DAIM HIS KOPANICA
1915 1959



Dikur nga Marsheni i Koplikut q asaj kohe Kopliku mbante emrin Kopanic, ku ishte lindur dhe jetuar Oso Kuka, n grykn e Drvenit erdhi familja e par e Ali Bajraktarit q ishin bajrak i njohur pr nga kanuni, besa dhe trimria dhe themeluan mahalln e par t Marshenit n token q sot njihet me emrin fshati Kopanic i Komuns s Sarajit.
Edhe ktu kjo familje e ka dshmuar veten e saj pr nga mikpritja, guximi, trimria dhe veprimtaria atdhetare.
Gjat viteve 1900 Ismail Arifi ishte aush i njsis kalorse dhe lufttar n luftn e Jemenit.

ISA ARIFI 1886 - 1949

Benda vitit 1918 deri n vitin 1939, vllau i tij Isa tre her ka ushtruar detyrn e Kryetarit t Komuns s ajlans q prfshinte territorin e Komuns s sotme t Sarajit. Karakteristik e tij q sbashku me Ram Bllacn edhe pse ishin antar t oborit mbretror t Mbretris Srbo-Kroate-Sllovene edhe pse kishin mundsi t veshnin kostumin modern, kta asnjher nuk hoqn dor nga plisi i bardh n kok dhe kostumi kombtar n trupin e tyre. Isa Arifi me kontaktet dhe bashkpunimin me personalitete t Mbretris shqiptare ariti q n vitin 1933 t ven gurrthemelin e shkolls s par n fsh. Rashe t Drvenit, ku n fillim me daskallt e kohs dhe menjher m pas solli msuesit e par nga Struga dhe Shqipria. Ajo pr t ciln mbahet mend ku edhe sot e ksaj dite banort i jan mirnjohs dhe falenderues jan dy urat mbi lumin Vardar njsoj n fsh. Rashe e cila ishte qendr administrative pr Drvenin dhe sipas harts s kohs kta ura e lidhnin Drvenin me Kosovn, respektivisht me Ormanin e fsh.Sillare.

Kontaktet e tij, aso kohe ishin edhe me figurat politike t kohs sidhe personalitete nga jeta politike dhe ushtarake e sistemit n pushtet. Isa Arifi qllon prezent kur m 13 janar t vitit 1928 nga Mara Buneva kryet atentati ndaj kshilltarit t Guvernatorit t Banovins s Vardarit Velimir Preli dhe ishte Isa ai q vret atentatoren e cila pistoletn e saj e kishte lidhur fort pr dore bashk me lulet e komuflluara para atentatit.

N kohn e ushtrimit t detyrs s kryetarit t Komuns i takonte pjess demokratike t asaj kohe bashk me shokun e tij nga fsh. ajlan Afet Mazllami, pr dallim nga vija radikale e Pashiqit ku bnin pjes Fetah aushi njsoj nga ajlana dhe Veli Bojona.

Rol t rndsishm ka luajtur edhe n fillimin e lufts s dyt botrore, ku n frymn e beslidhjes ose e njohur si marrveshja e Mykes, hapin shtabin n fsh. Gllumov me t cilin shtab ka udhhequr Qazim Lushnja. Afetit i thot, ti mbaj kontaktet me Nacional Demokraten Shqiptare, ndrsa un shkaku i djalit do t mbaj kontaktet me Ballin Kombtar dhe t mos lejojm t na hyn thikat vllavrasse ndrmjet. Vrtet kshtu edhe ndodhi, nuk pat asnj vrrasje n baza ideologjike dhe partiake ndr shqiptart n Drven, prpos mashtrimit dhhe tradhtis s komunistve t cilt e sakrifikuan mish pr top Brigadn e Shtat Shqiptare me komandant Gafur Paukun, duke e drguuar n frontin e Sremit para breshrinjve t mitralozit dhe plumbave pas shpine nga komunistt srb t asaj kohe.

N at koh, n shtpin e Is Kopanics me vite ishte i strehuar Kadri Gjakova mik i afrt i Mithat Frashrit i cili pas lufts iku pr n Turqi. Fal Kadriut dhe Muharrem Bajraktarit, shtpin e Iss n fsh. Kopanic e viziton edhe vet Mithat Frashri duke ardhur me tren nga Greqia deri n Shkup dhe pastaj me pajton deri n Kopanic, pr t biseduar rreth formacioneve t Frontit Kombtar dhe organizimin e Kuvendit t Ballit Kombtar n Shkup. Pr kt gj dhe lidhje t tjera Prof Dr. Muhamet Piraku do t shkruaj: Drveni ksula e shqiptaris.

Fal ktyre kontakteve dhe miqsis personale me Muharrem Bajraktarin duke i respektuar kushtet nga marrveshja e Mukes t cilat arsyeja kryesore pr bashkimin e forcave dhe luftn e prbashkt:
Kushti i par: T luftojm derisa t lirohet Shqipnia, dhe mbas, n menyr demokratike, me vota t lira, t formojm qeverin.
Kushti i dyt: Kosova asht pjes e Shqipnis.

Kto kushte Muharrem Bajraktari i kishte deklaruar si me goj ashtu edhe me shkrim, n baz t nj letre q ia kishte drguar Kryeministrit Anglez Winston Churchill.

Isa Kopanica e dorzon djalin e madh Daimin n dor t Muharremit, i cili drgohet pr strvitje dhe kryen kursin ushtarak pr oficer, prej ku edhe gradohet me gradn Major. Por eprori dhe Komandanti i Ballit Kombtar n Maqedoni ka qen Kolonel Xhem Has ai fsh. Semnic t Gostivarit, njeriu i cili braktisi punn e gardienit n burgun Italian dhe ju bashkangjit rradhve t ballit kombtar.

N at koh, Mbreti Zog kishte zhvilluar nj takim sy m sy me Churchillin, ku tem e bisedimeve kishte qen ardhmria e Shqipris s paslufts. N kt takim, Cherilli e pyet Mbretin Zog, a ke parti dhe ushtri tnden n Shqipri?
Prgjigja ishte, kam vetm ushtart e gards q m kan ngelur atje. Nga ktu i rekomandohet t formon nj parti politike dhe ushtri q do t vihet kundr fashizmit. Nga kjo bised, lindi idea e bashkpunimit me familjet revolucionare dhe atdhetare, sikur q n rastin konkret sht Mithat Frashri dhe formimi i ballit kombtar si parti dhe frontit si forca t armatosura pr lirimin e Shqipris.

Kontaktet e Daim Kopanics me Muharrem Bajraktarin kan qen permanente.
Njohja dhe bashkpunimi i ngusht me Gajur Beg Deralln e lindi nevojn pr formimin e ets s Sharrit. Karakteristike q Gajur Beu ishte edhe nun i djalit t vogl t Daimit t cilin e pagzoi vet me emrin e tij Gajur. Kjo e bri q Isa Kopanica bashk me familje t strehohet n shtpin e Derallave n Tetov, ngase ktu ishte i dnuar me vdekje nga ushtria Bullgare, shkaku vrrasjes s Mara Bunevs.

Qendra e koordinimit dhe marrjes s vendimeve pr shtrirjen dhe luftimet e Ballit n Maqedoni, asaj kohe jan vendosur n shtpin e Derallave por ana e Gajurit dhe jo e Hesatit.

Daim Kopanica ishte delegat pjesmarrs n Kuvendin e Lvizjes Kombtare t Rezistencs e mbajtur n tetor t vitit 1939 n Tiran. Prej ku u pajisn me uniformat dhe me fletushkat q prmbanin programn e lvizjes e cila m von do t njihet me emrin Balli Kombtar.
Pasi filloi lufta e dyt botrore, filluan t krijohen formacionet e ballit kombtar edhe n trevat tona por me iden e bashkimit me Shqiprin dhe kundr sovjetikve dhe komunistve.

Isa Arifi, baba i Daimit i rekomandon djalit q njsit usshtarake t mos dalin njher me uniformat e ballit, por krkon q t bashkojn forcat shqiptare kundr fashizmit, t lirojn vendin dhe pas formimit t qeveris do t prcaktohet edhe uniforma e ushtris shqiptare. Qndrime identike me Muharem Bajraktarin si njra ndr kushtet kryesore t marrveshjes s Mukes.

N fillim shokt m besnik q e kan shoqruar Daimin nga Drveni jan Kasami dhe Shefketi nga fsh. Arnaqi, Lazami nipi i tij i cili ishte i pandashm deri n vdekje, Mustafa, Rafizi, Arifi, Bajrami dhe t tjer. Ndrsa n Tetov dhe Shqipri i njoftua me Xhel Kalishtin t Strugs, Murat Llabunishtn, Uke Cama i Dibrs, Bajram Dobrdollin, Hazir Tenovn, Shuaib Kamberi, Sul Asllanin, Arif Kapedanin, Isufin, Shehapin, Zylbearin e tj.

Betejat m t mdha i ka zhvilluar bashk me shokt n Korab. dhe strehimin e kishin n Rrshen, aj te familja Shehu, n fshatin fshat t Lums, n Bicaj sidhe n Korit, Gurgunic, Merov e tj,. T rrethit t Tetovs e Shkupit. Vendin m t sigurt t strehimit e kishte te Shabon Korita n nj familje tepr besnike ku nna e asaj shtpie e kishte pranuar pr djal t vetin dhe e deshi deri n fund t jets. Daimi dhe Gajur Beg Deralla bashk me shokt e tjer operonin me etn e sharrit. Kasami shoku i tij iu bashkangjit ets s Xhem Hass si prforcim pr akcionin kundr komunistve n Bukovik t Krovs. Akcion tepr i rnd ku n rradht e komunistve kishte edhe shqiptar nga Dibra shkaku q n Dibr ishte themeluar Komiteti i par i Partis Komuniste pr n Maqedoni. N akcionin e Bukovikut u plagos rnd dhe mv pas nuk ju rezistoj plagve Kasam Goge Arnaqia nj trim i shquar dhe djal besnik. Dhimbja nga vdekja e Kasamit sht shkaku kryesor dhe arsyeja e vetme q at nat Daimi me etn e tij do t marrin akcionin duke sulmuar karakollin e Tetovs dhe duke e liruar Tetovn. Kjo sht e vrteta, por familja nuk e krkon kt gj pr lavdat, sepse n kt akcion merita u takon gjith lufttarve t ballit kombtar dhe turpi mbetet mbi ata q asaj kohe bashkpunonin me komunistt nv dm t shqiptarve dhe n interes t sllavve.

Pas ksaj, njri nga akcionet q ka ln nam dhe q ka tmerruar komunistt duke u hudhur t gjall n lum, sht edhe beteja e Tresks (Ilirids) q u zhvillua n vet trevn e Dervenit.

Nga aktort e gjall t ksaj beteje kemi Hafz Jusuf Azemin e Dobroshit t Tetovs q jeton n SHBA. Hfz. Jusufi prpos pjesmarrjes, ai edhe sht plagosur rnd n betejn e Lubinit. Tre jav pr te sht kujdesur Daimi duke i ia caktuar Lazamin nipin e tij ti qndron te koka dhe duke i siguruar mjek nga Tetova pr t kryer intervenim kirurgjik. Fal asaj ndrhyrje u shptua jeta e nj veprimtari, lufttari dhe atdhetari t shtjes kombtare deri m sot. Urdhri rreth mobilizimit ka qen: Sot sht dita q duhet t shitet lopa dhe t blehet arma. Kishte ca hoxhallar q asi kohe donin t pengonin kt lloj t mobilizimit, por fundi i tyre ishte me turp dhe ndeshkim me prdorim t forcs.
eta ishte zgjruar dhe knga e dikurshme kem nj u bm dy, tani numeronte mbi 300 trima kush me pushk e kush me spat.

Afet Mazllami i ajlans mobilizonte pjesn e NDSH-s ndrsa Daim Kopanica pjesn e Ballit Kombtar. N kt betej do t veojm: Daim Is Arifi, Shefket Goge Arnaqia, Rafiz Is Arifi nga Kopanica, Mefail Gollgoni nga Semenishti, Shaban pelivoni nga Setapetka, Shefket Latifi nga Greci, Bajrom ilafi, Asllan Setapetka, Hasan Bacai, Vehap Tosumi, Faik Shaqiri dhe shum t tjer. Kto t dhna i dshmon edhe vet Shaban Pelivani nga Stambolli i Turqis.
Beteja e Tresks ishte triumfi mbi fitoren dhe likuidimin e dy batalioneve dhe tre etave partizane. Nga ky moment vullneti dhe morali ishin n nivel tepr t lart. Por me rndsi sht se edhe banort e trevave shqiptare i mbshtetnin lufttart e ballit kombtar dhe ishin kundr t kuqit, si i quanin komunistt bollshevik. Faktet historike tregojn dhe dshmojn se po kta forca t ballit kombtar e liruan Shkupin nga fashistt bullgar.

Menjher pas lirimit Daimi iu kthye jets normale si do qytetar tjetr, ngase u kuptua qart q shteti shqiptar ka prqafuar me t madhe Rusin dhe ka bashkuar forcat e saja me forcat Jugosllave duke luftuar dhe likuiduar patriott e ballit Kombtar dhe gjith ata shqiptar q i qndronin besnik marrveshjes s bashkimt t Kosovs me Shqiprin.
Edhe pse i ri pr nga mosha, at vit u zgjodh Kryetar i njsis administrative q ishte n fsh. Rashe. Nga ana tjetr Gjon Serei kishte emruar 2 msues q t vine n Krahinn e Karshiaks dhe ta ndihmojn Azem Morann n hapjen e paraleleve me msim n gjuhn shqipe. Fanatizmi me rrnj t thella dhe ndikimi nga Draeva pro bullgare i pamndsuan kta msues t kryejn misionin e tyre. Me rekomandim t Azem Morans, kta dy msues njri Jetish Vishi dhe tjetri mehmet Dushku vine te Daim Kopanica ku menjher gjejn mbshtetje, strehim dhe klasat e gatshme pr t filluar vitin e ri shkollor, por ksaj rradhe shkolla do t mban emrin e saj n gjuhn shqipe Dituria. Person ii caktuar q tju shrben pr nevojat e tyre ka qen Hoxha i fshatit Molla Xhemshit Krosi i cili e shfrytzoi rastin q prpos shkronjave arabe t profesionit hoxh, t meson edheshkronjat e alfabetit shqip. Kt gj me rastin e 50 vjetorit t SHF. Dituria e pohoi me gojn e tij msuesi Jetish Vishi i cili evokoi kujtimet e veta me hapjen e paraleleve t para me msim n gjuhn shqipe.

Daimi ishte i dnuar me vdekje nga Komiteti i Partis Komuniste. Kan qen t shpeshta bastisjet dhe malltretimet jo vetm n familjen e ngusht, por edhe m t gjr t tij.
Ai asaj kohe strehohej n fsh. Merov, n fsh. Raovi, n Novasell t Tetovs. Prve Korits, Gurgunics dhe egranit ku edhe sot kemi dshmitar t gjall t asaj kohe.
Komunistt kishin aritur q n shtpin e Daimit t instalojn bashkpuntort e tyre t cilt ishin rrogtar n ruajtjen e bagtis. Njri prej tyre ishte Nuhishi dhe tjetri dhndri i Daimit q ishte Havziu. Kta persona u zbuluan fal veprimtarit t NDSH-s z. Xhemal Fera i cili n at koh ishte veshur me petkun partisan por n shrbim t NDSH-s, q m von edhe arestohet dhe dnohet me burg t rnd. Xhemal Fera e njofton Is Arifin duke i treguarse Daimin e dua si vlla timin dhe lutem largoe nga nahija shkaku i spiunve q ka lshuar shteti, duke ia br me dije edhe emrat e spiunve. Nga ky moment Isa krkon ndihm nga homologu dhe miku i shtpis Abdyl Durra n Kaanik. Daimi nj koh t shkurt ka qndruar n sofr t Abdylit bashk me Hajriz Kajollin, Ram Bekn, Kadri Rakn e tj.

Pas nj mosmarrveshje me shokt e Abdyl Durrs dhe ndrhyrjen e burrit trim dhe t urt Islam Brava i cili e mer Daimin bashk me Lazamin e Hajriz Kajollin dhe i drgon n fsh. Tanishec t Malsis s Shkupit duke ia dorzuar Rexhep Tanishecit. Ajo q sht interesante se n shtpin e Rexhs kishte qen e strehuar edhe sekretarja e komitetit qndror komunist pr qarkun e shkupit Veselinka Malinski. Daimi lart n dhom, ndrsa Veselinka posht me grate e shtpis e veshur me kostum shqiptar. Kjo ka zgjatur me muaj derisa me ndrhyrjen e Rexhepit u pranua intervenimi i Veselinks q t bhet gjyqi dhe Daimit n munges t dshmitarve ti hiqet dnimi me vdekje dhe t dnohet vetm me kusht.

Prpos veprimtaris atdhetare t Daimit plak, veprimtarin atdhetare e patriotike e vazhdoi edhe nipi i tij Daim Hiseni. Ai n vitin 1991 ishte antar i Shtabit Operativ "UNIKOMB" n Tiran, ku ka vepruar me Mr. Halil Alidema, Mr. Ukshin Hoti, Heroin Zahir Pajaziti, Veprimtarin Adem Demai e tj. Daimi morri pjes aktive n luftrat e lavdishme dhe pas saj u zgjodh Kryetar i SHVL UK-s. (Shoqata e Veteranve t Lufts s Ushtris lirimtare Kombtare).

Pas vdekjes s Daimit n moshn 44 vjeare t vitit 1959, familja e tij u shprnguln n Shkup.