N mesin e fjalimeve t Imam Husejnit, nj fjalim shum i rndsishm, emocionues dhe historik sht fjalimi i mbajtur n vitin 58 pas Hixhrit (dy vite para vdekjes s Muavijes), n t cilin Imami flet pr dhunn dhe shtypjen e ushtruar ndaj popullit nga regjimi umajjad i kohs. Ky fjalim q ngrthen brenda vetes shum dimensione t ndryshme, prbhet nga tri pjes t ndara.

Pjesa e par e fjalimit ka t bj me meritat dhe virtytet e familjes t Profetit (Ehl-i Bejtit), pjesa e dyt flet pr vlern e urdhrimit t t mirs dhe t pengimit t t ligs, ndrkoh q pjesa e tret flet pr rolin e dijetarve, detyrimin e tyre pr tu kundrvn tiranve, pr dmet e heshtjes s tyre prball padrejtsis dhe pr rreziqet q mund t lindin kur dijetart ta shprfillin kt detyr t shenjt t tyre. Pjesa e par e ktij fjalimi sht prcjellur n librin e Sulajm ibn Kajsit1. Ngase fjalimi prbhet nga tri pjes t pavarura, dijetart kryesisht jan mjaftuar me prcjelljen e pjess q ka qen e ndrlidhur me lmin e tyre dhe nuk i kan prcjellur pjest e tjera. Ka ndodhur madje shum shpesh q t prcillen vetm fjali t caktuara ose t shprehet vetm prmbajtja e fjalimit.

N disa vepra ku sht prcjellur fjalimi, jan prcjellur edhe vendi dhe koha e mbajtjes s tij. Megjithat, n disa raste autori sht mjaftuar vetm me prcjelljen e brendis s fjalimit.

Prshkrimi i situats


Sulajm ibn Kajsi, pr ta shprehur ndjeshmrin e kushteve t athershme dhe kohn e vendin e mbajtjes s ktij fjalimi, para se ta prcjell at, bn nj prshkrim t gjendjes s muslimanve gjat sundimit 25 vjear t Muavije ibn Ebu Sufjanit, duke e theksuar n veanti dhunn dhe padrejtsin ndaj popullit t Irakut, veanrisht ndaj atij t Kufes. Ai thot:

N nj urdhres t tijn, Muavije u shkroi kshtu guvernatorve t tij:

Un distancohem dhe e heq mbrojtjen time nga gjithkush q rrfen ndonj gj n lidhje me virtytet dhe meritat e Ebu Turabit (Imam Aliut) e t familjes s tij.
Pas ksaj urdhrese, folsit dhe hoxhallart n t gjitha ant e perandoris filluan t distancoheshin nga Imam Aliu dhe ta mallkonin at n do fjalim q mbanin. N kt periudh u bn shum shpifje ndaj familjes s Imam Aliut dhe atij vet. N gjith kt zallahi, vuajtjet, dhimbjet dhe mjerimet e popullit t Kufes ishin m t mdha se vuajtjet e t tjerve. Kjo ishte ngase n Kufe, ndjeksit e Aliut ishin m t shumt n numr se n do qytet tjetr n shtetin islam. Si pasoj, edhe shtypja q ushtronte n Kufe djali i Ebu Sufjanit ishte m e madhe se n vendet e tjera. Pr shkak t ksaj, pozita e guvernatorit t Kufes iu dha Zijad bin Sumejjes (babai i Ubejdullah ibn Zijadit, i cili ishte komandanti i ushtris q do t luftonte kundr Imam Husejnit n Qerbela), duke e vn nn sundimin e tij edhe Basrn. Zijadi, nga ana e tij, nuk e kundrshtonte fare Muavijen dhe bnte mos pr tua vshtirsuar jetn ndjeksve t Aliut dhe pr ti vrar ata kudo q i gjente. N kt mnyr, ai arriti t mbillte frik n zemrat e t gjith atyre. Ai rndom ua priste kmbt e duart dhe ua nxirrte syt njerzve t till. Si pasoj e ktyre masakrave, ndjeksit e Aliut arratiseshin nga Iraku dhe strehoheshin n provincat e largta, duke e fshehur besimin e tyre. Pas gjith ksaj, n Kufe nuk mbeti asnjri nga ndjeksit m t famshm t Aliut.

N vijim, Sulajm bin Kajsi thot:

Djali i Ebu Sufjanit (Muavije) u urdhroi kshtu guvernatorve t tij: Nuk do t pranohet dshmia e fmijve dhe e ndjeksve t Aliut. Nse n provincat tuaja, nj njeri i takon fisit t Osmanit ose i prcjell meritat e tija, ai duhet t nderohet publikisht dhe t shprblehet pr kt gj. Fjalt lvduese n lidhje me Osmanin, bashk me emrin dhe t dhnat e tjera n lidhje me personin q i prcjell, do ti lajmrohen pallatit t Muavijes n Damask.

Guvernatort e Muavijes vepruan sipas urdhrave t tij dhe i shnuan emrat e personave q prcolln qoft edhe nj fjal t vetme lvduese n lidhje me Osmanin, duke i shprblyer ata n mnyr t majme. Kjo shkaktoi q t prcilleshin shum gjra n lidhje me Osmanin. N fund t fundit, gjithkush q prcillte ndonj fjal lvduese n lidhje me t, shprblehej me dhurata e me pagesa t ndryshme. Si pasoj e dhuratave t shumta t Muavijes, npr t gjitha provincat islame, shpikja e haditheve u b nj praktik me shum prfitim. Kur dikush prcillte ndonj virtyt t Osmanit n prani t guvernatorve t Muavijes, fjala e tij pranohej menjher, emri i shnohej n listn e atyre q duhet t shprbleheshin dhe ndrmjetsimi nuk i mohohej asnjher.


N vazhdim t fjals s tij, Sulajm ibn Kajsi thot:

Muavije ibn Sufjani, pasi kishte kaluar nj koh e caktuar q njerzit po prcillnin hadithe n lidhje me Osmanin, urdhroi si vijon: U prcolln shum hadithe n lidhje me Osmanin dhe kto hadithe u prhapn mjaftueshm n t gjitha ant e shtetit. Sapo t arrij tek ju kjo urdhres, filloni t prhapni hadithe n lidhje me meritat e sahabeve dhe t dy Kalifve t par, duke patur kujdes q pr do hadith t prcjellur n lidhje me virtytet e Ebu Turabit (Imam Aliut), t prcillni nj hadith t ngjashm n lidhje me sahabet. Ky veprim i juaji do ta fitoj knaqsin time, do tmi ndrit syt dhe do t mundsoj shtypjen e shiitve.

Prmbajtja e ksaj letre iu lexua popullit dhe kur u dgjua gjithandej kjo shpallje e Muavijes, filluan t prcilleshin shum hadithe t shpikura n lidhje me sahabet, t cilat ishin krejtsisht larg t vrtets. Vet populli tregoi shum vendosmri dhe vullnet pr ti msuar kto hadithe, aq sa ato u lexoheshin njerzve n hutbe dhe n t gjitha xhamit, duke i kshilluar q tua msonin edhe fmijve t tyre. Kto merita t shpikura t sahabeve u msoheshin prmendsh fmijve, si t ishin vargje t Kuranit. T njejtat u msoheshin madje edhe vajzave, grave dhe robrve.

Duke vazhduar m tej me fjaln e tij, Sulajmi thot:

Pasi lejoi pr nj koh t prcilleshin hadithe n lidhje me virytet e sahabeve, Muavije ibn Ebu Sufjani ua drgoi guvernatorve t tij urdhresn n vijim: Kini kujdes! Nse dikush akuzohet se sht nj ndjeks i Aliut dhe pr t gjendet edhe prova m e vogl, ndrprisni marrdhniet me t dhe njkohsisht edhe pagesn e tij nga arka shtetrore.

Pas ksaj, ai dekretoi edhe nj urdhres tjetr, n t ciln thuhej: Bni shtypje kundr atyre q akuzohen se jan dashamir t familjes s Aliut dhe shkatrrojini shtpit e tyre q njerzit t marrin msim!

Pastaj, Sulajm ibn Kajsi shton:

Populli i Irakut dhe n veanti ai i Kufes kurr nuk u prball me nj fatkeqsi m t madhe se kjo. Si pasoj e ktij urdhri, ndjeksit e Aliut u prballn me shtypje t mdha nga guvernatort. Gjendja shkoi aq larg sa kur kta njerz e vizitonin njri-tjetrin n shtpit e tyre, nuk flisnin dot hapur me frikn se shrbetort e tyre mund ti spiunonin. N kt koh u shfaqn edhe shum hadithe q kishin pr qllim ta ulnin vlern e Aliut dhe t familjes s tij n syt e njerzve. Gjykatsit, guvernatort dhe dijetart e athershm t haditheve i pranuan kto pa asnj rezerv. N kt sprov t Zotit, njerzit m t humbur e t shkatrruar ishin dijetart e mburrur me besim t dobt. T tillt gjith kohs shpiknin hadithe t rreme, vetm e vetm pr tu afruar me sunduesit. Pas nj kohe, kto hadithe t rreme arritn edhe tek dijetart e mirfillt t fes, t cilt i druheshin Zotit. T tillt, pr shkak t naivitetit t tyre, i pranuan kto hadithe si t sakta dhe me qllime t pastra ua prcolln t tjerve, ndonse nuk do ta kishin br nj gj t till, sikur ta dinin se hadithet n fjal ishin t shpikura dhe krejtsisht t rreme.2

Shtypja dhe vshtirsit vazhduan n kt mnyr. Por pas rrnies dshmor t Hasan ibn Aliut, gjendja u prkeqsua akoma m shum dhe fatkeqsit u rritn edhe m. Miqt e Zotit jetonin gjith kohs me frik dhe tmerr sepse ose vriteshin ose detyroheshin t jetonin larg qyteteve t tyre n vende t fshehura dhe t largta. Prball tyre, armiqt e Zotit ishin krejt t lir pr ta kryer do mizori q u kujtohej dhe pr ta shpikur do gnjeshtr q dshironin.


Pikrisht n nj situat t till, dy vite para vdekjes s Muavije ibn Ebu Sufjanit3, Husejn ibn Aliu, bashk me Abdullah ibn Abbasin dhe Abdullah ibn Xhaferin, shkoi n haxh dhe i thirri burrat e grat e fisit Hashim, si dhe nj grup t zgjedhur ensarsh (medinasish) dhe u krkoi atyre q ti ftonin sahabet dhe tabiint e zgjedhur t kohs, q t merrnin pjes n mbledhjen q do t organizohej n Mina.

Numri i t ftuarve ishte m shum se njmij.4 Kur t gjith u mblodhn para adrs s Imam Husejnit, ai filloi t fliste dhe pasi e lvdoi Zotin, tha:

Ju e dini se vrasjesh ka kryer ky tiran mizor (Muavije ibn Ebu Sufjani) kundr ndjeksve tan. Ju i keni dshmuar mizorit e tija. Un tani kam pr t thn disa gjra. Nse fjalt e mia jan t sakta, ather miratojini ato! Nse jan t gabuara, mos i pranoni! Dgjojeni fjaln time, shnojeni at dhe mos i harroni gjrat q po jua prkujtoj! Kur t ktheheni n qytetet e n tokat tuaja, msojuani gjrat q i keni msuar fisit tuaj dhe t afrmve e miqve q u besoni! Un kam droje se feja e njerzve mund t devijoj dhe e vrteta t humbet. Por ndonse su plqen jobesimtarve, Zoti ka pr ta plotsuar dritn e Tij.

Pas fjalimit t tij, Imam Husejni shtoi: Pr hir t Zotit! Kur t ktheheni nga ky rrugtim, rrfeni fjalt e mia pran njerzve tuaj t besueshm! Pas fjalimit t tij, Imami zbriti nga foltorja dhe njerzit u shprndan me qllim q ti prhapnin fjalt e tija.

1: Sulajm ibn Kajs el-Hilali ishte bashkkohs i pes Imamve, q nga Imam Aliu dhe deri tek Imam Muhammed Bakiri. Rreth vitit 90 pas Hixhrit, nga frika e Haxhxhaxh ibn Jusufit, Sulajmi u fsheh dhe vdiq n fshehje. Vepra e tij, e njohur me emrin Libri i Sulajm ibn Kajsit, sht e famshme n mesin e sunnitve dhe shiitve dhe sht ndr librat m t hershm shiit.

Ibn el-Nedimi (vdekur 385) thot: Libri i Sulajm ibn Kajsit sht libri i par i prpiluar n mesin e shiitve. Autori i veprs Ghajbat el-Nomani thot: T gjith dijetart shiit dhe t gjith ata q i kan prcjellur hadithet n mesin e shiitve, jan t nj mendimi se libri i Sulajm ibn Kajsit sht njri ndr librat m t mdhenj dhe m t vjetr.

2: Libri i Sulajm ibn Kajsit (Kitabul Sulajm ibn Kajs) fq.206; Komentimi i Ibn Ebul Hadid-it, vll.11, fq. 44, 4
3: N disa dorshkrime t veprs s Sulajm ibn Kajsit sht shkruar dy vite dhe n disa t tjera, nj vit. Megjithat, n veprn Ihtixhaxh prcillet gjithashtu se ishin dy vite.
4: Tabersiu prcjell se numri i personave t mbledhur n Mina ishte m shum se njmij

Pjesa e par e fjalimit

N librin e Sulajm ibn Kajsit, pjesa e par e fjalimit t Imam Husejnit, e cila flet pr virtytet e Imam Aliut dhe t Ehl-i Bejtit, sht prcjellur si vijon:

M thoni pr hir t Zotit! A nuk e dini se Ali ibn Ebu Talibi ishte vllai i t Drguarit dhe kur i Drguari bri vllazri n mesin e ndjeksve t tij, e zgjodhi Aliun pr vlla dhe i tha: Ti je vllai im n kt bot e n tjetrn dhe un jam vllai yt?1 Personat e pranishm u prgjigjn: Zoti sht dshmitar se sht kshtu.

M thoni pr hir t Zotit! A nuk e dini se kur i Drguari i Zotit e bleu vendin e xhamis dhe ndan saj ndrtoi dhjet dhoma, prej t cilave nnt i mbajti pr vete, ndrkoh q t dhjetn q qndronte n mesin e tyre, ia dha babait tim, i mbylli dyert e t gjitha dhomave2q kishin dalje n xhami, prve ders s babait tim Aliut? Dhe a nuk e dini se kur disa nga ndjeksit e Profetit kundrshtuan pr kt gj, ai u tha: Un nuk i mbylla dyert tuaja, duke e ln hapur vetm dern e tij (Aliut). Ishte Zoti q i mbylli dyert tuaja dhe vetm t tijn e la hapur.? A nuk e dini se m pas ua ndaloi t gjithve fjetjen n xhami prve Aliut? A nuk e dini se dhoma e Aliut ishte brenda xhamis, ngjitur me dhomn e t Drguarit t Zotit dhe se ndonjher Aliu u gjend n t xhunub dhe se pikrisht n kto dhoma Zoti u fali fmij t Drguarit dhe Aliut? T pranishmit u prgjigjn: Po! Zoti sht dshmitar se ishte kshtu.3

A nuk e dini se kur Umar ibn el-Khattabi deshi t hapte nj vrim t vogl sa syri n murin e shtpis s tij pr t vshtruar brenda xhamis, i Drguari nuk i lejoi dhe i tha: Zoti i Madhruar m urdhroi t ndrtoja nj xhami t pastr. Andaj, askush nuk ka t drejt t banoj n xhami prve meje, vllait tim (Aliut) dhe fmijve t tij.? T pranishmit u prgjigjn: Po! Zoti sht dshmitar se ishte kshtu.

M thoni pr hir t Zotit! A nuk e dini se n Ghadir-i Khum, i Drguari e emroi Aliun n pozitn e udhheqsis dhe tha: T pranishmit le tua prcjellin kto fjal atyre q nuk jan t pranishm?4 T pranishmit u prgjigjn: Po e dim! Zoti sht dshmitar pr kt.

M thoni pr hir t Zotit! A nuk e dini se n ekspeditn e Tebukut, i Drguari i tha Aliut: Pozita jote pran meje sht si pozita e Harunit pran Muss5 dhe Ti je prijsi (arabisht: veli) i do besimtari pas meje?6 T pranishmit than: Po! Zoti sht dshmitar se e dim.

M thoni pr hir t Zotit! A nuk e dini se kur i Drguari i ftoi t krishtert e Nexhranit pr mubahale (mallkim), e mori me vete vetm Aliun, gruan e Aliut dhe fmijt e tij? T pranishmit than: Po e dim. sht e sakt.7

M thoni pr hir t Zotit! A nuk e dini se n betejn e Hajberit, i Drguari ia dha Aliut flamurin e Islamit dhe tha: Tani ia jap flamurin nj njeriu q e do Zotin dhe t Drguarin e Tij dhe t cilin Zoti dhe i Drguari i Tij e duan. Ai sht nj njeri q e sulmon pa pushim armikun dhe kurr nuk ik nga fushbeteja. Me dorn e tij, Zoti do ta pushtoj kshtjelln e Hajberit? T pranishmit u prgjigjn: Po e dim. Zoti sht dshmitar pr kt.8

A nuk e dini se Zoti e drgoi nprmjet Aliut kapitullin Beraat t Kuranit n Mekke dhe tha: Porosin time smund ta shpall tjetr vese un ose dikush q sht prej meje.? T pranishmit u prgjigjn: Po e dim. Zoti sht dshmitar pr kt. 9

A nuk e dini se i Drguari, kurdoher q prballej me ndonj gjendje t vshtir dhe jetike, pr shkak t besimit t pafund q kishte n t, e nxirrte Aliun prpara dhe at nuk e thirrte me emr por e quante im vlla? T pranishmit u prgjigjn: Po e dim. Zoti sht dshmitar pr kt.10

A nuk e dini se kur i Drguari gjykoi ndrmjet Aliut, Xhaferit dhe Zejdit, tha: O Ali! Ti je prej meje e un jam prej teje dhe ti ke pr t qen prijsi (arabisht: veli) i do besimtari pas meje? T pranishmit u prgjigjn: Po e dim. Zoti sht dshmitar pr kt.11

A nuk e dini se Aliu kishte nj takim t veant me t Drguarin do dit e do nat dhe se n kto takime, kur Aliu pyeste, i Drguari i prgjigjej dhe kur ai heshtte, i Drguari i fliste? T pranishmit u prgjigjn: Po e dim. Zoti sht dshmitar pr kt. 12

A nuk e dini se i Drguari i tha Fatimes: N mesin e familjes sime, un t martova me at q sht i pari n Islam, m i durueshmi n mesin e tyre dhe m i dituri nga ata dhe me kt e vendosi at n nj pozit m t lart edhe se Xhafer-i Tajjari dhe Prijsi i Dshmorve Hamza? T pranishmit u prgjigjn: Po e dim. Zoti sht dshmitar pr kt. 13

A nuk e dini se i Drguari ka thn: Un jam prijsi i bijve t Ademit, Aliu sht prijsi i arabve, Fatimeja sht zonja e grave t parajss e dy bijt e mi Hasani dhe Husejni jan zotrinjt e t rinjve t parajss.? T pranishmit u prgjigjn: Po e dim. Zoti sht dshmitar pr kt. 14

A nuk e dini se n fjalimin e tij t fundit, i Drguari u tha muslimanve: Po l n mesin tuaj dy amanete t mueshme: njri sht libri i Zotit dhe tjetri Ehl-i Bejti im. Po t lidheni pas tyre, nuk keni pr t devijuar. T pranishmit u prgjigjn: Po e dim. Zoti sht dshmitar pr kt.15

N vijim t veprs, Sulajm ibn Kajsi thot:

Husejn ibn Aliu vazhdoi t numronte shum virtyte t Imam Aliut nga vargjet e Kuranit dhe nga thniet e Profetit. Ata nga sahabet q gjendeshin aty vrtetuan se i kishin dgjuar ato thnie, ndrkoh q ata nga gjenerata e tabiinve i miratuan fjalt e tija duke thn se i kishin dgjuar nga njri nga sahabet e besueshm. N vijim t fjals s tij, Imam Husejni tha:

M thoni pr hir t Zotit! A keni dgjuar se i Drguari i Zotit ka thn: sht gnjeshtar ai q e urren Aliun dhe thot se m do mua. Nuk mund t m doj mua njeriu, ndrkoh q e urren Aliun.? Dhe kur disa i krkuan ti shpjegonte kto fjal, ai tha: Sepse Aliu sht prej meje dhe un jam prej Aliut. Kushdo q e do at, m do mua dhe kush m do mua, e do Zotin. Kush e urren Aliun, m urren mua dhe kush m urren mua e urren Zotin. A e keni dgjuar kt? T pranishmit u prgjigjn: Po e kemi dgjuar. Zoti sht dshmitar.16

1: Sunneni i Tirmidhiut, vll.5
2: Sunneni i Tirmidhiut, vll.5; El-Menakib, hadithi nr.3815; Musnedi i Ahmet bin Hanbelit, vll.1, fq.331; vll.2, fq.26
3: Sunneni i Tirmidhiut, vll.5; El-Menakib, hadithi nr.3811; Musnedi i Ahmed bin Hanbelit, vll.1, fq.331
4: Mustedrekt el-Sahihejn, vll.3, fq.109 dhe 134
5: Sahihu i Muslimit, vll.4, hadithi nr.2404; Sunneni i Tirmidhiut, vll.5; El-Menakib, hadithi nr.3808, 3813; Sunneni i Ibn Maxhes, mukaddime, hadithi nr.115; Mustedrek el-Sahihejn, vll.3, fq.109, 133
6: Sunneni i Tirmidhiut, vll.5; El-Menakib, hadithi nr.3796; Musnedi i Ahmed ibn Hanbelit, vll.1, fq.331
7: Sunneni i Tirmidhiut, vll.5; El-Menakib, hadithi nr.3808; Mustedrek el-Sahihejn, vll.3, fq.150
8: Sahihi i Muslimit, vll.4, hadithi nr.204; Sunneni i Tirmidhiut, hadithet nr:3808, 2405, 2406; Sunneni i Ibn Maxhes, Mukaddime, hadithi nr.117
9: Sunneni i Tirmidhiut, vll.5;El-Menakib hadithi nr.3803
10: Sunneni i Tirmidhiut vll.5; El-Menakib hadithi nr. 3796
11: Sunneni i Tirmidhiut vll.5; El-Menakib hadithi nr.3806
12: Nezmu-Durerus-Simtejn, fq.128; Komentimi i veprs Nehxhul Belaga nga Ibn Ebil-Hadidi, vll.9, fq.174
13: Mustedrek el-Sahihejn, vll.3, fq.124
14: Mustedrek el-Sahihejn, vll.3, fq.151
15: Sunneni i Ibn Maxhes, Mukaddime, hadithi nr.118; Mustedrek el-Sahihejn, vll.3, fq.167
16: Sahihu i Muslimit, vll.4, fq.2408; Mustedrek el-Sahihejn, vll.3, fq.14; vll.4, fq.367

Pjesa e dyt e fjalimit

Duke e prcjellur kt fjalim, autori i veprs Tuheful-Ukul thot: Kjo pjes e fjalimit t Husejn ibn Aliut, ku ai e shpjegon urdhrimin e t mirs dhe pengimin e t ligs, sht prcjellur edhe nga Imam Aliu. Sipas autorit, sht tejet e mundur q kto fjal t Imam Aliut t jen prdorur edhe nga Imam Husejni n fjalimin e tij n lidhje me urdhrimin e t mirs dhe pengimin e t ligs. N kt pjes t fjalimit, Imam Husejni thot:

O njerz! Merrni msim nga qortimet q Zoti ua bn dijetarve ifut! N lidhje me ta, Zoti thot:
Prse dijetart e tyre nuk i penguan ata nga fjalt e nga ushqimet e ndaluara? (Kuran 5:63)

Dhe Ai thot srish:
Bijt e Israelit u mallkuan edhe nga Davudi edhe nga Isa, djali i Merjemes, ngase ishin rebel, i tejkalonin kufijt dhe nuk e pengonin njri-tjetrin nga t ligat. Sa e liga q ishte puna q bnin. (Kuran 5:78-79)


Arsyeja prse Zoti i qortoi t tillt ishte se ata i shihnin qart punt e liga t mizorve n mesin e tyre dhe e dshironin pasurin e ksaj bote dhe pozitat q buronin nga kto t liga. Nga frika se mund t shtypeshin e t vuanin, ata nuk patn guxim ti pengonin mizort n mesin e tyre. Por Zoti thot:

Dhe mos i kini friki ata, por Mua! (Kuran 5:44)
Dhe thot srish:

Besimtart, burra e gra, jan miq t njri-tjetrit, e urdhrojn t mirn dhe t lign e pengojn...(Kuran 9:71)

Si shihni, Zoti fillon me urdhrimin e t mirs dhe me pengimin e t ligs dhe e bn at nj detyrim pr besimtart. Sepse e di se sikur t kryhet ky detyrim, do detyrim tjetr, i leht a i vshtir, do t kryhet. Kur t urdhrohet e mira dhe t pengohet e liga, ky nuk sht vetm nj rikthim i t drejts t t shtypurit, nuk sht vetm nj kundrshtim i mizorve, nuk sht vetm nj shprndarje e drejt e pasuris shtetrore, nuk sht vetm nj marrje e zeqatit nga vendet e duhura dhe shpenzim i tij ashtu si duhet, por njherit edhe nj ftes drejt Islamit...


Pjesa e tret e fjalimit

Dhe ju o popull q keni fituar nam me dituri, q prmendeni pr t mir, q njiheni pr kshilla e q me bekimin e Zotit jeni t mdhenj n zemrat e njerzve! Dijeni se njerzit e ndershm turprohen para juve, t dobtit ju nderojn dhe madje ata q jan t shkalls suaj ju duan m shum se veten, ndonse nuk u keni br ndonj t mir. Kur njerzit jan nevojtar, me ndrmjetsimin tuaj u kryhen punt dhe kur ecni rrugs, haproni me madhshtin e mbretrve dhe me nderimet e t mdhenjve.

A nuk jan t gjitha kto gjra vetm q ju ta kryeni detyrn tuaj hyjnore? Por ju i shprfillni detyrat tuaja, e nnmoni t drejtn e ummetit dhe e shkelni t drejtn e t dobtive. Por kur fatkeqsia vjen tek t drejtat tuaja, ju e krkoni srish t drejtn. Ju nuk shpenzuat ndonj pasuri n rrug t Zotit, nuk e rrezikuat n rrug t Tij at shpirt tuajin q Ai e krijoi dhe as u armiqsuat pr hir t knaqsis s Tij me ndonj fis.

A dshironi prapseprap t hyni n parajs, t jeni atje pran t Drguarit t Zotit dhe ti shptoni dnimit? Kam frik se ju, q pa br ndonj vepr i prisni t mirat e Zotit, me emrin e Tij jeni duke u nderuar n mesin e robrve. Por ju skeni kurrfar nderi pr njerzit q i binden Zotit!

Juve sju pengon aspak kur shkelen urdhrat e Zotit por keni frik e kujdes t mos i shkelni zotimet dhe amanetet e etrve tuaj. Sot fyhen msimet e t Drguarit dhe njerz t smur e memec po enden rrugve t pastreh dhe pa ndonj mbrojts. Kurse ju as nuk e shfrytzoni pozitn tuaj pr t br dika pr ta dhe as nuk u ndihmoni atyre q prpiqen t bjn ndonj gj. Ju prpiqeni t mbroheni nga mizort duke u br sahanlpirs t tyre dhe dallkauk. T gjitha kto jan t ndaluara nga Zoti juaj por ju jeni krejt t pakujdesshm.

Po t ishit t vetdijshm, do t kuptonit se jeni m t shkatrruarit n mesin e njerzve dhe m t largtit nga pozita e nj dijetari t vrtet. Punt e njerzve dhe ushtrimi i gjykimeve duhet t jen n duart e dijetarve t besueshm q jan t bindur pr t lejuarat dhe pr t ndalesat e fes. Por kjo pozit sht marr nga ju, ngase u prat pasi ju erdhn dshmi t qarta dhe u rat ndesh me Traditn (Sunnetin).

Sikur t bnit durim prball vuajtjeve dhe sikur pr hir t Zotit ti duronit vshtirsit, urdhri hyjnor do t ishte n duart tuaja, sunduesit do t dilnin nga mesi juaj dhe tek ju do t kthehej sundimi. Por ju e lat pozitn tuaj dhe ua dorzuat punt e Zotit mizorve, t cilt veprojn ve me dyshime dhe i ndjekin dshirat e tyre.

Arsyeja prse njerzit vuajn nga kta mizor sht se ju dijetart i druheni vdekjes dhe jeni lidhur pas ksaj jete q do t merret nga ju. Ju ua dorzuat atyre kt popull t pambrojtur. Disa prej tyre jan br skllevr t shtypur e disa t tjer mjeran q nuk e fitojn dot as bukn e gojs. Dhe mizort, duke i ndjekur njerzit e lig, rebelohen kundr Zotit dhe veprojn si duan n kt vend, duke i ndjekur ve epshet dhe dshirat e tyre.

Ata kan fols t rrjedhshm n do qytet dhe do cep i shtetit u sht nnshtruar. N t gjitha ant u sht prhapur sundimi dhe populli sht br si nj skllav i paaft pr tu mbrojtur prej tyre. Ata q e sundojn popullin jan ose njerz t pamshirshm e rebel q i shtypin t pambrojturit, ose sundues q skan besim n Zotin e n Ditn e Gjykimit.

Vrtet udi! Si t mos habitem ndrkoh q toka e Islamit sht n duart e sunduesve mashtrues e mizor, q vetm mbledhin tatime nga njerzit dhe jan t pamshirshm kundrejt besimtarve? Por Zoti sht Ai q do t vendos n mesin ton pr kto gjra. sht Ai q do tna gjykoj n mosmarrveshjen ton!

Zoti im! Ti e di se ajo q bhet nga ana jon, nuk sht nj gar pr tu br mbret e pr ti fituar pasurit e ksaj bote, por nj veprim pr ti treguar qart shenjat e fes Tnde, pr ti prmirsuar tokat e Tua, pr ti mbrojtur robrit e Tu t shtypur dhe pr t br q njerzit t veprojn sipas detyrimeve, kshillave dhe urdhrave q Ti ke shpallur.

Pastaj, duke u folur srish njerzve, tha:

nuk na ndihmoni, mizorit do tju kaplojn edhe juve dhe mizort do t prpiqen ta shuajn dritn e t Drguarit. Por neve na mjafton Zoti. N T jemi mbshtetur, Atij i jemi drejtuar dhe tek Ai sht kthimi yn!