Emri:  maxresdefault.jpg

Shikime: 21

Madhsia:  37.5 KB

Nj vshtrim mbi Wehhabizmin
Sipas Ehl-i Sunnetit

nga: Ejjub Sabri Pasha


Wehabizmi sht nj rrym ekstremiste, e prhapur kto dy shekujt e fundit brenda tokave islame, q ka ndrmarr sulme t egra dogmatike ndaj shumics s muslimanve, duke i akuzuar ata si t dal nga feja, politeist dhe jobesimtar.
Ejjub Sabri Pasha (v. 1308 H./1890), admiral i prapavijs n kohn e sulltanit t tridhjet e katrt osman Abdul-Hamid II (1258-1336 H/1842-1918) shkroi nj libr historik, n t cilin ai e shtjelloi hollsisht wehhabizmin. (Mirat ul-Haramein, vll. III, ff. 99; pes vllime n turqisht, Sh. B. Matbae-i Bahrije, 1301-1306 H.)
Ajo q vijon, sht marr kryesisht nga ai libr.


Prapavija e Wehhabizmit

Wehhabizmi u themelua nga Muhammed ibn Abdul-Wehhabi, q u lind n Hureimile t Nexhdit m 1115 H./1703 dhe vdiq m 1206 H./1791. Ai kishte udhtuar pr tregti n Basra, Bagdad, Iran, Indi dhe Damask, ku gjeti librat e lig t Ahmed Ibn Tejmijjes (661-728H/1263-1328), prmbajtja e t cilve nuk prputhej me Ehl-i Sunnetin. Duke qen mendjeholl e fjalshum, ai u b i njohur si Shejh en-Nexhdi. Pr tia rritur famn vetes, ai ndoqi msime nga dijetar hanbeli t Medines e m pas t Damaskut dhe, pas kthimit n Nexhd, shkroi shum libra. Libri i tij Kitab et-Teuhid1 u plotsua me shnime nga nipi i vet, Abdur-Rahmani dhe deprtoi n Egjipt, ku u botua me titull Feth ul- Mexhid nga nj wehhabi me emrin Muhammed Hamid.2 Idet e Muhammed ibn Abdul-Wehhabit mashtruan banort fshatar t Darijjes dhe prijsin e tyre, Muhammed ibn Saudin. Numri i atyre q pranuan idet e tija, t cilat ai i quajti wehhabizm, u rrit dhe ai u vetcaktua kadi ndrsa Muhammed ibn Saudi, emir (sundimtar). Ai e deklaroi si ligj se vetm pasardhsit e tyre mund ti zvendsonin ata.
Babai i Muhammedit, Abdul-Wehhabi, q ishte nj musliman i mir sunni si dhe dijetart e Medines e kuptuan nga fjalt e Muhammedit se ai do niste nj lvizje heretike dhe i kshilluan t gjith q t mos flisnin me t. Por ai e shpalli haptas wehhabizmin m 1150 H. (1737). Pr ti mashtruar dhe orientuar t paditurit, ai prmoi ixhtihadin e ulemave t Islamit. Ai madje shkoi aq larg sa ti quante pjestart e Ehl-i Sunnetit qafir (jobesimtar). Ai pohonte se ata q vizitojn faltoren e nj profeti ose ndonjrit nga eulijat dhe i drejtohej atij m Ja Nebiullah (o Pejgamber i Allahut) ose p.sh. Ja Abdul-Kadir, bhen politeist (mushrikun).
Sipas wehhabive, ai q thot se ndokush prve Allahut bn dika sht jobesimtar, kafir. Pr shembull, ai q pohon se ky ila ma zbuti dhimbjen, ose Allahu ma pranoi namazin pran varrit t filan waliu, bhet jobesimtar. Pr t vrtetuar kt pretendim, ata shtrojn si argument ajetin Ijjake nestain (vetm nga Ti krkojm ndihm) t Sures Fatiha dhe ajetet q flasin pr tewekkul.3
N fund t pjess s dyt t librit el-Usul el-Arbaa fi Tardid ul-Wehhabijje, i nderuari Hakim es-Sirhindi el-Muxheddidi shkruan:

Wehhabit dhe jomedhhebistt se kuptojn dot domethnien e mexhaz-it (alegoris, simbolit) dhe istiara-s (metafors). Saher q dikush thot se ai bri dika, ata e quajn politeist (mushrik) ose jobesimtar (kafir) edhe pse shprehja e tij sht nj mexhaz.4


1 Dijetart e Meks shkruajtn prgjigje t mrekullueshme m 1221 H., duke e rrzuar me argumente t shndosha e t dokumentuara. Prmbledhja e punimeve t tyre, me titull Seif ul-Xhabbar, e botuar m von n Pakistan, sht rishtypur n Stamboll nga Sh. B. Isik Kitabevi, m 1395 H./1975.
2 M 1970, gjat pregatitjes s prgjigjeve ndaj shkrimeve t devijuara q ndodheshin n t, un i botova ato n librin tim Kshilla pr Wehhabistin.
3 Kuptimi i sakt i ktyre ajeteve nga dijetart sunni sht paraqitur hollsisht n kreun Tewekkul t
veprs Saadat-i Ubudijeh nga autori. Ata q e njohin kuptimin e sakt t teuhidit do ta kuptojn se wehhabit, q e mbajn veten si muwahhid (monoteist), nuk jan muwahhid por thjesht nj tjetr grup i atyre q, nn maskn e teuhidit, duan ti ndajn copash ndjeksit e monoteizmit dhe t bjn ndryshime n Islam.
4 Mexhaz-i sht prdorimi i nj fjale jo n kuptimin e saj t mirfillt ose t zakonshm, por n nj domethnie t lidhur me at kuptim. Kur nj fjal e veant pr Allahun Teala prdoret pr njerzit n
nj kuptim mexhazi, wehhabit e marrin n kuptimin e saj shprehimor dhe e quajn at q e prdor fjaln metaforikisht, poitesit dhe jobesimtar; ata sjan t vetdijshm se fjal t tilla prdoren metaforikisht n Kuran dhe Hadith.




Ndrkoh, Allahu Teala thot n shum ajete t Kuranit Famlart se Ai sht brsi i vrtet i do veprimi dhe se njeriu sht veprues mexhazi (simbolik). N ajetin 57 t Sures el- Enam dhe n Suren Jusuf, Ai thot: {Gjykimi (hukm) sht vetm i Allahut}, d.m.th. Allahu i Lartsuar sht Gjykuesi i vetm (Hakim). N ajetin 65 t Sures Nisa, Allahu thot: {Pr Zotin tnd (o Muhammed), ata nuk do t jen besimtar t vrtet gjersa t mos zgjedhin ty gjykues (juhakkimuneke) t asaj pr t ciln debatojn}. Ajeti i par pohon se Allahu Teala sht i vetmi Hakim i Vrtet, kurse i dyti pohon se njeriu mund t quhet hakim metaforikisht.
do musliman e di se Allahu Teala sht i Vetmi q jep jet dhe e merr at, sepse, n ajetin 56 t Sures Junus, Ai thot {Ai jep jet dhe jep vdekje}, e n ajetin 42 t Sures Zumer Ai thot: {Allahu i merr shpirtrat kur sht asti i vdekjes s tyre}. N ajetin 11 t Sures Sexhde, Ai thot n mnyr mexhazi: {Engjlli i vdekjes, i cili sht caktuar pr ju, jua merr shpirtrat dhe pastaj do t ktheheni te Zoti juaj}.
Allahu Teala sht i Vetmi q i shndosh t smurt, sepse ajeti 80 i Sures Shuara pohon: {Dhe kur t smurem, Ai m shron}. Kurani citon fjalt e Hazreti Isait n ajetin 49 t Suren Al-i Imran, duke thn: {Un i shroj t verbrit, t smurt n lkur dhe me lejen e Allahut i ngjall t vdekurit}. N t vrtet, ai q i dhuron fmij njeriut sht Allahu; por ajeti 19 i Sures Merjem, prcjell fjalt e Hazreti Xhibraiilit a.s.: {Un jam vetm i drguar i Zotit tnd pr t t dhuruar nj djal t pastr} q jan mexhazi.
Mbikqyrsi i vrtet i njeriut sht Allahu Teala. Ajeti 257 i Sures el-Bekare e pohon kt haptas: {Allahu sht waliu (Mbikqyrsi, Kujdestari) i atyre q besuan}. Dhe, duke thn se {Waliu juaj sht Allahu dhe i Drguari i Tij dhe ata q besuan e q e falin namazin dhe japin zekatin duke br ruku} (el-Maide, 55) e {Pejgamberi sht m wali ndaj besimtarve se ata ndaj vetes s tyre} (el-Ahzab, 6), Ai don t thot se edhe njeriu, paka se simbolikisht, sht wali. N mnyr t ngjashme, ndihmsi i vrtet sht Allahu Teala, por Ai ka thn muin edhe pr njerzit, metaforikisht. N ajetin 2 t Sures Maide, Allahu thot: {Ndihmohuni mes vete me t mira e n t mbara}. Wehhabit e prdorin fjaln mushrik (politeist) pr ata musliman q e quajn dik abd (rob, shrbtor) t dikujt vemas Allahut, p.sh. Abdun-Nebi ose Abdur-Resul; mirpo, n ajetin 32 t Sures Nur, thuhet {edhe robrit dhe robreshat tuaja}. Zoti (Rabb) i vrtet sht Allahu Teala, por edhe dikush tjetr vemas Allahut mund t quhet rabb metaforikisht; n ajetin 41 t Sures Jusuf thuhet {M prkujto mua te zotriu (rabb) yt}.
Istighadha sht ajo q wehhabit i kundrvihen m shum: t krkuarit ndihm ose mbrojtje prej dikujt tjetr prve Allahut, gj t ciln ata e quajn politeizm. sht e vrtet se, si e din tr muslimant, istighadha sht vetm pr Allahun Tealaa. Megjithat, sht e lejueshme q metaforikisht t thuhet se mund ti bhet istighadha dikujt, sepse, n ajetin 15 t Sures el-Kasas thuhet: {dhe ai i ans s tij i krkoi ndihm kundr armikut}. Nj hadith pohon: Ata do t bjn istighadha-n e Ademit n vendin e Mahsharit. Nj hadith i regjistruar n el-Hisn ul-Hasin thot: Ai q ka nevoj pr ndihm duhet t thot: O robrit e Allahut! M ndihmoni! Ky hadith urdhron se, [n rast nevoje] duhet krkuar ndihm nga dikush q nuk sht pran.5

T krkosh shefaat dhe ndihm nga Resulullahu dhe eulijat nuk do t thot t braktissh Allahun apo t harrosh se Ai sht Krijuesi. Ajo sht si t pressh shi nga Allahu prmes shkaqeve apo mjeteve (wasite) t reve, t pressh shrim nga Allahu prmes marrjes s ilait, t pressh fitore nga Allahu duke prdorur topa, bomba, raketa dhe aeroplan. Kto jan shkaqe. Allahu krijon gjithka prmes shkaqesh. Nuk sht politeizm (shirk) ti prdorsh kto shkaqe. Pejgambert a.s. i kan prdorur gjithmon


5 Hakim el-Ummeh Khwaxheh Muhammed Hasan Xhan Sahib es-Sirhindi el-Muxheddidi, el-Usul el- Arbaa, Indi, 1346 H./1928; rishtypur nga Sh. B. Isik Kitabevi, Stamboll, 1395 H/1975. Autori i hedh posht wehhabit dhe jomedhhebistt edhe n punimin e tij n arabisht Tarih en-Nexhat, Indi, 1350 H (me prkthim n urdisht), t rishtypur nga Sh. B. Isik Kitabevi m 1396 H./1976.




shkaqet. Ashtu si shkojm te nj burim pr t pir uj, t cilin e ka krijuar Allahu, dhe tek furra pr t ngrn buk, t ciln srish e ka krijuar Allahu, dhe ashtu si armatosemi e prgatitemi q Allahu t na jap fitore, po ashtu ia drejtojm zemrat shpirtit t nj profeti ose waliu, q Allahu t na i pranoj lutjet. T prdorsh radio pr t dgjuar nj tingull q Allahu krijon prmes valve elektromagnetike nuk do t thot t braktissh Allahun e ti mbshtetesh nj kutie, sepse Allahu sht Ai q ia dhuron kt veanti, kt fuqi instalimeve n kutin e radios. Allahu e ka fshehur Gjithfuqin e Tij n do gj. Nj politesit adhuron idhuj por smendon pr Allahun. Mirpo nj musliman, duke prdorur shkaqe dhe mjete, mendon pr Allahun, i Cili i jep efikasitet dhe veanti shkaqeve dhe krijesave. Gjithka q dshiron, ai e pret nga Allahu. Ai e di se do gj q merr, i vjen nga Allahu. Wehhabit, n fakt, u prmbahen mjeteve dhe i prdorin ato n shtjet e dynjas. Ata i knaqin dshirat e tyre sensuale n do lloj mnyre, por quajn politeizm sigurimin e mjeteve pr t fituar ahiretin. ǒkoncept teuhidi sht ky?
Pr shkak se ato fjal t Muhammed ibn Abdul-Wehabit pajtoheshin krejtsisht me dshirat sensuale, ata q skishin dituri fetare, ran kollaj n grack. Ata pohuan se dijetart e Ehl-i Sunnetit dhe muslimant e rrugs s drejt ishin jobesimtar. Emirve, wehhabizmi iu duk krejt n prputhje me dshirat e tyre pr t rritur pushtetin e pr ti zgjeruar tokat dhe territoret e tyre. Ata i detyruan fiset arabe t bheshin wehhabi. Ata i vran t gjith ata q su besuan atyre. Fshatart, nga frika e vdekjes, iu bindn emirit t Darijjes, Muhammed ibn Saudit. T brit ushtar t emirit u shkonte shum pr shtat dshirave t tyre pr t sulmuar jetn, pronn dhe nderin e jowehhabive.
Vllai i Muhammed ibn Abdul-Wehhabit, Shejh Sulejmani, ishte nj alim i Ehl-i Sunnetit. Ky njeri i bekuar e hodhi posht wehhabizmin n librin e tij es-Sawaik ul-Ilahijje fir-raddi alal-Wehhabijje6 e punoi kundr prhapjes s bindjeve t tij heretike.
Msuesit e Muhammedit, q e kuptuan se ai i kishte hapur rrug s keqes, i hodhn posht librat e tij devijues. Ata deklaruan se ai ishte shmangur dhe e rrzuan wehhabizmin, prmes ajeteve dhe haditheve. Megjithat, t gjitha kto e rritn urrejtjen dhe armiqsin e wehhabizmit kundr muslimanve.
Parimet heretike t wehhabizmit u prhapn jo vetm me fjal por edhe me mizori dhe gjakderdhje. Ndr mizort q i ngjyen duart me gjak t pafajshm n kt drejtim, emiri i Darijjes - Muhammed ibn Saudi, ishte m zemrguri. Ky njeri, q sht paraardhsi i emirve t Arabis Saudite, vinte nga fisi i Banu Hanifes dhe ishte nj nga pasardhsit e atyre q i kishin besuar Musejleme el-Kedhdhabit (gnjeshtarit) si profet.
Wehhabit shtiren sikur jan t sinqert n besimin n Njshmrin e Allahut dhe se ksisoj i shmangen mosbesimit, dhe gjoja se t gjith muslimant kishin qen politeist pr gjashtqind vjet e se wehhabit po prpiqen ti shptonin nga kufri. Pr t mbshtetur idet e tyre, ata prmendin ajetin e pest t Sures Ahkaf dhe ajetin 106 t Sures Junus. Ndrkoh, t gjitha komentimet (tefsir) t Kuranit shkruajn njzri se kto dy ajete dhe shum t tjera si kto jan zbritur pr politeistt. Ajeti i par thot:
{Kush sht m i humbur se ai q pos Allahut lut dika q nuk i prgjigjet atij deri n Kijamet, sepse ata (q luten) jan gafil ndaj lutjes s tyre}. Kurse ajeti i dyt thot: {Dhe mos lut tjetrknd pos Allahut, ndonj (idhull) q nuk t sjell as dobi as dm; e nse e bn at, dije se i ke br padrejtsi vetvetes.}



6 Botuar nga Sh. B. Nuhbat ul-Ahbar, Bagdad, 1306 H/1889, e rishtypur nga Sh. B. Isik Kitabevi, Stamboll, 1396 H/1976.




N librin e tyre Keshf esh-Shubhat, wehhabit e keqinterpretojn ajetin e tret t Sures Zumer, ku Allahu thot: {Ndrsa ata q n vend t Tij adhurojn miq t tjer (duke thn): ne nuk i adhurojm ata pr tjetr, vetm q t na afrojn sa m pran Allahut}. Ky ajet citon fjalt e politeistve q adhurojn idhuj. Wehhabit ia prngjisin muslimant q krkojn shefaat (ndrmjetsim) atyre politeistve dhe pohojn me qllim se edhe politeistt besonin se idhujt e tyre nuk kishin fuqi krijuese e se vetm Allahu ishte Krijuesi. Duke interpretuar kt ajet, libri Ruh ul-Bejan thot:
Qeniet njerzore jan krijuar me aftsin pr ta njohur (dhe pranuar) Krijuesin q i ka krijuar ato dhe gjithka tjetr. do krijes njerzore e ndjen dshirn pr ta adhuruar krijuesin e vet dhe pr tiu afruar Atij. Mirpo, kjo aftsi dhe dshir mund t zhvleftsohet, sepse, nefsi (egoja), Shejtani ose shoqria e keqe mund ta mashtrojn njeriun, e pr pasoj, me shkatrrimin e ksaj dshire t brendshme, njeriu bhet ose politeist ose jobesimtar n Krijuesin dhe n Ditn e Gjykimit, si masont ateist. Gjja e muar sht marifa q buron nga teuhidi. Shenja e saj sht besimi n profett dhe librat e tyre duke i ndjekur ata, pra ajo sht rast i t afruarit tek Allahu. Shejtani ishte krijuar pr t br sexhde, por ai refuzoi t ulej n sexhde n nj mnyr t pahijshme pr krijimin e tij dhe gjithashtu disa mendimtar u bn jobesimtar sepse krkuan ti afroheshin Allahut jo duke ndjekur profett, por mendjen e tyre. Pr tiu afruar Allahut, muslimant i prmbahen Sheriatit, gj q ua mbush zemrat me drit shpirtrore, dhe cilsia hyjnore e bukuris (xhemal) shpaloset n zemrat e tyre. Prkundrazi, politeistt, pr tiu afruar Allahut, nuk ndjekin as Profetin as Sheriatin, por nefset (egot) dhe bidatet (shpikjet) e tyre, e ksisoj zemrat e tyre nxihen dhe shpirtrat u errsohen. N fund t ktij ajeti, Allahu thot se ata gnjejn n pohimin e tyre, {Ne nuk i adhurojm ata pr tjetr vese q t na afrojn sa m afr Allahut}. Si kuptohet leht, sht padrejtsi e madhe nga ana e wehhabive q ti marrin ajetin 25 t Sures Lukman q thot: {Nse i pyet ata (jobesimtart): Kush i krijoi qiejt dhe tokn?, me siguri do t t thon: Allahu} dhe ajetin 87 e Sures Zuhruf q thot: {Po nse i pyet: Kush i krijoi ata?, me siguri do t thon: Allahu} si argumente dhe t pohojn: Edhe politeistt e dinin se Krijuesi ishte vetm Allahu. Ata i adhuronin idhujt q ata t ndrmjetonin pr ta n Ditn e Gjykimit. Pr kt arsye ata u bn politeist (mushrikun) dhe jobesimtar (kafirun).7
Kto fjal t wehhabive jan shum t gabuara dhe t pambshtetura, sepse ne muslimant nuk adhurojm as profett, as eulijat e as nuk themi se ata jan shok ose partner t Allahut. Ne besojm se profett dhe eulijat jan krijesa dhe qenie njerzore q nuk duhen adhuruar. Ne besojm se ata jan krijesat e dashura t Allahut dhe Allahu do ti mshiroj krijesat e Tija pr hir t t dashurve t Tij. Vetm Allahu sht Ai q krijon dmin dhe dobin. Vetm Ai sht i denj pr adhurim. Ne themi se ai i mshiron krijesat e Tija njerzore pr hir t t dashurve t Vet. Kurse politeistt thon se idhujt e tyre nuk jan krijues, duke besuar se kta jan t denj pr tu adhuruar dhe ja prse ata i adhurojn. Duke qen se ata pohojn se idhujt jan t denj pr tu adhuruar, ata bhen politeist. Prndryshe, ata sdo t ishin br politeist pse thon q duan tu bhet ndrmjetsim.
Shihet qart se prngjitja e Ehl-i Sunnetit me jobesimtart idhujtar, nga ana e wehhabive, sht majft e gabuar. T gjitha ajetet q ata parashtrojn jan zbritur pr jobesimtart dhe politeistt idhujtar. Libri i tyre, Keshf ul-Shubuhat i shtrembron



7 Ky ajet sht interpretuar (tefsir) - dhe sht vrtetuar se wehhabit e keqinterpretuan at - edhe nga Xhemil Sidki ez-Zahawi, nj dijetar nga Iraku, n veprn e tij el-Fexhr es-Sadik fir-Raddiala Munkir it- Tewessuli wel-Kerameti wel-Hawarik (Egjipt, 1323 H/1905), rishtypur nga Sh. B. Isik Kitabevi, Stamboll, 1396 H/1976. Xhemil Sidki ligjroi ilm ul-kelam n Universitetin e Stambollit. Ai ndrroi jet m 1355 H/1936.




kuptimet e ajeteve dhe prdor sofizma, duke thn se muslimant e Ehl-i Sunnetit jan politeist. Ai rekomandon q muslimant jowehhabi duhen vrar dhe se prona e tyre duhet plakitur.
Hazreti Abdullah ibn Umeri r.a. transmeton dy hadithe q thon:
Ata e kan braktisur rrugn e drejt. Ata u kan mveshur muslimanve [kuptimin e] ajeteve q jan zbritur pr jobesimtart.
Nga ato q friksohem pr ummetin tim, gjja m e tmerrshme sht interpretimi i tyre i Kuranit sipas opinioneve t tyre dhe shpjegimeve t tyre pa vend.

Kto dy hadithe paralajmronin shfaqjen e wehhabive dhe faktin se, duke i keqinterpretuar ajetet q kishin zbritur pr jobesimtart, ata do tia vishnin muslimanve.
Nj tjetr person q, duke e kuptuar se Muhammed ibn Abdul-Wehabi kishte ide heretike dhe m von do t bhej i dmshm, e kshilloi at ishte Muhammed ibn Sulejman el-Medeni (vdiq n Medine m 1194 H./1779), nj nga ulemat e mdhenj t Medines. Ai ishte jurist shafii dhe shkroi shum libra. Shnimet e tij pr librin et- Tuhfet ul-Muhtaj, nj koment mbi librin Minhaxh, i dhan atij fam t madhe. N librin dy-vllimsh el-Fetawa q rrzon wehhabizmin, ai shkruan:

O Muhammed ibn Abdul-Wehhab! Mos i shaj muslimant! Pr hir t Allahut, po t kshilloj. Po, nse dikush thot se dikush tjetr nga Allahu i krijon veprat, thuaja atij t vrtetn! Por ata q u prmbahen mjeteve (wasile) dhe q besojn se, si shkaqet ashtu dhe fuqia vepruese n to jan krijuar nga Allahu, smund t quhen qafir. M mir t quhet nj musliman qafir sesa t gjth muslimant. Ai q braktis tufn do shmanget m kollaj. Ajeti 115 i Sures Nisa e vrteton fjaln time: {Kush i kundrvihet t Drguarit, pasi q i sht br e qart e vrteta dhe ndjek rrug tjetr nga ajo e besimtarve, Ne e lm at n at q ka zgjedhur dhe e fusim n Xhehenem. Prfundim i keq sht ai.}

Ndonse wehhabit kan nj numr t madh parimesh t gabuara, besimi i tyre mbshtetet n tre rrnj:

1. Ata thon se ibadetet prfshihen n iman dhe ai q nuk kryen nj farz (pr shembull faljen e namazit nga prtacia, ose dhnien e zekatit nga koprracia, edhe pse e beson se ato jan farze) do t bhet jobesimtar (kafir) dhe ai duhet vrar dhe pasuria e tij duhet shprndar mes wehhabive.
El-Shehristani shkruan:
Ulemat e Ehl-i Sunnetit kan pohuar njzri se ibadetet nuk prfshihen n iman. Ai q nuk e kryen nj farz pr shkak t prtacis, ndonse e beson q sht farz, nuk bhet kafir. Nuk ka patur njzshmri vetm mbi ata q nuk kryejn namazin; sipas medhhebit hanbeli, ai q nuk e fal namazin pr shkak t prtacis, bhet jobesimtar.8
N medhhebin hanbeli thuhet se vetm ai q nuk fal namazin bhet jobesimtar. Nuk flitet pr ibadete t tjera. Prandaj, do ishte gabim q wehhabit t konsideroheshin si hanbelit n kt drejtim. Ata q nuk i prkasin asnjrit prej katr medhhebeve nuk jan nga Ehl-i Sunneti. M par kemi shpjeguar se as ata q nuk i prkasin Ehl-i Sunnetit smund t jen hanbeli.9


8 El-Milel uen-Nihel, bot. turqisht, f. 63, Kairo 1070 H.
9 T shihet libri im Kshill pr Wehhabistin.




2. Ata pohojn se ai q krkon shefaat nga shpirtrat e profetve ose eulijave, apo ua viziton varret dhe lutet duke i konsideruar si ndrmjets bhet kafir dhe se t vdekurit nuk kan kurrfar perceptimi.
Sikur ai q i fliste nj t vdekuri n varr t ishte kafir, Pejgamberi yn s.a, ulemat e mdhenj dhe eulijat nuk do t ishin lutur n kt mnyr. Ishte praktik e Profetit ton s.a. q ti bnte vizit Varrezs Bakije n Medine dhe shehidve t Uhudit. N t vrtet, n faqen 485 t librit Feth ul-Mexhid t shkruar nga wehhabit, pohohet se ai i prshndeste dhe fliste me ta.
Pejgamberi (s.a.) yn thonte gjithmon n lutjet e tij: Allahumme inni esaluke bi-hakkis-sailina aleike (O Zoti im, po T krkoj n emr t atyre q Ti u ke dhn saher q T kan krkuar) dhe ka rekomanduar q t lutemi kshtu. Kur shkoi tek Fatime bint Esedi, nna e Hazreti Aliut, me duart e tij t bekuara t ngritura lart ai tha: Ighfir li-ummi Fatimete bint Esed we wassi alejhe med-helehe bi-hakki nebijjike wel- enbiai ledhine min kabli. Inneke erham ur-rahimin. (O Allah! Falja nns Fatime bint Esed mkatet e saja. Zgjeroja vendin ku ndodhet! Pranoje kt lutje timen pr hakkun e Profetit Tnd dhe t profetve q erdhn para meje! Vrtet, Ti je m i Mshirshmi i mshiruesve!)
N nj hadith t transmetuar nga Nesaiu dhe Tirmidhiu, thuhet se Pejgamberi (s.a.) e urdhroi nj t verbr, q i krkoi t lutej pr shrimin e tij, t merrte abdes, t falte dy rekate namaz dhe ather t thonte: Allahumme inni asaluke we atawaxhxhahu ileike bi nebijjike Muhammedin nebir-Rahmeh, ja Muhammedu inni atawaxhxhahu bike ila Rabbi fi haxhatihe dhehi li tekdije li, Allahumme fe-sheffihu fijje. N kt lutje, njeriu i verbr u urdhrua ta vendoste Hazreti Muhhamedin si ndrmjets q duaja e tij t pranohej. Sahabt e recitonin shpesh kt lutje. Ajo citohet edhe n librin el-Hisn ul- Hasin me referencat prkatse dhe, n shpjegimet e saj, interpretohet kthehem drejt Teje nprmjet Pejgamberit Tnd.
Kto dua tregojn se lejohet t vendosen ata q duhen nga Allahu si ndrmjets dhe ti lutemi Allahut pr hir t tyre.
Shejh Ali Mahfudh (v. 1361 H./1942), nj nga ulemat e mdhenj t Universitetit t el-Ezherit e lavdron mjaft Ibn Tejmijjen dhe Abduhun n librin e tij el-Ibda. Megjithat, ai gjithashtu shkruan:

Nuk sht e drejt t thuhet se eulijat kontrollojn shtjet e dynjas pas vdekjes, si p.sh. shrimin e t smurve, shptimin e atyre q jan n prag t mbytjes, t ndihmuarit e atyre q jan prball armikut dhe gjetjen e sendeve t humbura. sht e gabuar t thuhet se, ngaq eulijat jan shum t mdhenj, Allahu ua ka ln kto detyra atyre dhe se ata bjn far duan e se ai q kapet pas tyre nuk do t humbas. Mirpo, ndr eulijat e Tij, Allahu bekon ata q do Ai, qofshin gjall a t vdekur dhe nprmjet kerameteve t tyre Ai shron t smurin, shpton at q sht duke u mbytur, ndihmon at q ndodhet prball armikut dhe bn q gjrat e humbura t gjehen. Kjo sht logjike. Edhe Kurani na i mson kto fakte.10
Hazreti Abdul-Ghani en-Nebulusi ka thn:
Nj hadith kudsi, q Buhariu e transmeton nga Ebu Hureira, tregon: Allahu Teala ka thn: Robrit e mi nuk M afrohen m shum sesa nprmjet farzeve. Nse robrit e Mi bjn ibadete shtes dashuria Ime pr ta rritet saq Un bhem veshi me t cilin dgjojn, syri me t cilin shikojn, dora me t ciln veprojn dhe kmba me t ciln ecin dhe Un u jap fardo q t



10 Shejh Ali Mahfudh, el-Ibda, f. 213, Kairo, 1956. Profesort e el-Ezherit Abdullah ed-Desuki dhe Jusuf ed-Dexhwi, shkruajtn elozhe n fund t librit.




M krkojn. Nse besojn te Un, Un i mbroj ata. Ibadetet shtes t prmendura ktu jan [si shkruhet n komentin e Tahtawiut] sunnetet dhe nafilet e kryera nga ata q kan br farzet. Ky hadith tregon se ai q, pasi ka kryer farzet (adhurimet e detyrueshme), kryen edhe nafile do t fitoj dashurin e Allahut dhe lutjet e ti do t pranohen.11
Qofshin gjall apo t vdekur, kur luten pr t tjert, njerz t till marrin at q krkojn. Ata madje dgjojn edhe kur jan t vdekur. Ashtu sikurse edhe kur ishin gjall, ata nuk i kthejn lutsit mbrapsht me duart bosh, por luten pr ta. Pr kt arsye, nj hadith pohon: Kur jeni n telashe, krkoni ndihmn e atyre q jan n varre!
N t vrtet,

Muslimant mbeten akoma musliman kur ndodhen n varr mu ashtu si jan edhe kur ndodhen n gjum. Pejgambert jan akoma pejgamber pas vdekjes mu ashtu si ishin kur ndodheshin n gjum. Sepse, sht shpirti ai q e bn dik musliman apo pejgamber. Kur njeriu vdes, shpirti i tij nuk ndryshon. Ky fakt sht shtjelluar n librin Umdat ul-Akaid nga imam Abdullah en- Nasifi.12 N mnyr t ngjashme, eulijat mbeten akoma eulija edhe kur jan t vdekur, mu ashtu si ishin kur ndodheshin n gjum. N nj tjetr libr tonin, kemi vrtetuar se eulijat zotrojn keramete edhe pas vdekjes.13
Dijetari hanefi Ahmed ibn Sejjid Muhammed el-Mekki el-Hamawi dhe dijetart shafii Ahmed ibn Ahmed es-Suxhai dhe Muhammed esh-Shabrawi shkruan punime ku vrtetuan me argumente t dokumentuara se eulijat zotronin keramete, se kerametet e tyre vazhdonin pas vdekjes dhe se tewesuli dhe istighadha pran varreve t tyre ishte e lejuar (xhaiz).14
Gjithashtu,
Nj hadith i sakt, q prcillet nga Hudheime, Dar Kutniu dhe Taberaniu, i cituar nga Abdullah ibn Umeri r.a., pohon: M sht br waxhib t ndrmjetsoj pr ata q do t vizitojn varrin tim. Imam el-Menawi, gjithashtu, e ka cituar kt hadith n Kunuz ul-Hakaik. Prve ksaj, ai prcjell hadithin: Pas vdekjes sime, t vizituarit e varrit tim sht sikur t vizituarit tim kur jam gjall nga Ibn Hibbani, si dhe hadithin Un do t ndrmjetsoj pr at q viziton varrin tim nga Taberaniu. Dy hadithet marfu t mposhtme, i pari i cituar nga Imam el-Bezzari prej Abdullah ibn Umerit r.a. dhe i dyti i transmetuar te Sahihu i Muslimit po prej Abdullah ibn Umerit, njihen prej thuajse do muslimani: M sht br hallall q t ndrmjetsoj pr ata q do t vizitojn varrin tim; Ditn e Gjykimit, do t ndrmjetsoj pr ata q do t vijn n Medine pr t m vizituar varrin.15
sht lajm i madh ai q thuhet n hadithin Ai q kryen haxhin dhe pastaj viziton varrin tim do t [jet sikur t m] ket vizituar kur kam qen gjall, transmetuar nga Taberaniu, Dar Kutniu dhe Abdur-Rahman ibn el-Xheuzi. Hadithi Ai q nuk m viziton pas kryerjes s haxhit do t m ket ofenduar, q transmetohet nga Dar Kutniu, aludon pr ata q, pa ndonj arsye, mosprfillin vizitn e varrit t Profetit (s.a.) pas haxhit.


11 Abdul-Ghani en-Nebulusi, el-Hadikat en-Nedijje, f. 120, Stamboll, 1290 H.
12 Redaktuar n Londr m 1259 H/1843.
13 El-Hadika, f. 290.
14 Kto tre broshura jan botuar s bashku me punimin e Hazreti Ahmed Zeini Dehlaniut ed-Durer us- Sanijje fir-Raddi alal-Wehhabijje n Kairo m 1319 H/1901 dhe 1347 H/1928. Ato jan rishtypur nga Sh. B. Isik Kitabevi, Stamboll, 1396 H/1976.
15 Mirat ul-Medine, f. 106, Kreu: Mirat ul-Haramein.


Abdul-Azizi, rektor i Universitetit Islamik t Medines, shkruan n librin e tij
Tehkik we Ideh:
Asnj prej haditheve [t msiprme, q e rekomandojn vizitn] nuk ka sened apo argument. Shejh ul-Islam Ibn Tejmijje ka thn se t gjitha ato ishin mawdu.
Ai i mohon ato, sikurse t gjith wehhabit, megjith faktin se sened-et e ktyre haditheve jan dokumentuar n hollsi n vllimin e tett t komentit t Zarkaniut pr librin el-Mewahib, si dhe n fund t veprs Wafa ul-Wafa t Alame Samhudiut. N kto libra shkruhet gjithashtu se kto hadithe jan hasen dhe se komenti i Ibn Tejmijjes sht i pabaz. Rektori dhe ligjruesit e Universitetit t Medines pra, prpiqen t shpifin ndaj shkrimeve t ulemave t Ehl-i Sunnetit dhe t prhapin bindjet wehhabiste n mbar botn, nprmjet librave t tyre.
Pr ti detyruar muslimant dhe jomuslimant q t besojn se jan musliman t vrtet, wehhabit ndjekin nj politik t re. Ata kan themeluar nj qendr islame me emrin Rabitat ul-Alam el-Islami n Mek dhe kan grumbulluar njerz t paditur nga predikuesit fetar q i kan zgjedhur nga do vend, t cilve u paguajn rroga t majme n qindra flori. Pr shkak se kta injorant fetar nuk kan dituri rreth librave t ulemave t Ehl-i Sunnetit, ata i prdorin si vegla. Nga kjo qendr, ata prhapin bindjet heretike t wehhabizmit, q ata i quajn fetva t unitetit musliman.
Ka shum hadithe q tregojn se Resulullahu (s.a.) sht i gjall n varrin e tij, n nj nivel t veant ekzistence. T qenit e tyre t shumt tregon se kto hadithe jan t bazuara. Nga kto, dy hadithet vijuese jan t regjistruara n gjasht librat e famshm t hadithit (sihah us-sitteh):

Un do ta dgjoj salavatin q bhet n faltoren time dhe do t njoftohem pr salavatin e br n largsi.
Nse dikush bn salavat n faltoren time, Allahu drgon nj melek dhe m informon pr at
salavat. Un do t ndrmjetsoj pr at n Ditn e Kijametit.

Nse nj musliman shkon te varri i nj muslimani t vdekur, t cilin e njihte kur ishte gjall, dhe e prshndet, muslimani i vdekur do ta njoh e do ti prgjigjet atij. Nj hadith i prcjell nga Ibn Ebi Dunija tregon se nj musliman i vdekur e njeh dhe i prgjigjet atij q e prshndet, dhe gzohet. Nse nj person prshndet njerzit e vdekur t cilt nuk i njihte, ata knaqen dhe ia kthejn selamin. Ndrkoh q muslimant e mir dhe shehidt i njohin dhe u prgjigjen atyre q i prshndesin, a sht e mundur q Resulullahu s.a. t mos e bj kt? Ashtu si ndrion dielli n qiell tr botn, po ashtu edhe Resulullahu s.a. u prgjigjet njkohsisht t gjitha selameve t njkohshme.
Nj hadith thot:
Pas vdekjes sime, un do t dgjoj ashtu si dgjoj kur jam i gjall.
Nj tjetr hadith i transmetuar nga Ebu Jala thot:
Profett jan t gjall n varret e tyre. Ata falin namaz.
Ibrahim ibn Bishri dhe Sejjid Ahmed Rifaiu dhe shum eulija kan thn se ata e kan dgjuar prgjigjen kur e kan prshndetur Resulullahun (s.a.).
Dijetari i madh musliman Xhelal ed-Din es-Sujuti e shkruajti librin Sheref ul- Muhkam si prgjigje ndaj pyetjes nse ishte e vrtet q Sejjid Ahmed Rifaiu e kishte

puthur dorn e bekuar t Pejgamberit (s.a.). N kt libr, ai vrtetoi me argumente logjike dhe hadithe t dokumentuara se Resulullahu s.a. ishte i gjall n varrin e tij, n nj nivel t panjohur ekzistence dhe se ai i dgjonte e u prgjigjej selameve. Ai shkroi gjithashtu se Natn e Miraxhit, Resulullahu e pa Hazreti Musain (a.s.) duke u falur n varrin e vet.
N nj hadith profetik t transmetuar nga Aishja (r.a.) thuhet:
Po vuaj dhimbjen e mishit t helmuar q kam ngrn n Hajber. Pr shkak t atij helmi, aorta ime thuajse sht bllokuar.
Ky hadith tregon se, krahas profetsis, Allahu i kishte dhn Hazreti Muhammedit (s.a.), m t lartit t njerzimit, edhe rangun e shehadetit. Allahu thot n Kuran, n ajetin 169 t Sures Al-i Imran: {Kurrsesi t mos mendoni se jan t vdekur ata q ran dshmor n rrugn e Allahut. Prkundrazi, ata jan gjall dhe ushqehen te Zoti i tyre.} Ska t dyshuar se ky profet i madh, q sht helmuar n rrugn e Allahut, qndron n maj t rangut t nderuar q prkufizohet n kt ajet.
Hadithi i transmetuar nga Ibn Hibbani thot:

Trupat e bekuar t profetve nuk treten kurr. Nse nj musliman m drgon salavat, nj melek ma prcjell at dhe thot, Fulani i biri i fulanit bri salavat e t prshndeti.
Hadithi i transmetuar nga Ibn Maxheh thot:

Xhumave bni vazhdimisht salavate pr mua; salavati do t m prcillet sapo t jet shqiptuar.

Hazreti Ebu Dardai (r.a.), njri prej atyre q ishin n shoqrin e Pejgamberit (s.a.) at ast, pyeti: A do t t prcillen ato edhe pasi t kesh vdekur? I Drguari i Allahut (s.a.) tha:

Po, do t njoftohem pr to edhe pas vdekjes, sepse sht haram pr tokn q ti kalb trupat e profetve. Ata jan t gjall pas vdekjes dhe ushqehen.
Pas lirimit t Kudsit, Hazreti Umeri r.a. shkoi te varri i Pejgamberit (s.a.) dhe e prshndeti at. Hazreti Umer ibn Abdul-Azizi r.a., q ishte nj wali i madh, drgonte zakonisht zyrtar nga Damasku n Medine dhe u krkonte t bnin salavate te varri i Profetit (s.a.) dhe ta prshndesnin at. Pasi kthehej prej do udhtimi, Hazreti Abdullah ibn Umeri r.a. shkonte direkt e te dhoma e Profetit s.a. [Huxhret us-Sada, vendi ku ndodhen varri i Pejgamberit (s.a) dhe i dy kalifve q e pasuan]. N fillim ai vizitonte Resulullahun, pastaj Ebu Bekr es-Siddikun r.a. e pastaj t atin, dhe i prshndeste ata. Imam Nafiu thot: E kam par Hazreti Abdullah ibn Umerin m shum se njqind her t shkonte te varri i Profetit (s.a.) dhe t thonte Es-selamu aleikum ja Resulullah! Nj dit, Hazreti Aliu r.a. shkoi n Mesxhid el-Sherif dhe kur pa varrin e Hazreti Fatimes (r.a.), filloi t qante, e kur pa varrin e Pejgamberit qau edhe m tepr. Pastaj, ai tha: Es-selamu aleikum ja Resulullah dhe Es-selamu aleikum.
Sipas Imam Ebu Hanifes, n fillim duhet kryer haxhi dhe pastaj t shkohet n Medine pr ti br vizit Resulullahit. Kjo shkruhet n fetvan e Ebul-Laith es- Samarkandit.
Kadi Ijadi, autor i librit Shifa, Imam Newewiu, q ishte dijetar shafii dhe Imam Humami, q ishte hanefi, kan pohuar se ka patur ixhma (pajtim t njzshm) t ummetit se ishte e domosdoshme t vizitohej varri i Profetit s.a. ǒsht e vrteta,


vizitimi i varreve sht sunnet, nj fakt ky q shkruhet edhe n librin wehhabist Feth ul-Mexhid.
Ajeti 63 i Sures en-Nisa pohon: {E sikur t vinin ata te ti, pasi ta ken dmtuar veten e tyre, e t krkonin vet ndjes te Allahu e edhe i drguari t krkoj ndjes pr ta, ata do ta kuptonin se Allahu pranon pendimin dhe sht mshirues.} Ky ajet tregon se Resulullahu s.a. do t ndrmjetsoj dhe shefaati i tij do t pranohet. Gjithashtu, ai na urdhron ta vizitojm varrin e Pejgamberit dhe t krkojm shefaat.
Nj hadith thot:
sht e prshtatshme nisja pr rrug t gjat vetm me nijetin e vizitimit t tre xhamive.

Ky hadith tregon se sht vepr e shprblyeshme q t niset n udhtim t gjat duke patur qllim vizitn e Mesxhid ul-Haramit n Mek, Mesxhid un-Nebiut n Medine dhe Mesxhid ul-Aksas n Jerusalem. Pr kt arsye, ata q shkojn n haxh por nuk e vizitojn varrin e Profetit (s.a.) n Mesxhid un-Nebi, do t privohen nga ky shprblim.
Nj tjetr hadith thot:

Mos e bni varrin tim vend bajrami.

Hazreti Abdul-Adhim el-Munziti, nj muhadith i njohur, e ka shpjeguar kt hadith me kuptimin: Mos e quani si t mjaftueshme q ta vizitoni varrin tim vetm nj her n vit, si dita e Bajramit. Prpiquni t m vizitoni do her! ǒsht e vrteta, nuk lejohet falja e namazit n varreza. Thuhet se ky hadith mund t ket kuptimin: Mos fiksoni nj dit t caktuar pr t vizituar varrin tim. N vizitat e tyre te profett, ifutt dhe t krishtert e kishin zakon t mblidheshin, tu binin instrumenteve, t kndonin kng dhe t silleshin n mnyr ceremoniale. Kto hadithe tregojn se nuk duhet t bhemi t hareshm me gjra t ndaluara si n dit feste, nuk duhet tu biem fyejve ose lodrave gjat vizits. Duhet t prshndesim, t lutemi dhe t largohemi pa qndruar gjat.
Imam Ebu Hanife ka thn se vizita e varrit t Pejgamberit (s.a.) sht sunneti m i vlefshm dhe ka dijetar q kan pohuar se ajo sht waxhib. Prandaj, vizita e varrit t Profetit (s.a.) lejohet si betim n medhhebin shafii.
N t vrtet, n hadithin kudsi T mos ishe ti, nuk do ti kisha krijuar qiejt!16 Allahu tregon se Hazreti Muhammedi sht Habibullah (i dashuri i Allahut) dhe se Ai e do at aq shum. As nj person i zakonshm madje nuk do t refuzonte po ti krkohej t jepte dika pr hir t t dashurit t vet. Pr dashuruesin sht e leht t bj dika pr hir t t dashurit. Nse dikush thot: O Allahu im! Pr hir t Habibit Tnd, Muhammedit, po T krkoj..., kjo krkes nuk do ti refuzohet. Mirpo, shtjet e parndsishme t ksaj dynjaje nuk jan t denja pr t krkuar hirin e Resulullahit si mjet.17
Sejjid Ahmed ibn Zeini Dehlani, myfti i Meks, ishte alim i madh dhe Shejh el- Khutaba i medhhebit shafii, i cili shkroi vepra t shumta. Ai shpjegoi qllimet e vrteta t wehhabive dhe vrtetoi prmes ajetesh dhe hadithesh se ata ishin t devijuar, pikrisht n librat e tij Khulasat ul-Kelam fi Bejani Umarai beled ul-Haram, Fir- Raddi alal-Wehhabijjeti atbau Medhhebi Ibn Tejmijje dhe ed-Durar us-Senijje fir Raddi alal-Wehhabijje. N veprn Khulasat ul-Kelam, ai tregoi se si wehhabit i


16 Ky hadith kudsi citohet edhe te vll. III, Letra 122 e veprs Maktubat t Imam Rabbaniut.
17 Mirat ul-Medine, f. 1282.


mashtronin muslimant e paditur dhe ua hodhi posht nj nga nj t gjitha pretendimet. Ai e vrtetoi se fjalt e tyre ishin gnjeshtra dhe shpifje. Ai shkruan:
sht e e pranueshme dhe e lejueshme t lutesh me ndrmjetsimin e Resulullahut (s.a.) kur ai sht i vdekur, ashtu si bhej kur ai ishte gjall. Po ashtu, n hadithe tregohet se lejohet lutja me ndrmjetsimin e eulijave dhe muslimanve t devotshm.18 Ulemat e Ehl-i Sunnetit thon se vetm Allahu sht Ai q jep efektshmrin, q krijon, sajon, bn dobi ose dm dhe asgjson. Ai nuk ka shok. As profett e as ndonj person tjetr i gjall a i vdekur nuk mund t krijojn efektshmri, dm apo dobi. Mirpo, duke qen se ata jan shrbtort e dashur t Allahut, ne krkojm bekime prmes tyre. Wehhabit besojn se t gjallt kan efekt por t vdekurit jo. N faqet 70, 77, 98, 104, 239, 248, 323, 503 e 504 t librit Feth ul-Mexhid shkruhet: Ai q krkon nj person t vdekur ose nj person t gjall q nuk sht i pranishm, pr dika, bhet mushrik. Njeriut mund ti krkohet vetm ajo q sht brenda aftsis s tij. Nuk lejohet t krkohet ajo q sht vetm n Fuqin e Allahut. N faqen 70, shkruhet: Nj person i gjall mund t lutet pr gjrat q i jan krkuar dhe Allahu ia pranon duan dhe e krijon at gj. Ti krkosh nj t vdekuri ose nj t papranishmi do t thot ti krkosh at q nuk sht n fuqin e tij, ka prbn shirk. N faqen 136, shkruhet: T krkosh bekime me varret e salihinve sht shirk tamam si adhurimi i Latit e i Menatit. N faqen 208, shkruhet: sht shirk tu krkohet t vdekurve ajo pr t ciln kemi nevoj ose ti krkojm nj t vdekuri pa u lejuar nga Allahu dhe ata nuk jan vendosur si ndrmjets. Kushti i ndrmjetsimit sht imani. Por njeriu q u krkon t vdekurve t ndrmjetsojn sht mushrik. Kjo e pamundson ndrmjetsimin. N fakt, libri bie n kundrshti me vetveten - n faqen 200 shkruhet: Qielli i friksohet Allahut. Allahu krijon vetdije tek qiejt. Ato perceptojn. N Kuran thuhet se qiejt dhe toka e madhrojn Allahun. Sahabt kan dgjuar copat e gurit duke madhruar dhe lartsuar Allahun kur Pejgamberi s.a. i mori kto n duart e tij. Shtylla e Hannanes n Mesxhid rnkonte dhe ushqimi e madhron dhe e lartson Allahun. Thnia se profett dhe eulijat nuk kan perceptim, ndrkoh q malet, gurt dhe shtyllat kan perceptim dhe vetdije tregon mendjecektsin e tyre. Wehhabit bhen politeist duke pretenduar se t gjallt mund t ndrmjetsojn por t vdekurit jo. Sepse ky pohim do t thot se t gjallt dgjojn dhe ndikojn, kurse t vdekurit nuk dgjojn e nuk ndikojn dhe se t tjer krahas Allahut mund t ndikojn e ata i quajn politeist ata q besojn kshtu. Realiteti sht se t vdekurit dhe t gjallt jan ndrmjets. Vetm Allahu ndikon dhe krijon. Pretendimi se Imam Ebu Hanife e ndaloi lutjen me ndrmjetsin e Resulullahut s.a., q ndodhet n Tefsir-in e Alusiut, sht i rrem, sepse asnj dijetar nuk e ka transmetuar ndonjher nj gj t till nga Imam Azami. Ulemat kan deklaruar se ai sht i lejueshm. Fjalt tewessul, teshaffu, istighadha e tewaxhxhuh kan t njjtin kuptim. Ato lejohen t gjitha. N Sahih-un e Buhariut shkruhet: Ditn e Kijametit, njerzit do t krkojn n fillim ndrmjetsimin e Hazreti Ademit. Hazreti Bilal ibn Harithi, nj nga sahabt e shquar, vizitoi varrin e Resulullahit s.a dhe tha: O Resulullah! Lutu pr ummetin tnd q t bjer shi! dhe me t vrtet q ra shi. Jobesimtart, q than se idhujt do t ndrmjetsonin pr ta, adhuronin idhuj. Mirpo besimtart q krkojn ndrmjetsim nuk i adhurojn profett apo eulijat. Libri i wehhabive vazhdon: N Kuran thuhet se ndrmjetsimi do t bhet vetm me lejen e Tij dhe se vetm disave do u pranohet ndrmjetsimi. Si e di personi, q krkon ndrmjetsim, nse Pejgamberit do i lejohet t ndrmjetsoj pr t? Pr m tepr, si e di q sht nga t pranuarit? Kto fjal u bien n kundrshtim si haditheve ashtu edhe vet librit, sepse n faqen 208 t tij thuhet: Parakusht i ndrmjetsimit sht imani. N lutjen e rekomanduar pas ezanit, prmendet se Allahu i ka premtuar Pejgamberit s.a. ton cilsit e fadile-s dhe wasile-s. Ai deklaroi se do t ndrmjetsonte pr ata q e recitojn kt dua, pr ata q bjn salavat dhe pr ata q e vizitojn varrin e tij. Po ashtu, shum hadithe t tjera tregojn se Pejgamberit ton (s.a.) i sht lejuar ndrmjetsimi pr k t dshiroj ai. Hadithi: Un do t ndrmjetsoj pr ata q kan


18 Shkrimet n faqet 167, 170, 191, 208, 248, 353, 414, 416, 482, 486 dhe 505 t librit wehhabi, Feth ul- Mexhid jan tallje ndaj muslimanve.


kryer mkate t mdha tregon se ai do t lejohet t ndrmjetsoj pr kdo q ka iman. Nga dyzet hadithet n faqen 130 t librit Shewahid ul-Hakk, i trembdhjetti thot: Un do t ndrmjetsoj n Ditn e Gjykimit. Un do t them: O Allah! Vendosi ata q kan edhe nj grimc iman n zemrat e tyre, n xhennet. Ata do t hyjn n xhennet. Pastaj, do tu them atyre q kan di n zemrn e tyre q t hyjn n xhennet. Edhe Bukhariu e transmetoi kt hadith. Istighadha d.t.th. tewessul, t vendossh dik si ndrmjets, t krkosh ndihmn e tij dhe lutjen e tij. Ti krkosh dikujt shefaat d.t.th. ti lutesh Allahut q ta lsh kt bot m iman pr hir t Tij. N shum vende t libirt wehhabi Feth ul-Mexhid, sidomos n f. 323, se: sht shirk ti krkohet ndrmjetsim dikujt q ssht i pranishm. Allahu urdhron luft kundr mushrikve. Kurse Resulullahu (s.a.) e kishte zakon ti thonte vetes: O Muhammed, po i drejtohem Allahut duke t vendosur ty si ndrmjets. Pas vdekjes s tij, sahabt e prsrisnin shpesh kt lutje. Nj hadith i transmetuar nga Taberaniu pohon: Nse dikujt q ka mbetur i vetm n shkrettir i humbet dika, ai duhet t thot: O shrbtort e Allahut, ndihmomni!, sepse Allahu ka shrbtor q ju nuk i shihni. Ibn Haxher el-Mekki shkruan n komentin e tij t veprs Idah el-Menasik se kjo lutje sht vrtetuar disa her si e frytshme. Si transmeton Ebu Davudi dhe shum t tjer, nj nat, kur ishte n udhtim, Pejgamberi s.a. tha: O toka e Zotit tim! I mbshtetem Allahut ndaj t kqijave t tua.19
Imam Ebu Hanife ka thn:
Isha n Medine. Shejh Ejjub es-Sahtiani, q ishte nj musliman i devotshm i mirnjohur, shkoi n Mesxhid el-Sherif. Un e ndoqa nga pas. Hazreti Shejhu qndroi me fytyr nga varri i Resulullahut dhe me shpin nga kibla. Pastaj, ai doli jasht.

Hazreti Ibn Xhemaa shkruan n librin e tij el-Mensek ul-Kebir:
Gjat zijaretit, pas faljes s dy rakteve dhe lutjes pran minberit, duhet ti qndrojm Huxhret-i Sadas nga ana e kibles, duke patur kokn e bekuar t Pejgamberit nga e majta, duhet t qndrojm dy metra larg murit t el-Merkad ush-Sherif. Pastaj, duke e ln pas murin e kibles dhe duke u kthyer ngadal gjersa t vihemi prball Muwaxhahat us-Saadas, duhet t japim selam. Kjo sht kshtu n t gjitha medhhebet.

Duke shpjeguar pikn 23 t librit Shkatrrimet e Shkaktuara nga Gjuha, Abdul- Ghani en-Nebulusi shkruan:

sht mekruh q, gjat lutjes, t thuhet pr hakkun e profetve ose pr hakkun e fulan eulijaje dhe ti krkohet Allahut dika duke thn ashtu, sepse sht thn q asnj krijes nuk ka kurrfar t drejte (hakk) mbi Allahun, d.m.th. Allahu nuk ka pse bn asgj t krkuar prej kujdto. Kjo sht e vrtet, mirpo Allahu u ka premtuar shrbtorve t Tij t dashur dhe ua ka njohur t drejtn e tyre mbi Veten e Tij, d.m.th. Ai do ua pranoj lutjet. Allahu ka thn n Kuran se Ai u ka dhn t drejta robrve t Tij ndaj Vetes, p.sh. {sht detyr e Allahut ti ndihmoj besimtart}. N librin el-Fetawa el-Bezazijje shkruher: Lejohet krkimi i dikaje pr hir t nj profeti ose nj eulijaje t gjall ose t vdekur, duke prmendur emrin e tij.20
Sikurse shihet, dijetart musliman kan thn se lejohej ti lutemi Allahut prmes hakkut dhe dashuris q Allahu u ka dhn t dashurve t Tij. Asnj dijetar nuk ka thn q do t ishte shirk t luteshe me iden se njerzit kan t drejta te Allahu. Vetm wehhabit thon ashtu. Ndonse e lavdrojn veprn el-Fetawa el-Bezazijje n librin e tyre Feth ul-Mexhid e i parashtrojn fetvat e tij si argumente, wehhabit i kundrvihen atij n kt drejtim. Gjithashtu, Hadimi, duke shpjeguar Shkatrrimet e Sjella nga Gjuha, ka shkruar:

19 Khulasat ul-Kelam, bab us-selam, Mek, 1305 H. Rishtypur nga Sh. B. Isik Kitabevi, 1395 H/1975.
20 el-Hadika.


Pejgamberi e shqiptoi shpesh Pr hakun e Profetit Tnd Muhammed dhe, gjat viteve t lufts ai krkoi ndihmn e Allahut pr hakun e t varfve n mesin e muhaxhirve. Po ashtu, shum ulema musliman thonin gjat lutjeve: Pr hir t atyre njerzve q Ti u ke dhn saher q T kan krkuar dhe Pr hakkun e Muhammed el-Gazaliut, dhe ata i kan shkruar kto dua n librat e tyre.21
Libri el-Hisn ul-Hasin sht plot me lutje t tilla. Edhe n veprn Ghalijje t Alusiut madje, shkruhet se kur Hazreti Ademi a.s. krkoi faljen e Allahut pr hir t Hazreti Muhammedit s.a., Allahu tha: Ai sht krijesa m e dashur pr mua. Po t fal pr hakkun e tij. T mos ishte Muhammedi, nuk do t t kisha krijuar.
Autori wehhabi shkruan:
Imam Zejn ul-Abidini pa nj njeri duke u lutur pran varrit t Pejgamberit (s.a.) dhe e ndrpreu, duke i prmendur hadithin: Drgoni salavate mbi mua, kudo q t jeni, salavatet tuaja do t m prcillen.

Ai e tregon ngjarjen n mnyr t shtrembruar dhe pastaj vazhdon:

Prandaj, sht haram t shkohet pran nj varri dhe t bhen dua e salavate, q sht sikur ti bsh varret xhami. sht haram pr ata q shkojn t falin namaz n Mesxhid un-Nebi, q ti afrohen varrit me qllim q t japin selam. Asnj prej sahabve nuk kan vepruar kshtu. Ata i ndalonin ata q donin t vepronin ashtu. Asnj vepr tjetr prve salavatit dhe selamit t dhn nga ky ummet nuk do ti prcillet Pejgamberit.22
Ai shkruan, gjithashtu, se qeveria saudite ka vendosur ushtar pran varrit t Pejgamberit n Mesxhid un-Nebi, pr ti ndaluar muslimant nga kto gjra. (f. 234)
Hazreti Jusuf en-Nabhani, i hedh posht kto gnjeshtra n shum vende t librit t tij mbi wehhabizmin:
Imam Zejn ul-Abidini r.a. nuk e ka ndaluar zijaretin e varrit t bekuar t Pejgamberit s.a. por ai ka ndaluar sjelljet e paprshtatshme dhe t palejuara gjat vizitimit. Nipi i tij, Imam Xhafer es- Sadiku, e kishte zakon ta vizitonte varrin e Pejgamberit s.a. dhe, duke qndruar pran shtylls nga ana e Raudas, ai prshndeste dhe thoshte: Koka e tij e bekuar sht nga kjo an. Thnia Mos e bni varrin tim vend bajrami d.t.th. Mos ma vizitoni varrin vetm n dit t caktuara si ditt e Bajramit. Vizitomni do her.23
Ebu Abdullah el-Kurtubi shkruan n veprn e tij et-Tedhkire se:

Veprat e ummetit t Pejgamberit i prcillen atij do mngjes dhe mbrmje. (ff. 88, 106). Gjat vizits s tij te varri i Pejgamberit, kalifi Mensur e pyeti Imam Malikun: A duhet t sillem me fytyr nga varri apo nga kibla? Imam Maliku u prgjigj: Si mund ta kthesh fytyrn mnjan nga Resulullahu? Ai sht shkaku i faljes tnd dhe t babait tnd, Ademit. (ff. 89, 116) Hadithi vizitojini varrezat! prbn nj urdhr. Nse gjat vizits kryhet ndonj haram, ather nuk sht vizita ajo q duhet ndaluar, por harami. (f. 92) Imam Newewiu thot n veprn e tij Edhker: sht sunnet t vizitohen varreza e Pejgamberit dhe ato t muslimanve t devotshm dhe t qndrohet nj koh t gjat n vende t tilla zijareti. (f. 98) N veprn e tij Feth ul- Kadir, Ibn Humami citon hadithin e cituar nga Dar Kutniu dhe el-Bezzari q thot: Nse dikush m viziton vetm me nijet pr t m br vizit dhe pr t mos br asgj tjetr, ai ka t drejt t


21 Hadimi, Barika, Stamboll, 1284 H.
22 Feth ul-Mexhid, f. 259.
23 Shewahid ul-Hakk, f. 80, botimi III, Kajro, 1385 H./ 1965.




marr ndrmjetsimin tim n Ditn e Gjykimit. (f. 100) Allahu i ka favorizuar eulijat me keramete. Kerametet e tyre dshmohen shpesh edhe pas vdekjes s tyre. Ata kan aftsin t bjn dobi edhe pas vdekjes. Lejohet krkimi i shefaatit t tyre tek Allahu. Por ndihma e tyre duhet krkuar n mnyr t ligjshme. Nuk lejohet t thuhet Do t jap kaq... pr ty nse m jep at q krkoj, ose nse ma shron t afrmin e smur, si bjn mjaft shpesh t paditurit. Megjithat, kjo nuk mund t konsiderohet si veprim q shpie n kufr ose shirk, sepse as injoranti m i madh nuk mendon se eulijat mund t krijojn. Ata krkojn q eulijat t jen shkaku n krijimin e Allahut. Ata mendojn se eulijat jan krijesa njerzore q Allahu i do, ndaj dhe thon: Lutju Allahut t m dhuroj at q krkoj! Ai nuk do t ta refuzoj lutjen. ǒsht e vrteta, Resulullahu ka thn: Shum njerz konsiderohen t ult n status dhe t pavler, por ata jan krijesat e dashura t Allahut. Kur ata dshirojn t bjn dika, Allahu e krijon at patjetr. Ky hadith citohet edhe n faqe 381 t librit wehhabist Feth ul-Mexhid. Pikrisht n bindje t haditheve t tilla, muslimant u krkojn eulijave t ndrmjetsojn. Imam Ahmedi, Shafiiu, Maliku dhe Imam-i azam Ebu Hanifja kan thn se ishte xhaiz (e mundur, e lejuar) q t merrej berekeh (bekim) nprmjet varreve t t devotshmve. Ata q thon se jan t Ehl-i Sunnetit ose q i prkasin njrit prej medhhebeve t tij duhet t veprojn sipas asaj q kan thn ata Imam. N rast t kundrt, mund t shihet se ata nuk jan nga Ehl-i Sunneti por gnjeshtar. (f. 118)

Lidhur me temn e shkuarjes n haxh n emr t dikujt tjetr, n librin el-Fetawa el-Hindijje24 shkruhet:
Lejohet q sevabi i nj ibadeti ti kushtohet dikujt. Prandaj, sevabi i namazit, agjrimit, haxhit ose kndimit t Kuranit, dhikrit, vizits s varreve t profetve, shehidve dhe muslimanve t devotshm, ose dhnies s qefinit pr t mbshtjell t vdekurin dhe t gjitha bamirsit dhe veprat e mira mund ti kushtohen dikujt.

Edhe nga ky citim mund t kuptohet se t vizituarit e varreve t eulijave sjell sevabe. Mirpo, wehhabit thon:

Ndrtimi i nj kubeje mbi nj varr, ndezja e kandilve pr ata q vizitojn tyrbet dhe shrbejn n to dhe dhnia lmosh pr shpirtrat e t vdekurve shkakton kufr dhe shirk. Banort e Harameinit (Meks dhe Medines) kan adhuruar kube dhe mure deri tani.

Ndrtimi i nj kubeje mbi nj varr sht haram nse bhet pr tu dukur ose pr zbukurim. Nse bhet pr t mbrojtur varrin nga rrnimi, sht mekruh. Nse bhet nga frika se nj hajdut ose kafsh mund t hyj brenda, sht e lejueshme. Por nuk duhet br vend vizitimi, d.m.th. nuk duhet thn se ai vend duhet vizituar n koh t caktuara; mirpo, duhet krkuar tewessul dhe recituar Kuran pr t vdekurin kur kalojm pran nj varri.
Nuk sht mekruh t varrosen trupat n nj ndrtes q sht ndrtuar m par. Sahabt e varrosn Resulullahin s.a. dhe dy kalift e tij n nj ndrtes. Asnjri prej tyre nuk e kundrshtoi kt! Hadithi: Ummeti im nuk do t pajtohet kurr n nj gj t gabuar na njofton se pajtimi i tyre nuk mund t ket qen kufr. Dijetari i madh islam Ibn Abidini ka shkruar:
Disa dijetar kan thn se sht mekruh t vendoset nj rrob, fes ose turban mbi varret e muslimanve ose t eulijave. Libri el-Fetawa el-Huxhxhe thot se sht mekruh nse ka pr



24 Prgatitur nga Shejh Nizam Muin ed-Din Nakshbendiu dhe t tjer, n kohn e Muhammed Awrankazib Alemgir ibn Shah Xhihani t Shtetit t Gurganis (sundoi nga 1068-1118 H/1658-1707). Shtypur n Kajro m 1310 H., bot. III m 1393 H./1973.




qllim ti tregoj gjithkujt madhshtin e t varrosurit q ai t mos ofendohet dhe q ata t cilt e vizitojn t jen respektues dhe t sjellshm. Veprat q nuk jan t ndaluara n el-adilet ul- sherijje duhen gjykuar sipas nijetit t tyre. sht e vrtet q n kohn e sahabve as nuk jan ndrtuar kube mbi varre e as nuk vendoseshin rroba mbi varre. Por asnjri prej tyre nuk ishte kundr varrosjes s Resulullahit (s.a.) dhe dy kalifve t tij (r.a.) n nj dhom. Pr kt arsye dhe pr t zbatuar urdhrin Mos shkelni mbi varre! dhe Mos jini jorespektues ndaj t vdekurve! dhe pr shkak se ato nuk ndaloheshin, nuk mund t lejohen sikur t ishin br m von. T gjith librat e fikh-ut tregojn se menjher pas tavafit t lamtumirs, sht e dmosdoshme q dilet nga Mesxhid el-Harami n shenj respekti ndaj Qabes. Kurse sahabt, pr shkak t respektit t tyre ndaj Qabes n do pik, nuk e bnin kt. Duke qen se brezat pasardhs nuk ishin n gjendje t tregonin nj nderim t till, ulemat deklaruan se ishte e domosdoshme t tregohej respekt duke dal nga Mesxhidi me fytyr drejt tij. Kshtu, ata na e mundsuan q edhe ne t jemi respektues si sahabt. Po ashtu, u b e lejuar q t mbuloheshin varret e t devotshmve dhe t eulijave me rroba ose t ndrtoheshin kube mbi to pr t treguar respekt sikurse sahabt. Dijetari i madh Abdul-Ghani en-Nebulusi e shpjegon kt n hollsi n librin e tij Keshf un-Nur.25
N fund t librit Halebi-i Kebir, shkruhet:
Nse nj person vendos q toka e tij t bhet varrez dhe nse ka vend, lejohet q t ndrtohet nj tyrbe n t, pr t varrosur trupat. Kur nuk ka hapsir tjetr, kjo tyrbe do t rrnohet dhe varret do t grrmohen. Sepse ky vend i prket vakfit, me nijetin pr t qen varrez.

Sikur ndrtimi i tyrbeve t ishte njohur si shirk, ose tyrbet t ishin mbajtur si idhuj, do t kishte qen gjithmon e domosdoshme q ato t rrnohen. Libri i njohur i wehhabive thot:
Ai q krkon bekim (teberruk) me nj pem, gur, varr ose t ngjashme bhet mushrik. Varret jan br vende ishujtarie duke ndrtuar kube mbi to. Edhe njerzit e xhahilijetit i adhuronin njerzit e devotshm dhe statujat. Sot, npr tyrbe dhe varreza kryhen t gjitha kto akte e madje edhe m t tepruara se kto. Prpjekja pr tu krkuar bekime tek varret e personave t devotshm sht si adhurimi i idhullit el-Lat. Kta mushrik pandehin se eulijat i dgjojn dhe u prgjigjen lutjeve t tyre. Ata thon se ata u qasen t vdekurve duke br betime dhe duke dhn lmosh pr varret. T gjitha kto veprime jan shirk i madh. Mushriku mbetet mushrik edhe nse e quan veten ndryshe. T luturit e t vdekurve me respekt dhe me ndjenj, therja e kurbaneve, brja e betimeve dhe veprime t tjera t ngjashme jan t gjitha shirk, sido q ta emrtojn. Mushrikt e kohs s sotme, duke prdorur fjaln tazim (respekt) dhe teberruk e quajn t lejuar at q bjn.26
N librat e mi t ndryshm, kam parashtruar prgjigjet e dhna nga dijetart musliman ndaj talljeve t tilla prmuese t wehhabive drejtuar muslimanve t Ehl-i Sunnetit. Ajo q vijon sht prkthyer nga libri el-Usul ul-Arbaa fi Tardid el- Wehhabijje, pr ti treguar lexuesit sympreht se wehhabit mashtrojn dhe devijojn veten dhe krkojn ti ojn muslimant n shkatrrim:
Kurani, Hadithi, thniet dhe veprat e selef us-salihin dhe argumentet e shumics s ulemave tregojn se lejohet ti tregohet tazim (respekt, nderim) dikujt tjetr ve Allahut. Ajeti i 32 i Sures el-Haxhxh thot: {Kush respekton (juazzim) shenjat e Allahut, ajo sht nga


25 Ibn Abidin, Hashijetu Durr el-Mukhtar (Radd ul-Mukhtar), vll. V, f. 232, Bulak 1272 H. Vepra Keshf un-Nur dhe libri Tenwir ul-Halak fi Imkani Rujatin-Nebi Xhiharen wel Melek u redaktuan s bashku pr s treti me titull el-Minhat el-Wehhabijje, Sh.B. Isik Kitabevi, Stamboll, 1974.
26 Feth ul-Mexhid, f. 133.


devotshmria e zemrave}. Shaair do t thot shenja, tregues. Hazreti Abdul-Hakk ed- Dehlawi ka thn: Shaair sht shumsi i shaire, q d.t.th. tregues (alame). Gjithka q, kur e shikojm, na kujton Allahun Teala sht nj tregues (shenj) e Allahut Teala. Ajeti 158 i Sures el-Bekare thot: {Safa dhe Merve jan nga shenjat (shaair) e Allahut.} Si kuptohet nga ky ajet, kodrat e Safas dhe Merves nuk jan shenjat e vetme t Allahut Teala. Ka shenja t tjera gjithashtu dhe ktu nuk futen vetm vendet e ngjashme me to si Muzdelife dhe Mina. Shah Waliullah ed-Dehlawi thot n faqen 69 t librit t tij Huxhxhetullahil Beligha: Shenjat m t mdha t Allahut Teala jan katr: Kurani, Qabja, Profeti dhe namazi. Dhe n faqen 30 t librit t tij Altaf ul-Kuds, ai thot: T duash shenjat e Allahut Teala do t thot t duash gjithka q t kujton Allahun Teala. T duash eulijat e Allahut sht njlloj.27
Prandaj, edhe eulijat jan nga shenjat e Allahut. Ndrkoh q dy kodrat pran Mesxhid ul-Haramit n Mek, Safaja dhe Merveja, midis t cilave nna e Profetit Ismail, Hazreti Haxhirja kishte vrapuar, jan ndr shenjat e Allahut Teala dhe na bjn ta kujtojm at nn t bekuar, pse su dashka q vendet ku Pejgamberi Hazreti Muhammed (s.a.) - q sht m i eprmi i t gjitha krijesave dhe i Dashuri (Habib) i Allahut Teala - sht lindur dhe rritur dhe vendet ku ai ka adhuruar Zotin, sht shprngulur, ka falur namaz dhe ka ndrruar jet dhe varri i tij i bekuar dhe vendet e familjes dhe shokve t tij t numrohen si shenja? Prse i shkatrrojn wehhabit kto vende?
Duke lexuar Kuranin drejt dhe me vmendje, shihet leht se shum ajete shprehin tazim pr Resulullahun. N Suren Huxhurat, thuhet: {O besimtar, mos bni asgj para Zotit e t Drguarit t Tij...O besimtar, mos e ngritni zrin mbi zrin e Pejgamberit dhe mos iu ngrmoni atij si i ngrmoheni njri-tjetrit e t zhduken veprat tuaja duke mos ditur ju. Atyre q ulin zrat pran t Drguarit t Allahut, Allahu ua ka prshtatur zemrat pr devotshmri, ata kan falje mkatesh dhe shprblim t madh. Ata q t thrrasin prtej mureve (o Muhammed), shumica e tyre nuk kuptojn. E sikur t bnin durim gjersa t dilje ti vet, do t ishte m edukative pr ta..} (1-5). Ai q i lexon dhe thellohet mir mbi kto pes ajete, e sheh qart se sa e lavdron Allahu Teala tazimin e treguar ndaj Pejgamberit t Tij t Dashur dhe sa me ngulm e urdhron Ai ummetin q t jet respektues e modest ndaj tij. Shkalla e ksaj rndsie mund t gjykohet nga ajeti se shprblimi i t gjitha veprave t atyre q do t ngrinin zrin para tij do t shuhej. Kto ajete shprehin dnim ndaj shtatdhjet vetave nga fisi i Banu Temimit, t cilt e kishin thirrur Pejgamberin duke brtitur pahijshm nga jashta Medines. Sot wehhabit thon se ata i prkasin fisit t Banu Temimit. Duhet t jet kjo arsyeja pse Pejgamberi s.a. ka thn: Njerzit e fesadit jan n Lindje dhe Shejtani do t shkaktoj fitne prej sandejmi, duke br me shenj nga Nexhdi. Nj tjetr emr i prdorur pr wehhabit sht nexhdas, sepse ata kan mbushur Nexhdin. Fitneja e parashikuar n hadithin e msiprm u shfaq pas 12 shekujsh: wehhabit doln nga Nexhdi npr Hixhaz dhe plakitn pasurit e muslimanve, vran burrat dhe robruan grat e fmijt. Ata kryen ligsi t mdha q as pagant nuk i kan kryer.
N ajetet e msiprme, fraza e prsritur {O ju besimtar} tregon se t gjith muslimant e tr shekujve deri n Ditn e Gjykimit urdhrohen q t jen respektues ndaj Resulullahut s.a. Sikur urdhri t kishte qen vetm pr sahabt e tij, do t ishte thn O sahabt e Profetit. N fakt, frazat O grat e Profetit dhe O njerzit e Medines jan kuranore. Fraza
{O ju q keni besuar} prdoret n ajetet q urdhrojn namazin, agjrimin, haxhin, zekatin dhe ibadetet e tjera pr t gjith muslimant, deri n Ditn e Gjykimit. Prandaj, ideja e wehhabive se Pejgamberi duhej respektuar kur ishte i gjall; atij nuk i duhet treguar respekt e as nuk i duhet krkuar ndihm pas vdekjes sht e pabaz sipas ktyre ajeteve.



27 Hadithi i cituar tek Musned-i i Ibn Ebi Shejbes dhe Kunuz ul-Hakaik i el-Menawiut thot: T shikuarit e eulijave prkujton Allahun.




Ajetet e msiprme tregojn se tazimi ndaj t tjerve ve Allahut sht gjithashtu i nevojshm. Ajeti 104 i Sures Bekare pohon: {O besimtar, mos (i) thoni (Profetit) Raina, po thoni udhurna (shikona) dhe respektoni (urdhrat e Allahut)}. Besimtart e kishin zakon ti thonin Pejgamberit s.a. Raina (vshtrona, kontrollona). Raina donte t thoshte gjithashtu sharje e fyerje n hebraisht dhe ifutt e prdornin kt fjal pikrisht n kt kuptim. Pr shkak se ajo kishte edhe kt kuptim t keq, Allahu Teala ua ndaloi besimtarve ta prdornin kt fjal dhe e mbrojti t Drguarin e Tij s.a. nga mundsia e t mosrespektuarit. Q ky respekt t tregohej deri n fund t bots, Ai tha {O ju q keni besuar!}
N ajetin 33 t Sures el-Enfal, Allahu teala thot: {Allahu nuk do ti dnoj ata deri sa ti je n mesin e tyre} dhe premton q t mos i dnoj ata deri n fund t bots. Ky ajet i kundrprgjigjet pretendimit t wehhabive se Pejgamberi s.a. iku dhe u b dh.

Ata shkatrrojn vendet e bekuara t trashguara nga Resulullahu s.a. Ata pretendojn se kto vende i bjn njerzit politeist. Sikur t ishte shirk ti lutesh Allahut Teala n vende t shenjta, Ai nuk do t na kishte urdhruar t shkonim n haxh. Resulullahu nuk do ta kishte puthur Gurin e zi (Haxher ul-Eswed) gjat tavafit; askush nuk do t ishte falur n Arafat dhe n Muzdelife; askush nuk do t kishte gjuajtur gur n Mine dhe muslimant nuk do t kishin ecur midis Safas dhe Merves. Kto vende t shenjta nuk do t ishin respektuar.
Kur Sad ibn Muadhi, prijsi i ensarve, erdhi n vendin ku ata ishin tubuar, Resulullahi tha: Ngrihuni n kmb pr prijsin tuaj! Ky urdhr u drejtohej t gjithve q ata ta nderonin Sadin. sht gabim t thuhet: Sadi ishte i smur. Qllimi i thnies ishte q ai t ndihmohej t zbriste nga deveja, pasi urdhri ishte pr t gjith. Sikur t nnkuptonte ndihmimin e Sadit, urdhri do t kishte qen pr nj ose dy veta dhe do t ishte thn vetm pr Sadin e nuk do t kishte patur nevoj t thuhej pr prijsin tuaj.
Saher q shkonte nga Medina n Mek pr haxh, Abdullah ibn Umeri r.a. ndalonte dhe falej n vendet e shenjta ku Resulullahu s.a. ishte ulur. Ai bekohej (teberruk) me kto vende. Ai e kishte zakon ti vendoste duart n minberin e Resulullahut s.a. dhe pastaj i frkonte ato pr fytyr. Imam Ahmed ibn Hanbeli e kishte zakon t puthte Huxhret us-Sadan dhe minberin pr tu bekuar prej tyre. Wehhabit, nga njra an thon se i prkasin medhhebit hanbeli, dhe nga ana tjetr, quajn shirk at q ka br imami i ktij medhhebi. Ndaj, pretendimi i tyre se jan hanbeli sht nj gnjeshtr. Imam Ahmedi e vendoste kmishn e Imam Shafiiut n uj dhe e pinte ujin pr t marr bekime. Hazreti Halid ibn Zejd ibn Ebu Ejjub el-Ensari e frkonte fytyrn me varrin e bekuar t Resulullahut (s.a.) dhe, kur dikush deshi ta ngrinte, ai tha: Lrm! Nuk kam ardhur pr gurt dhe baltn, por pr vizitn e Resulullahut.
Sahabt e kishin zakon t bekoheshin me gjrat q i prkisnin Resulullahut s.a. Ata merrnin bekime nga uji q ai prdorte n abdes dhe nga djersa, kmisha, skeptra, shpata, kpuct, gota, unaza e tij e bekuar, shkurt, nga do gj q ai prdorte. Hazreti Ummi Selemja (r.a.), ummul-muminin, ruante nj qime nga mjekrra e tij e bekuar. Kur vinin njerz t smur, ajo e fuste qimen n uj dhe u jepte t pinin prej tij. Me kt got t bekuar, ata e kishin zakon t pinin uj pr shndoshje. Varri i Imam Buhariut kundrmonte misk dhe njerzit merrnin balt nga ai varr pr tu bekuar me t. Ulemat e hadithit dhe fikhut i lejonin veprime t tilla, ndrkoh q wehhabit i konsiderojn ato shirk dhe kufr.28
N kohn e sahabve dhe tabiinve, madje edhe deri n fund t mijvjearit t par hixhri, ka patur shum eulija dhe salihin. Njerzit e kishin zakon ti vizitonin ata e t merrnin bekime prej tyre si dhe t faleshin pas tyre. Nuk kishte nevoj pr tewessul ose teberruk me gjra pa jet. Fakti se kto gjra ishin t rralla n ato koh nuk do t




28 El-Usul ul-Arbaa, vll. I.


thot se ishin t ndaluara. Sikur t ishin haram, do t kishte patur njerz q do ti kishin ndaluar ato. Asnj alim nuk i ndaloi ato.
Mirpo, me ardhjen e kohve moderne, bidatet dhe mosbesimi sht rritur, rinia sht mashtruar nga rmiqt e Islamit, t fshehur n petkun e autoriteteve fetare dhe shkencore dhe duke qen se mosbesimi e apostazia u ka interesuar, diktatort dhe shtypsit, skllevr t egove t tyre, e kan mbshtetur fuqimisht kt rrym. Numri i alimve dhe eulijave sht paksuar, madje fare pak jan par n koht e fundit, ndaj sht br domosdoshmri t krkohen bekime te varret dhe gjrat e trashguara prej eulijave.
Sipas ixhmas s ulemave29 t Islamit, kjo praktik e ligjshme nuk duhet ndaluar n vetvete, edhe pse bidate dhe harame t ndryshme jan futur n t, si ka ndodhur me shum hadithe dhe shtje fetare, por jan bidatet dhe haramet ato q duhen ndaluar dhe hequr.


29 Verdiktet e ulemave mbi kt tem citohen n veprn ed-Durer us-Sanijje fir-Raddi alal-Wehhabijje t Ahmed ibn Zejni Dehlaviut, Egjipt 1319 dhe 1347 H., rishtypur nga Sh. B. Isik Kitabevi, Stamboll 1395 H./1975.