Emri:  auto_rama-basa-albanija-960x540-11618507742.jpg

Shikime: 1749

Madhsia:  26.5 KB

N Shqipri, m 25 Prill 2021do t mbahen zgjedhjet e dhjeta parlamentare q nga ndryshimet demokratike t vitit 1991.

Zgjedhjet do t prballin prsri dy koalicione kryesore, njri i mbledhur rreth Partis Socialiste (PS), i udhhequr nga Kryeministri n detyr Edi Rama dhe tjetri rreth Partis Demokratike (PD) t opozits Lulzim Basha, me t ciln sht edhe Lvizja Socialiste pr Integrim (LSI) Monika Kryemadhi. Ka edhe disa parti m t vogla politike.

Fondacioni Westminster pr Demokraci, beson se struktura e Partis Socialiste n t gjith vendin karakterizohet nga komunikimi relativisht i dobt me antart dhe votuesit e saj, veanrisht n nivelin lokal. Komunikimi sht kryesisht i shpesht gjat fushatave zgjedhore. Nevojitet m shum konsultim dhe transparenc n listat e kandidatve pr t arritur kt, sht e nevojshme t shmangen kandidatt me rekord penal, t cilt prfaqsojn partin[2].

Partia Demokratike prfaqson nj rast t suksesshm n transformimin e saj t udhheqjes s partis q nga viti 2013, njoftoi Fondacioni Westminster pr Demokraci n Londr.

Instituti Ndrkombtar i Studimeve t Lindjes s Mesme dhe Ballkanit (IFIMES) ka botuar analiza: Zgjedhjet n Shqipri 2021: Fasadizimi i Tirans dhe Kanabisi i Shqipris, lidhja: https://www.ifimes.org/ba/9996 (25.3.2021) dhe Shqipria 2020: Edi Rama Po e afron Shqiprin me Amerikn Latine, n vend t BE-s, https://www.ifimes.org/ba/9946 (18.12.2020).

Tet vite t humbura pr Shqiprin

Pas tet vitesh n krye t qeveris shqiptare, sipas gjendjes shpirtrore t votuesve, votuesit shqiptar jan gati t drgojn kryeministrin aktual t Shqipris dhe drejtuesin e PS - Edi Rama n pension politik. Atmosfera n Shqipri sht n frymn e nevojs pr t ndryshuar qeverin. Kjo konfirmohet nga sondazhet e fundit t opinionit publik, t cilat tregojn se 2/3 e qytetarve shqiptar jan pro ndryshimit.

Edi Rama erdhi n pushtet me Partin e tij Socialiste (PS) n vitin 2013. N at koh, kishte pritje t mdha nga qytetart dhe publiku ndrkombtar nga ardhja e tij n pushtet.

Pas fitores s Rams n zgjedhjet n zgjedhjet e 2013, renditja e Shqipris pr sa i prket pastrimit t parave sht prkeqsuar ndjeshm. Sipas indeksit AML t Institutit t Bazelit[4], vendi sht ndr m t rrezikuarit n kontinentin Evropian. N mnyr t ngjashme, iniciativa e Kshillit t Evrops Moneyval zbuloi se masat e qeveris shqiptare pr t luftuar pastrimin e parave ishin joefektive dhe se duheshin br prpjekje t reja shtes. Vendi u vendos gjithashtu nn mbikqyrjen e Task Forcs s Veprimit Financiar t OECD n Mars 2020 si jo-n prputhje me LPP dhe financimin e terrorizmit[5], si nj juridiksion me mangsi strategjike.

Sipas nj analize t plot t Nisms Globale Kundr Krimit t Organizuar Transnacional[6] t botuar n Gusht 2020, m shum se 1.6 miliard euro u investuan n sektorin e ndrtimit vetm n Tiran n 2017-2019 dhe burimi sht pastrimi i parave. Pr m tepr, studimi tregoi se n t njjtn periudh, rezervat valutore t vendit u rritn me 3.2 miliard euro, nga 6.7 n 9.9 miliard euro. Sidoqoft, statistikat zyrtare t biznesit nuk arrijn t regjistrojn burimin e nj rritjeje t till t konsiderueshme. Ata gjetn nj rritje ligjore prej vetm 52 milion euro n 2018, nj shifr e ngjashme pr 2019. Si rezultat, sht e vshtir t mos bsh nj lidhje midis ktyre numrave t lart dhe rritjes alarmante t fundit t prodhimit t kanabisit n vend pr shkak t elits sunduese socialiste t kriminalizuar. sht pr tu habitur q ky laissez-faire financiar pr sa i prket praktiks s pastrimit t parave sht zbatuar gjithashtu edhe n sfern publike.

Iniciativa t shumta ekonomike jan vn nn vzhgimin ndrkombtar dhe vzhgimin intensiv t opozits lokale n vitet e fundit nga frika e korrupsionit t madh dhe pastrimit t parave. Krijimi i nj agjencie t posame publike t investimeve, e cila do t menaxhonte investime strategjike miliona dollarshe, sht refuzuar dhe kritikuar shum nga FMN dhe Banka Botrore pr kornizn e saj t paqart ligjore n trajtimin e padrejt t prons private dhe publike. N mnyr t ngjashme, Komisioni shpejt dhe ashpr hodhi posht nj propozim pr nj amnisti fiskale miliona dollarshe, pasi ajo do t inkurajonte fitimet kriminale pr t hyr n ekonomin reale ndrsa transformonte vendin n nj qendr rajonale t pastrimit t parave. Por nse kto dy iniciativa dshtuan, t tjerat patn sukses, si sht projekti i Partneritetit Publiko-Privat (PPP) i Rams, i cili rezultoi n nj rritje t dyfisht t borxhit publik, nga 63% n 2013, n 95.7% n mes t vitit 2020. Pandemia Covid-19 ka rritur borxhin publik, i cili tani qndron n mbi 100%.

Sipas Eurostat, Shqipria arriti raportin m t lart PPP-PBB n BE, me nj ndryshim t qart nga pjesa tjetr e Evrops. Ekonomistt n t dy ant e spektrit politik duket se pajtohen se partneritetet publike-private t Rams paraqesin nj krcnim serioz pr stabilitetin financiar t vendit dhe kontratat e shumta jan shembuj flagrant t abuzimit, korrupsionit dhe pastrimit t parave. Partneritet publik-privat sht autostrada Milot-Balldre, e cila do t kushtoj 256 milion euro, dyfishi i normave standarde t Banks Botrore. Ndrtimi i Teatrit t ri Kombtar, prmes PPP, bazohet n nj ligj antikushtetues, i cili para-przgjodhi kompanin prfituese me synimin pr t fshehur nj projekt privat t pasurive t patundshme me vler 120 milion euro. PPP pr djegien e mbetjeve do t kushtoj 430 milion euro, por kompanit prfituese jan jasht vendit dhe jan n pronsi t grave t reja 23-vjeare, t panjohura pr komunitetin e biznesit, pa prvoj / kapital. Prfaqsuesit e shoqris civile dhe opozits besojn se partneritetet publiko-private jan nj model i qeveris s Rams jo vetm pr qllime korrupsioni, por edhe pr pastrim parash. Heshtja e medias, blerja e votave, nj shtet kriminal, korrupsioni n shkall t gjer ... nse Rama sht me t vrtet sundimtari m i ri autoritar n Ballkan, kjo duhet t rezultoj n mbikqyrje dhe presion t madh ndrkombtar.

Analistt besojn se tet vitet e fundit t qeverisjes s Edi Rams dhe Partis Socialiste jan vite t humbura pr Shqiprin, sepse shumica e programit politik t premtuar nuk sht realizuar dhe Shqipria nuk ka filluar negociatat me BE, gj q tregon qart se Shqipria nuk ka t ardhme evropiane me Edi Ramn.

Politika antikosovare e Edi Rams

Kryeministri aktual i qeveris shqiptare, Edi Rama, ka prdorur retorika nacionaliste q synojn krijimin e t ashtuquajturs Shqipri e Madhe, e cila provokoi reagime brenda shqiptarve dhe shqetsime t qeverive prreth , veanrisht atyre vendeve ku jeton komuniteti etnik shqiptar. Entuziazmi fillestar u shua dhe Edi Rama sht nj simbol pr kanabizimin e Shqipris dhe lulzimin e krimit t organizuar dhe biznesit t drogs, ndrsa Kryeministri Rama trheq vmendjen e publikut pr kto tema duke iu drejtuar nacionalizmit dhe retoriks nacionaliste.

Ne diskursin publik flet hapur pr bashkimin me Kosovn. Shteti shqiptar deri m tani nuk ka pasur projektet e tij n shkall t gjer. Me sa duket, Edi Rama prdori frymn e Pan-Shqiptarizmit n prpjekjet e tij t fundit pr t qndruar n pushtet. Nj retorik e till dmton interesat kombtare shqiptare.

Rama po luan me deklaratat n lidhje me iden e bashkimit me Kosovn, e cila rrezikon t sfidoj Serbin dhe t rihap kutin e Pendores t nacionalizmave ballkanik. Karta nacionaliste n t ciln luajti Rama pavarsisht nga pasojat n rajon sht shum e rrezikshme. Nse ithtart e nj ideje pr Shqiprin e Madhe do t kishin duart e lira, sigurisht q mund t ket krkesa pr nj Serbi t Madhe, nj Bullgari t Madhe dhe nj Kroaci t Madhe, e cila mund t provokoj tensione dhe konflikte t reja rajonale q mund t jen m t ashpra se luftrat e viteve 1990 n Ballkanin Perndimor.

Washingtoni zyrtar ka paralajmruar partit politike dhe udhheqsit t prqendrohen n at q sht e rndsishme, dhe kjo sht integrimi euro-atlantik i Shqipris". Shqipria, si nj antare e NATO-s, duhet t harroj pr projektet e mundshme t shtetit t madh, derisa Kosova e ka t shkruar n kushtetutn e saj se nuk mund t bashkohet me nj vend tjetr.

Qeveria e re shqiptare, n vend q t merret me t ashtuquajturn Shqipria e Madhe do t duhet t krijoj nj mjedis m t mir biznesi pr investime n sektorin privat. Marrdhniet e shumta pronsore dhe juridike jan t pazgjidhura, zbatimi i ligjit sht i dobt, krimi dhe korrupsioni jan t prhapura, dhe infrastruktura sht e pazhvilluar n t gjith vendin.

Analistt besojn se Edi Rama n prgjithsi po e on Shqiprin n drejtim t gabuar, kryesisht pr shkak t kushteve t dobta ekonomike, t cilat pasqyrohen n papunsi t lart, rritje t kostove t jetess, paga dhe pensione t ulta, t cilat nuk lejojn nj jet t denj pr nj njeri dinjitoz, si dhe pandemia Covid-19 q e thelloi m tej krizn dhe kushtet e jetess.

Analistt besojn se Kryeministri aktual i Kosovs, Albin Kurti (LVV), sht i vetmi udhheqs i Kosovs q njohu politikn anti-kosovare t Edi Rams dhe paralajmroi publikisht pr t, veanrisht q veprimet politike t Rams ndikuan n procesin e njohjes ndrkombtare t shtetsis s Kosovs.

Shqiptart populli m i kriminalizuar n Evrop?

Duke prdorur parat, rrjetet dhe lidhjet e tyre politike t vendosura nga tregtia e kanabisit, organizatat kriminale shqiptare u modernizua n tregtin e heroins dhe kokains. Shqipria tani shrben si nj tranzit kryesor pr shprndarjen e heroins n t gjith Evropn[7] dhe nj korridor kryesor tranziti pr trafikun e kokains.

Pastrimi i parave dhe deprtimi n ekonomin ligjore jan br aktiviteti kryesor i organizatave t krimit t organizuar. N vitin 2017 dhe prsri n vitin 2018, Departamenti i Shtetit e shpalli Shqiprin nj shtet kryesor t pastrimit t parave", duke vrejtur se prona e paligjshme pastrohet lehtsisht dhe vendi mbetet n rrezik t konsiderueshm t pastrimit t parave pr shkak t korrupsionit t prhapur dhe institucioneve t dobta t shtetit[8]. Kshilli i Evrops konfirmoi se rreziqet e pastrimit t parave mbeten t larta dhe se krcnimet m t mdha vijn nga fitimet kriminale nga trafiku i drogs, krimi n sektorin e doganave dhe taksave (p.sh. kontrabanda, evazioni fiskal etj) dhe korrupsioni[9]. Disa pallate shumkatshe t mdha, luksoz, kan marr leje dhe kan filluar ndrtimin n Tiran, kryeqyteti m i varfr i Evrops, duke treguar deprtimin e thell t parave t paligjshme t narkotikve n rrjedhat institucionale.

Sipas Departamentit t Shtetit t SH.B.A., Shqipria shrben si nj baz pr operacionet rajonale t krimit t organizuar[10]. Nj zyrtar i BE tha se Shqipria nuk ishte m nj terren shumimi. Ajo sht br nj qendr e investimeve, shprndarjes dhe punsimit[11]. Duke prdorur Shqiprin si nj baz operacionale dhe nj streh t sigurt, grupet shqiptare t krimit t organizuar jan br nj lojtar kryesor n trafikun evropian t drogs[12] dhe sipas Zoltn Nagy, kreu i Njsis s Europolit dhe Drejtoris s Operacioneve t Drogs dhe Krimit t Organizuar, ato jan midis katr grupeve kryesore t kontrollit t tregtis evropiane t heroins. Kto grupe besohet se kontrollojn tregjet n disa vende t BE-s, t tilla si Britania e Madhe[13] dhe Holanda[14].

Shqipria mbetet nj vend i origjins dhe tranzitit pr trafikimin e qenieve njerzore, pasi qeveria shqiptare nuk plotson plotsisht standardet minimale pr eliminimin e trafikimit[15]. Kshilli i Evrops gjithashtu ka shprehur shqetsimin se korniza aktuale e krijuar pr t ndaluar trafikimin e qenieve njerzore nuk sht e mjaftueshme[16].

Korrupsioni, veanrisht n degn ekzekutive, sht i prhapur dhe i kudondodhur dhe mbetet nj problem serioz[17]. Sipas indeksit t Transparencs Ndrkombtare[18], Shqipria sht ndr vendet m t korruptuara n Evrop. Ekzistojn gjithashtu prova t qarta t shtetit "t kapur" nga interesat private dhe kriminale.

Analistt besojn se me aktivitetet e tyre kriminale, Edi Rama dhe disa udhheqs politik shqiptar jan br sinonim i krimit ndrkombtarisht, duke penalizuar kshtu t gjith popullin shqiptar, t cilin disa qarqe evropiane po prpiqen ta paraqesin si kombin m t kriminalizuar n Evrop pr shkak t drejtuesve t tyre politik.

Prandaj, zgjedhjet e ardhshme parlamentare jan nj shans pr t zgjedhur udhheqs t rinj politik, t cilt nuk do t ken hipotek mbi krimin, dhe kshtu q shqiptart si popull t mos cilsohen padrejtsisht si njerzit m t kriminalizuar n Evrop.

Qytetar kundr mafies

Me rnien e regjimit komunist t Enver Hoxhs n vitin1991, forcat retrograde politike u mundn. Me ardhjen n pushtet t Edi Rams dhe Partis s tij Socialiste (PS), e cila i ka rrnjt n ish-Partin Komuniste t Shqipris, ato forca jan ringjallur, duke krijuar nj regjim t ri t ngurt.

Protestat masive, para fillimit t pandemis Covid-19, n t ciln morn pjes 200,000 qytetar, jan nj shenj e qart e mosbesimit ndaj Qeveris s Edi Rams, e cila vazhdimisht po humbet mbshtetjen midis qytetarve.

N nj situat komplekse, opozita e udhhequr nga Lulzim Basha, po sillet si shtetndrtuese, sepse Shqipria sht n radh t par dhe prfaqson nj shembull pozitiv t opozits n rajonin e Ballkanit Perndimor. N mnyr q t mbijetoj n pushtet, Rama do t prpiqet t transferoj krizn nga Shqipria n rajon dhe zonn e gjer evropiane. Presidenti i Shqipris, Ilir Meta, luajti nj rol pozitiv n sigurimin e stabilitetit dhe paqes.

Shum m serioze jan rastet e korrupsionit sistemik n t cilat institucionet qeveritare abuzojn duke pasuruar grupe dhe individ t ngusht. Pr m tepr, n vitet e fundit, madje jan siguruar parakushte ligjore, t cilat shrbejn pr t legalizuar korrupsionin brenda sistemit.

Analistt besojn se qytetart treguan pjekuri politike n demonstratat masive, duke kundrshtuar paqsisht dhe me dinjitet kundr regjimit t urryer t Edi Rams, i cili u prpoq t mbyste do form t mosbindjes civile dhe t drejtn pr protesta civile. Jan qytetart e Shqipris ata q jan faktori kryesor, t cilt kundrshtuan mafien, t simbolizuar nga Edi Rama, dhe zgjedhjet e ardhshme parlamentare prfaqsojn nj mundsi q qytetart e Shqipris t merren prgjithmon me mafien dhe t sigurojn nj t ardhme m t mir pr veten e tyre.

Vala e ndryshimeve politike po vjen n Shqipri


Pas ndryshimeve demokratike n Maqedonin Veriore, humbjen e Milo Gjukanovi dhe Partis Demokratike t Socialistve (DPS) n Mal t Zi, humbjen e regjimit t Hashim Thait (PDK) n Kosov, humbjen e regjimit t Bojko Borisov (Gerb) n Bullgari, nj val e ndryshimit politik po vjen n Shqipri. Sondazhet e opinioneve tregojn nj disponim t shumics, se qytetart shqiptar jan kundr politikes ekzistuese.

Analistt pyesin pse Shqipria sht vendi m i varfr n Evrop dhe ka nj potencial t jashtzakonshm pr zhvillim dhe prosperitet? Prgjigja qndron n elitat e paprgjegjshme politike, t cilat nuk kan arritur t arrijn nj konsensus shoqror universal pa t cilin asnj vend nuk mund t prparoj. sht e rndsishme pr qeverin e re t normalizoj skenn politike dhe t relaksoi marrdhniet brenda shtetit dhe t arrij nj konsensus t prgjithshm mbi interesat kryesore strategjike kombtare dhe kshtu t siguroj nj mbshtetje t unifikuar midis qytetarve pr prparimin e prgjithshm dhe zhvillimin e ardhshm t shtetit dhe shoqris.

Ljubljana / Tiran / Bruksel / Washington, 15 prill 2021/ ifimes/

Syri