Emri:  Screenshot-2021-02-10-at-8.49.08-AM.jpg

Shikime: 73

Madhsia:  29.2 KB

Sot sht 140 vjetori i vdekjes s nj prej shkrimtarve m t mdhenj rus, Dostojevskit. Ka shum analiza pr penn e tij, por m e thella dhe e goditura edhe pse koncize, mbetet kjo e nobelistit Herman Hesse.
Duhet ta lexojm Dostojevskin kur jemi prtok, kur kemi vuajtur deri n kufi t s arsyeshmes dhe e gjith jeta na dhemb si nj plag e vetme djegse dhe prvluese, kur frymojm dshprimin dhe kemi vdekur nga njmij vdekje t pangushllueshme.
Ather, n momentin kur ndodhemi t vetmuar dhe t mpir n mes t ndyrsis- kthejm vshtrimin nga jeta e nuk ja kuptojm shklqimin e saj t pashpirt dhe t egr dhe as nuk duam m tja dim, ja, pikrisht ather, jemi t pjekur pr muzikn e ktij shkrimtari t tmerrshm dhe t mrekullueshm.
Ather, n fakt, nuk jemi m spektator, nuk jemi m gjyqtar ose shijues, por jemi t mjer n mes t gjith djajve t tjer t mjer n romanet e tij, vuajm vuajtjet e tyre, t magjepsur dhe t shtangur ne shikojm vorbulln e jets, gurin e mullirit t palodhur nga bluarja e vdekjes.Dhe n at momente ne ndjejm muzikn e Dostojevskit, ngushllimin dhe dashurin e tij, dhe vetm ather ne provojm ndjesin e mrekullueshme t bots s tij poetike, t tmerrshme dhe shpesh deri n mizore.
Dy fuqi t pushtojn n librat e tij, i pari sht dshprimi, pranimi i s keqes, i t psuarit, i mos kundrshtuarit t mizoris gjaksore dhe problematike t natyrs njerzore. Nga kjo vdekje duhet vdekur, ky ferr duhet prshkruar nse do q edhe zri tjetr i mjeshtrit, ai zri qiellor t mbrrij deri tek ne.
Sinqeriteti i lakuriqt me t cilin rrfehet jeta jon njerzore sht nj gj e mjer, e pasigurt dhe ndoshta e dshpruar, nj fillim i pashmangshm.. Duhet ti dorzohemi dhimbjes, ti braktisemi vdekjes, buzqeshja cinike e ferrit t realiteit lakuriq dhe t ashpr duhet t ngrijn syt tan, para se t jet n grad t pres thellsin dhe vrtetsin e asaj tjetrs, piks ose fuqis s dyt.
Pika e par (fuqia) i thot po vdekjes, jo shpress, heq dor nga t gjitha zbukurimet, t gjitha eufemizmat konceptuale dhe poetike me t cilat jemi msuar
t maskohemi nga rreziqet dhe brutalitetet e ekzistencs njerzore nga ana e disa shkrimtar t kndshm
Por e dyta na tregon nj element t ndryshm nga vdekja, nj tjetr realitet, nj tjetr thelb: domethn ndrgjegjen e njeriut. Megjithse, e gjith jeta njerzore, luft dhe dhimje, poshtrsi dhe mizori ka edhe dicka tjetr, ndrgjegjen, domethn aftsin e qnsishme t njeriut pr tju kundrvn Zotit. Vrtet ndrgjegjja gjithashtu na on prmes dhimbjes dhe terrorit t vdekjes , n mjerim dhe faj, por ama na nxjerr nga vetmia e padurueshme e absurdit, na v n kontakt me sensin e gjrave, me thelbin e tyre, me prjetsin. [] Kto dy mesazhe i ndjeva tek Dostojevski, kur isha nj lexues i mir i librave t tij, domethn n ort kur dhimbja dhe dshprimi m kishin prgatitur ta kuptoja. Esht nj artist q m bri t ndjej dika t ngjashme, nj muzikant q nuk jam i gatshm ta dua dhe ta dgjoj n do koh, ashtu si nuk do t doja gjithmon ta lexoja Dostojevskin. Esht Beethoven. Ai ka at njohuri t lumturis, menuris dhe harmonis, t cilat, megjithat, nuk hasen prgjat shtigjeve t lehta, por shklqejn her pas here n rrugn q shkon buz humners, dhe nuk arrihen duke buzqeshur, por vetm me lot dhe t rraskapitur nga dhimbja .
Prktheu: Brizida Gjikondi/bota.al