Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 2
  1. #1
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    09-07-2020
    Postime
    35

    Universitetet e kan t domosdoshm profesoratin e Moshs s tret

    Pirro Prifti

    N prpjekjet pr t realizuar detyrat q hasen n universitetet publike dhe private po haset nj problem jo aq i ri, por tashm i mpreht, dhe q krkon nj zgjidhje ashtu si sht edhe n vndet e BE , SHBA, Kanada, ABritani e Madhe, Australi etj.

    Duke pare se Universitetet n Shqipri jan relaiticisht t reja pr prve Universitetit t Tirans i cili mbush 64 vjet Universitet (ose m sakte 68 vjet si insititut lart), ka adl p[roblemi i madh angazhimi i pedagogve t an dal n pension.

    Realisht ligjet e qeveris shqiptare dhe institutit t Sigurimeve Shoqrore, ka nj mosh vjetrsie pensioni pr ata q jan pa tituj pr meshkuj 65 vje, dhe femra 60 vje, kurse pr personat q kan tituj shkencor si p.sh, ata me titull Profesor i Associuar pavarsisht gjinis duhet t dalin 65 vje dhe Profesor Doktort duhet t dalin 68 vje. Por far po ndodh n shoqrin shqiptare dhe at n bot realisht?

    Bota akademike i ka shmangur pengesa t tilla prsa i prket vjetrsis n Arsimin e Lart. Prse?

    Jan marr disa kritere:

    -Rritja e moshs mesatare ndr popullatat europiane dhe ato shqiptare nga 50- 60 vje n kohn e diktaturs n 78 vje pr grat dhe 77 vje pr burrat,

    Prania aktive e inteligjencs n moshat e treta q punojn n arsim

    raporti i moshs reale me moshn biologjike,

    domosdoshmrin e mbajtjes n universitet n raport me dshirn e Pedagogut

    Dihet se pas rrzimit t sistemit diktatorial t komunizmit n Shqipri pak gjra baz kan ndryshuar; n shumicn e rasteve ana sociale ka mbetur n vnd ose ka lvizur pak n drejtim t shoqris s re (ne-ajo kapitaliste).

    N Shqipri pr shkak t largimeve masive nga Shqipria sidomos t moshav e t reja, piramida e moshs n Shqipri ka ndryshuar dhe sht deformuar, duke favorizuar moshn tret e cila nuk ka ikur apo sht larguar n numur t pakt.

    Nga ana tjetr t gjitha programet, inisjativat dhe projektet e shoqris shqiptre t bra nga politikan dhe drejtues t shoqatave t ndryshme tip OJQ, pr vite kan favorizuar rinin e mbetur pr t marr inisjativn apo flamurin e drejtimit t vndit, duke ln pas dor forcn m cilsore t shoqris shqiptare por edhe t asaj botrore: moshn e tret.

    Nxitja e teorive Mao-iste pr drejtimin nga ana e t rinjve t shtetit dhe t pjesve t caktuara t rndsishme t shtetit nga t rinj pa eksperienc, ka shkaktuar prishjen e Meritokracis dhe respktitimit t hierarkis profesionale n Shqipri.

    Kjo automatikisht gjat 30 viteve ndikoi jashtzakonisht negativisht n drejtimin e shtetit shqiptar dhe t manaxhimit t shum sektorve jetosr n Shqipri si Mjekso, Polici, Arsim, Politik, dhe n drejtimin dhe manxhimin e pushtetit local, drejtsis, duke shkaktuar kaos dhe anarki, t shoqruar me munges t respektimit t ligjeve, shkelje t tyre dhe vonim n integrimin n BE.

    Shmangia e moshs s tret q prbn 40% t popullsis q prbn moshn e tret sot, nga influenca shum pozitive q mund t ket ajo n drejtimin e punve t shtetit dhe n sektort m t rndsishm ekonomiko-financiar, arsim dhe shndetsi, vazhdon t shkaktoj kokarje t mdha n vendim-marrjete qeveris qndrore e locale por edhe probleme t mdha n shndetsi dhe sidomos n arsimin e ulet e t mesm, dhe sidomos t lart.

    sht e vrtet q zbatimi i ligjit krkon pamdyshje por ligji i Arsimit t lart t vitit 2015 Nr. 80 pr Arsimin e lart ka krijuar probleme midis arsimit t lart publik dhe atij privat.

    Prse?

    Sepse dalja n pension e prsonave q kan mbushur moshn n munges t moshave t ndrmejtme t cilat jan larguar, ka deyturar shtetin institucionet publike dhe private nn idet aspak productive politike t `futjes n pun t t rinjve` apo m keq ` t drejtimit nga ana e t rinjve t sektorve publik` (e m pak privvat) t vendos t rinj pa eksperience n drejtimin e shtetit, duke i vendosur ata drejtor, zv/Ministra, Kryetar Bashkie, shefat, dhe me keq kshilltar t Ministrive, etj, n vnd q t punonin si specialist t thjesht pr nj far kohe deri sa t prmbushnin jo vetm stazhin e praktiks por edhe hierarkin profesionale aq t domosdoshme n sektort e rndsishm t ekonomis-financave arsimit dhe Shndetsis.

    Ka ndodhur dhe nj fenomen tjetr zhgnjyes kur n rangje t larta t politiks, medias, artit, muziks, madje dhe n arsim hyjn femra t bukura, duke harruar se bukuria pa inteligjenc nuk ka vler n profesion prve profesionit tm t vjetr i cili pr fat t keq egziston.

    N Arsimin e Lart po ndodh nj fenomen tjetr jo aq pr tu injoruar, gjat viteve 1999- 2015, pr shkak t ndryshimit t qllimshm t ligjit pr Arsimit t Lart, kan prfituar tituj shkencor dhe profesionale mosha shum t reja pikrisht pr shkak t boshllqeve qoft n ligjet, qoft n mos realizimin e Rregullore-ve pr Arsimin e Lart, duke u br drejtues n Universitete, duke krijuar problematika nga m t ndryshmet, prfshi dhe ato t Kurrikulave, mitmarrjeve galopante pr note studenti, rnie t cilsis s msim dhnies, rnie t puns shkencore n drejtim t artikujve, plagjiatura n doktoratura, e plot parregullsi, pikrisht pr shkak t mos funksionimit t hierarkis profesionale, dhe pr munges t rnd t fondeve pr laborator, pr munges t praktikave t paguara dhe t drejtuara, dhe pr keq manaxhim t keq pr shkak t ndrhyrjeve politike ndr vite.

    E plot probleme t pazgjidhur si zgjedhje n fakultete e universitete t cilat bhen sikur t jen zgjedhje parlamentare, pa u marr me Akademin e Shkencave e cila funksionon politikisht `pay per vie`

    M qart, n Arsimin e Lart duhet prmirsuar ligji prsa i prket lejimit t mosh s tret t marr pjes akivisht n drejtimin e `Trinis s Shnjt` t Universiteteve Publike dhe Private:

    -Krkimi Shkencor

    -Msim-dhnia

    -Shrbimet

    Pas realizmit t ksaj detyre, pr Arsimin e Lart Publik dhe at Privat duhen reformuar disa sektor t Administrats Universitare duke e vn at n shrbim t Stafit Akademik dhe jo t individve t veant,

    S dyti duhen shtuar fondet pr Laboratort q ato t bhen me t vrtet prparsore n ecjen prpara t krkimit, shkencs dhe t Projekteve fitim prurse pr Universitetin,

    S treti rritja e konsiderueshme e Pagave sipas titujve pavarsisht nse ata jan n pension ose jo.

    S katrti vendosja e praktikave profesionale msimore n vndin e duhur duke i njehsuar ato me praktikat q bhen n vndet e BE duke respektuar Marveshjen Bolonjs,

    S pesti n rast emigrimi i studentve q kan fituar diplom publike, shteti yn duhet t kontraktoj me me shtetin q merr t diplomuar pr t paguar nj tarif t veant. Kjo mund t ndodh edhe me t diplomuarin privat nse do t bhen ligje t sakta.

    S pesti, Bashkpunimi me Universitetet brnda dhe jasht vndit duhet t jen bashkpunime active me shkmbim eksperiencash dhe studentsh,

    S gjashti, afrimi me tregun e puns dhe bashkpunimi me Ministrin e puns pr t prfshir nga kjo Ministri t gjitha Titujt pr Programet e Diplomave prkatse n tregun e Puns dhe krijimi i legjislacioneve prkatse.

    S shtati, licensimi i t Diplomuarit t realizohet nga nje ekip ndrqeveritar n bashkpunim me universitetet .

    S teti, unifikimi i kurrikulave me ato t BE duke respektuar Ligjin e Profesioneve, dhe kjo mund t arrihet duke krijuar komisione t vecanta pr do program t njjt q bhen n Universitete t ndryshme n drejtimin e Ministris s Arsimit e Shkencave,

    S fundmi , krijimi i nj Ministrie t Arsimit t lart.

    Duhet kujtuar edhe nj fakt i veant se: Mos harroni, institucionet nuk kan shpirt. Kjo kshill e fundit sht e vshtir t dgjohet veanrisht tani por sht e vrtet. Njerzit kan shpirt, por institucionet jo. Mos bni gabim t supozoni se bn kolegji ose universiteti juaj. Ju jeni vetm po aq i vlefshm sa ajo q tregu n do moment t caktuar thot se vleni (https://xn--cdaaa.insidehighered.com...fessor-opinion).

    N mnyr t prmbledhur nprmjet ktij shkrimi po ngre shqetsimin si pedagog me eksperienc duke u bazuar pr aktivizimin e moshave t treta n Arsim edhe n Ligjin Amerikan i cili thot:

    Mosha nuk duhet t jet nj faktor prcaktues n shumicn e rasteve t mbajtjes. Sigurohuni q jeni duke br gjn e duhur, pr arsyet e duhura, kur merrni parasysh nj politik t till.

    Pensioni i detyrueshm sht i paligjshm sipas Ligjit pr Diskriminimin n Mosh n qoft se nuk ka nj Kualifikim Profesional Bona Fide (BFOQ) ose ata jan t moshs 65 vje dhe jan nj Bona Fide Executive ose n nj Pozicion t Lart t Politikave.

    Diskriminimi pr shkakun e dy Moshs n Aktin e Punsimit (Akti i Diskriminimit n Punsim i Vitit 1967) SEC. 622. [Seksioni 3], tek pika thot: (b) Prandaj, qllimi i ktij kapitulli sht t promovoj punsimin e personave t moshuar bazuar n aftsin e tyre n vend t moshs; t ndaloj diskriminimin arbitrar t moshs n punsim; pr t ndihmuar pundhnsit dhe puntort t gjejn mnyra pr t prmbushur problemet q vijn nga ndikimi i moshs n punsim (https://xn--cdaaa.quora.com/hat-is-...ors-in-the-USA).

  2. #2
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    24,775
    Postimet n Bllog
    3

    Pr: Universitetet e kan t domosdoshm profesoratin e Moshs s tret

    Para disa vitesh, pashe nje kryeartikull ne lajmet qe vinin nga Italia: "Qeveria italiane po mendon uljen e moshes se daljes ne pension". Duke qene se Italine e kishe pushtuar kriza ekonomike dhe ekonomia italiane ka 30 vjet qe nuk njeh rritje ekonomike, duke qene edhe se "arsimi i larte eshte falas", kish krijuar nje problem shume interesant. Te rinjte italiane jane mbase te rinjte me te mbi-shkolluar ne Evrope, pasi mbarojne shkollen dhe nuk arrijne te gjejne pune ne profesion, dhe i hyjne shkolles prape e marrin masters apo doktorata. Dhe duke qene se ishte bere problem i madh politik, ne ate pike sa shume te rinj italiane po mendonin te kerkonin pune jashte Italise si emigrante, Qeveria e kohes doli me idene gjeniale: "Nese e bejme te detyrueshme daljen e moshave te medha ne pension ne nje moshe me te re, vendet e tyre te pakten ti zene keta te rinjte e shkollave." Nje vendim sa fatalist dhe qesharak. Fatalist pasi nxjerr ne pah qe politikanet nuk arrijne te kuptojne se mundesine e punesimit dhe rritjen ekonomike nuk e sjellin ata, por insisiativa e lire private e qytetarit dhe ata si gjithmone ne vend qe te ndihmojne krijojne pengesa duke e bere situaten akoma me keq. Qesharake sepse ne mendjen e tyre keta parazite te sektorit publik kujtojne se gjitha problemet mund ti zgjidhin me nje te rene te lapsit - duke nxjerr ca rregulla e ligje me shume.

    Shqiperia nuk eshte Itali. Problemi me Shqiperine eshte se te gjithe 50 - 100 vjeart e sotm n Shqipri jan produkt i Made in Communist Albania! Mentaliteti komunist si ne te menduar, si ne sjellje, si ne pune, manifestohet nga te tille njerez kudo ne shoqeri. Jo te gjithe, kuptohet, pasi ka shqiptare qe kane reflektuar mbi jeten e tyre dhe kane bere ndryshimet e duhura ne jeten e tyre per tiu pershtatur botes se re te lirise. Por per fat te keq, shumica e atyre brezave te vjeter, vazhdojne te jene percues te mentaliteteve te se kaluares, qe e mbajne peng ate vend e ate shoqeri. Koha po ben te veten dhe keta breza po ikin, por une mendoj se do te ishte gabim qe keta breza te vazhdojne te jene ne poste kyce te arsimit te larte publik, ku brumosen e formohen brezat e rinj te inteligjences shqiptare. Univesitetet publike dhe private ne Shqiperi duhet te terheqin nga kontigjenti i madh i profesionisteve shqiptare ne bote, qe sjellin jo vetem nje shkollim perendimor por mbi te gjitha sjellin nje kulture e pervoje pune qe u mungon profesorevee shqiptare. Problemi me brezat e djegur te komunizmit mes shqiptareve eshte se ata as nuk e kuptojne qe u ka ikur koha, e ti hapin krahun brezave te rinj. Kjo eshte jeta, nje stafete brezash. Brezat e vjeter duhet ti hapin krahun brezave te rinj.

    Albo

Tema t Ngjashme

  1. A sht legalizimi i kanabisit i domosdoshm pr qllime mjeksore?
    Nga J@mes n forumin Aktualitete shoqrore
    Prgjigje: 4
    Postimi i Fundit: 29-11-2020, 10:56
  2. SHISH, nj ndryshim i domosdoshm dhe i pritshem
    Nga pirro10 n forumin Tema e shtypit t dits
    Prgjigje: 9
    Postimi i Fundit: 13-12-2017, 16:15
  3. Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 03-10-2013, 09:18
  4. A jan keta te domosdoshem per PC?
    Nga gjaN1 n forumin Pyetni ekspertt
    Prgjigje: 3
    Postimi i Fundit: 11-06-2013, 10:24
  5. anta e dors, mjet i domosdoshm pr femrat!
    Nga pranvera bica n forumin Grupmoshat e komunitetit
    Prgjigje: 107
    Postimi i Fundit: 17-01-2012, 18:50

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •