prmes firmave piramidale, u boshatis n depozitat e kallashnikovve t vjetr rus dhe kinez dhe u larguan shqiptart, refugjatt e rinj t Europs.

Pikrisht n mozaikt e pjatave t Mesdheut lindor dhe jugor, shqiptart po rikompozojn identitetin e tyre t shkatrruar pas nj brezi t rimkmbur, duke marinuar ngadal nj ndjenj t re krenarie pr kombin e tyre arkadian, tashm n prag t antarsimit n BE.

Ne jemi si italiant, ushqimi sht n qendr t psikiks son, por askush nuk ka dgjuar pr kuzhinn shqiptare madje as Shqipria, qesh Tani Duka, nj arkitekt q m shoqron n rrethin e Bllokut, ish lagjen rezidenciale t Byros Politike q sht kthyer n nj enklav gastronomike plot ushqim dhe siguri.

U deshn atyre q u larguan nga Shqipria si fmij emigrant, duke punuar npr hierarkit e kuzhins evropiane, nga pjatalarse te shefat e kuzhins, pr t njohur potencialin e saj t qndrueshm nga ferma n tryez; sipas parazgjedhjes, nj komb fermersh pr mbijetes, prodhues t familjes artizanale dhe bujari t foragjeruar.

Fisht

Nj re e vetmuar vendoset si nj shtllung vullkani n shpatin e kodrs ndrsa kalojm prmes Fishts drejt Mrizit t Zanave Agroturizm, kushtuar Gjergj Fishts, poetit dhe fratit t dashur kombtar t fillimit t shekullit t 20-t.

Pronart e saj, vllezrit Altin dhe Anton Prenga, themeluan fondacionin Albanian Slow Food pjesrisht pr t mbrojtur prbrsit e rrezikuar si djathi, mishi i thar n mal, i prodhuar ather vetm nga tre familje n fisin Kelmend.

Vllezrit kan punuar n kuzhina n Itali pr 11 vjet m par, n vitin 2006, duke u kthyer n shtpin nga e cila kishin ikur kur ishin fmij; ata kujtojn burrat q tundnin kallashnikovt n arat e gjyshit t tyre dhe ende gjejn predha npr vreshta. Ata ndrtuan nj restorant gur m shkmb, nj tempull pr produktet e familjes, i cili tani mbshtet m shum se 400 familje; temjanin e tij, tymin e drurit t mbushur me rozmarin nga furra n ajr t hapur, t filetuara me tespihe t thata me spec djegs.

Ushqimi m fantastik vjen nga njerzit q kujdesen pr tre lop dhe 10 pem frutore, thot Altin, 40-vjeari i kuq si moll Cox nga puna n natyr dhe zelli ungjillor. N vitin 2016 ata restauruan viln e braktisur ku lindn.

T nesrmen n mngjes, nisemi me makin pr n Lagunn e Patokit, ku peshkatart hedhin rrjetat e tyre prpara se kasollet mbi shtyllat dhe flamingot t lvizin n reflektimin e ujit.

Sa m shum sakrific n prgatitjen e pjats, aq m shum mikpritje, thekson Diella Loshi, nj Sophia Loren me dhmb t hapur n t 60-at e saj, e cila fushoi n pyll ktu n vitet 1990 prpara se t ndrtonte nj shtpi dhe t hapte nj restorant n t.

Tirana

Nuk sht vetm skena e ushqimit q i ka dhn Tirans titullin Kryeqytet Evropian i Rinis 2022. Pas trmetit t vitit 2019, BE ka investuar mbi 34 milion paund n restaurimin e trashgimis kulturore t Shqipris, prfshir arkitekturn n kryeqytetin e stilit sovjetik.

Muzoleumi i Hoxhs, nj piramid brutaliste me linjat heroike t posterave t Agitpropit, aktualisht sht veshur me skela dhe rezidenca e tij nj pallat mbretror modernist n kopshtet tropikale t Bllokut sht vendosur t bhet nj qendr kulturore.

Ka bunker t shndrruar n galeri, nj kultur kafeje q ka qen prej kohsh n fllusk dhe postera duke vizituar lokalet si Komiteti, Heming ay dhe Radio.

Bregdeti

Pas prfundimit t komunizmit n 1991, plazhet shqiptare ishin ato t fundit t egra n Evrop. N vitet 2010, turistt italian dhe ballkanik ndoqn valn e par t kampistve t guximshm. Tani ka plane pr nj aeroport t ri dhe nj tunel t bregdetit (at t LLogaras).

Dhrmiu

Fshati malor me nj kube ortodokse blu dhe rrug me kalldrm zigzag q krkojn kmb dhie pr tu ngjitur, fshati Dhrmi u themelua nga kolonit greke t shekullit t 17-t. Sot, nj qen Akita i ngjashm me ujkun udhzon mysafirt n vilat prej guri, harqet dhe pishinn e pafundsis t restauruar bukur t Zoe Hora, hoteli i par i vrtet luksoz i Riviers, pjes e nj nisme t qeveris pr t rigjallruar 100 fshatrat.

Gjirokastr dhe Berat

Kshtjellat osmane ulen si kurora t rnda n majat mbi qytetet e Beratit dhe Gjirokastrs t mbrojtura nga UNESCO; muret e kalas jan ende pjesrisht t banuara. Ky i fundit sht nj qytet pazari mbi nj kodr pallatesh t ruajtura mir, si kuti muzikore t grumbulluara me dru qershie
.
Disa jan ende t pushtuara nga dinastit bektashiane t brezit t 10-t, t cilt prtojn rreth vatrave t zjarrit t shekullit t 17-t t ulur mbi qilima lkure delesh.

Prmet

Rruga pr n Prmet sht e rrethuar nga Vjos, nj nga lumenjt e fundit t egr t Evrops, nj shirit me penel blu me bojra uji prgjat gjelbrimit t harlisur t peizazhit.

Shumica e vizitorve vijn ktu pr t ecur n parkun m t madh kombtar t Shqipris, t thurur me bredha t Hotovs.

Kisha e Santa Maria di Leus qndron e mbuluar me pyje arre n buz t nj lugine, ndrsa nj ur mesjetare osmane qndron mbi banjot e lashta gjeotermale.

Nj rezidenc tregtare e restauruar e shekullit t 19-t, Villa Prmet prmban dhoma me dysheme druri dhe oxhaqe, ndrsa ushqimet dhe gatimet pin nj shenj historis s pasur t kuzhins s rajonit.

Nivica

Pak alpinist, por m seriozt, arrijn n kanionin e Nivics nj nga m t gjatt n Evrop n rajonin e pakt t eksploruar fisnor t Kurveleshit me shkmbinj dhe pyje t dendur.

Kampi Nivica mund t duket si nj kamp safari afrikan pronari i tij suedez e kaloi fmijrin e tij duke udhtuar npr kontinent prve se atit e tendave n shtylla u mbuluan me kasht nga romt dhe u tundn mbi kanionin e Nivics, nj prarje e gjithfuqishme parsore n toka e banuar nga shkaba t rralla egjiptiane dhe e mjegulluar nga ujvarat.

Koha Jone