sht folur shum pr elitat t cilat duhet t drejtojn vendin dhe ti japin mundsin pr t ecur prpara n rrugn m t mir t mundshme me qllim q vndi t prosperoj dhe integrohet me botn, kryesisht at perndimore.
Vet fjala Elit vjen prej frngjishtes - `eslire`, ose nga latinishtja `eligere`, q d.t.th., me zgjedhur (https://.collinsdictionary.com/di.../english/elite).
Elita intelektuale jan intelektual t shquar ose intelektual superior si klas q quhen edhe inteligjencia e vndit.
Sipas sociolgut Mills Elita intelektuale prbhet nga Lidershipi politik, Drejtuesit e ushtris, Elita Korporatave (ose ajo ekonomiko-financiare dhe e bankave), n t cilat luajn rol mosha n prgjithsi e tret, gjinia, kryesisht meshkujt, etnia q mbizotron, arsimimi i lart, dhe klubet apo shoqatat kulturore-sociale.
N Shqipri problem m i madh ka qn se kush e ka prfaqsuar elitn drejtuese shqipare ndr vite dhe se far zgjidhjesh i ka dhn ajo vndit.
Sigurisht me Elit kuptohen disa njerz t fuqishm, t pasur ose t talentuar, brnda nj grupi t veant, vndi t veant apo t nj shoqrie t veant, pra me elit i referohet njerzve m t mir dhe t t aft t nj grupi social prkatisisht.
Pra kjo elit prbhet nga intelektual t cilt e formojn kt grup dhe n kt elit intelektuale prpfshihen elita intelektuale kulturore,Elita intelektuale politike, elita kulturore ekonomike, elita intelektuale militare, por dhe ajo religjioze e t tjera t cilat n shum raste e izolojn vehten nga pjesa tjetr e grupeve shoqrore.
(https://.quora.com/hat-is-the-di...llectual-elite).
Zakonisht, kjo elit intelektuale drejton vndin nprmjet Elits politike.
Shkurtimisht mund t themi se n Shqipri, Elita intelektuale ka ndryshuar shum ndr vite. Nse gjat kohs s sundimit Osman, elita intelektuale shqiptare u modelua sipas modelit t rilindjes kombtare me qllim q t krijonte nj Shqipri t pavarur dhe nj shtet t mirfillt shqiptar, n t ciln elita kulturore prbnte forcn goditse pr t krijuar nj Shqipri t till, egzistonin n at periudh edhe drejtues ushtarak t cilt krijuan etat pr t luftuar e liruar vndin, madje edhe individ religjioz t t tre feve q prkrahn kt strategji.
Asnjher elitat nuk mund t jen t trashgueshme ashtu si ndodhte n monarkit e vndeve t ndryshme t bots.
Nga kjo Elit intelektuale doli Elita politike e cila u prpoq t drejtonte vndin nn drejtimin e Ismail Qemalit.
Megjithse Pavarsisa e Shqipris u realizua nprmjet vendimeve t fuqive t mdha t cilat krijuan nj shtet t coptuar shqiptar, pr shkak se krijimi i nj shteti t fort realizohet nga binomi Atdhe+ Fe, Shqipria mbeti nj shtet i dobt sepse njra an e binomit nuk egzitonte si e tr, duke shkaktuar nj drejtim t vndit jo normal, qoft pr shkak t ndrhyrjeve t vndeve europian, qoft pr shkak t fqinjve q trhiqnin sipas traditave religjioze komunitetet dhe ata q drejtonin kto komunitete, por edhe pr shkak t vendosjes n mnyr artificiale n drejtim t vndit t njerzve jo t prshtatshm, por q paguheshin nga t tjer pr t mbajtur vndin n anarki, njlloj si e prshkroi Noli n shkrimin pr pes Anarkit:
E para, anarkia fetare: katr fe t ndryshme, q skan zn rrnj n zemrn e nj populli pagan.
E dyta, anarkia sociale: ktu ska as klas bejlersh, as klas bujqsh, as klas burxhoazie.
E treta anarkia morale: Ktu i padituri i di t gjitha dhe i pazoti sht i zoti pr t gjitha.
E katrta, anarkia patriotike: ktu brenda n nj dit, si me magji, tradhtori bhet patriot dhe patrioti tradhtor,
E pesta, anarkia e idealeve: ktu idealet jan t errta, t shtrembra e t mumifikuara t Fanarit e t Buhars prfyten e prleshen n nj luft pr vdekje me idealet e gjalla, elegante dhe t ndritshme t Perndimit.
Kto lloj Anarkie shoqruan shtetin shqiptar t cunguar q nga krijimi i saj deri n vendosjen e rregjimit t Enver Hoxhs, pavarsisht se n kohn e mbretit Zog, anarkit e sipr prmndura u ligjruan nprmjet vendosjes s nj xhandarmrie injorante. N kohn e mbretit Zog, Elita intelektuale e shprnadr kudo n Ballkan , Europ dhe SHBA, pati mundsin t marr frym pjesrisht pr shkak t interesimit shtetror pr t`i afruar n drejtimin e shtetit.
Gjat lufts nacional-clirimtare Elita intelekutale shqiptare u faktorizua dhe u kthye n nj Elit nacionaliste q prkrahu pushtuesin pr shkak se ata ofruan nj Shqipri Etnike duke u kthyer n tradhtar t vndit. Kurse pjesa tjetr e Elits intelektuale i u bashkangjit Frontit Demokratik dhe ushtris nacional-clirimtare e cila u prkrah nga tre aleatt e mdhenj t WW2: SHBA-BRSS-Britania e Madhe.
Dihet q Elita nacionaliste lind shovinizmin, dhe shovinizmi lind paragjykimin, fanatizmin dhe rracizmin ((https://.quora.com/hat-is-the-di...ectual-elite); i till ka qn ish Kryeministri kuisling Merlika, nj shovinist dhe rracist i klasit t par pavarsisht njohurive t tij.
N kohn e diktaturs q zgjati 45 vjet, u formula nj Elit e re intelektuale e cila prjashtoi elitn e vjetr t paralufts. Kjo elit e re intelektual u bazuar kryesisht tek Elita kulturore dhe Elita ushtarake, por denimet e tepruara dhe egzekutimet deformuan elitn intelektuale me kalimin e kohs. Kshtu q u formula nj Elit intelektuale e deformuar e drejtuar nga Elita politike e asaj kohe e prbr nga puntor, fshatar, apo q kishin mbaruar shkolln e partis, t nderuar por pa shkoll ose pa kultur. Kur sistemit komunist i erdhi fundi, pr shkak se Gorbaovi i BRSS n marveshjen e Rejkjavikut me Reagan, dhe me vendimet e Katovics e shprbu Bllokun komunist, me prishjen e murit t Berlinit.
Kjo shkaktoi n Shqipri shprthimin e nj vale urrejtje ndaj rregjimit dhe padyshim edhe shprbrjen e tij. Shmbja e diktaturs komuniste n Shqipri pati disa veori negative, t cilat ashtu si po e shohim edhe n dit tona 30 vjet m pas, shteti shqiptar mbeti i dobt, me nj sistem politik t ri por t krijuar djallzisht nga Ramiz Alia, i cili vendosi porsi gurt e shahut, ish sekretar dhe ish sigurimsa, n krye t paritve t reja pluraliste, me qllim q pushteti politik, ekonomiko-financiar, t vazhdonte t mbetej n duar t klass s drejtuesve t dikurshm partiak dhe t lehaqenve t tyre.
Dihet q Shqipria me shmbjen e komunizmit nuk pati dissidenc t vrtet, por vetm njerz t paknaqur, njerz t vn nga PPSH q t hiqeshin si t paknaqur, t persekutuarit politik t cilt uditrisht afrsisht gjysma e tyre ishin prkrahs t komunizmit por t dnuar nga komunizmi; i vetmi person faktikisht dhe ligjrisht dissident mbeti Pjetr Arbnori nj njeri i nderuar, i cili pasi i lirua nga burgu u zgjodh nga PD si Kryetar Kuvendi.
Edhe Kadare i promovuar dhe prkrahur fuqimisht nga diktatura me disa ofiqe drejtuese politike, por me tepr nj talent oborri, i nxitur nga R.Alia, bri sikur u arratis jasht vendit n mesin e vitit `90, por prsri ky person nuk mund t bhej prfaqsuesi i nj sistemi t ri, dhe mbeti si lakuriqi i nats, midis dy botve duke shar at q kishte lpir para disa kohsh dhe duke lpir at q kishte shar n kohn e demokracis.
Kshtu q Elita intelektuale n Shqipri mbeti nj pseudo-elit me njerz q hiqeshin dhe viheshin sipas orekseve t drejtuesve t partive.
Nj faktor tepr negativ mbeti dhe mbetet emigrimi i popullsis (drain brain), i cili ndikoi dhe ndikon n mos arritjen e nj stabiliteti politik e pr pasoj edhe n mos krijimin e nj Elite stabile intelektuale n Shqipri.
Duke mos patur nj Elit t vrtet n Shqipri madje dhe n trevat shqiptare q jan prfshir n shtete t tjera, ato pes anarkit e Nolit kan vazhduar duke mbizotruar her njra e her tjetra dhe duke e ln Shqiprin pr 30 vite n nj shtet jo t stabilizuar me konflikte t mdha politike e sociale, si n vitet `90-`91, `97-`98, 2007, dhe n do moment t zgjedhjeve lokale apo parlamentare.
Pr pasoj gjat ksaj kohe u shkatrrua hierarkia profesionale, meritokracia, dhe nn justifikimin se Shqipria ka qn nn nj diktatur t egr komuniste, u nnvlersua ligji, pronat, u vun n drejtim t qeverisjes loklae dhe qndrore militant dhe t ashtuquajturit `intelektual provincial` (katundar), t cilt dmtuan rnd administratn, institucionet, madje dhe Akademin e shkencave.
Sot megjith, prpjekjet, Elita intelektuale prbhet elita e rreme politike, nga pseudo elita kulturore, ku dominojn reminishencat e diktaturs, dhe nga individ t pasuruar `me djersn e ballit`, pr t cilt vetting-u duket t bj pastrimin e domosdoshm n politik, dhe kudo ku ka patur shkelje t rnda t ligjit.
Vetm n kt mnyr Elita intelektuale e sotme, mund t bhet e vrtet, sigurisht duke vepruar edhe si Mbreti Zog i cili, arriti n at koh t mbledh njerzit m t mir intelektual t mundshm shqiptar nga jasht shtetit.