Fushata pr zgjedhjet parlamentare t 25 prillit u zhvillua n mnyr t turpshme. Blerja e vots, shantazhi dhe vrasjet elektorale duhet t dnohen fuqimisht e kurdoher. Ato duhet t shkulen prej tradits son zgjedhore.

Emri:  EdiRama.jpg

Shikime: 264

Madhsia:  28.0 KB

N 5 qershor 2020, Partia Socialiste (PS), Partia Demokratike (PD), Lvizja Socialiste pr Integrim (LSI) dhe opozita parlamentare e prfaqsuar nga znj. Hajdari nnshkruan marrveshjen zgjedhore ku u dakordsuan pr rregullat q do t mundsonin zgjedhje t lira e t pranuara nga t gjitha palt. Marrveshja u bekua nga bashksia ndrkombtare dhe u interpretua nga Komisioni Evropian si plotsim i parakushtit t kryerjes s reforms zgjedhore, e domosdoshme pr hapjen e konferencs s par ndrqeveritare midis Shqipris dhe BE-s. Pavarsisht se marrveshja ishte anti-demokratike dhe pa vler juridike, pasi u krye jasht kornizave institucionale e kushtetuese dhe pa publikuar procesverbalet e takimeve, ajo i ofroi disa doza qetsimi bashksis ndrkombtare. Qetsoi, gjithashtu, ata shqiptar q n mnyr dogmatike duartrokasin do gj t miratuar nga ndrkombtart.

Fushata pr zgjedhjet e 25 prillit tregoi se “reforma” zgjedhore ishte nj lvizje jo prmbajtsore pr ndryshimin e procesit zgjedhor n Shqipri. Prkundrazi, ajo vijoi me t njjtat probleme q e kan ndjekur: banalizimi i problematikave t shpalosura gjat fushats, gjuh denigruese, blerje votash dhe prplasje me arm midis mbshtetsve t partive. Por ndryshe nga fushatat e tjera, kjo nxori n shesh paturpsin e mbrojtjes s spiunimit, mbikqyrjes dhe shantazhimit t votuesve, si dhe copzimin partiak t institucioneve, duke krcnuar rnd kshtu sigurin kombtare.

Patronazhistt dhe thirrjet pr t mprehur sfurqet

Programi i vetm i partive politike shqiptare sht marrja e pushtetit pr t plakitur vendin. Ato udhhiqen nga parimi i drejtimit me dhun e diktat, e trashguar nga metoda e drejtimit t Partis s Puns s Shqipris. Edhe pse kan kaluar 30 vjet nga vendosja e pluralizmit politik, filozofia e partis-shtet, pra teza e kontrollit total t institucioneve shtetrore nga partia, sht koncepti baz q udhheq elitn politike shqiptare. Fatkeqsisht, kjo sht e vrtet edhe pr nj pjes t mir t shqiptarve q e shohin fatin e tyre t lidhur me at t udhheqsit e partive politike, dhe jo me bashkkombasit e tyre.

Ksisoj, sht krijuar nj marrdhnie klienteliste e korruptive midis partive politike dhe nj pjese t qytetarve: m jep pun-t jap vot. Kjo marrdhnie nnkupton se partis ose partive politike n pushtet nuk u duhet t ken politika t mirmenduara e t efektshme pr ekonomin e punsimin. Politika e tyre sht plakitja nprmjet privatizimit t t mirave dhe shrbimeve publike. Kt e bjn nprmjet klientve t tyre: oligarkt, njerzit e afrt me t cilt ndajn plakn e privatizimeve, si dhe militantt e niveleve t ndryshme t administrates shtetrore q mundsojn plakitjen n kmbim t punsimit dhe shfrytzimit t detyrs s tyre pr prfitime t paligjshme.

Kjo lloj marrdhnie nuk l shum vend pr interesa kombtare. N fakt, nuk ka interesa kombtare; ka vetm interesa klanore e klienteliste dhe kontrolli i institucioneve shtetrore sht i domosdoshm pr t’i zgjeruar m tej. Prandaj proceset zgjedhore n Shqipri jan prplasje dhune, jo idesh. Idet nuk jan t rndsishme pasi gara bhet pr t bler ose shantazhuar sa m shum njerz; nuk ka rndsi nse ata binden n mnyr demokratike. Pikrisht pr kt qllim shrben krijimi i infrastrukturs s mbikqyrjes dhe kontrollit t vullnetit politik nga PS-ja, ai i mbrojtjes s vots nga PD-ja, si dhe zhveshja institucionale e Presidentit t Republiks dhe thirrja e tij pr t “mprehur sfurqet dhe sopatat”. Kto zhvillime vn n dukje vazhdimsin e kulturs s shantazhit, dhuns dhe mbikqyrjes q prej periudhs komuniste.

Roli i ndrkombtarve

Qasja e bashksis kombtare ndaj zgjedhjeve parlamentare t 25 prillit ka qen dritshkurtr. Qllimi i tyre i mir pr t zhbllokuar ngrin politik t krijuar nga lnia e mandateve t opozits dhe bojkoti i zgjedhjeve lokale t qershorit 2019 nuk oi n nj zgjidhje prmbajtsore e afatgjat. Formati i diskutimeve, nprmjet t ashtuquajturit Kshill Politik, ishte anti-demokratik dhe anti-kushtetues. Diskutimet pr reformn zgjedhore u reduktuan n dakordsimin pr nj numr t kufizuar masash, q n fund dshtuan t sigurojn integritetin e zgjedhjeve.

Si rrjedhoj e marrveshjes s 5 qershorit, pr t siguruar paansin e gjykimit t ankesave t mundshme gjat procesit zgjedhor, u caktua q gjyqtart e Kolegjit Zgjedhor duhet t kishin kaluar procesin e rivlersimit kalimtar dhe t ishin “t pastr”. N vazhdn e marrveshjes, n dhjetor t vitit 2020 palt ran dakord gjithashtu q Struktura e Posame Anti-Korrupsion (SPAK) do t kishte kompetencn pr t hetuar krimet zgjedhore. Ndrkoh, varianti pr listat e hapura i propozuar nga Partia Socialiste u kundrshtua nga PD-ja dhe u miratua n mnyr t njanshme n Kuvend.

Kto masa vese i dhan disa ngjyra t gnjeshtrta integriteti nj procesi t shtyr me zor nga ndrkombtart. Rrjedhimisht, “arritjet” u shprbn shpejt. PS-ja dhe kreu i saj, z. Rama, edhe pse ishin shfaqur si flamurtart e listave t hapura, papritmas 20 dit para zgjedhjeve uan nj krkes pran Kolegjit Zgjedhor pr t fshir emrat e kandidatve n listat shumemrore e pr t ln vetm numrat n vend t tyre. Kolegji i prbr nga gjyqtar “t pastr” miratoi krkesn e PS-s, duke i br listat memece. Dhe pr t plotsuar tablon e dshtimeve t procesit “reformues”, SPAK – shpata e reforms n drejtsi – deri n datn 22 prill nuk kishte dhn nj vendim prfundimtar pr asnj nga kallzimet penale t regjistruara.

Reformimi

Reformimi i partive politike sht trsisht i lidhur me ndryshimin e mendsis son shoqrore se far sht e pranueshme. Nse ne mendojm se vrasjet elektorale dhe mbikqyrja e bindjeve tona politike n mnyr q t shantazhohemi pr votn ton jan normale, ato do t vijojn. Nse ne mendojm se plakitja e vendit ton sht dika prej t cils nuk prekemi ose prej t cils mund t prfitojm, ajo do t vijoj. Nse ne mendojm se partit politike duhet t vazhdojn t funksionojn si struktura q i ngjasojn m tepr Partis s Puns se sa partive politike n nj sistem demokratik, dhuna politike dhe kontrolli partiak i institucioneve do t vazhdoj. Jeta jon do t vazhdoj t jet e krcnuar nga diktati i plakitjes dhe zgjedha e terrorit politik.

Ne nuk mund t vazhdojm ta tolerojm shkatrrimin e mtejshm t shoqris ton dhe t shpresojm se zgjidhja e problemeve tona do t vij nga jasht. Nse vazhdojm ta konceptojm demokracin si nj mall t importuar ose si nj prodhim t brendshm me teknologji t jashtme, do t presim n prjetsi.

sht krejtsisht naive t mendosh se ambasadort do t’i sjellin demokracin Shqipris. Ka nj hendek t natyrshm interesash midis nj ambasadori t akredituar n Shqipri dhe nj qytetari shqiptar. Nj ambasador sht i interesuar pr zgjidhje afatshkurtra t cilat i japin disa fitore profesionale pr t ngjitur shkallt e karriers. Por ne na interesojn zgjidhjet e qensishme demokratike, jo lojrat politike pjes e t cilave shpeshher bhen edhe ambasadort.

Qasja e deritanishme, duke shpresuar pr shptim nga jasht, ka qen e turpshme, e paprgjegjshme dhe e padobishme. Nse marrdhniet tona me fuqit e huaja do t jen n nj gjendje varsie t prhershme, nuk do t ket demokraci n Shqipri dhe do t vazhdojm t jemi t nprkmbur si nga politika e brendshme ashtu edhe nga ajo e jashtme.

Partit politike jan n themel t demokracis institucionale dhe sht detyra jon q t ushtrojm trysni ndaj tyre pr t’u demokratizuar. Trysnia fillon duke denoncuar fuqimisht marrveshjet anti-demokratike, duke mos pranuar dhunn politike dhe duke marr pjes n vendimmarrje publike.

BIRN


RRETH AUTORIT

Alban Dafa sht hulumtues i shtjeve t mirqeverisjes dhe siguris. Ka mbaruar Akademin e Forcave Detare t Shteteve t Bashkuara t Ameriks n vitin 2011 dhe m pas ka shrbyer n rradht e Forcave t Armatosura Shqiptare. N vitin 2016 sht diplomuar me Master n Arte pr Politikn dhe Marrdhniet Ndrkombtare t Lindjes s Mesme nga Universiteti i Ekseter n Mbretrin e Bashkuar nprmjet programit t bursave “Chevening”