Close
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 8 prej 8
  1. #1
    i/e regjistruar Maska e Akuamarini
    Antarsuar
    19-02-2015
    Postime
    1,482
    Faleminderit
    35
    78 falenderime n 72 postime

    Rreth disa emrave topik me prejardhje shqiptare n mal t zi n vshtrim gjuhsor

    RRETH DISA EMRAVE TOPIK ME PREJARDHJE SHQIPTARE N MAL T ZI N VSHTRIM GJUHSOR

    Idriz Ajeti

    N kt analiz gjuhsore do t'u sillemi t'i vshtrojm disa emra toponomik t Kuit si dhe t Kuit vet.

    Krahina e Kuit prmendet pr her t par n Krisobulat e Deanit m 1330.

    Prof Gjurgjev, n studimin e tij 1, shkruan: Prve n Bushat, kut i prmendin edhe n katunin e Lezhs dhe t Tuzit qysh figuron n Krisobulat e Deanit, pastaj n Kadastrn e Shkodrs. Nje fshat me emrin Ku zihet ngoje n lindje t Vlors m 1342 2.

    Emri topik Kui ka marr nj prhapje t gjer n gjith Shqiprin dhe n ngulimet e kolonistve shqiptar n Greqi dhe n Italin Jugore.

    Kur marrim e gjurmojm burimin e ktij topinimi - nj gj q n kt mes na intereson sht se studiuesit nuk pajtohen n mendime: n hetimin e gurrs s ktij emri topik jan shfaqur dyshime, lkundje dhe prfundime t gabuara.

    Mendimi m i prhapur q n lidhje me prejardhjen e toponimit n vshtrim zotron, sht ai q origjinn e tij e nxjerr dal nga mbiemri "i kuq" i shqipes, duke menduar se kemi t bjm me nj truall t kuq;3 nj mendimi t till i mbahet edhe Skok 4.

    'sht e drejta, edhe vet jemi lkundur sa her q sht dashur t marrim qndrim n lidhje me gurrn e ktij toponimi.

    Por, kur merret e puna kqyret m imtas del se ekzistenca e apelativit ku q n gjuhn shqipe ka kuptim "nj lloj kuthi a vorbe me dy vesh edhe emr vendi i ngulur n nj grop, n nj lugin", emr q i prgjigjet vorbs, vihet n dyshim t madh dhe merr lkundje mendimi i gjertanishm q sundonte n lidhje me burimin e emrit topik ktu n vshtrim.
    1 Iz istorijc Crne Gore, Sarajevo 1954.
    2 H. Inalcik, Ankara 1954.
    3 K. Jirecek, Die Romanen, I.
    4 ER, II, 219.
    Burimi nga googl.

    Tring Smajlja
    Mujo Ulqinaku
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura   
    Ndryshuar pr her t fundit nga Akuamarini : 24-08-2019 m 13:25

  2. #2
    i/e regjistruar Maska e Akuamarini
    Antarsuar
    19-02-2015
    Postime
    1,482
    Faleminderit
    35
    78 falenderime n 72 postime

    Pr: Rreth disa emrave topik me prejardhje shqiptare n mal t zi n vshtrim gjuhsor

    Mendimin e siprm s'e ka gjetur t drejt, sidomos, abej, i cili sht i pari studiues q e ka lkundur me argumente t forta gjykimin e save - ndonse dijetar t njohur n fushn e gjuhsis, ballkanologjis, albanologjis, pr t cilt kemi prshtypjen sikur nuk i afroheshin me gjith mend e seriozisht rrahjes se shtjes n shqyrtim.


    Prejardhja e emrit topik t Kuit, pas shum gjasave, nuk ka ur pr t besuar nj baz nga adjektivi "i kuq", sikundr pandehin nj pal shkenctarsh albanolog.

    Ndonse edhe pala tjetr kundrshtare, m n fund e ka gjetur t drejt prejardhjen e emrtimit Kui nga nj baz ku, q ndr dialektet dhe oronimin shqiptare - sikur u pa ktu sipr, ka nj shtrirje t hapt, tani lind nj problem tjetr n mes dy gjykimeve e mendimeve mbi prkatsin e ksaj baze: ku do krkuar e par origjina e saj: ndr shqiptar apo sllav.

    Formime nga kjo baz ndeshen edhe ndr sllav t Ballkanit: Kuevo, Kuajna, Kuaj, planina.

    Ka n lagjen e mendimit kun-drshtar edhe asish, sikur sht ktu sipr i prmenduri Vanja Stanii edhe t tjer q thon se gurra e ksaj baze do t krkohet te vlleht, tek apelativi ci, sh. kui (mal), i regjistruar tek fjalori etimologjik i moldav- ishtes, Kishinjov, 1978; kurse n nj fjalor tjetr Dictionnaire aroumain (macdo-roumain) gnral et tymologique, Bucarest 1974, ndonj cuc, ktu me kuptim "mal" nuk e gjejm, por edhe sikur t jet e vrtet — po a pak fjal shqipe kan t folmet e asaj gjuhe?!


    Kur dihet se emrtimi ku dhe shum emra t tjer n trevn e zn ngoje kan karakter t gjuhs shqipe, ather dalin vshtirsi, pothuajse, t pakaprcyeshme rreth pajtimit me pohimin e disa studiuesve etnograf dhe historian (Erdeljanovi, Filipovi, Cubrilovi) q, fjala e tyre n Krahinn e Kuit t sotm s'jan vrtetuar gjurm t barinjve shqiptar deri nga mbarimi i shekullit XIV dhe XV, kur serbet, si thon ata, kishin formuar qarkun e tyre administrativ fisnor - nj njsi territoriale malore t tyre dhe, rrjedhimisht, do t shtrohet pyetja - qysh e bn edhe prof.

    Gjurgjev me plot t drejt, si bhet q kut nuk u quajtn, nuk morn emrin malor (gorani) sipas emrtimit t krahins s tyre?

    Me zanafilln e fisit Ku, dikur i gjith shqiptar, sht marr nj lagje e madhe historiansh dhe hetuesish t tjer duke mos harruar gurrn e emrit Ku t tyre.
    Ajo pal krkuesish dhe studiuesish t ktij fisi t njohur bigzohet n dy tabore, i pari, ai kryesisht sllav (Erdeljenovic, Dedier, A. Jovicevic, Cubrilovic) popullsin e fisit ku e sheh me prejardhje sllave, t przier me shqiptar - fjala e tyre, t ardhur n Ku nga shekulli XV e thu.5



    Ali Pash Gucia
    Ded Gjo Luli
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura   
    Ndryshuar pr her t fundit nga Akuamarini : 24-08-2019 m 13:57

  3. #3
    i/e regjistruar Maska e Akuamarini
    Antarsuar
    19-02-2015
    Postime
    1,482
    Faleminderit
    35
    78 falenderime n 72 postime

    Pr: Rreth disa emrave topik me prejardhje shqiptare n mal t zi n vshtrim gjuhsor

    N kt mes do t vihet re q gati t gjih ata nuk ln pa gjetur tipare shqiptare t popullsis s fisit ku.
    Sa i prket burimit t emrit Ku shumica sish, sikur u tha sipr, at e lidhin me fjaln shqipe "i kuq".
    Filologu i njohur serb Djuro Danisic n lidhje me origjinn e emrit Ku, kut, shprehet ksisoj: "Sipas dialektit t shqiptarve verior emrtimin ku e gjen t s njjts rrnj me emrat topik Kuevo, Kuaja".
    Dijetari rus Rovinski,6 mendonte se emri i krahins Fund'na, q bie n Nahijen e Kuit s'sht gj tjetr vese reflektim i latinizms fontana; kt gjykim ai e mbshteste me faktin se Krahins s Kuit natyra i paska falur shum burime t freskta; nj mendim i till ndesh n pengesa t pakapreyeshme sepse nj fontana, kur mbahen parasysh ligjet fonetike t shqipes, mund t kishte reflektim fundana, analogjikisht me shembullin solanus shq.shullani, nj fund'na n shqiptim t popullsis s atjeshme, nuk ka ur t prligjet, prandaj kombinimi me t latinishtes fontana nga pikpamja gjuhsore nuk mund t merret n vshtrim.
    Po t prjashtohen zbrthimet e abejt, kur sht fiala pr burimin e emrave t Kuit, Fund'na-s - i marrim kto dy toponime, trajtimi i t tjerve sikur kemi prshtypjen se nuk sht br seriozisht e me gjith mend; ka n pun t tyre mendime arbitrare, e pra puna e krkimeve etimologjike do t bhet sipas parimit t njohur: "etimologjit nuk krkohen, ato gjenden" (Le ethnologie non si cereano, esse si trovano). Ka n gjykimet, n hetimet e tyre, t thuash spekulime, gjykime pa vlersime objektive.
    'sht e drejta, edhe albanisti i ri Vanja Stanisic — ktu i prmendur, ndonjher nuk i del krah asaj pale studiuesish - albanolog q n kto troje nuk shohin gjurm lashtrisht shqiptare.
    Ai emrin topik Fund'na n Nahijen e Kuit e gjen drejt duke mbshtetur mendimin pr prejardhjen shqiptare t tij, sikur e nxirrte abej vet. Pran ktij toponimi ky albanist, ky gjurmues i bashkmarrdhnieve t ndrsjella serbo-shqiptare a shqiptare-serbe radhit edhe nj fjal, mbase t rrall n kto trthore malazeze - Krung "rrafshnalt, pllaj".
    Pleme Kuci u narodnoj prici pjestni, H, 1967, f. 205-225. 6 cernogoria, I, 93.
    Veshja kombtare shqiptare nga treva e Rozhajs.
    Baca Kurti, 1878
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura   
    Ndryshuar pr her t fundit nga Akuamarini : 24-08-2019 m 13:53

  4. #4
    i/e regjistruar Maska e Akuamarini
    Antarsuar
    19-02-2015
    Postime
    1,482
    Faleminderit
    35
    78 falenderime n 72 postime

    Pr: Rreth disa emrave topik me prejardhje shqiptare n mal t zi n vshtrim gjuhsor

    Do t bjm prpjekje disa raste emrash topik si Krusa Glavica, Krusi Dolovi, q si emrtime dalin n rrafshin e Ulqinit n trajtn Krute (Kryth).

    Q t gjitha format e sjella ktu sipr do r ohen tek apelativi baz "kryeth, kryth" (glava, glavica) - rrjedhoj toponimike e pajisur me formantin prapashtesor - th, sikur shfaqet n t folmet malazeze (glava, glavica) e q do t jet riadaptim fonetik i fjals kryeth, kryth (CKryeth, Kryth).


    N punn c adaptimit t ktij emrtimi do t vihet n dukje nj gj q spiranti ndrdhmbor th n t folmen malazeze ka marr e sht kthyer n sibilantin s, sikur vrtetojn shum raste: frus nga fruth i shqipes, n rumanishte cursa nga e shqipes kurth; sarbad, shqip. tharbt.

    Pr ta prligjur kalimin e spirantit ndrdhmbor t shqipes (th) n sibilantin s t t folmeve malazeze, s-ja e dhn ktu sipr do t mbshtetet edhe me frus-in n ato t folme.

    N Fjalorin e vet Vuk Karadic i shnon at shprehje (frus) me kuptim "purra q u dalin fmijve", me vrejtje q e kishte regjistruar n Mal t Zi; fjaln e ka edhe Fjalori i Akademis Kroate t Shkencave.
    Kjo smundje e fmijve n shqipen quhet fruth, e shprehja, si shihet sheshazi, kaloi ne t folmet malazeze t zonave kufitare.

    sht me interes t theksohet q n t folmen e arbneshve t Zars kt smundje e quajn ruth, rus, q do njehur rrnj e kryehershme e fials shqipe, e cila n ligjrimet e tjera shqipe sot del vetm me prefiksin f, pra fruth.
    Kur dihet q trajta arbneshe prbn bazn m t hershme t ksaj fjale t shqipes (fruth), ather ajo do lidhur me bazn indoevropiane rud(h) "i kuq" dhe nuk ka kurrfar dyshimi q shprehja indoevropiane prbn bazn e formave sllave t saj, rus. e vjetr ruds, lit. rausvas "dika e kuqe", lat. russus (ruber).

    Ne nuk e vm n dyshim prejardhjen c prbashkt sllave, por nuk mund t pranojm prejardhjen sllave t ksaj shprehjeje t shqipes, nj mendim te cilit i dalin zot autort e Fjalorit t Akademis Kroate t Shkencave: "nga gjuht sllave kjo fjal kaloi n shqipen dhe rumanishten".

    Tani shtrohet shtja e mundsis s burimit a e kalimit t fjals sllave (e serbokroatishtes) rus, rusa n t folmet shqipe, q sikur sht vrte-tuar, ruhet vetm n formn e arbneshve t Zars.


    Ali Pash Gucia dhe Jakup Ferri me shtabin e Plav-Guci's, para Luftes te Nokshiqit,1876.
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura  

  5. #5
    i/e regjistruar Maska e Akuamarini
    Antarsuar
    19-02-2015
    Postime
    1,482
    Faleminderit
    35
    78 falenderime n 72 postime

    Pr: Rreth disa emrave topik me prejardhje shqiptare n mal t zi n vshtrim gjuhsor

    Prejardhjes sllave t ksaj fjale t Arbneshit t Zars nuk i bie ndesh kurrfar pengese fonetike e as formale: tingulli i fundit, frikativi th i fjals ruth fonetikisht mund t shpjegohet: nj s e vjetr serbe n disa raste sht zvendsuar n disa fjal t shqipes me interdentalen th: sinje (more); thinj, folje thinj "jam thinjur", mirpo nga ana tjetr, s'mund t prjashtohet mundsia e prftimit t pavarur si ne shqipen dhe serbokroatishten, e tingulli th i Arbneshit t Zars t jet reflektim i palatalit indoevropian kth.


    Emri i katundit eret n Zagarain e Poshtm, sht identik me emrtimin e nj vargu emrash topik me t njjtn form n mjedise shqiptare; n vende ku rriten shkurret, dushqet e lisnajat.
    N kt mes sht me rndsi t vihet re se emri i ktij toponimi del nj rrjedhoj e fjals baz "qarr" e zgjeruar me an t sufiksit latino-roman etum q duket n t trija gjuht ballkanike: n shqipen, dalmatishten romane dhe n rumanishten me vshtrim oronimesh q tregon fjala e par, n truallin e shqipes: Kashnjet (castagnetum), kallmet (kallm), Shkozet (shkoz), Shkorret (shkorre, shkurre), Shelqet (shelk, shelg), Mollet (moll).
    N lidhje me 'u tha m sipr jo pr t gjitha shpjegimet etimologjike t emrave topik brenda Nahijes s Kuit, por vetm tre emrave topo-nimik t asaj Krahine: Kui, Fund na, Krung do t'u kthehemi rrjedhime-ve q rezultojn nga zbrthimet e tyre.


    N pun t derivimit t dy t parve, sikur shihej, merrnin pjes dy pal studiuesish, njra lagje, pa u thelluar n shtjet n hetim, marrin e prsrisin mendimin e njri tjetrit pa shtuar gj prej gjje; ne punn ton ktu n trajtim, emrin topik Kui - mbi nj baz q duket faqeza e bien t ardhur nga latinizma cuceus, q n shqipen ka dhn "i kuq", jo "ku"; nj grup tjetr gjurmuesish, duke mos u knaqur me prsdytje boshe e t mrzitshme n krkim shtigjesh t reja, pa u larguar nga mundsit q ofrojn dialektet e t folmet e shqipes, kan gjuajtur shenjn mir.

    Vetm emri Ku (Kuth) - 'sht e drejta, nj fjal e rrall n leksikun e shqipes "nj lloj kuthi a vorbe me dy vesh edhe emr vendi i ngulur n nj grop, n nj lugin, emr q i prgjigjet vorbs", si nga pikpamja e fonetiks edhe ajo e vshtrimit t topikut n fjal, i prgjigjet m s miri prejardhjes s tij.


    Edhe pr prejardhjen e emrit tjetr - Fund'na, si u pa nga zbrthimi i tij, jepen argumente t parrzueshme e t qndrueshme.

    Vanja Stanisic, te vepra e tij Srpsko-albanski jeziki odnosi n Nahijen e Kuit ka regjistruar nj lloj emri topik Krung "nj rrafshnalt a pllaj", q sht reflektim i fjals s serbishtes s vjetr krogu (qark, rreth) me -un t dal nga o-ja e sllavishtes s vjetr.

    N qoft se fjala etimologji do t thot burim, gurr apo prejardhje e nj fjale, ather emrat topik Kui dhe Fund'na jan, pa dyshim, t leksi-kut burimor t shqipes n nj an dhe n an tjetr, - n ato treva, n ato trthore jan shqiptart ajo popullsi q kan zn vend n arealet e Kuit q para nj etnie tjetr q fliste sllavisht; ndryshe nuk mund t shpjegohet fakti q gjith Krahina a Nahija t jet emrtuar shqip, gjithashtu krahinza Fundna q prthekon disa katunde, t mbaj emr shqip -fund, shm. Fund-na, Fund'na, Fundna.





    Territori i Malit t Zi sht i njohur pr numrin e madh t monumenteve t kulturs ilire.
    Pr t dshmuar kt trashgimi, kto dit doli nga shtypi nj libr, i cili prmbledh dshmi dhe dokumentime arkeologjike dhe paraqet guidn e par pr monumentet e kulturs ilire.
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura   
    Ndryshuar pr her t fundit nga Akuamarini : 25-08-2019 m 06:01

  6. #6
    i/e regjistruar Maska e Akuamarini
    Antarsuar
    19-02-2015
    Postime
    1,482
    Faleminderit
    35
    78 falenderime n 72 postime

    Pr: Rreth disa emrave topik me prejardhje shqiptare n mal t zi n vshtrim gjuhsor

    Po t jet e vrtet q nj lloj rrafshnalte a pllaje mban emrin krung, n Ku t Malit t Zi, sht edhe ajo nj dshmi q Kui do t jet nj ngulim i hershm n ato an, sepse krung, sikur u vu n dukje saher n kt tekst, sht reflektim shqip i sllavishtes krogu, q prmban o-n hundore e q nuk del kund n dialektet e sllavishtes jugore pas shek. X, pasojisht shqiptart gjllinin von-von n Ku e gjetk ge nga shekulli X n Mal t Zi.
    Gjurm t shqipes gjejm edhe m hert, por edhe m von.
    Ka n Mal t Zi, bie fjala, nj vllazri t quajtur Mataguzhi (nj etni e vjetr) "stari narod zagonetnog imena koji je sedeo na danasnjoj kuckoj zemlji" zabeleen 1335, kraj Podgorice kao Arbanasi"7, pastaj Ma(h)ine - Sufflay-it ia kujtojn Manioi-t e ilirve, edhe Malonshit-n Fushn e Zets; t kujtojn fialn Mal t shqipes.

    Ka nj fshat me emrin Malenza (shq.mal); nj toponim Malosin Do, patronim: Malosevic; t mesjets: Bukumirt; vllazri e barinjve Golemade (gojmadh - thell n Mal t Zi;9
    Vllazri n Zet: Bitodosi (Bythdos); Bushat +shat Bushat "Mbi shat"; emr i nj mali n Ku.
    Ne s'i kishim vn vetes pr detyr t hartojm nj list toponimesh llojesh t ndryshme shqipe, t regjistruara n botime t fardo natyre, ndonse sikur sht e ditur, Mali i Zi sht plot e prplot emrash topik, antroponimesh, vllazrish q nga antika, mesjeta e m von.
    7 J. Erdeljanovic, SEZB VIII, 1907
    8 V. Cubrilovic,1964
    9 Suffilay, Arhiv, II, 1925

    Akademik Rexhep Qosja Dritero Agolli krijuesi i madh i letersise shqipe
    Akademik Esad Mekuli (1916- 1993), poet dhe revolucionar shqiptar
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura   
    Ndryshuar pr her t fundit nga Akuamarini : 25-08-2019 m 06:51

  7. #7
    i/e regjistruar Maska e Akuamarini
    Antarsuar
    19-02-2015
    Postime
    1,482
    Faleminderit
    35
    78 falenderime n 72 postime

    Pr: Rreth disa emrave topik me prejardhje shqiptare n mal t zi n vshtrim gjuhsor

    . Synimi q donim t arrinim prqendronte n nj pik, n mbshtetjen e shpjegimit e t sqarimit kryesisht t dy emrave topik (Kui, Fundna) me an t t cilve do t zgjidhej nj problem mjaft kompleks i mbetur pezull tash sa koh.
    Tani q, pas gjykimit ton kta dy emra topik (Kui e Fundna) pas shpjegimit t abejtl morn prgjigje t drejt e t pranueshme n lidhje me ta shtrohet nj problem tjetr, gjithashtu me interes etnogjuhsor.

    Pr vet faktin se emrat topik Kui dhe Fundna jan krijuar a formuar nga shqiptart shqip - ishin edhe t konfesionit katolik - si shkruante Marin Bolica (1610)- "Chuzzi del rito romano cattolico", n kt mes do te merret n vshtrim edhe nj dshmi a prov q mbshtet e vrteton lashtsin e banorve shqiptar n Nahijen e Kuit,- sht fjala pr emrin topik t Krung-s t regjistruar n toponimin e Kuit edhe nga prof. Dragoljub Petrovill "nj rrafshnalt a pllaj".
    N qoft se rezulton e drejt etimologjia e toponimit t fundit, fjala krung() krogu provon vazhdimsin e shqiptarvc edhe n arealin e Kuit e q mbshtetet n reflektimin e vokaleve hundore t sllavishtes s vjetr o, e t ruajtura n gjuhn shqipe e t ndryshuara n dialektet malazeze t ktyre anve von-von n gjymsn e dyt t shekullit X. Dukuria n fjal, pas mendimeve t prgjithshme t sllavistve, nuk gjente kund realizim pas shekullit t pastajm n t folmet sllave t ktyre anve.
    N mbshtetje t tyre-disa toponime dhe antroponime t ruajtura n territorin e Malit t Zi, t para ktu sipr bashk me kt n shtjellim e sipr (krungu), flasin qart n t mir t dshmimit e t vrtetimit t vazhdimsis s shqiptarve n ann e Zets e n kohn e Mesjets s hershme.
    Pr periudhat m t hershme mbshtetjet i kemi n ruajtjen e disa toponimeve dhe antroponimeve malazeze q heqin gurrn ilire t tyre; pr kohn paraturke viset e Malit t Zi jan prplot emrash topik, vllazrish, fshatrash e katunesh shqiptare, e ne po lejohemi t sjellim vetm nj dokument shkrimor q historiani i mirnjohur ek K. Jireek e kishte gjetur n Arkivin e Dubrovnikut: Audivi unam vocen clamantem in monte in lingua albanesca i vitit 1285.12

    10 E. abej, Lingua Posnaniensis, VII, VIII, 1959, 1960; Shumsi i singularizuar n gjuhn shqipe, Tiran 1967
    11 Onomatoloska prilozi, IX, 82.

    Enver Gjokaj (lindi 12 shkurt 1980 n Orange County, California, ShBA)[1] sht nj aktor shqiptaro-amerikan.
    Nikolle Nikprelaj is an Albanian singer from Tuzi,
    Pjetr Malota sht menaxher n filmin me t ri t Van Dammit
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura    
    Ndryshuar pr her t fundit nga Akuamarini : 25-08-2019 m 07:40

  8. #8
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    20-05-2008
    Vendndodhja
    Oslo, Norway
    Postime
    750
    Faleminderit
    4
    8 falenderime n 8 postime

    Pr: Rreth disa emrave topik me prejardhje shqiptare n mal t zi n vshtrim gjuhsor

    Kuci,,Kucova,,,,,,,,toponime sllavobullgare qe shtrihen nga Pogradeci e Korca dhe deri ne Berat

    ,,,,,,,,,,,ajo ngjyra e kuqe nje idiotllik me brina

    Jeshile - turqisht
    e verdhe - latinisht
    e kuqe- greqisht

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •