Emri:  2184102_f520.jpg

Shikime: 22

Madhsia:  22.1 KB

1. Roli i prgjithshm i gruas

Pyetje: ǒndikim ka barazia ndrmjet burrit dhe gruas n definimin e roleve q ata pritet ti luajn n jet? A mund t themi se gruaja dhe burri kan role t ngjashme n jet, duke u nisur nga fakti se ata t dy jan nga i njejti shpirt?


Zoti i ka krijuar burrin dhe gruan, q ata s bashku ta ndrtojn jetn dhe ta plotsojn njri-tjetrin gjat ktij procesi. Islami, pra, ia hap gruas dyert e pjesmarrjes n do lmi t jets krah pr krah burrit, duke u krkuar t dyve q ta ndihmojn, ta prkrahin dhe ta plotsojn njri-tjetrin. Islami nuk i ndan burrat dhe grat n detyrimet e tyre prball shoqris, si thot qart edhe vargu vijues kuranor:


Besimtart, burra e gra, jan mbrojts t njri-tjetrit. Ata e urdhrojn t mirn dhe t lign e pengojn...(Kuran 9:71)


Kur t kuptojm se drejtsia prfshin do gj q sht pozitive n jet dhe se e liga i prmbledh n vete t gjitha negativitetet, do t shohim se gruaja dhe burri jan partner t njri-tjetrit n procesin e ndrtimit t jets. Dhe po aq sa jan prgjegjs burrat prball shoqris, jan edhe grat. Pra, n prjashtim t kornizave karakteristike t t qenit nn ose baba, n t cilat t dy kan funksione krejtsisht t ndryshme, burrat dhe grat kan lmi t pafundme, n t cilat duhet ta ndrtojn jetn njri pran tjetrit, si dy qenie njerzore t barabarta n humanitetin e tyre.


Po kshtu, duhet t theksojm se Islami ua ka hapur femrave rrugn e prjetimit t plot t jets, prkundr disave q mendojn se ai i ka kufizuar femrat vetm n karakteristikat e tyre femrore.


Pyetje: Ku dominon roli femror i gruas? Dhe ku, prkundr ksaj, mund t pasqyrohet roli i saj si qenie njerzore?


Sferat n t cilat nj grua mund ta shpreh feminitetin e saj, jan relativisht t ngushta, sepse kufizohen me jetn martesore ku shpalosen karakteristikat e saja si femr dhe me mjediset e ndryshme femrore, ku asaj i lejohet ti zbuloj tiparet e saja fizike. Kuptohet, ktu prfshihet edhe roli i saj si nn, i cili sht roli m i rndsishm q nj femr e luan n jetn e saj. Megjithat, t qenit nn nuk sht nj rol me karakter pastr femror por m tepr, nj rol me tipare humane n jetn e nj gruaje. Pr t prmbledhur, pra, roli i nj gruaje si nj qenie njerzore mbetet roli m jetik i saj n jet. N veprat e saja, femra duhet t konfirmoj se sht nj qenie e arsyes, e vullnetit dhe dhembshuris dhe nj person, i cili ka nj detyr pr t kryer n jet. Edhe femra, pra, duhet t vrtetoj se ka aftsi pr t marr pjes n jetn shoqrore. Rrjedhimisht, humaniteti i nj gruaje sht aspekti m i rndsishm i personalitetit t saj, sepse pikrisht ky aspekt e simbolizon qllimin, pr t cilin Zotin e ka krijuar at.


Zoti e ka krijuar gruan q ajo t jap kontribut n ekzistenc me ato tipare q i posedon, njsoj si e ka krijuar mashkullin me cilsi t caktuara, pr t dhn nj kontribut t vetin. Andaj, edhe prkundr faktit se n nj sfer t kufizuar, aspektet feminine (femrore) t gruas jan t dukshme, tiparet e saja njerzore dhe humane jan ato q manifestohen n trsin e ekzistencs s saj si grua. Aspekti njerzor i personalitetit t saj, sdo mend se do t integrohet n aspektet femrore, n jetn e saj bashkshortore ose gjetiu. Dhe pr m tepr, sht pikrisht ky aspekt njerzor n t, i cili do ta fisnikroj sjelljen e nj gruaje dhe do ta rris edhe m shum spektrin e gjrave q ajo mund ti fal bashkshortit t saj. Me fjal t tjera, aspekti njerzor i nj gruaje sht faktori i cili i rafinon instinktet dhe i njerzon ato n vepra dhe n ndjenja, n mnyr q marrdhnia martesore t mos jet nj lidhje, n t ciln gruaja i plotson vetm nevojat biologjike t nj burri. Nprmjet ktij karakteri njerzor, martesa do t jet nj marrdhnie njerzore, ku secila pal, qoft femra ose mashkulli, do ti shfrytzoj tiparet e saja dalluese, pr tia falur pals tjetr at q i duhet m s shumti dhe pr tia prmbushur nevojat emocionale, po aq sa ato fizike


2. Gruaja si shtpiake

Pyetje: Kur Islami, n ligjet e tija, i konfirmon karakteristikat specifike femrore t gruas, a sna sjell kjo n prfundimin se roli natyror i gruas, sipas Islamit, sht t qenit shtpiake?


Mendimi se Islami e detyron gruan t jet shtpiake sht nj mendim q dgjohet shum shpesh dhe pikrisht pr kt, vlen t diskutohet. Por para se t thellohemi n kt shtje, duhet t theksojm se n Islam ka dy lloje rregullash ligjore. N njrn kategori jan urdhrat e detyrueshm, t cilt e detyrojn njeriun t bj ose t mos bj nj gj. Kto jan detyrimet (farz) dhe ndalesat (haram). N kategorin e dyt, rradhiten urdhrat t cilt e kshillojn njeriun t veproj n nj mnyr t caktuar por nuk e detyrojn at. Ose krejt e kundrta, e kshillojn q t mos e bj nj gj por nuk e ndalojn at. Kto jan gjrat q njihen si veprat e kshillueshme (mustehap) dhe veprat e paplqyeshme (mekruh). Kto jan urdhrat, t cilat i mundsojn personit t vendos vet n do ta bj nj gj ose jo.


Dhe tani, a e detyron Islami femrn t jet nj shtpiake, prpara ose pas martess?
Sipas Islamit, as babai, as nna, as vllai dhe as ndonj i afrm tjetr nuk mund ta detyroj nj vajz t merret me punt e shtpis. Nna dhe babai nuk kan t drejt ta detyrojn vajzn e tyre t merret me punt e shtpis, njsoj si nuk kan t drejt ta obligojn djalin e tyre pr t njejtn. Sdo mend se nj vajz mund ti marr prsipr punt e shtpis, derisa ajo e vendos vet nj gj t till si pasoj e prgjegjsis q ndjen ndaj familjes, e cila e rrit dhe e ushqen.
Po kshtu, edhe kur nj femr t bhet bashkshorte, pyetja n do t merret me punt e shtpis ose jo, sht srish dika q i mbetet vendimit dhe vullnetit t saj. Marrveshja e martess, par n aspektin ligjor, nuk e detyron gruan t merret me punt e shtpis dhe pr m tepr, nuk e detyron as t kujdeset pr fmijt e saj, prve n rastet kur t dyja palt e vendosin nj nen t till n marrveshjen e tyre paramartesore.


Vet Islami nuk e konsideron detyrimin pr ti br punt e shtpis si nj pjes t domosdoshme t marrveshjes s martess. Prve ksaj, Islami nuk e obligon gruan t merret me ndonj pun jasht shtpis pr ta mbajtur familjen ose pr t dhn nj kontribut financiar n kt gj. Duke u mbshtetur n marrveshjen martesore islame, gruaja ska nj obligim tjetr ndaj burrit t saj prve marrdhnies seksuale dhe gjithkaje q sht e lidhur me t. Gjrat e tjera, si jan punt e shtpis dhe rritja e fmijve, nuk mund ti imponohen nj gruaje.
Nga kjo perspektiv, marrja e gruas me punt e shtpis konsiderohet nj kontribut tejet fisnik (dhe vullnetar) i gruas, si reagim ndaj nj kontributi fisnik t burrit n jetesn e tyre t prbashkt.


Pyetje: Por kur themi se gruaja nuk sht e detyruar t merret me punt e shtpis dhe nuk sht e detyruar t punoj jasht, a nuk nnkuptojm n nj mnyr ose nj tjetr, se ajo ka nj rol margjinal n jet ose s paku, a nuk i japim kurajo gruas q t mbetet n margjinat e jets shoqrore?


T thuash se gruaja nuk sht e detyruar t merret me punt e shtpis ose t punoj jasht pr t fituar para, nuk do t thot se ajo nuk duhet t bj asgj n jet. shtja thelbsore q duhet t kuptohet n gjith kt, sht fakti se Islami dshiron q grat t merren me punt e shtpis duke u prir nga vullneti dhe nga mirkuptimi e jo si pasoj e detyrimit, si t ishte nj shrbim social.


Kur Islami e hoqi prej grave detyrimin pr tu marr me punt e shtpis, ai ua dha atyre mundsin pr t marr pjes n ndrtimin e shoqris ku jetojn. Nga kndvshtrimi islam, grat jan po aq prgjegjse sa burrat pr tu ndihmuar njerzve q ta gjejn rrugn drejt Zotit dhe pr ta udhzuar shoqrin n rrug t drejt. Dhe si kemi prmendur edhe m sipr, edhe grat, njsoj si burrat, jan detyruar q ta urdhrojn t mirn dhe ta pengojn t lign, q sht n thelb edhe vet aspekti praktik i kujdesit kundr devijimit t mundshm n do sfer t shoqris. Ky sht nj rol, i cili n raste t caktuara, mund ta arrij edhe pikn e revolts s hapur publike kundr padrejtsis dhe devijimit.


Dhe t thuash se gruaja nuk sht e detyruar t ket nj karrier jasht shtpis s saj pr t siguruar mbijetes (duke e patur parasysh detyrimin pr ta urdhruar t mirn dhe penguar t lign), sdo t thot assesi se roli i saj n jet anulohet. Prkundrazi, kjo nnkupton se asaj i sigurohet nj spektr i gjer mundsish, duke siguruar q roli i saj si nn ose si shtpiake, kontributi i saj n sigurimin e t ardhurave pr familjen dhe madje sigurimi i vet mbijetess s saj, t mos e pengojn fuqin q ka pr t dhn kontribut n punt shoqrore.


Duke ua lehtsuar grave vshtirsit e jets familjare dhe madje t jets martesore, Islami, n t vrtet, vetm sa e njeh rolin e gruas n ndrtimin e jets dhe n praktik, i ofron asaj nj mundsi pr t marr pjes n t gjith proceset e ndrtimit t shoqris.


3. Gruaja ndrmjet martess dhe detyrs si nn

Pyetjedhe prkundr theksit q ju vini mbi prioritetin e rolit t gruas si nj qenie njerzore n jet, ky prioritet mohohet n astin q prballemi me vlern e madhe q Islami ia jep rolit t gruas si bashkshorte dhe si nn, gj q e detyron at t mbetet n shtpi pr tu kujdesur pr fmijt e saj dhe pr ti prmbushur nevojat e t shoqit. Sipas Islamit, a jan vetm grat t ngarkuara me detyrimin e rritjes s fmijs? Dhe a jan ato t detyruara t jen gjithnj pran fmijve t tyre?


N fillim duhet sqaruar sht se ndonse Islami e thekson rolin e gruas si nn dhe si bashkshorte, po ti shohim ligjet, do t vrejm se sht babai, ai q sht ngarkuar me kujdesin pr familjen dhe pr fmijn n veanti. Srish, e drejta pr tu kujdesur pr fmijn n raste divorci i jepet babait...
Babai dhe nna jan partner t vrtet n procesin e rritjes s nj fmije dhe ndonse Islami e konsideron t shnjte rolin e nns, ai nuk e ka br kt gj nj detyrim pr gruan. Prve qllimeve emocionale t mmsis dhe atsis, burri dhe gruaja e marrin prsipr kujdesin e fmijs si nj proces ku duhet ta plotsojn njri-tjetrin. N kt detyr, natyra karakteristike e secilit prind, e nns si femr dhe e babait si mashkull, bashk me at lidhje emocionale q e lidh fmijn me secilin prej tyre, ka nj rol t veant n zhvillimin dhe pasurimin e personalitetit t fmijs n do dimension. Ndrkoh q nna i fal fmijs nj ndjesi t brendshme sigurie, duke i plotsuar nevojat fizike dhe emocionale t tij, babai, duke e kujdesur pr punt e jashtme, e merr prsipr detyrimin pr ti falur fmijs nj ndjesi t thell mbrojtjeje dhe fuqie, nprmjet t cils ai duhet t prballet me botn e jashtme. Ky sht vetm nj ilustrim i thjesht i bashkveprimit t burrit dhe gruas n procesin e rritjes s nj fmije.


Vetkuptohet se sht shum me rndsi q nna t kujdeset pr fmijn e saj. Megjithat, asgj nuk e detyron gruan q t jet gjith kohs me fmijn ose me t shoqin, prderisa ky i fundit nuk ka nj nevoj t jashtzakonshme pr t.


Nga ky pikvshtrim, do t shohim se theksi i vn mbi rndsin e rolit t gruas si bashkshorte dhe si nn nuk e mohon rolin e saj t prgjithshm si nj qenie njerzore, sepse pikrisht ky rol, sht ai q ngrthen n vete shum qllime t thella humane.

Sejjid Muhammed Husejn Fadlallah

FUND