Pandemia vazhdon t dominoj n bot duke shkaktuar shum infeksione shum vdekje dhe probleme ekonomike t mdha n do vend t bots.
N prgjithsi sipas historis s Pandemive q kan prekur njerzimin Pandemit nuk kan vazhduar m shum se 1 vit e gjysm deri n dy vjet maximum.
Nga 19 Pandemi q ka psuar njerzimi duke filluar nga viti 165-180 e.r., me Murtajn antonine ku vdekjet njerzore besohet t ken qn rreth 5 milion njerz e deri tek Gripi Spanjoll i vitit 1918-1919, ku vdekjet njerzore mendohet t ken qn rreth 40 milion njerz, e deri tek SARS dhe virusi i derrrit i vitit 2009-2010, me Pandemin Ebola-n 2014-2016, me Pandemin e MERS (middle east respiratory syndrom) viti 2015 , dhe tani me COVID-19 n t ciln Pandemia po vazhdon duke infektuar 103.997.416 njerz dhe 2.249.610 vdekje deri n ditn e sotme 2 shkurt 2021, - pandemit nuk kan vazhduar m shum se nj vit e gjysm..
Shum shtete t BE dhe jasht saj kan marr masa nga m t ndryshmet pr shkollat dhe universitetet duke prdorur mbylljet e pjesshme dhe msimin n distanc (online).
Anglia i ka mbyllur kolegjet deri ne 21 shkurt, ndrsa n SHBA ka mbyllje t pjesshme por gjithmon Universitetet jan n kontakte t ngushta me prfaqsuesit e Shndetit Publik (Live Updates: Latest Nes on Coronavirus and Higher Education (insidehighered.com)).
N BE, Greqia ka mbyllur Kpshtet she shkollat elementare kurse Universitet punojn pjesrisht online dhe pjesrisht n auditor.
Gjermania ka vendosur udhezime t pjesshme n varsi t disa elementve baz pr t hapur shkollat, mbyllur pjesrisht apo pr ti mbyllur plotisht, p.sh., duhen marr parasysh:
- Epidemiologjia e COVID-19 n nivel lokal; kjo mund t ndryshoj nga nj vnd n tjetrin
- T mirat dhe rreziqet; cfar t mirash dhe cfar rreziqesh ka pr fmijt dhe stafin hapja e shkollave duke prfshir:
Intensitetin e transmetimit n zonn ku shkolla operon, nse nuk ka raste, nse ka transmission sporadik, nse ka transmetim n grumbuj njerzish apo n komunitet,
ndikimi i mbylljes s shkolls n drejtim t arsimit, shndetit n prgjithsi, dhe mirqnies, dhe mbi studentt m t cnueshm si invalidt dhe vajzate cvendosura
- Efektiviteti i strategjive t msimit n distanc (online)
- Kapaciteti i shkollave dhe insitucioneve arsimore pr t operuar me me siguri
- Zbulimi dhe prgjigja: a jan autoritet locale t afta pr t vepruar shpejt?
- Bashkpunimi dhe koordinimi: a sht shkolla duke bashkpunuar dhe autoritetet e iSHP locale?
- Diapazoni i masave t Shndetit public pr tu implementur jasht shkolls
(Coronavirus disease (COVID-19): Schools (ho.int))
Prsa i prket Shqipris, masat e marra nga qeveria kan qn efikase. Prakikisht n spitale ka shtrime q shkojn mesatarisht n 280 shtrime n spitale. Gjat periudhs s dimrit njihet se infeksionet n prgjithsi dhe prhapja e infeksioneve t COVID-19 shtohet shum. infkesionet COVID-19 ndoshta dhe mutacionet e reja kan shtuar numrin e ineksioneve por e rndsishme jan dy masa kryesore;
-Mbajtja e Masks jasht dhe brnda institucionit- qndrimi n largsi derin 2-2.5 m- higjena e duarve dhe e mjedisit, sipas porosive t OBSH, gj q qeveria e ka zbatuar fare mir.
-Vaksinimi masiv i popullats n mnyr q t ndrpritet Pandemia.
N rastin e dyt pr t arritur `imunitetin e tufs` krkohet nj vaksinim masiv t 70% t popullats e cila n Shqipri krkon 2.1 milion doza vaksinimi pr 2 her pr person me Vaksinat Pfitzer& Biontech dhe Moderna t cilat kan efikacietet rreth 94.5%-95%, kurse doza e par vetm 50%. Keto dy vaksina jan realizuar me nj metode t re e t shpejt prodhimi nprmjet nj proteine t genomit t pjess `spike` t retrovirusit COVID-19. Por efektet ansore t ksaj vaksine jan relativisht t mdha dhe t rrezikshme rreth 11% e pacientve kan reaksine nga m t lehtat si ato alergjike e deri n disa vdekje.
Po kshtu edhe me Vaksinn Astra&Zeneca e cila ka nj efikacitet n dozn e dyt rreth 92%, por q nuk kan efekt n moshat mbi 65 vje.
T gjitha kto vaksina jan miratuar nga FDA (Federal Drug Agency) e SHBA dhe nga EMA (Europian Medicines Agency).
T rndsishme jan dhe vaksinat e Rusis t miratuara nga instituti Gemelaja n Rusi
Sputnik V e cila ka efikacitet 92% por nuk ka efekte ansore t rnda, dhe vaksina kineze e cila ka efikacitet rreth 88%-90%, t cilat jan shprndar n disa shtete. Nse EMA miraton kto vaksina, kto mund t merren dhe n Shqipri patjetr.
E rndsishme sht q n Shqipri t shikohet seriozisht nga qeveria n kontakt t ngusht me MASR dhe Komitetin e Ekspertve pr hapjen e Univeristeteve dhe shkollave t larta duke patur parasysh udhzimet e OBSH dhe t shmbullit gjerman pr kushtet e hapjes s shkollave (shih m sipr) duke shtuar edhe kto konsiderata sipas mendimit tim:
- Mundsin e vaksinimit t t gjith Pedagogve t brndshm t Universiteteve,
- Zbatimin e trekndshit-mask-distanc-higjen e mir personale
- Bashkpunim me iSHP dhe Qndrat Epidemiologjike t Prefekturave n drejtim t monitorimit t Universiteteve
- Bashkpunim me Urgjencat kombtare pr ndihmn dhe shtrimin n spitale t rasteve t mundshme t infektuara,
- Krijimin e shtretrve t nevojshm t lir n spitale n bashkpunim me M.SH., pr rastet q mund t vijn nga universitetet pedagog apo student.
Prse duhen hapur Universitetet? Argumentet jan t shumta:
- Studentt e kan t nevojshme kontaktin fizik me ambjentet shkollore dhe Pedagogt pr t marr sa m shum informacion dhe aftsim n Programet ku jan rregjistruar,
- Msim-dhnia online sht nj e `keqe e domosdoshme` n rastin e Pandemis, por studentt duhet t jen t pranishm n aktivitetet msimdhnse dhe n aktivitetet e tjera universitare,
- Qndrimi pr nj koh t gjat jasht universiteteve dmton cilsin dhe psikikn e studentve, t cilt detyrohen t rrin npr lokale t cilat gjithashtu mund t jen burim infeksioni dhe dembelizmi,
- Infeksioni i moshave t reja sht shum m i ulet sesa i moshave t rritura,
N prfundim mund t themi se n rast se bashkpunohet ngusht me MSH-ISHP- Qndrat Epidemiliogjike t Prefekturave-MASR- Universitete, sht e mundur q t mund t hapen Universitetet t paktn pr realizimin e Seminareve dhe Aktiviteteve msimore n grupe t vogla konform Vendimit Nr. 41 t vitit 2018, ndrsa Leksionet n rastin e grupeve msimore t mdha mund t bhen online, kurse leksionet e grupeve msimore t vogla pr auditore mbi 100 vnde mund t bhen brnda ktyre Auditoreve duke respektuar sigurisht rregullat e vendosura t Komitetit t Ekspertve.

priftipirro2017@gmail.com