Emri:  Cika-03.jpg

Shikime: 1585

Madhsia:  50.2 KB

Forcimi i shtetit shqiptar dhe n veanti miratimi i nj legjislacioni bashkkohor ku spikati kodi i ri civil, hapi rrugn pr fillimet e prfshirjes s femrave n t gjitha fushat e jets si: kultur, arsim, sport deri edhe n siprmarrje. Ato bn nj luft t hapur kundr zakoneve t vjetra dhe bestytnive q e izolonin dhe e persekutonin femrn shqiptare.

Pas formimit t shtetit shqiptar, Ikbal ika bashk me disa zonja t tjera, krkuan me urgjenc domosdoshmrin e rregullimit dhe prmirsimit t pozits s gruas shqiptare n shoqri. Ikbalja dha nj kontribut t rndsishm pr ngritjen e nivelit arsimor, edukativ E kulturor dhe sidomos atij emancipues pr grat dhe vajzat.

Intelektuale e shquar, gazetare me pen t mpreht, publicistja Ikbal ika z nj vend shum t rndsishm n historikun e gazetaris shqiptare. Ajo ka qen kryeredaktorja dhe administratorja e par e gazets Arbria. Nga pasioni i madh pr shtypin, ajo mori prsipr prgjegjsi akoma m t mdha duke u br pronare e disa revistave, si: Java, Shpresa Kombtare, Ylli i Mngjesit dhe Gruaja Shqiptare. Ishte gazetare aktive me funksione drejtuese te revista Minerva, si edhe n disa t tjera t prkohshme, si: Arbenia, Rilindja e Arbris, Vullneti i Arbris etj.

Emri:  Cika-01-780x439.jpg

Shikime: 6292

Madhsia:  29.7 KB

Gazetat dhe revistat q ajo drejtoi, nj vmendje t veant i kushtonin shtjes s gruas. Sporti dhe edukimi fizik ishin pjes e politikave t emancipimit t gruas. Te revista Shqiptarja vihet re nj lajm q bn t ditur se kto zonja kishin organizuar disa gara noti, por ato kishin guxuar t organizonin n Kor nj gar t madhe t automobilave. Shqiptarja ishte nj revist tjetr e prjavshme, organi i shoqris Gruaja Shqiptare, ku Emine Toptani ishte nnkryetare e shoqats dhe Parashqevi Qirjazi ishte sekretare.

Pasi kishin br nj udhtim t gjat npr t gjitha qytetet e Shqipris pr t biseduar dhe propaganduar daljen nga errsira t gruas shqiptare, ishin plot optimizm pr fillimin e mbar t njrs prej punve t shumta q kishin ato.

Bashk me bashkshortin Nebil ikn dhan nj kontribut shum t muar n zhdukjen e analfabetizmit. Vitet 1925-1926, e gjejn Ikbalen msuese n shkoll fillore. Viti 1926 si gazetare aktive n gazetn Demokraci. Aty kishte hapur nj rubrik t veant ku n do numr shkruante artikuj q kishin lidhje me problemet e grave dhe vajzave. Sipas saj, vajzat duhet t ishin jo vetm nikoqire t mira, por edhe gra t kulturuara q t krijonin nj brez t ri t integruar me jetn q i priste. Ajo thoshte se Gruaja sht mblsira e shtpis, baz pr krijimin e brezit t ri.

Gruaja sot, shkruante Ikbalja, ska t drejta t njjta me burrin, ska t drejt t przihet n shtjet e shoqris, ska t drejt t zgjidhet e t zgjedh n parlament, nuk i jepet besimi dhe prgjegjsia e duhur.

Emri:  Cika-04.png

Shikime: 4863

Madhsia:  371.1 KB

Emri:  Cika-04.png

Shikime: 4863

Madhsia:  371.1 KB

Me punn e madhe n luft me t vjetrn, ajo dhan nj kontribut t jashtzakonshm n shoqrin shqiptare. Filloi t krijohej koncepti i ri pr domosdoshmrin e pjesmarrjes s gruas n ndrtimin e shoqris s re demokratike. T gjitha kto fenomene t shoqris vreheshin n t gjitha komunitetet fetare. Me gjith t metat dhe dobsit, lvizja pr emancipimin e femrs arriti disa rezultate. U organizuan kurse kundr analfabetizmit, u gjallrua jeta artistike sidomos n veprat q femrave ose q trajtonin problemet e kohs q lidheshin me to. Filluan q rolet n pjest teatrale t luheshin pr her t par nga femrat, sepse m par interpretoheshin nga meshkujt. Nj shtje shum e rndsishme q trajtohej n at koh nga kto intelektuale t rralla ishte edhe debati mbi shtjen e heqjes s peres, rreth dmeve q sillte prdorimi i saj n jetn e femrs, si dhe dmet q i sillte familjes dhe shoqris n prgjithsi.

N revistn Java q n at koh filluan prpjekjet pr prpilimin e nj ligji q i detyronte grat dhe vajzat t hiqnin peren e fytyrs. Kjo shtje u b kaq publike sa mori formn e nj lvizjeje reformatore, e cila u kurorzua me miratimin e ligjit n vitin 1937.

Ikbal dhe Nebil ika botuan nj numr t madh shkrimesh mbi kt problem, prmes politikave redaksionale, artikujve problematik, lajmeve t jashtme e t brendshme shkrimeve sociologjike dhe filozofike, prkthimeve, opinioneve. Ajo personalisht dha nj kontribut shum t muar dhe udhhoqi nj aktivitet t madh propagandues, me an t konferencave, tubimeve n shum qytete dhe fshatra.

Reforma u prkrah sidomos nga klerikt mysliman. Ata qen t part q i nxorn npr rrug grat dhe vajzat e tyre pa pere. Dy kryefetart e qarkut t Elbasanit, kryemyftiu Musa Aliu dhe Hafz Ymer Dile, nxorn grat pa pere npr qytet. Shembullin e tyre at dit e ndoqn edhe 60 gra t tjera. T njjtin veprim bn myftinjt e qyteteve t Krujs, Beratit, Kors etj.

Duke shfletuar artikuj t ndryshm vrejm se reforma u mbshtet edhe prej rinis shqiptare. N Java Ikbal ika shkruante: Bre mir q e hoqe mbulesn arabe t fytyrs Ne motrat e tua q po ta lvdojm kt ap prpara q bre sot, duam q t mos e kesh hi zemrn e thyer pr kt gj녔!

Duke shfletuar me kuriozitet shtypin e kohs, te Shqiptarja Ikbalja shkruante: Gruaja shqiptare nuk mund ta kryej misionin e saj t lart dhe bujar, po qe se nuk i mson t gjitha ato q mund ta ndihmojn pr t kryer e pr t plotsuar detyrn e saj delikate. Pra, shkolla dhe shtypi duhet t veprojn me t gjitha energjit n kt lm Lumturia e shtpis, e kombit dhe e atdheut sht n duart e grave intelektuale.

Kto ishin disa nga prpjekjet dhe luftn e madhe q bnin intelektualet e asaj kohe.

Ikbal ika ishte mishrimi i prgjigjes s vrtet kundr t gjith atyre q i kundrviheshin ksaj lvizjeje. Por, ajo kishte dhe nj bashkshort q e kuptonte fare mir. Ishte shoku i saj m i afrt, si dhe bashkpuntori i saj m i mir. Ai mbeti mbshtetsi m i rndsishm i puns dhe veprimtaris s saj.

Nebil ika ishte nj personalitet shum i njohur i bots akademike, intelektual i viteve 30, njeri i kulturuar dhe autor i shum studimeve dhe librave n fushn e gazetaris, publicistiks dhe pedagogjis. Por, ai pati nj fund tragjik. Ishte viktim e masakrs s kryer n Tiran n fund t vitit 1944, ku u pushkatuan pa asnj gjyq 100 intelektual, ajka e shoqris shqiptare. Kt fat t keq pati edhe Ikbalja.

Raina Kovai

Revista Psikologjia