Intervist me z. Benet Beci, administrator i Korporats Elektroenergjetike Shqiptare (KESH)

Projekti pr ndrtimin e Hidrocentralit t Skavics ka ngjallur interes t lart te donatort dhe financuesit e mundshm. Hidrocentrali, q do ta kthente vendin n nj lider rajonal n prodhimin e qndrueshm t energjis, vlersohet t kushtoj midis 308 deri n 510 milion euro, n varsi t lartsis s digs.

Z. Benet Beci, administrator i Korporats Elektroenergjetike Shqiptare (KESH) thot n nj intervist pr “Monitor” se projekti do t jet publik dhe ai e shlyen vlern e investimit brenda dekads s par pas vnies n funksionim

Cilat jan planet pr ndrtimin e Skavics dhe kostot e vlersuara t tij?

Sikurse sht theksuar dhe nga komunikimet e mparshme, projekti i Hidrocentralit t Skavics do t jet nj investim publik. Hidrocentrali i Skavics do t jet i vendosur n rrjedhn e siprme t HEC-eve ekzistuese t kaskads s lumit Drin dhe do t ket ndikim n operimin e t gjith kaskads. N kt mnyr sht shum e dobishme pr vendin dhe sistemin ton elektroenergjetik q ky projekt t jet nj investim publik.

Disa muaj m par u nnshkrua dhe nj memorandum bashkpunimi ndrmjet Qeveris s Shqipris dhe Qeveris s Shteteve t Bashkuara t Ameriks. Pjes e memorandumit sht dhe marrveshja e bashkpunimit pr ndrtimin e hidrocentralit t Skavics nga kompania amerikane Bechtel, e cila sht nj ndr kompanit m prestigjioze botrore n fushn e ndrtimit t veprave hidrike pr prodhimin e energjis elektrike.

Kostot e vlersuara deri n fazn e parafizibilitetit pr kt projekt jan respektivisht 308 milion euro pr alternativn me dig t ult (deri n kuotn 388 m.m.n.d) dhe gati 510 milion euro pr alternativn me dig t lart (deri n kuotn 443 m.m.n.d).

Nga do t sigurohen burimet e financimit?

Burimet e financimit pr projektin jan ende duke u diskutuar mes Qeveris Shqiptare dhe donatorve t mundshm. Deri tani mund t pohojm se ka interes t lart pr financimin e veprs, si nj ndr investimet m t mdha t mundshme n rajon, n burimet e energjis s rinovueshme.

Cila sht leverdishmria e ktij projekti, si nga ana financiare, ashtu dhe n drejtim t menaxhimit t energjis?

Nse i referohemi alternativs s ndrtimit t hidrocentralit t Skavics me dig t lart, e cila sht dhe alternativ m fizibl dhe m e vlefshme pr vendin dhe sistemin ton elektroenergjetik, rezulton q ky projekt e shlyen vlern e investimit brenda dekads s par pas vendosjes n funksionim. Nse marrim n konsiderat faktin q jetgjatsia e ktyre investimeve sht deri n 100 vite, ather duket qart leverdishmria ekonomike e investimit.

S pari, prodhimi i energjis elektrike: aktualisht Shqipria, n nj vit mesatar, importon energji elektrike n sasi t konsiderueshme dhe prodhimi i pritshm i hidrocentralit t Skavics, i cili do t jet deri 1,000 GWh/vit do t kontribuonte ndjeshm n reduktimin e importit dhe n sigurin energjetike t vendit.

Nga ana tjetr, leverdishmria e ktij projekti qndron n optimizimin e prodhimit t energjis elektrike nga hidrocentralet ekzistuese t kaskads s lumit Drin. Kjo lidhet me faktin e prmendur m sipr q hidrocentrali i Skavics do t jet hidrocentrali i par i vendosur n kaskadn e lumit Drin dhe ndrtimi i tij do t ket ndikim dhe n hidrocentralet e tjer t kaskads.

Zhvillimi i hidrocentralit t Skavics, sipas alternativs me dig t lart, do t kishte nj efekt t konsiderueshm n optimizimin e prodhimit n hidrocentralet ekzistuese t kaskads s lumit Drin, ku vlersohet se hidrocentralet ekzistuese mesatarisht do t prodhojn 80 GWh/vit m shum energji elektrike nse Skavica zhvillohet sipas ksaj alternative.

Ndikimi pozitiv i alternativs me dig t lart sht si rezultat i aftsis s lart rregullatore q do t ket rezervuari i hidrocentralit t Skavics, pr shkak t vllimit t tij, i cili t mundson q t “magazinosh” energjin elektrike n trajtn e rezervs hidrike, duke reduktuar shkarkimet e ujit pa prodhim energjie n hidrocentralet ekzistuese.

Nj tjetr arsye q ndikon n optimizimin e prodhimit n hidrocentralet ekzistuese sht fakti q, nprmjet hidrocentralit t Skavics ne do t kemi m shum mundsi t mbajm nivelin e ujit n rezervuarin e hidrocentralit t Fierzs n kuotn m optimale t prodhimit nga ky hidrocentral, duke ulur konsumin specifik t ujit nga ky hidrocentral dhe pr pasoj, do t optimizojm dhe prodhimin.

Cilat jan dhe a do t mbahen parasysh efektet n mjedis dhe ekosistemin dhe popullsin e zons?

Sigurisht q zhvillimi i projekteve t ksaj natyre shoqrohet me nj ndikim social-mjedisor n zonn e cila preket nga projekti. Edhe n kt rast, ndrtimi i hidrocentralit t Skavics do t shkaktoj prmbytje n zonn ku do t krijohet rezervuari. Pr vlersimin e efekteve q do t ket ky projekt n mjedis, ekosistem dhe n popullsin e zons po realizohet nj studim i kujdesshm, i cili ndr t tjera do t prcaktoj edhe masat zbutse/kompensuese t nevojshme sipas praktikave m t mira ndrkombtare.

Vlen t theksohet se ndrtimi i hidrocentralit t Skavics nuk do t ket vetm efekte negative n mjedis, ekosistem dhe n popullsin e zons ku do t krijohet rezervuari, por do t ket edhe shum efekte pozitive n kt zon, madje efektet pozitive do t jen dominuese. Konkretisht, zhvillimi i ktij projekti sht nj mundsi e jashtzakonshme pr zhvillimin ekonomik dhe punsimin n kt zon. Gjat fazs s ndrtimit do t ket nj punsim masiv direkt, por edhe indirekt t banorve t zons.

Pas prfundimit t ndrtimit, shfrytzimi dhe mirmbajtja e hidrocentralit do t krijoj vende pune t cilat do t jen t qndrueshme dhe cilsore. Vlen t theksohet se aktualisht, hidrocentralet ekzistuese t kaskads s lumit Drin jan pundhnsit m t mdhenj n zonat ku jan vendosur.

Ve punsimit, ndrtimi i hidrocentralit t Skavics do t krijoj kushte t favorshme edhe pr zhvillimin e sektorve t tjer t ekonomis, si turizmi apo peshkimi. Ndrtimi i hidrocentralit t Skavics do t shoqrohet me nj infrastruktur t prmirsuar. N kt drejtim do t kemi ndrtime t reja n infrastruktur, si ura, rrug, qendra banimi, godina shrbimesh, qendra shndetsore, arsimi etj.

Nga ana tjetr, nse shohim pak m gjer n t gjith basenin e Drinit, nj nga efektet m pozitive sociale e mjedisore t ndrtimit t hidrocentralit t Skavics do t jet ndikimi i konsiderueshm n reduktimin e prmbytjeve n zonn e Nn-Shkodrs, duke rritur kapacitetet pr akumulimin e prurjeve n rezervuart e hidrocentraleve t kaskads n vitet kur prurjet jan t larta.

Emri:  Kaskada-e-lumit-Drin-me-HEC-Skavica-966.jpg

Shikime: 16

Madhsia:  20.6 KB

Prball ktyre kostove, cilat do t jen avantazhet n ekonomi?

Avantazhet n ekonomi t ktij projekti do t konstatohen q n fazat e hershme t ndrtimit t hidrocentralit, duke hapur vende t reja pune dhe duke krijuar mundsi t jashtzakonshme pr zhvillimin e sektorve t tjer t ekonomis. Ndrtimi i hidrocentralit t Skavics do t ket ndikim t madh n sektorin elektroenergjetik n vendin ton.

Nse i referohemi sasis s energjis q kemi importuar gjat 10 viteve t fundit, rezulton q mesatarisht, ne shpenzojm 100 milion euro n vit pr kto importe dhe zhvillimi i hidrocentralit t Skavics do t reduktonte mesatarisht 55% importet vjetore t energjis elektrike. N kt mnyr, hidrocentrali i Skavics do t ndikoj drejtprdrejt n rritjen e siguris s furnizimit t vendit me energji elektrike dhe do t reduktoj faturat q paguan vendi yn pr importin e energjis elektrike.

N projektet e ndrlidhjes s ktij viti u miratua dhe nj projekt pr rehabilitimin e HEC-it t Fierzs, me vler 42.7 milion euro. far synon projekti?

Hidrocentrali i Fierzs, aktualisht sht njsia gjeneruese m e rndsishme e sistemit elektroenergjetik, i cili prodhon mesatarisht 1328 GWh/vit dhe luan rolin e rregullatorit 1-vjear t Kaskads. Agregatet e hidrocentralit t Fierzs jan instaluar rreth 40 vjet m par dhe kan kaluar vetm nj rehabilitim t pjesshm n vitet 2004-2006, gjat t cilit u zvendsuan dy rotor t dy turbinave, kurse dy rotort e dy turbinave t tjera dhe t katr gjeneratort nuk jan prfshir asnjher n rehabilitim t plot. N t tilla kushte, gjendja teknike e agregateve dhe sistemeve elektromekanike sht e amortizuar dhe sht i domosdoshm rehabilitimi i tyre.

Bashkimi Europian, nprmjet instrumentit t Kuadrit t Investimeve n Ballkanin Perndimor, pr her t par ka przgjedhur t mbshtes financiarisht rehabilitimin e nj hidrocentrali n Ballkanin Perndimor, me nj grant prej 8.5 milion eurosh. Ky investim do t mbshtetet dhe nga KfW dhe Qeveria Shqiptare. Investimi do t realizoj rehabilitimin e plot elektromekanik t hidrocentralit t Fierzs, i cili m konkretisht, konsiston n zvendsimin e 4 gjeneratorve, 2 turbinave, si dhe sistemin elektromekanik t ksaj njsie gjeneruese.

Realizimi i ktij investimi do t mundsoj, rritjen e prodhimit t energjis elektrike nga Hidrocentrali i Fierzs, pr shkak t rritjes s eficiencs n prodhim me t paktn 4%, uljen e shpenzimeve pr mirmbajtjen periodike, rritjen e gatishmris s veprs, si dhe rritjen e jetgjatsis s veprs dhe me t paktn 25 vjet.


far po bhet n afatin e gjat pr t diversifikuar burimet e prodhimit t energjis, n mnyr q t ulet varsia nga ajo hidrike?

Diversifikimi i burimeve gjeneruese t energjis elektrike sht nj kriter pr vendin ton, pasi aktualisht, prodhimi i energjis n vendin ton bazohet vetm n burime hidrike. N kt drejtim, edhe Korporata Elektroenergjetike Shqiptare sht duke punuar me plane afatmesme dhe afatgjat. Aktualisht jemi duke prgatitur nj projekt pr ndrtimin e nj impianti fotovoltaik lundrues, mbi siprfaqen e rezervuarit t Vaut t Dejs.

Projekt do t jet i pari n vendin ton pr sa i prket kapacitetit t instaluar dhe teknologjis q do t prdoret. Zhvillimi i ktij projekti po realizohet n bashkpunim t ngusht me partnerin ton financiar, BERZH-in, i cili do t mbshtes financiarisht dhe ndrtimin e ktij impianti. Jemi drejt prfundimit t fazs studimore dhe shum shpejt do t nisim procedurat pasuese pr ndrtimin e ktij impianti.

Paralelisht po punojm edhe pr nj tjetr projekt n fushn e energjis diellore, i cili konsiston n ndrtimin e nj impianti fotovoltaik prej rreth 5 MWp, n nj nga digat e hidrocentralit t Vaut t Dejs. Sipas parashikimit aktual, brenda ktij viti, t dy kto projekte do t jen n fazn ndrtimore. Sigurisht q kto projekte, n t ardhmen, do t ndiqen nga t tjer q do t ojn n divesifikimin e portofolit t prodhimit t energjis elektrike nga Korporata Elektroenergjetike Shqiptare.


Efektet

Ndrtimi i hidrocentralit t Skavics do t ket ndikim t madh n sektorin elektroenergjetik n vendin ton. Nse i referohemi sasis s energjis q kemi importuar gjat 10 viteve t fundit, rezulton q mesatarisht ne shpenzojm 100 milion euro n vit pr kto importe dhe zhvillimi i hidrocentralit t Skavics do t reduktonte mesatarisht 55% importet vjetore t energjis elektrike

Monitor