Koh m par, dhe egzaktsisht 109 vite m par n 28 nntorin e famshm t vitit 1912 kur u deklarua Pavarsia e Shqipris n ballkonin e Sarajeve t Vlorajve nga ismail Qemal Bej Vlora dhe u ngrit Flamuri i Sknderbeut thekat e t cilit ishin qndisur nga Marigo Poi, n pikturn originale t asaj dit t pahaurruar, n krah t djatht dhe t majt t Ismail Beut ishte nj Hoxh dhe nj Prift Orthodoks, dhe krahas ktyre ishin atdhetart e njohur q mezi qndronin n at ballkon t vogl dhe ashtu t gzuar i treguan popullit t Vlors dhe t gjith Shqipris lajmin e madh e Pavarsis.
N t 40 firmat e gjndura n Fletn e Firmtarve t Pavarsis ishin 10 Firmtar nga Kosova, 17 Firmtar Mysliman nga Shqipria, 11 Firmtar Orthodoks dhe 2 Firmtar Katolik, pra e firmtarve ishin patriot nga Kosova.
N ditt e sotme kur Kosova u lirua nprmjet lufts s popullit t Kosovs dhe UK me ndihmn vendimtare t NATO-s, kur Kosova u shpall shtet i pavarur me 17 shkurt 2007 e njohur nga mbi 100 shtete por me nj flamur dhe hymn ndryshe nga Shqipria, deytrimisht lind idea se si mundet q nj komb si shqiptart t ndar n 5 shtete fqinj edhe sot e ksaj dite e kan t pamundur t realizojn nj shtet natyral (jo-Shqipri e madhe) t sajn.
Sidoqoft koha do t tregoj se sa t ndershme dhe reale do t jen deklaratat e fuqive t mdha se Shqipria dhe Kosova duke i integruar n BE s bashku me vndet fqinje t rajonit do t mund t realizojn aspiratat shekullor t bashkimit n BE pa kufij.
Sigurisht gjat ktyre viteve t pavarsis s Kosovs kan dal dhe probleme t mdha prsa i prket bashkimit, sepse shihen difenrenca t ndryshme kulturale, gjuhsore, tradite, religjioze, arsimore dhe ligjore.
Disa nga prfaqsues t inteligjencs dhe politikan kosova t prfaqsuar nga Nexhmedin Spahiu dhe Halil Matoshi kan reklamuar n disa tv shqiptare dhe kosovare iden se Shqipria dhe Kosova jan dy kombe t ndryshme. Madje Nexhmedin Spahiu disa vite m par ka hedhur iden e bashkimit t Kosovs n nj federat me Turqin.
Libri m i fundit i studiuesit Nexhmedin Spahiu Kosova dhe Shqipria n t ardhmen m afr apo m larg njra tjetrs, ishte pjes e nj tryeze diskutimi n UET me dt. 09/11/21, me t ftuar pedagog, studiues dhe figura t ndryshme t politiks e diplomacies, ku ai prsri shprehu iden se Kosova m Shqiprin jan dy kombe t ndryshm dhe dy identitete kombtare t ndryshme (https://liberale.al/diskutimi-ne-uet...ete-kombetare/).
Kto ide jan paraqitur dhe nj vit m par nj nj libr t prgatitur nga Lulzim Peci dhe Agon Demjaha, me asistenc t Valdrin Ukshinit shkurt 2020 nga `Fondacioni Shoqeria e hapur per Shqiperin` , me titull: ``Dekonstruktimi i ides s bashkimit: e ardhmja e marrdhnieve n mes Kosovs dhe Shqipris `(http://.kipred.org/repository/doc...%8b_167427.pdf).
-Idete se , Shqiptart n Shqipri dhe Kosov asnjher nuk kan jetuar brenda nj administrate t prbashkt dhe unike shtetrore.
-Idet se n kohn e Perandoris Osmane ata ishin t ndar n vilajete t ndryshme, dhe ndrkaq, pas shpalljes s Pavarsis s Shqipris dhe Luftrave Ballkanike, ata jetuan pr gati nj shekull n dy shtete t ndryshme (Shqipri dhe Jugosllavi).
-Dhe idet se gjat ktyre dekadave, Shqipria rrall ka treguar nj qasje t qndrueshme dhe pkrahse ndaj shqiptarve n Kosov, qoft gjat sundimit t Zogut, apo edhe t Enver Hoxhs,
-Idet se t dy vndet kan jetuar realitete trsisht t ndryshme politico shoqrore n kto thuajse 100 vjet kan shkaktuar diferenca thuajse dramatike mes Kosovs dhe Shqipris,
kan qn thelbi i supozimeve edhe t Nexhmedin Spahiut, dhe Halil Matoshit se Kosova dhe Shqipria jan dy Kombe t ndryshme dhe dy identitete kombtare t ndryshme.
Madje Halil Matoshi ka shkuar edhe m larg duke zvndsuar fjaln komb me popull dhe duke pretenduar se Tirana zyrtare prfundimisht njohu kombin e ri kosovar dhe se Shqipria dhe Kosova jan dy kombe ngaq niset nga pikpamja q vendos shenjn e barazimit mes kombit dhe shtetit. Por kjo sht nj pikpamje lehtsisht e kritikueshme nga mjaft shembuj q ilustrojn se kombi dhe shteti ekzistojn jo rrall ve e ve (https://.ikvi.at/?p=4177 nga Andrea Stefani).
Prse kjo ambicie e disa grupeve politike dhe mesa duket edhe fetare krkojn dhe pretendojn se Shqipria dhe Kosova jan dy Kombe t ndryshme dhe dy identetitete t ndryshme?
Idet e librit ``Dekonstruktimi i ides s bashkimit: e ardhmja e marrdhnieve n mes Kosovs dhe Shqipris bien posht lehtsisht po t shihen disa aspekte:
-Historike, sepse trevat shqiptare kan qn shum t lidhura me njera tjetrn gjat pushtimit Osman madje dhe paraosman; kt e trgojn se lvizjet anti osmane kan patur nj rrjedh t vazhdueshme direct vetm n trevat shqiptare si n veri ashtu dhe n jug dhe n vashkpunim me njra tjetrn madje madje Historia e Gjergj Kastriotit tregon se shum komandant ushtarak t ushtris s Gjergj Kastriotit ishin dhe nga veriu si treva e Dukagjinit, nga treva e Malit t Zi, nga trevat e jugut si Vlora, Muzeqeja, si dhe nga Shqipria e mesme, pra nuk ka patur ndarje historike,
-Ndarjet administrative t kohs s pushtimit Osman shkaktuan me t vrtet nj ndryshim t tregtis dhe drejtuesve vendor por ato nuk penguan ndjenjat e kundrshtimit ndaj pushtimit Osman dhe pavarsisht metodave osmane t detyrimit t popullats t paguante taksa m t larta ndaj t krishterve, apo favoreve ndaj t konvertuarve si dhnia e ofiqeve e gradave dhe rrushfeteve, ndarja administrative nuk ndryshoi as identitetin si shqiptar dhe as dshirn pr t qn t lir, t shqiparve,
-roli ndarjes fetare me t vrtet shkaktoi nj dmtim t rnd t ndjenjs atdhetare sepse nj pjes e drejtuesve mysliman (po ashtu dhe t disa klerikve t krishter). nuk deshn nj Shqipri t pavarur (kujto Lidhjen e Par t Prizrenit n t ciln Kahrarname-ja krkonte bashkim me Turqin dhe zbatimin e Sheriatit (por edhe aty n at Lidhje, morn pjes nga t gjitha trevat e Shqipris, pra nuk kishte dy identiete t ndryshme pavarsisht fes).
-Realitetet e ndryshme q jetoi populli shqiptar pas coptimit t Shqipris nga Konferenca e Ambasadorve , i ndar, pr t jetuar n shtete t ndryshme, ishte njlloj si ndarjet administrative n Vilajete nga Perandoria osmane e cila e bazonte ndarjen tek traditat e grupeve t popullats dhe pranin e nj popullat t przjer pr do vilajet, - nuk ndryshuan opinionin e popullsis shqiptare q e identifikonin vehten si nj komb dhe nj identiet. Kjo vrtetohet nga ajo q shkrova m lart pr prbrjen e Firmtarve t Pavarsis.
Pra dhe shqiptart e Kosovs e ndjenin se ishin nj komb- nj identiet dhe jo dy sikundr shprehet z. Spahiu n librin e tij t paraqitur pr promovim n UET.
S fundmi mendoj se diferencat gjuhsore dhe prbrja etnike e shqiptarve t Kosovs nuk prbn problem pr t krijuar dyshime pr identitetin kombtar t Shqipris dhe Kosovs, madje ktu duhet t prqndrohet vmndja e Ministrive t Arsimit dhe Akademis t t dy vndeve, pr t minimizuar diferencat q egzistojn ndarja shekullore midis trevave shqiptare e kryesisht asaj t Kosovs.
Idet e grupeve t disa politikanve dhe disa prfaqsuesve fetare dhe laik t Kosovs se Shqipri-Kosov jan dy Kombe dhe dy identitete Kombtare t ndryshme, mendoj se jan pjes e nj konspiracioni t politikanve fqinj dhe disa grupeve brnda ktyre dy vndeve q paguhen nga jasht pr t mbajtur faktorin shqiptar t dobt , t coptuar dhe n grindje t vazhdueshme duke u bazuar n mos pasjen e nj shtylle religjioze t njjt e cila s bashku mkollonn Atdhe do t prbnin nj shtet stabl shqiptar ose n variantin m minimal nj Konfederat shqiptaro-kosovare.
Ky binom Fe+ Atdhe i cili n t vrtet nuk egziston pr Shqiprin , Kosovn dhe trevat e tjera t marra s bashku, ka krijuar nj Shqipri t dobt dhe sot nj Kosov t dobt, por q me tolerancn fetare dhe bashkegzistencn fetare q egziston n popullatat shqiptare n t gjitha trevat shqiptar t kombinuara me ndihmn e ndrkombtarve (sidomos ai i SHBA), do t kemi mundsin e art q t integrohemi s bashku n t ardhmen i gjith faktori shqiptar n Ballkan.
Shpresoj gjithashtu q edhe mediat tona t mos promovojn ide t tilla anti kombtare nga prfaqsues jo normal t inteligjncs kosovar, t cilt vazhdojn me zell t ndezin pasionet e sherrit, t ndarjeve e t dasive, brnda faktorit shqiptar dhe as ti ftojn.
Ka ardhur koha pr nj bashkim shpirtror, kultor, arsimor dhe ekonomiko-politik midis dy shteteve dhe jo t dgjojm tingujt dashakeq t grrnetave t prarjes fetare dhe kombtare, ndoshta t nxitur nga lobet antishqiptare.

Prof. Dr. Pirro Prifti