Close
Faqja 1 prej 2 12 FunditFundit
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 20 prej 29
  1. #1
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-07-2019
    Vendndodhja
    Ballsh
    Postime
    117
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Lightbulb Ritregim i historis s Islamit dhe muslimanve

    Kush dhe si e shkroi historin e Islamit?

    Hyrje

    Ky sht nj tregim i ri pr Islamin. sht tregimi i nj lvizjeje, q u themelua nga i Drguari i Zotit, Muhammedi, n Mekken e vitit 610 pas Krishtit dhe q u prsos me prkrahjen e kushririt, bashkpuntorit dhe pasardhsit t tij, Ali ibn Ebu Talibit, n vitin 632, n Medine. Ky tregim prfshin nj periudh prej nntdhjet vjetsh, q fillon me lindjen e Muhammedit n vitin 570 n Mekke dhe mbaron n vitin 661, n Kufe, me vrasjen e pasardhsit t tij, Ali ibn Ebu Talibit.

    Histori t panumrta t Islamit jan shkruar n t kaluarn dhe do t vazhdojn t shkruhen n vijim. Prparimi spektakular i Islamit n dimensionin misionar, renesansa muslimane pas shekujsh t prgjumur, shfaqja e nafts si nj faktor i ri n politikn botrore t ktij shekulli por para se t gjithash, suksesi i Revolucionit Islamik n Iran, po bhn katalizator t nj interesimi t ri pr Islamin. Me kt, shum libra vazhdojn t shkruhen, qoft nga ana e muslimanve qoft nga ajo e jomuslimanve.

    N kt koh, kur udhheqsit e bots s krishter po punojn qetsisht pr ta realizuar ndrrn e kahmotshme t nj uniteti t Krishterimit, edhe muslimant n mnyr nostalgjike kthehen prapa n histori drejt atij shteti t par islam, tek i cili ekzistonte nj unitet i till. Megjithat, duhet theksuar se Islami ishte monolitik dhe i bashkuar vetm gjat jets s Profetit Muhammed (paqja qoft mbi t dhe mbi pasardhsit e tij). Fill pas vdekjes s tij, u shfaqn plasaritjet e para n "trupin" e Islamit dhe ndjeksit e tij, u rradhitn n dy taborre t ndryshme. N kt ndarje, nj pjes e madhe e ndjeksve t tij u rradhitn n njrn an dhe familja e tij n ann tjetr. Derisa antart e familjes s tij mereshin me punn e varrimit, disa nga shokt e tij ishin t zn me "zgjedhjen" e nj udhheqsi t ri q do t`ia zinte vendin. N intervalin kohor mes vdekjes dhe varrimit t tij, ky grup u mblodh n vendin e quajtur Sakife n Medine dhe zgjodhi nj person nga mesi i tyre si udhheqs t shoqris islame. Pas ksaj, ata erdhn prpara familjes t t Drguarit me nj akt t kryer. Dhe pr fat t keq, ky rast la gjurm t prjetshme n historin e muslimanve.

    Muhammedi, i Drguari i Zotit (paqja qoft mbi t dhe mbi pasardhsit e tij), i takonte fisit Hashim. Pas vdekjes s tij n vitin 632, kushriri, dhndri dhe trashgimtari i tij, Ali ibn Ebu Talibi, e zvendsoi si kryetar t fisit t Hashimitve. Shum nga shokt e Profetit, kishin ushqyer nj urrejtje t fsheht ndaj Aliut. Ata nuk e shfaqnin dot kt kundrshtim gjat jets s Profetit por n astin q i morrn n duar frert e pushtetit, bn `mos q t mos e lejonin at t kalonte n krye t shtetit islam. N kt mnyr, familja e Muhammedit, u pengua jo vetm nga pasardhsia e drejtprdrejt e tij por edhe nga t gjitha postet e rndsishme politike n qeverit e ndryshme q do ta ndiqnin njra-tjetrn.

    Dashamirt, ndjeksit dhe prkrahsit e familjes s Muhammedit, historikisht jan quajtur "shia (ose shiit)" ndrsa dashamirt, ndjeksit dhe prkrahsit e shokve t Profetit, gjegjsisht t grupit q arriti ta marr n dor pushtetin, jan quajtur "sunni (ose sunnit)". Kshtu do t identifikohen kto dy grupe edhe n kt vepr. Historiani i famshm musliman me origjin indiane, M. Shibli, thot se gati t gjith librat e historis jan shkruar nga historiant sunnit. Kjo l t kuptohet se dijetart shiit nuk e kan shkruar historin islame. Prse?

    Ata nuk kan shkruar histori pr nj shkak shum t thjesht: t gjith kalift, sulltant dhe mbretrit q sunduan n botn islame ishin sunnit. Nj shiit nuk mund t botonte nj intepretim t historis q do t dallonte nga interpretimi zyrtar dhe n ann tjetr, nuk donte t`i shrbente nj procesi, q pr t s`ishte vese ritrajtsim i t vrtets. Andaj dijetart shiit nuk u morn me shkrimin e veprave t historis. Pr kt arsye, ishte pikrisht versioni "zyrtar" i historis s hershme t Islamit, q u pranua gjersisht dhe q fitoi miratim n qarqet e ndryshme. sht m se e logjikshme pr qeverit e shekujve t par t Islamit, q ta botonin vetm "tregimin" q prshtatej me politikn e tyre. Dhe n kt drejtim, nse mendonin se ishte e nevojshme t heshtej e vrteta ose t heshtej ana tjetr e tregimit, sht m se e logjikshme q ta bnin kt.

    Nuk ka asgj t uditshme, befasuese ose t papritur n sjelljen e historianve sunnit. Gjja m e logjikshme pr ta, ishte dhe vazhdon t jet prkrahja e legjitimitetit t ngjarjeve q ndodhn n Sakife, ku nj grup i shokve t Profetit, me nj lvizje strategjike, i mori n duar frert e sundimit t Arabis. Mirpo ajo q sht befasuese dhe tejet e uditshme, sht fakti se historiant perndimor dmth. orientalistt, i kan glltitur si t vrteta hyjnore, t gjitha gjrat q historiant "oborrtar" t Islamit u kan servuar si "fakte". Orientalistt duhej t kishin qen objektiv dhe t paanshm sepse n fund t fundit, rezultati i nj problemi historik n t kaluarn islame, nuk ka asnj pasoj n shoqrit e tyre. Mirpo edhe prkundr ksaj, veprat e nj pjese t madhe prej tyre, nuk pasqyrojn faktet por interpretimet dhe propagandat e grupit q ishte n fuqi. N kt kontekst, veprat e tyre ishin vetm imitime t "frymzuara" nga ajo q do t mund t quhej "qarqet udhheqse" t muslimanve.

    Veprimtaria e orientalistve mund t ket nj vler shkencore vetm nse ata e dgjojn fjaln e historianit t madh t Spanjs muslimane,
    Dr. J. A. Conde-n. Ai thot:

    "sht nj fatkeqsi e historis njerzore fakti se edhe ndodhit m t rndsishme historike, rrjedhin nga burime krejtsisht t dyshimta, t shkruara nga pala fitimtare. Ndryshimet brenda perandorive, revolucionet m t mdha dhe rrzimi i shum dinastive nuk bjn dallim n kt drejtim. Pr shembull, jan pikrisht romakt ata q e shkruan lavdin e tyre. Po kshtu, edhe rivaliteti dhe luftrat e tyre t prgjakshme me Kartagjenn jan prcjellur deri tek ne nprmjet vet romakve ose n rastin m t mir, nprmjet ndonj greku, i cili e ka trajtuar shtjen e njejt por ka qen i paguar dhe i varur nga perandoria romake dhe si i till, ka shkruar gjithmon n favor t saj. Pr shembull, Scipio, gjenerali romak q e mposhti Hanibalin, na shfaqet si heroi i prsosur. A s`mund t jet kjo vall, pr arsyen se historia e jets s Scipio-s ishte shkruar nga adhuruesit dhe lvduesit e tij?

    Nuk ka dyshim se Hanibali fisnik nuk mund t duket ndryshe vese i madh dhe i lavdishm, qoft kjo edhe n kronikat e armiqve t tij. Por sikur urrejtja dhe agresiviteti romak t mos urdhronte djegjen e analeve fenikase t historis, ky gjeneral i madh, me siguri do t dukej shum m ndryshe se nj barbar i pamshirshm, si sht prshkruar nga Titus Livius-i (historian romak). Nj gjykim i shndosh dhe i drejt i historis na ndalon ta knaqim veten vetm me dshmit e njrs an. Nj gj e till krkon q t`i krahasojm rrfimet e t dyja palve me nj paanshmri t kujdesshme dhe t`i hulumtojm me qllimin e vetm t zbulimit t t vrtets" ("Historia e sundimit arab n Spanj", vll.1, fq. 1)

    Nuk mund assesi t mohohet fakti se shum orientalist kan dhn kontribute t pamueshme n studimin, njohjen dhe t kuptuarit e Islamit. Fal veprimtaris s tyre, shum thesare t muara t historis, artit dhe letrsis islame i kan shptuar harress dhe jan mbrojtur. Po t mos ishin prpjekjet e tyre, mbase shum prej ktyre thesareve sot do t ishin t humbura prgjithmon. N mesin e orientalistve ka shum t till q n nivel t jashtzakonshm i kuptojn detajet e studimeve islame dhe q kan njohuri enciklopedike mbi kt fe. Ata kan lexuar dhe studiuar nj sasi t madhe njohurish mbi Islamin dhe pastaj i kan prmbledhur, organizuar dhe botuar kto njohuri pr t nxjerr n pah vepra tejet mjeshtrore dhe analiza kritike. Ka madje t till q ia kan kushtuar gjith jetn e tyre Islamit dhe t cilve bota islame u detyrohet nj respekt t thell.

    Por edhe prkundr ksaj dashurie dhe ktij entuziazmi pr diturin, ajo q mund t shihet sht se kur studiuesit perndimor e interpretojn Islamin dhe historin e tij, dika nuk shkon si duhet. sht e pabesueshme se si shum prej tyre jan t paaft t deprtojn prtej atij versioni t zakonshm dhe stereotipik t ngjarjeve, pr t arritur deri tek faktet e ndryshuara qllimisht dhe deri tek disa realitete shum t rndsishme. Disa prej tyre shpesh nuk arrijn ta shohin as at q sht m se e qart.

    M sipr i prcollm principet e domosdoshme pr t shkruar nj histori t paanshme dhe shkencore, sipas asaj q thot Dr. Conde, i cili sht vet nj orientalist i shquar. Principi i gjykimit t paanshm t historis nga ana e specialistve mbshtetet vetm n arsyen e shndosh dhe n kt rreth nuk ka nevoj pr asgj mistike. Por edhe prkundr ksaj, shum nga orientalistt, me nj vullnet idiotik, e kan pranuar rrfimin e ngjarjeve pas vdekjes s Muhammedit, pikrisht ashtu si sht prcjellur nga grupi i cili arriti ta siguronte pushtetin. Nj shembull shum i famshm i ktij fenomeni, sht pranimi si nj fakt historik i rrfimit se Muhammedi, i Drguari i Zotit, vdiq pa caktuar ndonj pasardhs dhe se kt vendim ua la ndjeksve t tij dhe shoqris muslimane.

    Me aq sa di un, asnj nga orientalistt nuk sht ndalur pr nj ast t vetm t hulumtoj n sht e sakt ose e mundur q Muhammedi t`i lr muslimant pa nj udhheqs, duke i detyruar ata q t gjejn nj t till nprmjet nj lufte t pamshirshme pr pushtet, ku gjithkush mund ta provonte fatin e tij. Duke i ikur ktij hulumtimi t mundimshm, orientalistt u pajtuan me historiant sunnit n lidhje me faktin se Muhammedi, Profeti i Islamit, nuk la pas ndonj testament n lidhje me pasardhsin e tij. Rrjedhimisht, ajo q ngjau n Sakife, u pranua si e drejt, e arsyeshme dhe n interes t shoqris muslimane (ummetit). Kjo tendenc "pro-sakifeane" e orientalistve, i ka uar drejt nj qorrsokaku, n t cilin nuk gjejn dot prgjigje pr disa pyetje fundamentale n lidhje me historin e Islamit dhe njsoj si historiant sunnit, e gjejn veten t zn n nj rrjet paradoksesh dhe kontradiktash.

    Shum historian sunnit dhe shum nga orientalistt kan br nj prpjekje t qllimshme pr ta minimizuar rndsin e pozits s Ali ibn Ebu Talibit n historin e Islamit. Ata kan t drejt t`i ken idet dhe supozimet e tyre, qofshin kto edhe t paargumentuara me fakte. Por un, n prshkrimin e historis s Islamit, jam prpjekur t v theks pikrisht mbi faktet. Duke vepruar kshtu, kam shpresuar se vet faktet do t gjykonin. Ngase faktet jan "gjykues" t paanshm, besoj se mund t mbshtetemi n to, pr ta barashpeshuar vlersimin e rolit t protagonistve t ndryshm n historin e hershme t Islamit. Faktet i kam zgjedhur me kujdes dhe i kam rradhitur si "xhevahir n nj qafore", q t mund t prcjillja sa m shum prej tyre prnjher.

    Pr fat t keq, historia nuk ka nj "gjyq suprem" q do t mund t sillte vendime. Ajo ka vetm shkrues, q nuk jan prher t pagabueshm. Mirpo edhe prkundr ksaj, besoj se historia mund t krijoj nj "gjyq suprem" t sajin, pikrisht n logjikn e fakteve. Kam edhe nj arsye tjetr shum pragmatike pr t`u mbshtetur mbi faktet. Pr shkrimin e historis s hershme t Islamit, ka tre burime kryesore: Kur`ani (libri i shpallur i Islamit), Hadithet (veprat dhe thniet q i mveshen Muhammedit dhe q trasnmetohen nga nj varg rrfyesish) dhe shnimet e historianve arab. Nga kto tre burime, Kur`ani njihet dhe pranohet nga t gjith muslimant si nj libr hyjnor. Secili musliman q e sfidon kt autoritet t Kur`anit, mbetet jasht kornizave t besimit. Por prderisa ky autoritet i Kur`anit, par nga kndvshtrimi musliman, sht i paprekshm, vargjet e tij jan subjekte t intepretimeve q shpesh ndryshojn nga njri-tjetri dhe kundrshtohen mes veti. Pr kt arsye nuk ekziston nj koncensus n lidhje me interpretimin e tyre. Edhe hadithet vuajn nga nj hendikep i hapur. Origjina e shum prej tyre sht e dyshimt, ndonse ekzistojn edhe t tilla q pranohen si t sakta nga sunnitt dhe nga shiitt njkohsisht. Pr arsyet e siprprmendura, kam qen i kujdesshm q t`i prcjell vetm ato vargje t Kur`anit dhe vetm ato hadithe (thnie t Profetit), interpretimi i t cilve n sunnizm dhe n shiizm dallon shum pak. Pr dallim prej ktyre, faktet historike i takojn nj fushe, n t ciln nuk ka shum hapsir pr mospajtime.

    Shum shpesh, kam prcjellur pjes nga veprat e historianve klasik dhe modern, n lidhje me nj tem t caktuar. Kt e kam br, pr t`i prezantuar lexuesit disa kndvshtrime t ndryshme mbi shtjen n fjal ose disa interpretime t saj. Nj ngjarje e njejt, e par nga kndvshtrime t ndryshme, u duket ndryshe vzhguesve t saj dhe si e till, sht subjekt i interpretimeve q dallojn nga njri-tjetri. Shpresojm se edhe lexuesi do t pajtohet me kt prpjekje timen, n t ciln disa historian do ta rrfejn historin e njejt. Motoja ime n rishkrimin e fakteve m jetike t historis islame ka qen:

    "T`i lm mjeshtrit ta bjn punn e tyre!"

    Nj tjetr arsye e prcjelljes s mendimit t historianve t ndryshm, ka qen furnizimi i tezave t mia me argumente, n mnyr q lexuesi t mund t`u drejtohet burimeve t tjera q mund t`i duken m t sigurta. Krkon shum guxim ta hulumtosh t panjohurn por edhe m tepr kur duhet ta vsh n pyetje at q sht e njohur tashm. Shum nga t ashtuquajturat "fakte t njohura" t historis s hershme t Islamit, nuk jan vese supozime ose m sakt dshira "romantike" t cilat nprmjet prsritjes s vazhdueshme brez pas brezi, e kan fituar imazhin, ose akoma m keq, statusin e "kushteve t besimit". Kur t hulumtohen supozimet e shum muslimanve, t cilat pranohen si "fakte" historike, mund t shihet se ata nuk u rezistojn dot analizave t kujdesshme dhe kritike. Andaj vet lexuesi mund t vendos, n do t vazhdoj t`i besoj kto "fakte" ose do t`i pranoj t vrtetat, nj pjes e t cilave mund t`i duken shum t hidhura dhe brutale. Ka gjithmon njerz q i tremben t vrtets sepse e vrteta i krcnon iluzionet e tyre, mitet e tyre t dashura dhe idet q i kan patur. Me kalimin e kohs, njeriu bhet aq i lidhur pr to, sa i duket m e rehatshme dhe m e sigurt t jetoj me kta iluzione duke qndruar prher larg "sulmeve" t t vrtets. Pr kta njerz, e vrteta sht sinonim i pasiguris ndonse vetm e vrteta sht ajo q mund t`i sjell siguri t mirfillt njeriut. E vrteta duhet t mbahet gjall me do kusht nga t gjith njerzit dhe n veanti nga historiant. Ajo duhet t pranohet edhe kur e dmton nj mik dhe i bn dobi armikut. Besnikria primare e nj historiani duhet t jet ajo ndaj t vrtets dhe asgj nuk duhet ta largoj prej saj.


    Lufta e ideve dhe prballja e mendimeve t ndryshme bhet akoma m interesante kur subjekti i hulumtimit bartet nga konceptet filozofike dhe doktrinat abstrakte politike drejt personaliteve m kye t temave n fjal. Historis i jepet jet pikrisht me portretizimin e personazheve dhe nj ngjyrim i duhur vetm nprmjet personaliteteve t cilt i sjellin n jet kto ngjarje ose ushtrojn ndikim mbi to. Ata e mbathin historin me elementin njerzor dhe me dozn e dramatizmit.

    Mund ta definoni historin si nj rastsi, si nj shkakshmri t pashmangshme, si shtypje t nj determinizmi ekonomik, si vepr t liderve t mdhenj, si rezultat i forcave q s`i kupton njeri ose si aspirata kolektive e nj populli. fardo q t jet historia, vet arabt e shohin dhe e interpretojn historin e tyre, duke u bazuar para se t gjithash, n bmat personale. Dhe mbase kan t drejt. N fund t fundit, si do lmi tjetr, edhe historia krijohet nga ata q veprojn n kornizat e saj. Ajo nuk prbhet nga ndrveprimi i forcave t ndryshme t verbra por nga ndrveprimet e vet qenieve njerzore. Konfliktet e historis nuk jan konflikte mes filozofis, ekonomis ose sociologjis por jan mes vet njerzve. Madje edhe n rastet m sociologjike t saj, historia nuk mund ta anashkaloj faktorin njerzor. Si e till, historia e njzet e tre viteve t para t Islamit, ku prfshihet misioni i t Drguarit t Zotit, prve veprimtaris s tij, u krijua n pjesn m t madhe edhe nga veprimtaria e ndihmsit t tij, Ali ibn Ebu Talibit. Kt e dshmon qart historia. Nj dshmi kjo, q shum historian jan prpjekur ta mbajn fshehur. Qllimi im ka qen pikrisht trheqja e vmendjes s lexuesit drejt ksaj dshmie.

    Edhe prkundr ksaj baraspeshe t prishur t historiografis t kaluar dhe t sotme perndimore mbi Islamin, ekziston shpresa se historiant e ardhmris do t`i korigjojn gabimet dhe dshtimet e historianve pararends. E gjitha q duhet t bjn, sht t mos i pranojn symbyllur t gjitha ato interpretime dhe prfundime q jan br klish t historis islame dhe ta rizbulojn vet t vrtetn nprmjet analizimit dhe hulumtimit t dshmive.

    N hyrjen e vllimit t par t veprs "Historia e Islamit" t botuar nga shtypi universitar i Kembrixhit (Cambridge university press), n vitin 1970,

    P.M. Holt, shkruan:

    "Studimi i historis s Islamit po zhvillohet dhe shum nga faktet e konsideruara t sigurta nga historiografia e vjetr perndimore (q ishin shpesh mendime dhe interpretime t historianve tradicional musliman) jan br t pavlefshme. Vetm nprmjet nj studimi gradual dhe t hollsishm mund t arrihet nj kuptim m i sakt i t kaluars..."


    Faktet e "sigurta" t historiografis s vjetr perndirmore, q ishin pasqyrim i interpretimit t historianve tradicional musliman, akoma jetojn. T shpresojm se nj dit do t zhduken dhe do t arrihet nj e kuptuar m e sakt e t kaluars.

    Prpjekja pr ta interpretuar historin e Islamit dhe n veanti historin e shekullit t par t tij, sht si t haprosh n nj fush t minuar. sht nj fush e mbushur me kontradikta, me fjalime urrejtjeje dhe polemika, t cils njeriu duhet t`i afrohet me kujdesin m t madh. Por edhe pkundr ksaj, intepretimi i ngjarjeve mbetet nj element themelor i t kuptuarit t historis. Pa intepretim, historia bhet nj morri informatash t pakoordinuara dhe nj katalog i ngjarjeve "t vdekura" dhe datave t ndrlidhura me njra-tjetrn. Por kto ngjarje "t vdekura" prej kohsh, kthehen n jet kur pasojat lidhen me shkakun dhe kur krijohet nj rrjedhshmri mes fakteve. Nj fakt i lidhur me faktet e tjera mund t ket nj rndsi historike. Por po ky fakt, i analizuar ndarazi, mund t jet krejt i pakuptimt.

    Madje edhe Relativiteti i Ajnshtajnit do t thot ta kuptosh universin si nj lidhje mes faktorve dhe jo si nj mori ngjarjesh t ndara. Si u prmend edhe m sipr, ka nj mal me libra mbi Islamin por shum prej tyre jan interpretime stereotipe t tregimit n lidhje me lindjen dhe rritjen e tij, ashtu si jan prcjellur deri tek autori nprmjet historianve "oborrtar" t qeveris q lindi n Sakife dhe t qeverive q e ndoqn at, si ajo e Damaskut (dinastia umajjade) dhe e Bagdadit (dinastia abbaside). Por tregimi i Islamit ka edhe nj fytyr tjetr.

    Nj princip i drejtsis antike romake ishte principi "audi alteram partem" (dgjoje edhe paln tjetr!). Veprimtaria e planifikuar njerzore, e quajtur "politik", sht e mbushur me tragjedi t mdha dhe trishtuese, t cilat kan patur pasoja n jetn e gjithkujt n kt planet. Pa dyshim, shum prej tyre do t`u shmangej njerzimi sikur t ndiqej principi i siprprmendur.

    Ky princip i t dgjuarit t t dyja palve t prfshira n nj proces, sht pjes e sistemit ligjor t shumics s shteteve, por n veanti t Shteteve t Bashkuara dhe Evrops perndimore. Thomas Jefferson (presidenti i tret i SHBA-ve), vetm sa e parafrazonte kt princip, pa t cilin s`mund t ket drejtsi, kur tha: "Pr hir t Zotit, t`i dgjojm njher t dyja palt!" Studiuesit amerikan dhe evropian t Islamit, n t shumtn e rasteve, e kan dgjuar vetm njrn an t tregimit t tij. Ky libr, sht nj prpjekje pr ta prezantuar ann tjetr t ktij tregimi. Pikrisht me kt qllim po ia dorzoj kt libr gjykimit t lexuesve t tij.


    Nga burrria q`u trembet t vrtetave
    Nga prtacia e knaqur me t`vrtetn prgjys`
    E nga mendja q thot se di gjithka...
    Na shpto o Zot i t`Vrtets!


    1. Gjeografia e Arabis

    sht nj shprehi e historianve q ta fillojn historin e nj vendi me prshkrimin e pozits s tij gjeografike. Kjo bhet pjesrisht pr faktin se drama e historis luhet n "teatrin" e prapavijs s saj gjeografike dhe pjesrisht pr arsyen q n gjeopolitik njihet si "determinizm gjeografik". sht fakt se jo vetm institutet por edhe relievi, klima dhe shum kushte t tjera bashkohen pr t krijuar nj ndikim t prhershm mbi gjeneratat dhe pr ta formsuar karakterin e individve dhe t popujve. Dhe sht pikrisht karakteri, ai q pastaj i jep form historis s nj populli.

    Gadishulli Arabik sht djepi i Islamit, i cili "lindi" n t, u rrit brenda kufijve t tij dhe ishte tashm "i pjekur" kur i tejkaloi kta kufij. Ishin pikrisht qytetet e Mekkes dhe Medines n gadishullin arab, ku u zhvillua dhe u "ngjiz" identiteti klasik islam. Pr kt arsye, nj prshkrim i shkurtr i Arabis sht i nevojshm pr ta kuptuar rrjedhn e historis s ksaj toke. Arabia, si do rajon tjetr n bot, ka patur nj ndikim t madh n formsimin e njerzve q kan jetuar brenda saj ose q kan kaluar nj koh t caktuar n t. Ka nj reliev aspak t volitshm dhe ka qen gjithmon nj sfid e vshtir mbijetese pr njeriun, deri n zbulimin e nafts. Mbijetesa e njeriut ka qen gjithmon e varur me aftsin e tij pr t`iu prshtatur ktij relievi t ashpr.

    Por prkundr prshtypjes s prgjithshme tek njerzit, Arabia nuk sht thjesht nj shkrettir prplot rr. N relievin e saj ka shum forma t ndryshme, prej t cilave sht karakteristike rra e nxeht, malet me ngjyr t zbeht vjollce, kanjonet e mprehta, majat groteske me nj qiell t kuqrremt n prapavij, shkmbinjt e brisht, rrafshinat e pafundme, masat shkmbore me forma t ndryshme gjeometrike, kodrinat e rrs q ndryshojn vend pa ndalur, oazat, mirazhet e liqeneve dhe kopshtet e rralla.

    Ndonse pjesa m e madhe e territorit t saj sht e shkret, Arabia ka shum pjes q jan t bukura dhe trheqse. Kto zona kan nj bukuri ritmike si ajo e rrs e cila njsoj si dallgt e detit, sht n lvizje t vazhdueshme. Kjo bukuri sht akoma m e kalueshme se bukuria e fjollave t bors dhe m e shkurtr se peisazhi i nj dbor q sapo ka rn. Masivet e rrs shtrihen prgjat gjith horizontit duke krijuar nj bot heshtjeje dhe zbraztie. Shklqimi i diellit reflektohet n rr dhe era krijon forma sureale dhe "futuriste", t cilat humbasin pas disa astesh. N kt mnyr, era pa ndalur krijon, shkatrron dhe rikrijon bukuri n kt peisazh. Nj bukuri, e cila n heshtjen e saj lind n ern e shkrettirs dhe zhduket pa rn n sy. N kt masiv rre, peisazhi ndryshon vazhdimisht, duke marr forma t reja dhe fantastike dhe duke "lvizur" nga nj vend n tjetrin. Rra mund t mblidhet n kodrina t mdha q mund t arrijn edhe 150 metra lartsi nga siprfaqja. N varsi nga drejtimi dhe fuqia e ers, kodrinat marrin forma t ndryshme, si forma spektakulare e gjysmhns, rrzat paralele ose masivet n form piramidash, q shpesh quhen male t rrs. Por nse shkrettira ka shum fytyra, ajo ka edhe shum "disponime" t ndryshme, shum prej t cilave jan krejt t paparashikueshme. Pr nj ast mund t duket krejt e qet dhe n nj harmoni mashtruese dhe n momentin tjetr, t kthehet n nj krijes t lig, dashakeqe dhe t pabes sa nj oqeani i trazuar. Karavane t tr njerzish, devesh dhe kuajsh jan zhdukur n rrn e lig dhe t uritur t shkrettirs.

    N stuhit q mund t zgjasin edhe me dit t tra, dielli, hna, yjet dhe e gjith vija e horizontit mbulohet nga stuhia e rrs, e cila krijon hije sureale mbi siprfaqen e shkrettirs. Gjat vers, shkrettira bhet prbrje e dy elementeve: nxehtsis dhe rrs. Ndonjher nj stuhi rre ndiqet nga reshje t shkurta, si pasoj e t cilave krijohet nj "ylber i dyfisht", me nj ylber t plot dhe nj tjetr m t vogl brenda tij. Kshtu, n nj bashkjetes t uditshme, prshtaten tmerri dhe bukuria n ciklin jetsor t shkrettirs.

    Por shkrettira mbetet prgjithon e heshtur, djallzore, e pamshirshme, e ndaluar dhe e pafundme n at madhshti dhe vetmi t saj. Disa besojn se shkrettira e ka "mistikn" e saj, e cila ndikon thell tek njeriu. Ishte pikrisht kjo, prapavija n t ciln arabt, bijt e shkrettirs, e jetuan jetn e tyre. Arabia sht gadishulli m i madh n bot mirpo pr arabt ajo mbetet "Xheziretu`l Arab" (ishulli i Arabis), gj q nuk sht edhe aq e gabuar, n nj kuptim m t gjer. E kufizuar n lindje nga Gjiri Persik, n jug nga Deti Arab dhe n perndim nga Deti i Kuq, edhe kufiri i saj verior prbhet nga nj "det rnor": ai i Shkrettirs Siriane.

    Gadishulli sht n form t nj katrkndshi me nj siprfaqe q kaplon 1,2 milion milja katrore (pak m pak se 2 milion km2). Vija q zgjatet prgjat bregut t Detit t Kuq, nga Gjiri i Akaba-s n veri e deri tek ngushtica "Bab el Mendeb" (n prkthim:"Porta e lotve") n jug, sht 1200 milja (rreth 1931 km) e gjat. Prafrisht po kaq e gjat sht edhe distanca mes Bab el Mendeb-it n perndim dhe Ras el Had-it, q sht pika m lindore a gadishullit.

    Prnga relievi, Arabia sht nj ultsir e cila ka nj lartsi mbidetare q vjen duke u br m e madhe teksa lviz nga lindja drejt perndimit. Prve Jemenit dhe luginave mes vargmaleve perndimore, i gjith gadishulli sht kryesisht i mbuluar nga rra e shkrettirs ose nga shkmbinj t shkret dhe t that. Ndarja politike e gadishullit arabik (n vitin 1992) sht, si vijon:



    1. Mbretria e Arabis Saudite

    2. Republika e Jemenit

    3. Sulltanati i Omanit

    4. Emiratet e Bashkuara Arabe

    5. Shteti i Katarit

    6. Shteti i Bahrejnit

    7. Shteti i Kuvajtit

    N vijim, do t japim nga nj prshkrim t shkurtr t ktyre njsive politike:

    1. Mbretria e Arabis Saudite: shtrihen n nj siprfaqe prej 850,000 miljash katrore (mbi 1,3 milion km2). Ka rreth 10 milion banor dhe kryeqyteti i saj sht Rijadi. Dy provincat e Mbretris, t cilat kan dalje n det jan Hixhazi dhe Asiri n bregun e Detit t Kuq. Ultsira e ngusht bregdetare e Tihama-s shtrihet paralelisht me Detin e Kuq.

    Qytetet "binjake" t Mekkes dhe Medines gjenden n krahinn e Hixhazit. Pr kt arsye, Hixhazi sht toka e shenjt e Islamit. Prfshin nj siprfaqe prejt 135,000 miljash katrore (rreth 217,261 km2 ). Qytete dhe vendbanime t tjera brenda Hixhazit jan Xheddah, q sht edhe porti detar i provincs s Mekkes dhe n t njejtn koh qendra m e madhe ekonomike e vendit; Jenbu el Behr (ose shkurt "Jenbu"), porti detar i provincs s Medines; Taifi, nj qytet n kodrinat q gjenden n juglindje t Mekkes dhe n t njejtn koh, kryeqyteti veror i mbretris. Vlen t prmenden edhe Hajberi, Tebuku dhe Tajma.

    "Krijimi" i Islamit u prsos n krahinn e Hixhazit dhe historia e lindjes dhe rritjes s ksaj feje sht e lidhur ngusht me kt zon, e cila sht edhe kryeqendra e bots islame. Provinca e Asirit, n jugperndim t vendit, menjher pran kufirit me Jemenin, sht nj zon relativisht pjellore, e cila me malet e Asirit, q arrijn lartsi deri n 3000 metra dhe me reshje t bollshme, mundson zhvillim t bujqsis. Qyteti i Abhar-it dhe qendra e rndsishme bujqsore e Xhizanit gjenden pikrisht n provincn e Asirit.

    Nexhd-i sht nj krahin qendrore e Arabis me nj lartsi mesatare prej rreth 900 metrash mbi nivelin e detit. Cilsi dominuese e topografis s ksaj zone jan zonat malore t quajtura "Tuvajk". Kryeqyteti i mbretris, Rijadi, ndodhet n krahinn Nexhd, ku gjenden edhe dy oazat e quajtura Burajda dhe Hajil.


    Provinca lindore e mbretris saudite, e quajtur "El-Hasa", ka dalje n Gjirin Persik. E gjith nafta dhe gazi natyror i Mbretris s Arabis Saudite buron nga kjo provinc. N t gjenden gjithashtu edhe oazat Hofuf dhe Katif. Qendra kryesore ekonomike e zons sht qyteti El Khobar dhe porti detar Dammam. Qytete t tjera m rndsi jan Dhahran-i dhe Ras Tanura. "Rub`al Khali" (n prkthim: "Krahina e zbrazur") n jug t vendit sht zona m e madhe e mbuluar me rr n bot dhe mbulon nj siprfaqe prej 250, 000 miljash katrore (650, 000 km2). Mes arabve ajo njihet thjesht si "Al Ramal" (n prkthim: "Zallina"). sht nj shkrettir thuajse e vdekur dhe njra nga zonat m t izoluara dhe t shkreta n planet.

    Shkrettira e dyt sipas madhsis sht "En Nufud", q gjendet n veri t vendit dhe q prfshin nj siprfaqe prej 30, 000 miljash katrore (48280 km2).

    2. Republika e Jemenit: gjendet n jugperndim t gadishullit arabik, me nj popullsi prej 11 milion banorsh dhe nj siprfaqe q prfshin 190,000 milja katrore (rreth 305,000 km2). sht shteti i vetm i gadishullit, n t cilin ka monsune, gj q e bn Jemenin zonn m pjellore dhe m t banuar n gadishullin arabik. Zona "En Nebi Shoaib" gjendet n Jemen dhe arrin nj lartsi mbidetare prej 3764 metrash. San`a sht kryqyteti i Jemenit dhe qyteti m i madh n kt shtet. Ajo gjendet n nj rrafshnalt, n lartsi prej 2194 metrash mbi nivelin e detit dhe sht e njohur pr klimn e saj t shndetshme. Qendra m e madhe ekonomike sht qyteti i Aden-it. Mokka, Hodajda, Taiz-i dhe Mukalla jan qytetet e tjera me rndsi. Sajuni dhe Shibami jan qytete t njohur pr rrokaqiejt e tyre modern.

    3. Sulltanati i Omanit: shtrihet n kndin juglindor t gadishullit dhe prbhet nga provincat e quajtura Oman dhe Dhofar. Ka nj popullsi prej nj milion banorsh dhe nj siprfaqe prej 90,000 miljash katrore (rreth 150,000 km2). Kryeqyteti sht Muskat-i kurse qyteti m i madh sht Matra.

    4. Emiratet e Bashkuara Arabe: prbhen nga emiratet: Abu Dabi, Dubai, Axhman, Sharxhah, Fuxhairah, Ras el Khaimah dhe Umm el Kuivejn. T gjitha s bashku shtrihen n nj siprfaqe prej 32,000 miljash katrore (rreth 51,500 km 2) dhe kan nj popullsi q numron rreth 500 mij banor. Kryeqyteti i Emirateve t Bashkuara sht Abu Dabi, i cili sht njherit edhe qyteti m i madh dhe m i rndsishm n kt shtet.

    5. Shteti i Katarit: ka nj siprfaqe prej 4250 miljash katrore (6839 km2) dhe nj popullsi prej 200,000 banorsh. Kryeqytet sht Doha. Katari sht shteti me numrin m t vogl t popullsis n mesin e vendeve arabe.


    6. Shteti i Bahrejnit: prbhet nga 30 ishuj, me nj siprfaqe totale prej 240 miljash katrore (386.2 km2) dhe nj popullsi q numron 300,000 banor. Kryeqyteti Manama gjendet n ishullin e Bahrejnit kurse qyteti Muharrak sht qyteti i dyt prnga madhsia.

    8. Shteti i Kuvajtit: shtrihet n nj siprfaqe prej 6200 miljash katrore dhe ka nj popullsi prej 1,5 milion banorsh. Kryeqytet sht Qyteti i Kuvajtit (Kuwait City).

    Klima

    Ndonse brezi i klims tropikale e prfshin pjesn qendrore t gadishullit, Arabia nuk ka klim tropikale. Verat jan t gjata dhe shum t nxehta, me temperatura, q n shum vende arrijn deri n 55 grad Celzius. Dimrat jan t ftoht dhe t shkurtr. Reshjet e shiut jan t pakta, me nj mesatare prej 101,6 milimetrash n vit. Sidoqoft, krahinat jugperndimore t gadishullit pranojn reshje m t dendura, q arrijn deri n 500 milimetra n vit.

    Bimsia

    sht kryesisht e rrall pr shkak t mungess s reshjeve dhe pr arsye t sasis s madhe t krips n prbrjen e dheut. Pemt e larta jan t rralla por kaubet mund t shihen shpesh. T gjitha bimt jan prshtatur domosdoshmrisht me kushtet e ekzistencs n shkrettir. Palmet e hurmave (Phoenix dactylifera) kultivohen n zonat ku ka uj t bollshm. Kjo pem sht specieja m e kultivuar n t gjith gadishullin. Frutet e ksaj peme, hurmat, jan produkti m i rndsishm arab. Prve ksaj, sht i vlefshm druri i fituar nga kjo pem dhe disa produkte t tjera dytsore. Marena (Tamarix) dhe akacia (Acacia) mund t gjenden n shum krahina t gadishullit. Drithrat m t rndsishme t Arabis jan gruri, elbi, trshra, misri dhe meli.

    Kafeja kultivohet n Jemen dhe po n Jemen dhe n Oman, kultivohet pambuku. Mangoja sht kultivuar me shum sukses n oazat e provincs "El-Hasa" t Arabis Saudite dhe kokosi n shtetin e Omanit. Ato q mund t konsiderohen si "pyje" t arabis jan disa masive dllinjash n zonat e larta t Jemenit.

    Burimet natyrore

    Faktori m i rndsishm n Arabi sht pa dyshim uji. Prania ose mungesa e tij e ka formsuar n nj mas t madhe historin e ksaj toke. Banort i trhiqte Mekka pikrisht pr shkak t burimeve t Zemzemit, t zbuluara nga Haxherja, gruaja e profetit Ibrahim dhe nna e Ismailit. Pas bindjes se uji ishte i pranishm n kt zon gjat gjith kohs, u ndrtua qyteti i Mekkes.


    Hidrosfera e ksaj zone prbhet nga puset, reshjet dhe ndonjher nga prmbytjet e papritura. N t gjith zonn nuk mund t gjendet as edhe nj lum i vetm prve lumit "Haxhar" n Jemen i cili ka nj gjatsi prej 60 miljash (96 km). Mirpo edhe ky nuk sht nj lum i prhershm por i till q mbushet vetm kur ka reshje te mjaftueshme.

    Nj faktor tjetr i nj rndsie t jashtzakonshme gjeopolitike sht prania e bollshme e rezervave t nafts. N vitin 1900 i gjith gadishulli ishte i banuar shum pak, i shkret dhe shum i varfr. Ishte njri ndr rajonet e vetme n bot, q kishte mbetur i paprekur nga ndikimi perndimor. Por u zbulua nafta dhe prnjher gjithka ndryshoi. Arabia Saudite pr her t par n vitin 1923 e koncesionoi nj pjes t toks s saj dhe burimi i par u hap n vitin 1938. Brenda disa viteve, t ardhurat vjetore nga nafta i kaluan 1 milion dollart. Kuota prej 1 miliard dollarsh n vjet u tejkalua n vitin 1970 kurse n vitin 1980, t ardhurat prej nafts e kishin tejkaluar tashm kufirin prej 100 miliard dollarsh. Jeta n Arabin Saudite dhe n mbretrit tjera naftprodhuese t Gjirit Persik u transformua me nj shpejtsi radikale q mbase nuk sht par asnjher dhe askund tjetr n historin e njerzimit.

    Pasuria e nafts e ka ndryshuar krejtsisht fytyrn e Arabis Saudite dhe t shteteve t tjera t Gjirit. Ajo bri t mundur q t sillej teknologjia m moderne pr ta nxjerr ujin nga thellsit e toks dhe pr ta konvertuar ujin e detit n uj t prshtatshm pr t`i gjelbruar tokat e thata. Gjelbrimi i tokave t thata pr t`u prdorur pr bujqsi, ndikoi edhe n karakterin demografik t gadishullit. Fiset nomade gjith m tepr po vendosen n vendbanime t caktuara ku prania e ujit sht e sigurt. Prve ksaj, teknikat m t sofistikuara po prdoren pr t`i kontrolluar stuhit e rrs dhe pr ta zbutur mjedisin e pamshirshm shkretinor.

    Kafsha m e rndsishme n Arabi ka qen gjithmon deveja. Deveja arabe sht me nj gung (Camelus doremedarius), pr dallim nga deveja e Azis qendrore (Camelus bactrianus) q ka mbi shpin dy gunga. Kjo lloj deveje ka shputa t gjra dhe t rrafshta t cilat nuk fundosen n rr dhe si pasoj mund t udhtoj distanca t gjata n shkrettir. Qumshti i deves ishte nj pjes e rndsishme e ushqimit t arabve t shkrettirs ndrsa lkura e saj prdorej zakonisht pr t`i ndrtuar adrat e tyre. Thn shkurt, deveja ishte nj kafsh e pazvendsueshme pr mbijetes n shkrettir. Por uditrisht, deveja pothuajse sht zhdukur nga hapsirat e Arabis Saudite dhe n shtetet e Gjirit Persik.

    Willim J. Polk, n librin e tij "Passing Brave" ("T kalosh guximshm"), t botuar n vitin 1973, nga Alfred A. Knopfi n Nju Jork, shkruan:


    prpara vdekjes s tij n vitin 1960, eksploruesi i madh anglez i shkrettirave, John Philby, parashikoi se brenda tridhjet vjetve, Arabia nuk do t kishte m deve. Atbot njerzit qeshn me kto fjal t tija por me sa duket, parashikimi i tij kishte qen tepr bujar. Deveja dhe nomadt, thuase jan zhdukur q tani n Arabi. Me kt, nj epok, q filloi prpara 3000 vjetsh me zbutjen e deveve, sht duke prfunduar. Deveja ka luajtur nj rol madhor n zhvillimin e civilizimit.

    Makinat dizel, trenat dhe aviont i kan zvendsuar prej kohsh devet dhe karavanet e tyre t gjata. Sot shumica e arabve udhtojn me makina ose me avion. Devet dhe karavanet e tyre jan fenomene t rralla n Arabin e sotme.

    2. Arabia para Islamit

    Kur shkruhet historia e Islamit, sht nj shprehi q t fillohet me nj prshkrim t shkurtr t gjendjes politike, ekonomike, sociale dhe fetare t Arabis n vigjilje t shpalljes s Kur`anit dhe zgjedhjes s Muhammedit (paqja qoft mbi t dhe mbi pasardhsit e tij) si i Drguar i Zotit. Kjo sht shprehia e dyt e historianve, pas prshkrimit t kushteve gjeografike. Edhe un do t`i mbetem besnik ksaj tradite dhe do t bj nj prshkrim t shkurtr dhe t prgjithshm t kushteve q mbisundonin n Arabi, n fund t shekullit t gjasht dhe n fillim t t shtatit.

    Kushtet politike

    Vetia m karakteristike e jets politik t Arabis s asaj kohe ishte pikrisht mungesa totale e nj organizimi politik t fardo forme. N prjashtim t Jemenit n jugperndim, asnj pjes tjetr e gadishullit nuk kishte patur deri ather ndonj qeverisje politike. Si t till, arabt kurr nuk njohn ndonj autoritet tjetr prve atij t prijsit t fiseve t tyre. Ky autoritet i prijsve fisnor, mbshtetej kryesisht n karakterin dhe personalitetin e tyre dhe m tepr se politik, ishte nj autoritet moral.

    Studiuesit modern t historis e kan t vshtir ta besojn faktin se arabt jetuan pr gjenerata e gjenerata pa asnj lloj qeverisjeje dhe sundimi. Dhe ngase nuk kishte kurrfar qeverisjeje, nuk mund t kishte as ligj dhe rend publik. Ligji i vetm i ksaj toke ishte mungesa e ligjeve. N rastet kur kryheshin krime, viktimat bheshin ligji dhe i gjykonin vet sulmuesit e tyre. Shum shpesh, ky sistem onte deri n akte makabre dhune. Nse arabt ndonjher dinin t prmbaheshin dhe t respektoheshin mes veti, kjo nuk ishte pr shkak t ndjenjs s drejtsis brenda tyre por m tepr, pr shkak t friks nga provokimi i armiqsis dhe nga gjakmarrja. Gjakmarrja shkatrroi gjenerata t tra ndr arabt. Ngase nuk kishte gjra t tilla si policia ose gjyqsia, mbrojtja e vetme q mund ta kishte njeriu nga armiqt, ishte pikrisht fisi i tij. Pra fisi, si i till, e kishte detyrim mbrojtjen e pjestarve t tij edhe kur ata t bnin krime. "Shpirti fisnor" (arabisht: "asabijja") ishte m i zhvilluar se etika. Nj fis q nuk arrinte t`i mbronte pjestart e tij, prqeshej dhe ofendohej. Si mund t pritet, etika nuk mund t kishte ndonj vend n gjith kt fotografi.

    Pr shkak t mungess s nj qeverisjeje dhe pr shkak t instinktit anarkist t arabve, luftrat mes tyre nuk kishin t ndalur dhe ishin nj fenomen i prhershm n shoqrin arabe. Shkrettira mund t ushqente vetm nj numr t vogl njerzish dhe ky sistem i luftrave ndrfisnore e mbante t kufizuar numrin e popullsis.

    Megjithat, arabt nuk e shikonin kshtu luftn. Pr ta lufta ishte nj argtim, nj sport i rrezikshm ose nj dram fisnore, e vn n sken nga profesionistt, sipas traditave luftarake, me nj publik, q i prkrahte lufttart e ans s tij. Paqja nuk ishte gjithaq trheqse pr arabt. Lufta, n ann tjetr, prfaqsonte nj ikje nga monotonia e jets s shkrettirs. Andaj ata ishin gjithmon t disponuar pr beteja, sepse rastet e tilla u jepnin mundsi t`i shfaqnin aftsit e tyre t shigjetaris, kalorsis dhe lufts me shpat, duke fituar kshtu famn e nj heroi dhe duke i sjell lavdi fisit t cilit i takonin. N shum raste, arabt luftonin pr hir t t luftuarit ndonse nuk kishte ndonje arsye t fort pr nj gj t till.

    G.E. Grunebaum:

    N shekujt prpara lindjes s Islamit, fiset i shpenzonin t gjitha energjit e tyre n luft guerilase fisnore, ku gjithkush luftonte me gjithk..."( Islami klasik - nj histori: vitet 600-1258", botim i vitit 1970)

    Fiset nomade endeshin npr gadishull dhe i plakisnin karavanet dhe vendbanimet e vogla. Shum nga vendbanimet u paguanin nj hara nomadve q t ishin t mbrojtur nga sulmet e tyre. sht me rndsi t kuptohet fakti se prpara Islamit, Arabia nuk pati asnj lloj qeverisjeje dhe kjo gj mund t ket patur ndikim edhe n vet lindjen e Islamit. Mungesa totale e qeverisjes, qoft ajo edhe n formn m themelore, ishte nj fenomen i jashtzakonshm, t cilin e kan komentuar edhe shum orientalist, ndr t cilt:

    D.S. Margoliuth:

    Arabia do t mbetej prgjithmon pagane sikur t mos ishte nj njeri nga Mekka i cili do t`ia jepte goditjen ktij sistemi dhe do t vepronte. Dhe ndonse shum prej tyre ishin armiq t Muhammedit, askush nuk kishte nj guxim t till dhe si do t shihej m pas, nuk ekzistonte as edhe nj gjyq i vetm q do t mund ta gjykonte... ("Muhammedi dhe zhvillimi i Islamit", botim i vitit 1931 )





    Maxime Rodinson:

    Shum njerz ekzekutoheshin sipas ligjeve t pashkruara t shkrettirs. N praktik, arabt e lir nuk ishin t kufizuar nga asnj lloj ligji dhe nuk kishte kurrfar qeverisjeje q do ta prforconte kt ligj dhe do ta mbshteste me forca t rendit publik. Mbrojtja e vetme e jets s nj njeriu ishte tradita e themeluar e gjakmarjes: "gjak pr gjak e jet pr jet". Gjakmarrja, e quajtur "tha`r" n arabisht, ishte njra nga shtyllat e shoqris s beduinve... ("Muhammedi", botim i vitit 1971)

    Herber J. Muller:

    N Arabin e Muhammedit nuk ekzistonte shteti. Kishte vetm fise dhe vendbanime t shprndara. Profeti e krijoi shtetin e tij dhe i fali nj ligj t prpiluar nga Zoti. ("Vegja e historis", botim i vitit 1958)

    Popullata e Arabis s asaj kohe prbhej nga dy grupe: populli "urban" i vendosur npr vendbanime t prhershme dhe nomadt, q jetonin n shkrettir. Hixhazi dhe Arabia jugore kishin shum vendbanime t vogla dhe vetm disa qytete m t mdha. Pjesa tjetr e gadishullit kishte nj popullsi nomade t prbr nga beduint. Ata ishin njerz shum t prapambetur n aspektin e civilizimit dhe politiks por edhe nj burim frike pr popullsin e vendosur npr vendbanime. Ata mbijetonin si pirat t shkrettirs dhe ishin t famshm pr egoizmin e tyre t pakontrolluar dhe pr ndarjen anarkike fisnore.

    Fiset m t rndsishme kishin nj ndikim q shtrihej n gjith territorin ku jetonin. N Mekke, fisi dominues ishte fisi Kurejsh, n Jethrib (sot Medine) dominonin fiset Aus dhe Kazraxh si dhe ifutt e fiseve Nadir, Kajnuka dhe Kurajza. Kurejsht e Mekkes e shihnin veten superiror prball beduinve dhe n ann tjetr beduint i prmonin banort e qyteteve, t cilt pr ata nuk ishin tjetr vese "nj popull dyqanxhinjsh". T gjith arabt ishin t mirnjohur pr tipare si arroganca, krenaria, mendjemadhsia, paranoja dhe dshira e madhe pr t plakitur e pr t dmtuar. Pikrisht arroganca e tyre ishte prgjegjse pr faktin se ata nuk arritn t krijonin nj qeverisje t tyren. Atyre u mungonte krejtsisht disciplina politike dhe deri n zhvillimin e Islamit, kurr nuk njohn ndonj autoritet suprem n Arabi.

    Ata mund t`i bindeshin nj njeriu q do t`i komandonte n betej por bindja e tyre mund t fitohej vetm pasi t kishin garancion se do t mernin nj pjes t mir t plaks s lufts. Autoriteti i ktij personi bhej i pavlefshm me prfundimin e betejs.






    Gjendja ekonomike

    Par nga aspekti ekonomik, ifutt ishin udhheqsit e Arabis. Ata ishin pronar t tokave m pjellore t Hixhazit dhe ishin bujqit m t mir n rajon. Ata ishin edhe tregtart m t zot dhe kishin krijuar nj monopol mbi "industrin" e armatimit. Skllavria ishte nj institut ekonomik i arabve. Robr dhe robresha bliheshin e shiteshin sikur t ishin kafsh dhe pikrisht kjo kategori e shoqris ishte m e mjeruara. N ann tjetr, klasa m e fort e shoqris ishte ajo e tregtarve dhe e fajdexhinjve. Niveli i interesit q krkonin ishte astronomik dhe i krijuar me qllim q t`i bnte ata vet m t pasur dhe huazuesit, m t varfr akoma.

    Qendrat m t rndsishme urbane ishin Mekkeja dhe Jethribi, qytete n provincn e Hixhazit. Mekkasit ishin kryesisht tregtar dhe fajdexhinj. Karavant e tyre udhtonin vers pr n Siri dhe dimrit pr n Jemen. Ata gjithashtu bnin tregti edhe me Bahrejnin n lindje dhe me Irakun n verilindje. Tregtia e karavanve ishte jetike pr ekonomin mekkase dhe organizimi i ksaj pune krkonte nj aftsi t konsiderueshme dhe prvoj.

    R.V.C. Bodley

    Kthimet dhe nisjet e karavanve ishin evenimente t rndsishme n jetn e mekkasve. Pothuajse gjithkush kishte nj investim t vetin n ata karavan prej mijra devesh, qindra burrash, kuajsh e gomersh, t cilt niseshin me lkura, rrush t that dhe me argjend e ktheheshin me yndyrra , parfume dhe t tjera mallra t prodhuara n Siri, Egjipt, Persi dhe gjetiu dhe ara e mlmesa t sjella nga jugu.("I Drguari", botim i vitit 1941, fq.31)

    Francesco Gabrieli:

    N vigjilje t Islamit, shoqria m komplekse dhe e zhvilluar njerzore n gadishullin arabik jetonte n qytetin e Kurejshit. Epoka e mbretrive t Petrs dhe t Palmirs n jug, kishte kaluar prej kohsh. Tashm ardhmria po prgatitej n Hixhaz... ("Arabt-nj histori e prmbledhur", botim i vitit 1963)

    F.A. Belyaev:

    Fajdeja (arabisht: "Riba") ishte nj fenomen shum i pranishm n Mekke, sepse ata q nuk ishin shum t pasur dhe dshironin t merrnin pjes n karavanet fitimprurse, duhej domosdo t`u drejtoheshin fajdexhinjve. Edhe prkundr prqindjes s lart t interesit, kta njerz shpresonin se do t mund t fitonin dika pas kthimit t sigurt t karavanit. Tregtart m t pasur t Mekkes ishin njkohsisht edhe fajdexhinj. Fajdexhinjt zakonisht mernin nj dinar pr do dinar ose nj dirhem pr do dirhem t dhn n huazim. Kjo do t thot se ata kishin nj prqindje interesi prej 100 prqind. N vargun 3:130 t Kur`anit Zoti u drejtohet besimtarve me fjalt "Mos merni fajde t dyfishuar mbi fajden!"Kjo mund t nnkuptoj se ndonjher krkoheshin edhe fajde q arrinin interes prej 200 e madje 400 prqind. Nga fenomeni i fajdes nuk vuanin vetm bashkqytetart mekkas t fajdexhinjve por edhe beduint e Hixhazit, q ishin aktiv n tregtin mekkase. Njsoj si n Athinn e lasht, mjeti kryesor pr ta shkelur lirin njerzore ishte paraja dhe fajdeja... ("Arabt, Islami dhe Kalifati arab n mesjet", botim i vitit 1969)


    Kushtet shoqrore


    Arabia ishte nj shoqri e dominuar nga meshkujt. Femrat nuk kishin asnj status prve atij t objekteve t seksit. Numri i grave me t cilat mund t martohej nj burr nuk ishte i kufizuar. Kur nj burr vdiste, djali i tij i "trashgonte" t gjitha grat e tija prve t ms. Nj tradit tjetr makabre e arabve ishte varrosja pr s gjalli e foshnjave femra. Edhe ata q nuk kishin dshir ta varrosnin vajzn e tyre, duhej domosdo t`i bindeshin ksaj tradite "fisnike" dhe ishin t paaft t`i rezistonin shtypjes s shoqris. Alkooli ishte nj ves i famshm i arabve, bashk me t cilin vinte edhe bixhozi. T gjith arabt ishin alkoolist dhe bixhozxhinj me tradit. Marrdhniet ndrmjet gjinive ishin krejtsisht t lira. Shum gra e shisnin trupin e tyre pr ta fituar bukn e gojs sepse nuk kishte tjetr profesion q mund t bnin. Kta femra varnin flamuj prpara shtpive t tyre dhe njiheshin si "zonjat e flamujve" (arabisht: "dhat er rajjat").

    Dijetari Sejjid Kutb nga Egjipti, n librin e tij "Gur kilometrik", t botuar nga Federata Ndrkombtare Islame e Organizatave Studentore, n Salimiah t Kuvajtit, n vitin 1978 (fq. 48, 49), e prcjell nga Imam Buhariu thnien n vijim n lidhje me martesn n Arabin paraislamike:

    Shihabi tha: "Urvah ibn Zubejri m tregoi se Aisheja, gruaja e Profetit (paqja qoft mbi t), i ka treguar se martesa n kohn e "Injorancs"(koha prpara Islamit) ishte katr llojesh:

    1. Njra ishte martesa e njerzve si ajo q sht sot, ku njeriu e kurorzon t bijn me nj njeri tjetr kurse ky i dyti i fal nuses nj "paj" (mehr) dhe martohet me t.

    2. Nj tjetr lloj ishte martesa n t ciln nj njeri i thoshte t shoqes "Shko tek filani dhe fli me t!" Pastaj burri qndronte larg nga e shoqja derisa t ishte i sigurt se ajo kishte mbetur shtatzn nga mashkulli tjetr, me t cilin kishte patur marrdhnie. Kur t ishte e qart se gruaja kishte mbetur shtatzn, burri mundej srish t kishte marrdhnie me t, po t donte. Gjith kjo bhej pr t patur nj fmij me gjak fisnik. Kjo martes njihej si "nikah al istibda", martesa e t krkuarit marrdhnie (seksuale).

    3. Nj tjetr lloj martese ishte kur nj grup prej m pak se dhjet burrash e vizitonin t njejtn grua dhe t gjith kishin marrdhnie me t. Nse mbetej shtatzn dhe lindte fmj, ajo i ftonte q t gjith n shtpin e saj dhe u thoshte: "Ju e dini frytin e asaj q keni br. Un kam lindur nj fmij dhe ai sht i yti, o .... " dhe pastaj e thoshte emrin e atij q donte. Me kt, fmija bhej i atij burri dhe ai nuk kishte t drejt ta refuzonte.

    4. Lloji i katrt ishte kur shum burra shkonin tek nj grua e vetme dhe ajo nuk e largonte asnjrin q i vinte pr marrdhnie. Kto jan prostitutat (baghaja). Ata vendosnin flamuj n dyert e tyre pr t`u njohur. Kushdo q kishte dshir hynte tek ato. Kur ajo lindte fmij, t gjith mblidheshin n shtpin e saj dhe vendosnin se cilit i takonte fmija. Ata ia jepnin fmijn atij q mendonin se ishte babai i fmijs dhe fmija njihej si i tij, pa patur mundsi kundrshtimi.

    Kur erdhi Muhammedi (paqja qoft mbi t) me t vrtetn, i shkatrroi t gjitha kto lloje t martesave t Injorancs prve asaj q e bjn njerzit sot.

    Gjendja e fes n Arabin paraislamike

    Periudha e historis arabe q daton para lindjes s Islamit njihet me emrin "Koha e Injorancs". Duke gjykuar sipas besimeve dhe praktikave t arabve pagan, do t shihet se ky emr sht m i prshtatshmi. Arabt ishin ndjeks t shum "feve", t cilat mund t ndahen n kategorit vijuese:

    1. Idhujtart ose politeistt

    2. Ktij grupi i takonin shumica e arabve. Ata adhuronin nj numr t madh idhujsh dhe secili fis e kishte idhullin ose idhujt e tij. Qaben, e cila sipas tradits ishte ndrtuar nga Profeti Ibrahim dhe i biri Ismaili pr ta adhuruar Zotin e vetm, e kishin kthyer n nj panteon ku qndronin 360 idhuj prej guri ose prej druri.

    3. Ateistt
    N kt grup bnin pjes materialistt, t cilt besonin se bota ishte e prjetshme.

    4. "Zindik"
    Ishin ata q t ndikuar nga doktrina persiane e dualizmit t natyrs, besonin se ekzistojn dy perndi, q i prfaqsonin forcat e barabarta t t mirs dhe t ligs, drits dhe errsirs. Q t dy ishin n nj luft t prjetshme kundr njri-tjetrit.

    5. Sabiint:
    ishin adhurues t yjeve.

    6. Hebrenjt
    Kur romakt e shkatrruan Jerusalemin n vitin 70 pas Krishtit dhe i dbuan hebrenjt nga Palestina dhe Siria, shum prej tyre gjetn streh n provincn e Hixhazit n Arabi. Me ndikimin e tyre, shum prej arabve u konvertuan n judaizm. Qendrat e tyre t rndsishme ishin Jethribi, Hajberi, Fadaku dhe Umm ul Kura-ja.

    7. T krishtert
    Romakt e kishin konvertuar fisin Ghassan t Arabis veriore n Krishterim. Disa familje t ktij fisi kishin emigruar dhe ishin vendosur n Hixhaz. Shum t krishter kishte edhe n Jemen, ku kjo doktrin u soll fillimisht nga pushtuesit etiopian. Qendra e tyre ishte qyteti i Nexhranit.

    8. Monoteistt
    N vigjilje t lindjes s Islamit, ekzistonte edhe nj grup i vogl monoteistsh n Arabi. Pjestart e ktij grupi nuk i adhuronin idhujt dhe e konsideronin veten ndjeks t profetit Ibrahim. Familja t cils i takonte profeti Muhammed dhe kalifi i katrt, Aliu, bashk me pjesn m t madhe t fisit t tyre, Hashimitve, i takonin ktij grupi.

    Arsimimi i arabve para Islamit

    N mesin e arabve kishte shum pak individ q mund t shkruanin dhe t lexonin. Shum prej tyre nuk ishin t interesuar pr ta msuar kt art. Nj pjes e historianve jan t mendimit se kultura e ksaj periudhe ishte e themeluar krejtsisht n prcjelljen gojore. Hebrenjt dhe t krishtert ishin flamurtart e shkrim-leximit n Arabi kurse arritja m e madhe intelektuale e arabve pagan ishte poezia e tyre. Ata besonin se Zoti ua kishte dhn aftsit e t menduarit grekve (shkencn dhe filozofin), aftsin e punve t dors kinezve (me zejtarin e tyre t prsosur) dhe arabve, aftsin e gjuhs (me gojtarin e tyre). Krenaria e tyre m e madhe, para dhe pas Islamit, ishte prher gojtaria (oratoria) dhe poezia. Rndsia e poezis n shoqrin arabe mund t lexohet nga veprat vijuese t historianve:

    D.S. Margoliouth:

    N Arabin nomade, poett ishin pjes e pajisjes ushtarake t fiseve. Ata i mbronin forcat e fisit t tyre dhe i dmtonin fiset armike me nj forc, e cila vepronte n mnyr misterioze dhe q prbhej nga prpilimi i vargjeve interesante q do t trhiqnin vmendje dhe do t mbaheshin mend gjat.("Muhammedi dhe rritja e Islamit", botim i vitit 1931)

    E.A. Belyaev:

    Pjesa m e madhe e njohurive mbi gjendjen ekonomike, sociale dhe morale t Arabis n shekullin e pest dhe t gjasht vjen nga poezia e lasht dhe paraislamike e arabve, e cila ishte e njohur pr prshkrimin besnik ndaj periudhs n t ciln prpilohej dhe ndaj jets fisnore t arabve dhe t mjedisit ku jetonin. Andaj specialistt i pranojn kto poezi si burimet m t rndsishme dhe autoritative pr t`i prshkruar arabt dhe traditat e tyre n kt periudh. ("Arabt, Islami dhe Kalifati arab n mesjet", botim i vitit 1969)

    Poezia arabe ishte e pasur prnga shprehja dhe rrjedhshmria mirpo ishte shum siprfaqsore dhe i mungonte thellsia e duhur n kuptim. Prmbajtja e saj mbase ishte interesante por ishte shum stereotipike dhe e mbushur me klish. Thuase t gjitha kryeveprat e poezis s tyre e ndjekin t njejtn rrjedh t ideve dhe figurave. Por sido q t jet, ajo ishte nj pasqyr shum besnike e jets n Arabin pagane. Prve ksaj, poett arab n nj mnyr t pavetdijshme e zhvilluan njrn nga artifaktet m t mdha t njerzimit: gjuhn arabe.

    Prmbledhja me krijimet m t rndsishme poetike t Arabis pagane njihej si "Odet e Arta". Kjo ishte nj prmbledhje prej shtat poezish, q konsideroheshin t pakalueshme prnga rrjedhshmria dhe fuqia gjuhsore. Kto poezi rrinin varur n Qabe si nj sfid q duhet ta arrinin poett e rinj. Sir William Muir, n lidhje me kto poezi shkruan:

    "Shtat Poezit e Varura" kan mbijetuar nga nj periudh q daton para Muhammedit, si shembuj t nj gojtarie t pashoqe. Bukuria gjuhsore dhe pasuria e egr figurative pranohen nga lexuesi evropian por shum shpesh, subjekti i poetit ishte i kufizuar dhe shum rrall devijon nga kallpet e krijuara. Bukuria e t dashurs s tij, vendi i dshiruar me gjurmt e freskta t qndrimit t tij n t, vetmia e nj vendi t shkretuar, bujaria dhe aftsia e vet poetit, lavdia e pakontestueshme e fisit t tij, cilsit fisnike t deves s tij dhe tema t tjera t ngjashme prpunoheshin me variacione t vogla, pa dallim se `ishte tregime q fshihej pas nj poezie. Shum prej ktyre veprave ve me tepr e shtonin ligsin e njerzve, vetplqimin e tyre, xhelozin, mizorin dhe krenarin. ("Jeta e Muhammedit", botim i vitit 1877)

    Me zhvillimin e Islamit, vmendja u kthye m tepr drejt prozs dhe poezia e humbi pozitn e saj si mbretresha e arteve n Arabi. "Vepra" m e madhe e Islamit ishte Kur`ani Fisnik, Shkrimi i shenjt i ksaj feje, i cili ishte n form t prozs. Muslimant besojn se Kur`ani u krijua n Qiej prpara se t`i shpallej Muhammedit, t Drguarit t Zotit. Ata besojn se intelekti njerzor nuk mund t krijoj dika q mund t matet me t, prnga stili dhe prmbajtja. Pr pesdhjet brezat pararends, ai ka qen nj model i mendimit letrar, filozofik, teologjik, ligjor, metafizik dhe mistik.

    N faqet vijuese u prpoqm ta prezantonim nj portret t prgjithshm t gjendjes s Arabis dhe jets s banorve t saj prpara Islamit. Ky "portret" sht autentik dhe sht marr nga "arkivat" e vet arabve paraislamik. Duke gjykuar sipas ktij prshkrimi, mund t thuhet se para Islamit, Arabia nuk kishte nj rend shoqror dhe nj rndsi historike. Arabt jetonin me nj moral t degraduar dhe t robruar shpirtrisht. Jeta e tyre ishte e pakuptimt, pa ndonj arsye dhe pa qllim. Shpirti njerzor ishte i prangosur dhe po priste nj shenj pr t filluar nj prpjekje titanike, q t`u shptonte zinxhirve dhe t lirohej. Kjo shenj u dha n vitin 610 nga Muhammedi, i biri i Abdullahut, n qytetin e Mekkes, kur ai e shpalli profetsin e tij dhe e filloi historin e lvizjes s quajtur "Islam", e cila do ta mbshtillte gjith botn.

    Pr njerzimin, ky ishte bekimi m i madh, i cili i liroi nga robria burrat dhe grat, duke i msuar t`i bindeshin Krijuesit t tyre. Muhammedi, i Drguari i Zotit, ishte emancipuesi suprem i njerzimit, i cili e nxorri njerzimin nga "greminat e jets". Gadishulli Arabik ishte nj vend gjeografikisht periferik dhe politikisht nj "terra incognito" (latinisht: tok e panjohur) deri n shekullin e shtat pas Krishtit. Pikrisht ather, Muhammedi e vendosi kt vend n hartn politike t bots duke e br at, teatrin e disa prej ngjarjeve m t rndsishme t historis.

    Para Islamit, arabt kishin luajtur nj rol krejtsisht margjinal n historin e Lindjes s Mesme dhe mbase do t kishin mbetur prgjithmon nj popull barinjsh sikur Muhammedi (bekimi i Zotit qoft mbi t dhe mbi familjen e tij) t mos ua jepte at stimul, i cili i ktheu fiset e tyre nomade n nj forc q kishte qllime. Ai krijoi nj "komb" nga nj mas njerzish pa kurfar strukture shoqrore. Ai i pajisi arabt me nj dinamizm t ri, me idealizm dhe me nj kreativitet eksploziv, me t cilin ata e ndryshuan prgjithmon rrjedhn e historis. Ai krijoi nj gjendje t re mendore dhe psikologjike tek arabt. Veprimtaria e tij ishte nj periudh kritike e historis ku mbaroi nj epok dhe filloi nj e tjetr.

    Duke folur pr ndikimin e tij t madh n histori, Francesco Gabrieli, n librin e tij

    "Arabt- nj histori e prmbledhur" (botim i vitit 1963), thot:

    ...Me kt mbaroi preludi pagan i historis s arabve. Nuk mund t mos e vrej ndryshimin e fatit t ktij populli gjjithsecili q e krahason kt periudh pagane me at q vijoi dhe q u solli arabve nj rol primar n historin e bots dhe frymzoi vepra dhe mendime t mdha, jo vetm tek nj njeri i jashtzakonshm nga mesi i tyre por tek nj elit e tr, e cila brez pas brezi i prmblodhi dhe i prhapi fjalt e tija. Ritmi i ksaj shoqrie q deri ather ishte e dobt dhe e shprndar, u kthye n nj krkim uniteti, krkim t nj qendre dhe t nj qllimi, t cilin do ta gjenin nn flamurin e besimit. As dashuria m romantike pr gjrat primitive nuk na lejon t mos e shohim faktin se pa Muhammedin dhe pa Islamin, ky popull do t mbetej prgjithmon duke u endur npr shkrettir, duke e shkatrruar njri-tjetrin n luftra t prgjakshme ndrfisnore dhe duke e par Bizantin n Ktesifon dhe madje at n Aksum, si rreze t largta t civilizimit, i cili qndronte shum prtej aftsive t tyre.

    Vazhdon....

  2. #2
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-07-2019
    Vendndodhja
    Ballsh
    Postime
    117
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Pr: Ritregim i historis s Islamit dhe muslimanve

    3. Hashimitt para lindjes s Islamit

    N shekullin e pest pas Krishtit, nj njeri i quajtur Kusaj, lindi n fisin e Kurejshit. Ai i solli fam dhe respekt fisit t tij me urtsin q kishte. E rindrtoi Qaben, e cila ishte n gjendje t mjerueshme dhe u urdhroi arabve t`i ndrtonin shtpit e tyre prreth saj. Ai ishte i pari q e ndrtoi "ndrtesn bashkiake" t Mekkes, nj risi kjo pr Arabin. N kt ndrtes, fise t ndryshme mblidheshin pr t diskutuar n lidhje me problemet e tyre sociale, ekonomike, kulturore dhe politike. Kusaji formuloi ligje pr furnizimin me ushqim dhe me uj t pelegrinve q vinin n Mekke dhe gjithashtu i bindi arabt q t paguanin nj tatim pr ta finansuar kt veprimtari.

    Edward Gibbon:

    Kusaji, i lindur rreth vitit 400 pas Krishtit, strgjyshi i Abdul-Muttalibit dhe rrjedhimisht brezi i pest nga Muhammedi, fitoi nj fuqi supreme n Mekke... ("Rnia dhe shkatrrimi i Perandoris Romake")

    Kusaji vdiq n vitin 480 pas Krishtit dhe i biri Abdul Menafi, e zvendsoi at. Edhe ai u dallua pr aftsit e tija, pr bujarin dhe pr gjykimin e tij t menur. Pasardhs i tij ishte Hashimi, prej t cilit rrjedh edhe emri i ktij fisi, q n histori do t njihej si "Banu Hashim" (prkthim: "bijt e Hashimit" ose thjesht "Hashimitt").

    Hashimi ishte nj njeri i veant. Ai e bri Kurejshin nj fis tregtar dhe m t rndsishmin nga fiset arabe. sht pikrisht Hashimi, personi i cili i themeloi i pari dy karavant tregtar t Kurejshit, at veror dhe dimror dhe i pari q ua prezantoi arabve gjelln e tyre t famshme, t quajtur "tharid". Po t mos ishte ky person, arabt do t mbeteshin prgjithmon blegtor. Udhheqsia e tij bujare dhe vizionare ishin vetm dy nga cilsit t cilat Muhammedi i trashgoi nga strgjyshrit e tij. Hashimi u martua me nj grua nga Jethribi dhe prej saj pati nj djal, Abdul Muttalibin. Pas nj kohe, Abdul Muttalibi e zvendsoi t atin n pozitn e tij si prijs t Hashimitve.

    Edward Gibbon:

    Gjyshi i Muhammedit (Abdul Muttalibi) dhe parardhsit e tij, brenda dhe jasht Mekkes e kishin imazhin e princrve t krahins s tyre por ata sunduan si Perikleu n Athin ose si familja Medici n Florenc, t cilt sundonin me an t mendimit dhe urtsis s tyre. Ndikimi i tyre bashkohej me pasurin q kishin. Fisi i Kurejshit, me dhun ose jo, e kishte fituar kujdestarin e Qabes. Kt pozit e trashgoi gjyshi i Muhammedit dhe pr kt arsye, familja e Hashimitve ishte m e respektuara dhe m e shenjta n syt e njerzve. Prejardhja e Muhammedit nga Ismaili ishte nj krenari pr t dhe ndonse gjeneratat e para t pems gjenealogjike ishin disi t errta, ai prapseprap mund t vrtetonte nj origjine fisnike t familjes s tij prej gjeneratash. Ai ishte nga fisi Kurejsh dhe nga familja e Hashimitve, m e famshmja ndr arabt, princrit e Mekks dhe kujdestart trashgimtar t Qabes. ("Rnia dhe shkatrrimi i Perandoris Romake")

    Hashimi kishte nj vlla m t vogl, q quhej Muttalib. Pas vdekjes s Hashimit, ai ishte prijs i fisit pr nj koh t caktuar por pastaj me vdekjen e tij, nipi i tij dhe i biri i Hashimit, Abdul Muttalibi e trashgoi si prijsi i ri. Bashk me kt, ai i pati trashguar edhe cilsit fisnike t cilat i kishin sjell lavdi babait dhe gjyshit t tij. Si u prmend edhe m sipr, qyteti i Mekkes, si e gjith Arabia, ishte pa ndonj form qeverisjeje dhe pa sundues. Prapseprap ajo dominohej nga fisi i Kurejshit. Kurejsht prbeshin nga dymbdhjet familje dhe Hashimitt ishin njra prej ktyre familjeve. Si nj reagim kundr imoralitetit q e kishte kapluar shoqrin, familja e Hashimitve, gjysm shekulli prpara lindjes s Muhammedit, bri disa prpjekje pr ta ndaluar kt degradim moral t arabve dhe pr ta prmirsuar gjendjen e tyre sociale, ekonomike dhe intelektuale. Me kt qllim ata e themeluan at q do t quhej "Lidhja e t virtytshmive". Qllimet kryesore t ksaj lidhjeje ishin pengimi i luftrave ndrfisnore dhe mbrojtja e personave t dobt dhe t pastreh nga armiqt e tyre.

    Hashimitt ishin gjithashtu t interesuar n prparimin ekonomik t arabve dhe pr kt qllim ata u bn nismtar t tregtis me vendet fqinje, duke drguar vers karavane pr n Siri dhe dimrit pr n Jemen. Kto karavane niseshin nga Mekkeja me hurma, shala dhe yzengji pr kuaj e pr deve, batanije nga leshi dhe nga qimet e deves, parfume, erza, mlmesa, temjan, lkur devesh dhe kuaj t racs. N kthim ata sillnin copa pr veshmbathje, vaj ulliri, armatime, kafe, fruta dhe drithra. Njsoj si "Lidhja e t virtytshmive" edhe karavanet tregtare ishin dhurata t pakontestueshme t Hashimitve pr arabt. Por dhurata m e madhe q ata do t`u bnin jo vetm arabve por gjith bots, do t ishte fmija i quajtur Muhammed, djali i Abdullahut, t birit t Abdul Muttalibit dhe Emines, bijs s Vahabit. Ai do t ishte njeriu m i dobishm jo vetm pr arabt por pr t gjith njerzimin. Njra ndr ngjarjet q ndodhn gjat periudhs s Abdul Muttalibit si kujdestar i Qabes, ishte pushtimi i Mekkes nga nj ushtri abisiniane, e udhhequr nga gjenerali i krishter, Abraha. Prpjekja pr ta pushtuar Mekken dshtoi, si prcillet edhe n vargjet e Kur`anit:

    ...dhe Ai drgoi kundr tyre zogj fluturues, q`i goditn me gur e me balt t that. Pastaj i bri si nj gjeth i brejtur... Fil (Elefanti) 105:3-5

    Pr arsyen se pushtuesit kishin marr me vete edhe elefant, viti i ksaj ngjarjeje u mbajt mend si "Viti i Elefantit". Viti i elefantit sht viti 570 i ers son, q sht pikrisht viti n t cilin lindi Muhammedi, profeti i ardhshm i Islamit. Ushtria sulmuese u trhoq nga Mekkeja dhe nenet e marrveshjes dypalshe u vendosn n negociatat, t cilat i udhhoqi Abdul Muttalibi.


    Sir John Glubb

    N vitin 570, Abraha, governatori i krishter, abisin i Jemenit, marshoi drejt Mekkes. Fisi Kurejsh ishte tepr i dobt dhe pa vetbesimin e nevojshm pr t`u prballur me ushtrin abisiniane. Abdul Muttalibi, si prijs i grupit, doli pr t br negociata me Abraha-n. ("Pushtimet e mdha arabe", botim i i vitit 1963)

    Njri nga kushrinjt e largt t Hashimit ishte Abdu`sh Shemsi. Njfar Umejje, i cili pretendonte se ishte djali i ktij t fundit, ushqente n vete nj xhelozi ndaj origjins dhe prestigjit t Abdul Muttalibit. Njher madje, ai u prpoq pr t`ia marr kt pozit nga duart dhe dshtoi. Ky dshtim i mbeti prgjithmon n zemr. Ai vazhdoi t ushqente nj urrejtje ndaj Abdul Muttalibit dhe fmijve t tij dhe t njejtn ua prcolli djemve t vet dhe niprve t cilt u bn t njohur n histori si "Beni Umejje" ("bijt e Umejjes" ose si njihen m mir "Umajjadt"). Por n urrejtjen e Umajjadve kishte dika m tepr se xhelozi fisnore ndaj Hashimitve. T dyja kto familje ishin antagoniste t njra-tjetrs prnga karakteri, sjellja, pamja dhe mnyra se si e kuptonin jetn. Kjo do t shihej nga ngjarjet q do t vijonin, ku Umajjadt do t ishin flamurtart e armiqsis ndaj Islamit.

    Hashimitt, n ann tjetr, ishin destinuar pr t qen kshtjella dhe mburoja e Islamit. Ishte vet Zoti q i zgjodhi pr kt detyr t lavdishme. Sociologu dhe historiani i famshm musliman, Ibn Khaldun-i, n pjesn "Mukaddime" (Hyrje), t veprs s tij, shkruan se t gjith profett e famshm e kan gzuar prkrahjen e nj grupi t fuqishm. Prkrahja e tyre, sipas tij, sht e nevojshme sepse i shrben profetit si nj mburoj kundr armiqve t tij dhe i jep atij nj siguri, pa t ciln nuk mund ta prmbush misionin e tij hyjnor.

    N rastin e profetit Muhammed, ishte pikrisht familja e Hashimitve ajo q e prfaqsonte "grupin e fuqishm", q do ta mbronte nga urrejtja dhe mizoria e Umajjadve dhe q do t`i mundsonte vazhdimin e misionit t tij hyjnor. Abdul Muttalibi kishte dhjet djem. Katr prej tyre u bn t famshm n histori:


    1. Abdullahu, babai i Muhammedit

    2. Ebu Talibi, babai i Aliut

    3. Hamza, heroi-martir i betejs s Uhudit

    4. Abbasi, pasardhsit e t cilit e themeluan dinastin abbasite



    Abdullahu dhe Ebu Talibi ishin nga e njejta nn kurse djemt e tjer t tij lindn nga gra t tjera.

    4. Lindja e Muhammedit dhe vitet e hershme t jets s tij

    Abdullahu ishte djali m i dashur i Abdul Muttalibit. Kur i mbushi t shtatmbdhjetat, u martua me Aminen, nj grua fisnike nga Jethribi, qyteti n veri t Mekkes. Megjithat, atij nuk i ishte shkruar t jetonte gjat dhe vdiq vetm shtat muaj pas martess s tij. Muhammedi, i Drguari i Zotit, ishte nj fmij i lindur pas vdekjes s t atit. Shejh Muhammed el Khidhri Buck, profesor i historis islame n universitetin egjiptian n Kairo, thot:

    Ai (Muhammedi) u lind n shtpin e xhaxhait t tij, Ebu Talibit, n "distriktin" e Hashimitve n Mekke, n ditn e dymbdhjet t muajit "Rabbi el-Evvel"(muaji i tret) t "vitit t elefantit", nj dat e cila sipas llogaritjeve sht 8 Qershori i vitit 570 pas Krishtit. Mamia e tij ishte nna e Abdurrahman ibn Auf-it. Nna e tij, Amineja, i drgoi sihariqe Abdul Muttalibit, i cili erdhi menjher, e morri n krah foshnjen dhe e quajti Muhammed.

    Pjesa e Muhammedit n trashgimin e t atit ishte nj robresh, Umm Ajman-i, pes deve dhe dhjet dele. Ky sht nj vrtetim se profett mund t trashgonin pasuri dhe nse mund t trashgonin ather do t thoshte se edhe mund t`u linin fmijve t tyre trashgim. T qenit profet nuk e pengon njeriun nga t trashguarit e pasuris s tij dhe nuk i pengon fmijt e tij t trashgojn nga ai. Kjo shtje mund t duket pa ndonj lidhje me kt tem, mirpo nuk sht e till. Muhammedi, profeti i Islamit, (paqja qoft mbi t dhe mbi familjen e tij), ia kishte falur t bijs, Fatimes, tokat e Fedekut. Por kur vdiq profeti, Ebu Bekri (kalifi i par) dhe Umari (kalifi i dyt dhe kshilltari i t parit) e konfiskuan kt pron me pretendimin se profett nuk u ln trashgimi fmijve t tyre dhe se gjithka q ata ln pas, i takon shoqris islame dhe jo pasardhsve. Ky ishte nj dnim i uditshm q duhej ta paguante djali ose vajza e nj profeti. Secili njeri tjetr n shoqrin islame kishte t drejt t trashgonte pasuri nga i ati prve t bijs t t Drguarit t Zotit, Muhammedit.

    Ekzistonte nj tradit n mesin e arabve, sipas t cils ata i drgonin fmijt e tyre n shkrettir pr t`i kaluar vitet e hershme t fmijris n nj klim q ishte m e shndetshme se ajo e Mekkes. Fal ksaj, fmijt bheshin m t shndetshm dhe e thithnin ajrin e pastr t shkrettirs, i cili ishte m i shndetshm se klima aspak e kndshme e qytetit. Nj tjetr arsye e drgimit t fmijve n shkrettir ishte fakti se arabt ishin mjeshtr t gojtaris dhe purist t skajshm kur bhej fjal pr gjuhn. Ata e adhuronin gjuhn arabe, fjalt e saj, me nuancat e ndryshme kuptimore dhe krenoheshin mjaft me gojtarin e tyre. Madje shum shpesh, klasat aristokrate t Mekkes e mbshtesnin autoritetin e tyre pikrisht n fuqin retorike. Mekkeja ishte vendtakimi i karavanve dhe si e till, arabishtja e saj nuk kishte arritur ta ruaj pastrtin e duhur. Aristokratt arab nuk dshironin q fmijt e tyre ta flisnin at gjuh "t rrugs" dhe pr kt i drgonin n shkrettir, pr ta msuar gjuhn e pastr t shkrettirs. Pr kt arsye, fmijt e tyre largoheshin nga Mekkeja n vitet e hershme t fmijris dhe me kt mbroheshin nga ndikimet kulturore t ktij fenomeni.

    Amineja ia dha Halimes djalin e saj, Muhammedin. Halimeja i takonte fisit Esad, q jetonte n lindje t Mekkes. Muhammedi i kaloi katr vitet e para t jets s tij n shkrettir, nn kujdesin e Halimes. Sipas historis, ajo e ktheu at n Mekke, n vitin e pest t jets s tij. Muhammedi ishte vetm gjasht vje kur i vdiq e ma, Amineja. Ather ai mbeti nn prkujdesjen e gjyshit t tij, Abdul Muttalibit. Por vetm pas dy vjetsh, edhe ky i fundit vdiq.

    Pak prpara vdekjes s tij, Abdul Muttalibi i thirri t gjith djemt dhe u tha se do t`u linte dy amanete: njeri ishte prijsia e Hashimitve dhe i dyti ishte Muhammedi, djali i Abdullahut, nipi i tyre jetim, q asokohe i kishte mbushur tet vjet. Pastaj i pyeti se cili prej tyre do t donte ta trashgonte autoritetin e tij dhe t kujdesej njkohsisht edhe pr fmijn, i cili i kishte humbur t dy prindrit. Pjesa m e madhe e djemve t tij kishin shum dshir t`ia zinin vendin si prijs i fisit por asnjri nuk dshironte ta merte prsipr prkujdesjen e Muhammedit.

    Kur Abdul Muttalibi i vzhgonte nj nga nj dhe mendonte pr t ardhmen e fmijs, nj heshtje vrasse ra mbi t gjith. Por nuk zgjati shum. Ebu Talibi, njri nga djemt e tij, bri nj hap para dhe tha se ai kishte dshir ta merte jetimin e t vllait, Abdullahut dhe se nuk dshironte ta trashgonte pasurin dhe autoritetin e Abdul Muttalibit. Deklarata e Ebu Talibit e zgjodhi problemin e Muhammedit. Abdul Muttalibi, jo vetm q e bri at kujdestar t Muhammedit por edhe prijs t familjes s Hashimitve. N shtratin e vdekjes, Abdul Muttalibi, shpalli se djali i tij, Ebu Talibi, do t ishte kujdestar i Muhammedit dhe prijsi i ri i Hashimitve. Pastaj u urdhroi t tjerve q ta pranonin Ebu Talibin si prijs, gj q e bn t gjith pa kundrshtim.

    Histori e vrtetoi saktsin e vendimit t Abdul Muttalibit. Djali dhe trashgimtari i tij, Ebu Talibi, i plotsoi n mnyrn m t denj t dyja detyrat.

    Sir John Glubb

    N vitin 578, Abdul Muttalibi vdiq. Prpara vdekjes s tij, ai ia la Ebu Talibit prgjegjsin e prkujdesjes pr Muhammedin. Abdullahu, babai i Muhammedit, ishte vllai i Ebu Talibit nga e njejta nn. Si dihet, djemt e tjer t Abdul Muttalibit ishin nga grat e tjera t tij. ("Jeta dhe koha e Muhammedit", botim i vitit 1970)


    Ebu Talibi dhe e shoqja ishin krenar dhe t lumtur q Muhammedi erdhi n familjen e tyre. Ata nuk e pranuan Muhammedin vetm n shtpin e tyre por edhe n zemra dhe e deshn m tepr se fmijt e tyre. Ebu Talibi ishte nj njeri me dinjitet dhe autoritet t lart. Gjat periudhs n t ciln ishte prijs i Hashimitve, ai i mbajti titujt "Zotriu i Kurejshve" dhe "Prijsi i lugins". Njsoj si pjestart e tjer t fisit t tij edhe ai merej me tregti. Karavanet e tij udhtonin drejt Siris dhe Jemenit.

    do vit, karavanet e Ebu Talibit largoheshin nga Mekkeja pr n drejtime t ndryshme. Ndonjher edhe ai vet nisej bashk me ta, pr ta mbikqyrur shitjen dhe mimet e mallrave n tregjet e huaja. Prcillet se Muhammedi e shoqroi xhaxhain e tij n njrin nga kto udhtime, kur ishte vetm dymbdhjet vje. Q n mosh t re, Muhammedi krijoi emr si nj njeri i drejt dhe me gjykim t shndosh. Ngase n at koh nuk ekzistonin bankat ku mund t depozitoje gjra me vler, Muhammedi u b "banka" e mekkasve. Atij ia sillnin parat, xhevahirt dhe sendet e tjera me vler dhe ai u kthente kurdo q t dshironin t`i mernin. Ata e quanin "Emin" (i besueshmi) dhe "Sadik" (i sinqerti).

    Sir William Muir

    I pajisur me nj mendje t fort dhe me nj shije t rafinuar, i mbyllur n vete dhe meditativ, ai (Muhammedi) e jetoi pjesn m t madhe t jets s tij brenda vetes dhe n prsiatjet e zemrs s tij gjeti zvendsim pr ort e tra q burrat e tjer i kalonin n argtime dhe ahengje. Karakteri i drejt dhe sjellja fisnike e ktij t riu, i fituan lvdatat e bashkqytetarve t tij, t cilt e quanin "El-Emin" (i besueshmi). I respektuar dhe i nderuar, Muhammedi jetoi nj jet t qet dhe t trhequr n familjen e Ebu Talibit.("Jeta e Muhammedit", botim i vitit 1877, fq. 20)

    Kur Muhammedi ishte njzet vje, u b nj betej mes fisit Kurejsh dhe fisit Havazin. Ndonse Muhammedi ishte i pranishm, ai nuk mori pjes n luftime. Nuk e vrau dhe as e plagosi dik, duke e treguar q n at koh, urrejtjen q kishte ndaj gjakderdhjes. Thuhet se n kt betej, ai i mblidhje nga toka shigjetat e armiqve dhe u jepte xhaxhallarve t tij pr t qlluar. Pas disa vitesh, Muhammedi u b pjes e "Lidhjes s t virtytshmive". Si prmendm edhe m sipr, kjo lidhje ishte betuar q t`i mbronte t dobtit, t`i kundrshtonte tirant dhe mizort dhe t`i sillte fund diskriminimit n t gjitha format e tij.

    Vlen t prmendet se ishte pikrisht familja e Hashimitve (t cils i takonte Muhammedi) ajo e cili e themeloi kt lidhje. Ishte vall kjo vetm nj rastsi? Nuk ka mundsi t gjendet prgjigja e ksaj pyetjeje. Por ishin pikrisht Hashimitt ata q i shpalln luft pabarazis dhe padrejtsis. Ata e bn t qart se nuk do t`i toleronin krimet e t fuqishmit kundr t dobtit dhe se nuk do t lejonin q t varfrit e Mekkes t shfrytzoheshin nga pasanikt e Kurejshit. Vetm pas disa viteve, Muhammedi do t bhej nismtari i nj programi t ri shoqror, elementi ekonomik i t cilit do t kishte pr qllim pikrisht shkatrrimin e ktij shfrytzimi t padrejt. Ai do t`ia merte Kurejshit privilegjet dhe "t drejtn" e tyre pr t`i shfrytzuar varfanjakt dhe t dobtit.

    Montgomery Watt

    "Lidhja e t virtytshmive" duket se ka patur nj ndikim t rndsishm n jetn e Mekkes dhe se ka qen e drejtuar pikrisht kundr personave dhe politikave, me t cilat Muhammedi do t prballej n t ardhmen. N veanti, fisi i tij i Hashimitve, kishte nj rol qendror n kt lidhje.("Muhammedi, Profet dhe burr shteti" botim i vitit 1961)


    5. Martesa e Muhammedit me Hatixhen

    Hatixheja, e bija e Khuvejlidit, ishte banore e Mekkes dhe i takonte fisit Kurejsh. Ajo respektohej nga mekkasit pr karakterin e saj shembullor dhe pr aftsin organizative. Njsoj si njihej Muhammedi me titujt "i besueshmi" dhe "i sinqerti" edhe Hatixheja u b e njohur si "Tahira" (e pastra). Ndr arabt ajo njihej si "princesha e tregtarve". Kurdo q karavant largoheshin nga Mekkeja ose ktheheshin n Mekke, devet e saja ishin prher m t ngarkuara se devet e t gjith mekkasve bashk.

    Kur Muhammedi ishte 25 vje, kujdestari dhe xhaxhai i tij, Ebu Talibi, i sugjeroi Hatixhes q ta punsonte Muhammedin si udhheqs t njrit nga karavant e saj, i cili ishte gati pr t`u nisur drejt Siris. Edhe Hatixheja ishte n krkim t nj personi t till dhe u pajtua menjher q Muhammedit t`i jepej kjo detyr. Muhammedi e mori prgjegjsin dhe karavani u nis pr n Siri. Shrbetori i saj, Mejsereja, i bri shoqri Muhammedit dhe shrbeu si ndihmsi i tij. Kjo ekspedit pr n Siri solli shum fitime pr Hatixhen dhe ajo u ndikua aq shum nga aftsit e Muhammedit sa e vendosi at n krye t t gjitha tregtive t saja. Ky rast u b edhe prelud i martess s tyre.

    Edward Gibbon

    N vendlindje dhe jasht, n luft e n paqe, Ebu Talibi ishte xhaxhai m i respektuar i Muhammedit dhe udhzuesi dhe mbrojtsi i tij n rini. Me njzet e pes vjet, Muhammedi u punsua pran Hatixhes, nj vejush e pasur dhe fisnike, e cila s shpejti, e shprbleu besnikrin e tij duke ia falur dorn pr martes. Marrveshja e martess, n stilin e thjesht t antikititetit, flet pr dashurin e dyanshme t Muhammedit dhe Hatixhes, e prshkruan Muhammedin si m t mirin e fisit Kurejsh dhe parashikon nj paj prej dymbdhjet florinjsh dhe dymbdhjet devesh, t cilat i siguroi Ebu Talibi. ("Rnia dhe shkatrrimi i Perandoris Romake")


    Ebu Talibi e mbajti fjalimin e rastit gjat martess s Muhammedit dhe Hatixhes dhe fjalimi i tij nuk l dyshim pr faktin se ai ishte monoteist. Ai e filloi fjalimin n stilin "musliman", duke e lvduar Zotin pr mshirn e Tij dhe pr dhuratat e Tija t pafundme dhe e prfundoi duke u lutur q t`i mshironte dhe t`i bekonte t posamartuarit.


    Martesa e Muhammedit me Hatixhen ishte nj martes e suksesshme, e bekuar me lumturi pr t dyja palt. Hatixheja ia dedikoi jetn Islamit. Ajo e harxhoi gjith pasurin e saj pr ta forcuar Islamin dhe pr t`i shrbyer mirqenies s muslimanve. Hatixheja e kishte po at aftsi sakrifikimi si Muhammedi dhe kishte shum dshir ta shihte triumfin e Islamit mbi paganizmin. Ksaj dshire t flakt ajo ia shtoi edhe prkushtimin dhe fuqin. Ajo e liroi Muhammedin nga barra e t fituarit pr ta ushqyer familjen dhe i mundsoi atij t`ia kushtonte gjith kohn t menduarit dhe thurrjes s planeve pr punn e madhe q e priste. Ky sht kontributi m i madh q ia bri t shoqit. Ajo ishte prkrahja kryesore e Muhammedit n ato vite prgatitjeje pr profetsin.

    Martesa e Muhammedit dhe e Hatixhes u bekua edhe me lindjen e vajzs s tyre, Fatimes, t njohur si "Zehra (ajo q shklqen). Ndonse dhuratat e Zotit pr ta ishin t shumta, asgj nuk ishte m e mueshme se Fatimeja. Ajo ishte "drita e syve" t t atit, q n t ardhmen do t quhej "zonja e parajss". I ati dhe e ma i faln dashuri prindrore dhe ajo solli n folen e tyre shpres, lumturi dhe bekime t Zotit.

    6. Lindja e Ali ibn Ebu Talibit

    Aliu u lind n ditn e trembdhjet t muajit Rexheb, n vitin e tridhjet pas vitit t Elefantit, q prkon me vitin 600 t ers son. Kushriri i tij, Muhammedi, i kishte mbushur t tridhjetat tashm. Prindrit e Aliut ishin Ebu Talibi, djali i Abdul Muttalibit dhe Fatimeja, e bija e Esadit, q t dy nga Hashimitt. Aliu lindi brenda Qabes n Mekke. Mesudiu, historiani i madh dhe "Herodoti" i arabve, n faqen 76 t vllimit t dyt t librit t tij, "Muruxh`udh-Dheheb" ("Lndina e art") shkruan se njra nga cilsit unike t Aliut ishte fakti se kishte lindur brenda Shtpis s Zotit. Edhe disa dijetar t tjer e kan konfirmuar lindjen e tij n Qabe:

    1. Muhammed ibn Talha el-Shafii n veprn "Matalib`us- saul", fq.11

    2. Hakimi n veprn "El Mustadrak", vll.3, fq.483

    3. El Umariu n veprn "Sherh ainia", fq.15

    4. Halabiu n veprn "Sira", vll.1, fq.156

    5. Sibt ibn el Xhauziu n veprn "Tadhkera Khavasil Ummah", fq.7

    6. Ibn Sabbagh Melekiu n veprn "Fusul`ul-muhimme", fq.14

    7. Muhammed ibn Jusuf Shafiu n "Kifajet al-Talib", fq.261

    8. Shablanxhiu n veprn "Nurul Absar", fq.76

    9. Ibn Zehraja n veprn "Ghijatu`l-Ikhtisar", fq.97

    10. Edviu n "Nafhatul Kudsia", fq.41

    Nga historiant modern, Abbas Mahmud el-Akkad nga Egjipti, n veprn e tij "El-Ekberrijet el-Imam Ali" (Kairo, 1970), shkruan se Ali ibn Ebu Talibi lindi brenda Qabes. Nj historian tjetr bashkkohor, Mahmud Said Tantaviu, nga Kshilli Suprem i shtjeve Islame t Republiks Arabe t Egjiptit, n faqen 186 t librit t tij "Min Fada-il el-Ashrat el-Mubashirin bil Xhenne", t botuar n vitin 1976, nga Matab el-Ahram et-Tixharijja, n Kairo, shkruan:

    "Zoti e mshiroft Ali ibn Ebu Talibin. Ai lindi brenda Qabes. Ai ishte dshmitar i rritjes s Islamit, dshmitar i prpjekjeve t Muhammedit dhe i Shpalljes. Ai menjher e pranoi Islamin ndonse ishte fmij dhe gjat gjith jets luftoi q fjala e Zotit t sundonte mbi dh..."

    Nj poet arab i shkroi vargjet e mposhtme n lidhje me lindjen e Aliut:

    Ai sht njeriu pr t cilin Shtpia e Zotit u b shtpi lindjeje.
    Dhe ai sht q i hodhi idhujt prej ksaj shtpie...

    Aliu sht personi i par dhe i fundit, i lindur n Qabe.

    Tek arabt ekzistonte tradita q fmija i sapolindur t vendosej tek kmbt e idhullit ose idhujve t fisit, duke ia dedikuar kshtu fmijn perndis pagane. T gjith fmijt arab i ishin "dedikuar" nj perndie pagane prve Ali ibn Ebu Talibit. Kur fmijt e tjer arab lindn, ndonj politeist erdhi dhe i morri n krah. Kurse kur lindi Aliu, ishte Muhammedi, i Drguari i Zotit i cili erdhi deri n Qabe, e morri n krah dhe ia dedikoi kt foshnje Zotit t vetm. Profeti i ardhshm mbase e dinte se foshnja q mbante n krah, do t ishte nj dit makthi i t gjith politeistve dhe i idhujve t tyre. Kur Aliu u rrit, ai me shpatn e tij e dboi idhujtarin nga Arabia.

    Lindja n Qabe sht vetm nj nga bekimet q Zoti ia fali Aliut. Nj cilsi tjetr e tij sht fakti se ai kurr nuk i adhuroi idhujt pagan t arabve. Kjo prsri e bn at unik sepse t gjith arabt kishin adhuruar ndonj idhull pagan prpara se t konvertoheshin n Islam. Pr kt arsye Aliu shpesh cilsohet si "ai, t cilit Zoti ia ndrioi fytyrn." Fytyra e tij ishte pa dyshim e nderuar sepse ishte e vetmja fytyr q nuk ishte prkulur prpara nj idhulli t rrem. Aliu ishte fmija m i ri n familje. Nga tre vllezrit e tij, Talibi dhe Akili ishin shum vite m t vjetr se ai kurse Xhaferi, dhjet vjet m i madh. Lindja e Aliut e mbushi me lumturi zemrn e t Drguarit. Ky fmij kishte nj vend t veant pr t. N fund t fundit, Muhammedi kishte shum kushrinj t tjer, madje vet Aliu kishte edhe tre vllezr por Muhammedit nuk i interesonte asnjri prej tyre. Aliu dhe vetm Aliu e gzonte interesimin dhe dashurin e tij. Kur Aliu ishte pes vje, Muhammedi e adoptoi at dhe q nga ai ast ata nuk u ndan m nga njri-tjetri.

    Sipas nj rrfimi, asokohe kishte nj thatsir n rrethinat e Mekkes dhe Ebu Talibi, i cili kalonte ca vshtirsi ekonomike, po prpiqej me vshtirsi ta ushqente familjen. Muhammedi ndjeu se duhej t`ia lehtsonte barrn xhaxhait t tij dhe prandaj e adoptoi Aliun. sht e vrtet se Profeti e adoptoi Aliun, por arsyeja nuk sht ajo q u tha m sipr. N rradh t par, Ebu Talibi nuk ishte nj njeri aq i varfr sa t mos mund ta ushqente nj fmij pesvjear. Ai ishte nj person me autoritetit dhe pasuri, karavant e t cilit udhtonin nga Hixhazi drejt Siris dhe Jemenit. Kur t mendohet m thell, ushqimi i nj djali pesvjear vshtir se do t bnte dallim pr nj njeri, i cili i ushqente edhe t huajt kur ishin t urritur.

    Muhammedi dhe Hatixheja e adoptuan Aliun pas vdekjes s djalit t tyre. Me kt, Aliu e mbushi nj zbraztir, q ishte krijuar n jetn e tyre. Por Muhammedi, Profeti i ardhshm i Zotit, kishte edhe nj arsye pr ta adoptuar Aliun. Ai e zgjodhi at pr ta rritur dhe pr ta edukuar ashtu si duhej, q t ishte i gatshm pr prgjegjsin e madhe, q do t duhej ta bartte mbi supe n t ardhmen. Dr. Taha Husseini nga Egjipti, thot se i Drguari i Zotit u b udhrrfyesi i Aliut, edukuesi dhe msuesi i tij, cilsi q askush tjetr nuk e ndan me t. N lidhje me Islamin thuhet shpesh se sht e vetmja nga fet botrore, e cila u rrit n dshmi t plot t historis dhe pikrisht pr kt arsye, nuk ka asnj pjes t historis s saj, q sht e errt dhe e panjohur.

    Bernard Lewis:

    N nj ese n lidhje me Muhammedin dhe origjinn e Islamit, Ernest Renan-i thot se, pr dallim prej feve t tjera q e kishin misterioze zanafilln, Islami lindi n dshmi t plot t historis. "Rrnjet e tija jan n siprfaqe dhe jeta e themeluesit t tij sht po aq e njohur pr ne, si jan edhe jett e Reformatorve t shekullit t gjashtmbdhjet.. ("Arabt n histori" botim i vitit 1960)

    G.E. Von Grunebaum

    Islami prfaqson nj rast t rrall t zhvillimit t nj feje botrore n dshmi t plot t historis... ("Islami", botimi i vitit 1960)


    N po t njejtn mnyr, mund t thuhet se nga t gjith shokt dhe ndjeksit e Muhammedit, Aliu sht i vetmi q u rrit n dshmi t historis. Nuk ka asnj pjes t jets s tij, q sht e fshehur nga drita e historis, qoft kjo koha kur ishte foshnje, fmij, riosh, i rritur ose nj burr i moshuar. N ann tjetr, ndjeksit e tjer t hershm t Muhammedit, doln n skenn e historis vetm pas konvertimit t tyre n Islam dhe pr jetn e tyre para Islamit dihen shum pak gjra ose asgj fare. Aliu ishte i destinuar pr t qen dora e djatht e Islamit dhe mburoja e Muhammedit. Fati i tij ishte i lidhur ngusht me fatin e Islamit dhe me jetn e profetit t ksaj feje. Ai ishte i pranishm n do ngjarje n historin e ksaj lvizjeje t re dhe gjithmon luajti nj rol qendror. Ishte ky nj rol, q nuk mund ta kishte luajtur askush tjetr prve atij. Ai ishte imazhi i Muhammedit. Libri i Zotit, n vargun 61 t kapitullit t tret, e quajti at "shpirti" ose alter ego-ja (latinisht: "uni i dyt") e Muhammedit, me far e shnoi emrin e tij t lavdishm n horizontet e historis. N vitet q do t vinin, kombinimi kreativ i Muhammedit dhe Aliut, i mjeshtrit dhe nxnsit t tij, do ta zbrisnin "Mbretrin e Qiejve" n hartn e toks.

    7. N vigjilje t shpalljes s profetsis

    Ndonse Arabia ishte foleja e pabarazive dhe kshtjella e idhujtaris, vet Muhammedi asnjher nuk u njollos nga kto t liga dhe mkate dhe asnjher nuk adhuroi ndonj idhull. Edhe prpara se ta shpallte hapur se ishte drguar pr ta themeluar "Mbretrin e Qiejve" n tok, karakteri dhe sjellja e tij ishin gjithmon nj pasqyrim i Kur`anit t lavdishm. As kritikuesit e tij m t zellshm nuk kan mundur t gjejn ndonj paprshtatshmri mes sjelljes s tij dhe Kur`anit, qoft kjo para ose pas shpalljes s profetsis. Pas shpalljes si i Drguar i Zotit, ai i ndaloi traditat dhe praktikat pagane por nuk ka asnj dshmi q t tregoj se prpara ksaj ndalese, ai i kishte ndjekur kto tradita dhe se kishte br dika n kundrshtim me Kur`anin.

    Fitohet prshtypja se Kur`ani, Libri i Zotit, ishte i mbjellur n zemrn e Muhammedit q nga fillimi dhe mund t shihet se ai e "ligjronte" Islamin edhe prpara Shpalljes, ndonse jo me fjal por me vepra. Veprat e tija ishin po aq t rrjedhshme sa edhe gojtaria e tij dhe i shpallnin hapur bots se far njeriu ishte Muhammedi. N fund t fundit, ishin vet pagant q at e quanin "i besueshmi" dhe "i sinqerti" ndonse po kta njerz, vite m von do ta persekutonin n mnyr t pamshirshme, do ta dbonin dhe do t caktonin nj mim pr kokn e tij. Ndonse ishin nj popull i pakujdesshm dhe i pamoralshm, arabt e monin sinqeritetin, qoft kjo edhe tek armiku. Por prapseprap, respekti q kishin pr Muhammedin nuk i pengoi q t prpiqeshin pr ta shkatrruar, n astin q ai e kritikoi hapur idhujtarin e tyre dhe politeizmin. Ata u bn t etur pr gjakun e tij q n astin q i ftoi drejt Islami dhe asnjher nuk u prpoqn ta kujtonin besueshmrin e tij t mhershme. Mekkasit e respektonin jo vetm sinqeritetin e Muhammedit por edhe aftsin e tij pr t gjykuar. Njher, Kurejshi po e rindrtonte Qaben dhe tek njri nga muret duhej t vendosej "Guri i Zi". Dikush duhet ta sillte Gurin e Zi, ta ngrinte nga toka dhe ta vendoste n vendin e tij n mur. Por kush do ta bnte kt? Secili fis e krkonte pr vete kt nder dhe nuk ishte i gatshm t`ia linte askujt tjetr. Ky mospajtim solli ca diskutime t zjarrta, ku t gjith bheshin gati pr t vendosur me shpat se kujt do t`i takonte kjo vepr e lavdishme.

    At ast, nj plak i ndrpreu dhe u sugjeroi q n vend t lufts kundr njri-tjetrit, prijsit e fiseve t prisnin deri n mngjesin e ardhshm dhe t vepronin sipas gjykimit t njeriut t par q do t kalonte t nesrmen q andej. Ishte nj ide e menur dhe t gjith e pranuan. Mngjesin e ardhshm, kur porta e Qabes u hap, e pan Muhammedin tek hynte brenda. T gjith ishin t lumtur q ishte ai dhe u pajtuan q t`ia linin atij vendimin dhe t gjith ta pranonin at q ai do t`ua thoshte. Muhammedi krkoi q t sillnin nj plhur dhe ta shtronin n tok. Pastaj e morri Gurin e Zi, e vendosi mbi t dhe i krkoi prijsit t secilit fis ta kapte nj pjes t plhurs. Kshtu ata e mbajtn s bashku Gurin e Zi deri n Qabe dhe m n fund vet Muhammedi e mori gurin dhe e vendosi n vend.

    Ky vendim i Muhammedi i la t gjith t knaqur. Me urtsin e tij ai parandaloi nj gjakderdhje t panevojshme. Kjo ngjarje flet se n raste t vshtira, arabt e krkonin mendimin e tij.

    8. Lindja e Islamit dhe shpallja e profetsis nga ana e Muhammedit

    Kur Muhammedi ishte 40 vje, ai nprmjet ngjllit Xhibril (Xhebrail ose Gabriel) u urdhrua nga Zoti q t`ua shpallte Njshmrin e Tij politeistve dhe t gjith bots dhe t`i sillte sihariqe paqeje nj njerzimi t shkatrruar. Pas ktij urdhri, Muhammedi e nisi lvizjen e tij t quajtur "Islam", e cila do ta ndryshonte prgjithmon historin e njerzimit.

    Para se t vinte kjo thirrje e Zotit, Muhammedi kishte krijuar nj shprehi t t kaluarit nj pjes t gjat t kohs s tij me prsiatje dhe meditim. Pr t qen larg nga pengesat e jashtme, ai shpesh shkonte n nj shpell malore t quajtur Hira, rreth 5 km larg Mekkes dhe i kalonte atje ditt e gjata t vers. Ishte pikrisht n shpelln Hira kur nj dit iu shfaq ngjlli Xhibril dhe ia solli lajmin se Zoti e kishte zgjedhur at pr t qen i Drguari i Tij i fundit pr botn dhe pr ta nxjerr njerzimin nga mkatet dhe gabimet drej drits s Udhzimit, t Vrtets dhe Dituris. Xhibrili pastaj i urdhroi Muhammedit t`i "lexonte" (ose recitonte) vargjet n vijim:

    Lexo me emrin e Zotit tnd q krijoi! Q`e krijoi njeriun nga nj gjak i mpiksur...Lexo, se Zoti yt sht m bujari. Ai ia msoi njeriut pendn (lapsin). Ia msoi at q s`e dinte...


    Kto jan pes vargjet e para t shpalljes, q iu zbritn Muhammedit n natn q njihet si "Nata e Fuqis" (Lejletu`l-kadr) ose "Nata e bekuar" n muajin e Ramazanit (muaji i nnt i kalendarit islamik), n vitin 40 pas vitit t Elefantit. Kto jan pes vargjet e para t kapitullit 96 t Kur`anit Fisnik. Emri i kapitullit sht "Ikra" (Lexo!) ose "Alak" (Gjaku i mpiksur).

    Sipas tradits, "nata e fuqis" ose "nata e bekuar" sht n dhjet ditt e fundit t muajit t Ramazanit, me mundsin m t madhe q t jet n datat 21, 23, 25 dhe 27 t atij muaji.

    N lidhje me prshkrimin e pranimit t shpalljes s par nga Muhammedi, sunnitt dhe shiitt kan kndvshtrime t kundrta. Sipas tradits sunnite, shfaqja e Xhibrilit e befasoi Muhammedin dhe kur ky i urdhroi t lexonte, Muhammedi tha: "Un s`di t lexoj..". Kjo u prsrit tri her me rradh dhe seciln her q Muhammedi i thoshte ngjllit se nuk dinte t lexonte, ai ia shtrngoi gjoksin. M n fund, Muhammedi arriti t`i prsriste pes vargjet, ngjlli e la t lir dhe u zhduk.

    Kur Xhibrili u largua, Muhammedi, i cili tashm ishte "emruar" i Drguar i Zotit, zbriti nga shpella e Hira-s dhe u kthye n shtpi n nj gjendje t tmerruar. Ai po dridhej i tri dhe sapo hyri n shtpi, i krkoi t shoqes Hatixhes, ta mbulonte me nj batanije. Kur i kishte kaluar pak shqetsimi, ai i rrfeu t shoqes pr kt takim t uditshm me Xhibrilin n shpelln Hira.

    Rrfimi tradicional sunnit i ngjarjes, jepet n nj artikull t Dr.Shejh Ahmed Zeki Hammadit, t titulluar "Kini shpres!", n revistn mujore "Horizonte islame" t Shoqris Islame t Ameriks Veriore, n Plainfield, Indiana. Ky shkrim i botuar n vitin 1987, thot:

    "N periudhat e hershme t shpalljes, Profeti (pqmt) kishte frik se vizionet q i prjetonte mund t ishin nj magji e br ndaj tij, e cila ia rrezikonte mendjen, ia prishte qetsin dhe e shqetsonte shpirtrisht. Ai kishte frik se ndonj xhinn mund ta kishte prekur. Kt ia shprehu Hatixhes. Frika e tij shkoi deri aty (dhe mos u habitni me pjesn vijuese q sht nj hadith i marr nga Sahihu i Buhariut!!!) sa mendonte se do t ishte m mir t`ia merte jetn vetes sesa t ishte viktim e magjis s zez...

    Por sipas burimeve shiite, Muhammedi, jo vetm q nuk ishte i habitur dhe i trembur nga pamja e Xhibrilit, por e priti at sikur t ishte duke pritur prej kohsh. Xhibrili ia solli Muhammedit lajmin se Zoti e kishte zgjedhur pr t qen Profeti i tij i fundit pr njerzimin dhe e uroi pr kt nder, q ishte nderi m i madh q mund t`i bhej nj t vdekshmi.


    Muhammedi nuk dyshoi aspak n pranimin e profetsis dhe as q i erdhi vshtir t`i prsriste vargjet e para t Shpalljes. Ai i lexoi ose i prsriti ato pa ndonj mundim dhe n mnyr krejt spontane. N t vrtet, Xhibrili nuk ishte nj i huaj pr t njsoj si nuk ishte i huaj edhe fakti se arsyeja e ekzistencs s tij ishte prmbushja e misiont q Zoti ia kishte ngarkuar mbi supe. Ai ishte i vetdijshm pr qllimin e tij edhe para shfaqjes s Xhibrilit. Ky i fundit vetm sa ia dha sinjalin se duhej t fillonte.

    Shiitt gjithashtu besoj se Xhibrili nuk kishte nevoj fare t`ia shtrngonte gjoksin Muhammedit, q ky i fundit t mund t lexonte. Kjo do t ishte nj mnyr krejtsisht e uditshme dhe e pakuptimt. Ata gjithashtu besojn se Muhammedi as edhe n astet m t vshtira t jets s tij, nuk mendoi t bnte vetvrasje dhe as q e pati ndjesin se ishte i prekur nga magjia ose nga e liga. Muhammedi u ndje i shqetsuar pr shkak t vshtirsis s puns q e priste. Ai e kishte t qart se n kt rrug, do t`i duhej t prballej me kundrshtimet masive dhe kokforta t paganve t t gjith bots. Shqetsimi i tij ishte i dukshm dhe ai u largua nga shpella i zhytur n mendime. Pastaj ai i krkoi Hatixhes ta mbulonte me nj batanije dhe filloi t`ia rrfente ngjarjet n shpelln Hira.

    Kur Hatixheja e dgjoi kt rrfim, e qetsoi me fjalt: "O biri i xhaxhait tim! Ji i lumtur! Zoti t ka zgjedhur ty si t Drguarin e Tij. Ti je gjithmon i sjellshm me fqinjt, i dobishm pr t afrmit, bujar me jetimt, me vejushat dhe me t varfrit dhe miqsor me t huajt. Zoti nuk ka pr t t ln n balt..."


    Muhammedi, i cili ishte i shqetsuar nga prgjegjsia e madhe, t ciln Zoti ia kishte ngarkuar mbi supe, u qetsua me fjalt e t shoqes. Ajo e qetsoi at dhe e bindi se me ndihmn e Zotit, ai do t`i prmbushte kto prgjegjsi dhe do t`i tejkalonte vshtirsit.

    Pas nj kohe t shkurtr, Xhibrili iu shfaq prsri n shpelln Hira dhe ia shpalli vargjet n vijim:
    O i mbshtjellur! Ngrihu dhe paralajmro! Dhe madhroje Zotin tnd! (Mudathir (I mbshtjelluri) 74: 1-3)

    Urdhri hyjnor pr "t`u ngritur dhe paralajmruar" ishte shenj pr Muhammedin (i cili at ast ishte i mbshtjell me nj batanije) se duhej t fillonte me punn e tij. Xhibrili ia tregoi atij detyrat e tija, ndr t cilat m e rndsishmja ishte shkatrrimi i idhujve dhe ngritja e flamurit t "Njshmris" (Teuhid) s Krijuesit, n t gjith botn. Ai duhej ta ftonte njerzimin drejt fes s vrtet, Islamit, q nuk ishte tjetr vese dorzimi n duart e Zotit dhe t dshmuarit se Muhammedi sht i Drguari i Tij.


    At mbrmje, Muhammedi u kthye n shtpi, i vendosur dhe i vetdijshm pr detyrn q kishte dhe pr faktin se duhej t fillonte me prhapjen e Islamit nga shtpia e tij. Muhammedi i rrfeu Hatixhes pr shfaqjen e dyt t Xhibrilit dhe pr detyrimin q ai ia kishte prcjellur n lidhje me ftuarjen e njerzve n Islam. Pr Hatixhen, jeta e deriathershme e t shoqit dhe morali i tij i pastr ishin nj shenj e pakundrshtueshme e faktit se ai ishte nj i drguar hyjnor. Andaj ajo pa mdyshje e pranoi Islamin. N t vrtet, mes saj dhe Islamit ekzistonte nj "afinitet ideologjik" q m hert. Andaj, kur Muhammedi ia prshkroi Islamin, ajo e "njohu" menjher dhe e pranoi pa asnj mdyshje. Ajo besonte se Krijuesi ishte Nj dhe se Muhammedi ishte i Drguari i tij, andaj tha:

    "Dshmoj se s`ka zot tjetr ve Zotit (Allahut) dhe dshmoj se Muhammedi sht rob i Zotit dhe i Drguari i Tij"

    Me kt, Muhammedi e kishte fituar tashm ndjeksen e tij t par, Hatixhen. Ajo ishte e para q e dshmoi Njshmrin e Krijuesit dhe e para q e dshmoi profetsin e Muhammedit. Ajo ishte e para muslimane. Muhammedi ia "prezantoi" Islamin, Hatixhes. Ai ia shpjegoi kuptimin e Islamit dhe e udhzoi drejt ksaj rruge. Nderi i t qenit personi i par n bot q e dshmoi Njshmrin e Zotit dhe profetsin e Muhammedit, i takon prjetsisht Hatixhes.

    F.E. Peters

    Ajo (Hatixheja) ishte personi i par, q e pranoi vrtetsin e shpalljes s Muhammedit dhe e para nga besimtart pas vet Profetit. Ajo e prkrahu Muhammedin gjat viteve t para, t vshtira t ligjrimeve t tija publike dhe gjat njzet e pes vjetve t martess s tyre, ai nuk morri grua tjetr. Marrdhnia e tyre, sipas do logjike standarde, ishte nj lidhje dashurie po aq sa ishte nj bashkjetes mes dy partnersh... ("Commonwealth-i i Allahut", botuar n Nju Jork)

    Si u shpreh edhe m sipr, n kt koh Ali ibn Ebu Talibi jetonte me "prindrit" e tij t dyt, Muhammedin dhe Hatixhen. Dy djemt e tyr, Kasimi dhe Abdullahu kishin vdekur q n fmijri. Pas vdekjes s tyre ata e adoptuan Aliun, i cili pes vje kur iu bashkangjit familjes dhe i kishte mbushur tashm t dhjetat kur Muhammedit i erdhi shpallja. Muhammedi dhe Hatixheja e rritn dhe e edukuan at. N vitet q do t vijonin, do t shihej se Aliu ishte nj "produkt" i mrekullueshm i kujdesit dhe edukats, q ia dhan Muhammedi dhe Hatixheja.

    Sir William Muir

    Fill pas rindrtimit t Qabes, Muhammedi u ngushllua pr humbjen e t birit Kasimit, duke e adoptuar Aliun, djalin e mikut dhe mbrojtsit t tij Ebu Talibit. Aliu, i cili asokohe nuk ishte m shum se pes ose gjasht vje, mbeti prgjithmon me Muhammedin dhe mes tyre ekzistoi prher nj dashuri si mes prindit dhe fmijs... ("Jeta e Muhammedit" botuar n Londr, 1877)

    Ngase Aliu ishte pjestar i familjes s Profetit, n mnyr t pashmangshme ishte i pari nga meshkujt, q do ta pranonte mesazhin e Islamit. Ai dshmoi se Zoti sht Nj dhe se Muhammedi sht i Drguari i Tij dhe me plot dshir qndronte prapa Muhammedit gjat adhurimit t Zotit. Q ather, Muhammedi nuk u pa n lutje prve me Aliun pran tij. Ky djalosh do t`i mbante mend edhe vargjet e Kur`anit si dhe rrethanat n t cilat ata do t shpalleshin. Andaj mund t thuhet se ai u rrit bashk me Kur`anin. N t vrtet, Aliu dhe Kur`ani u "rritn" s bashku si "binjak" n shtpin e Muhammed Mustafa-s ("Mustafa" - i zgjedhuri) dhe Hatixhe`tul Kubra-s ("e madhja Hatixhe").

    Profeti i Zotit, e gjeti muslimanen e par n personin e Hatixhe dhe muslimanin e par n at Ali ibn Ebu Talibit.

    Muhammed ibn Is`hak

    Aliu ishte mashkulli i par q i besoi t Drguarit t Zotit, q fali namaz me t dhe q i besoi mesazhit hyjnor, kur ishte akoma nj djal dhjetvjear. Zoti e zgjodhi at q t rritej nn kujdesin e Profetit edhe prpara se t lindte Islami. ("Jeta e t Drguarit t Zotit")

    Muhammed Husejn Hajkal

    Aliu ishte asokohe i riu i par q hyri n Islam. Ai u ndoq nga Zejd ibn Harithe-ja, shrbetori i Muhammedit. Pr nj koh, Islami mbeti i kufizuar brenda katr mureve t shtpis s tij. Prve vet Muhammedit, t konvertuar n fen e re ishin edhe e shoqja, kushriri i tij dhe shrbetori i tij... ("Jeta e Muhammedit", botuar n Kairo, 1935)

    Marmaduke Pickthall

    E para nga ndjeksit e Muhammedit ishte e shoqja, Hatixheja. I dyti ishte kyshriri i tij i par, Aliu, t cilin e kisht birsuar dhe i treti, shrbetori i tij, Zejdi, nj skllav i liruar.. ("Fjala hyrse e prkthimit t Kur`anit", botuar n Lahore, Pakistan, 1975)

    Si mund t shihet m sipr, "dshmitari" i tret i Islamit ishte Zejd ibn Harithe, ish-skllavi i Muhammedit dhe asokohe pjestar i familjes s tij.

    Tor Andre

    Zejdi ishte ndr t part q e pranuan Islamin. M sakt, ai ishte i treti pas Hatixhes dhe Aliut. ("Muhammedi, njeriu dhe besimi i tij", botuar n vitin 1960)


    Ali ibn Ebu Talibi ishte mashkulli i par q e pranoi Islamin dhe ky sht nj fakt i padiskutueshm. Allame Muhammed Ikballi, poeti filozof i Indo-Pakistanit, e quan at jo vetm "muslimani i par", por edhe "m i miri i muslimanve".

    Ibn Is`hak

    Jahja ibn Eshath ibn Kindiu prcjell nga i ati dhe ai nga gjyshi i tij, Afifi, i cili thot: "Abbas ibn Abdul Muttalibi ishte nj miku im, i cili shkonte shpesh n Jemen pr t bler erza, q i shiste pastaj. Kur isha me t n Mina, erdhi nj njeri, i cili morri abdest, u ngrit dhe u fal. Pastaj erdhi nj grua e cila e bri t njejtn. M n fund erdhi edhe nj djalosh, q i afroheshte burrris, u pastrua dhe filloi t falej pran t parit. Kur e pyete Abbasin se `ishte ajo q po shihja, ai tha se ishte nipi i tij Muhammedi, djali i Abdullahut, i cili thoshte se sht i Drguari i Zotit, tjetri isht Ali ibn Ebu Talibi, djali vllait t tij t madh dhe e treta ishte gruaja e Muhammedit, Hatixheja, e bija e Khuvejlidit, e cila e ndiqte n kt fe t tijn. Pasi u b musliman dhe besimi zuri vend n zemrn e tij, Afifi tha: "Ah sikur t bhesha i katrti!" (Jeta e t Drguarit t Zotit)

    I katrti q e pranoi Islamin ishte Ebu Bekri, nj tregtar mekkas. N fillim, Muhammedi e shpallte fshehurazi Islamin nga frika e armiqsis s idhujtarve. Ai i ftonte vetm ata njerz t cilt i njihte personalisht. Thuhet se me prpjekjet e Ebu Bekrit, muslimanit t katrt, edhe disa mekkas t tjer u bn musliman. Ndr ta ishte Osman bin Affani, kalif i ardhshm i muslimanve, Talha ibn Ubejdullah, Zubejr ibn Avvami, Abdurrahman bin Auf-i, Sad bin Ebu Vakkasi dhe Ubejdullah ibn Xherrahu. Pr nj koh t gjat, muslimant ishin t pakt n numr dhe nuk guxonin t`i bnin hapur adhurimet e tyre. Njri ndr konvertitt e par n Islam ishte Arkam ibn Ebi el Arkam, nj burr nga fisi Makhzum. Ai ishte i pasur dhe jetonte n nj shtpi t madhe n luginn Safa, n t ciln muslimant mblidheshin pr t br adhurim. Kshtu kaluan tre vjet. Pastaj n vitin e katrt Muhammedit iu urdhrua ta ftonte fisin e tij n Islam.

    Dhe paralajmroji t afrmit e tu! Shuara (Poett) 24:214

    T afrmit e Muhammedit ishin fisi i Hashimitve dhe n veanti pasardhsit e Abdul Muttalibit. Ai i urdhroi i Aliut q t`i ftonte t gjith burrat e rndsishm t fisit pr nj dark. Ishin dyzet burra. Kur t gjith ishin mbledhur n nj sallon t shtpis s Ebu Talibit dhe kishin mbaruar s ngrni, Muhammedi u ngrit dhe filloi t flas. Njri nga t ftuarit ishte Ebu Lehebi, xhaxha i Profetit. Ai i kishte dgjuar fjalt q qarkullonin pr aktivitetet e fshehta t nipit t tij n Mekke dhe me shum gjasa e dinte arsyen e ftess s Muhammedit. Profeti sapo kishte nisur t fliste kur ai u ngrit, ia ndrpreu fjaln dhe filloi t fliste vet, duke thn:


    Vllezr dhe kushrinj! Mos e dgjoni kt tradhtar dhe mos u largoni nga feja e t parve tuaj nse u fton n nj fe t re. Nse e pranoni ftesn e tij, mos harroni se do ta merni prball mllefin e t gjith arabve kundr vetes. Ne nuk kemi fuqi t`i luftoni t gjith sepse n fund t fundit jemi t pakt n numr. Andaj sht m e mira pr ju q t jeni t vendosur n fen tuaj tradicionale...

    Me fjalt e tija, Ebu Lehebi ia doli mban t krijonte konfuzion dhe regullim n mesin e njerzve dhe pas pak t gjith u ngritn n kmb dhe u krijua nj tollovi. Filluan t largoheshin njri pas tjetrit dhe shum shpejt, salloni u zbraz i tri. Prpjekja e par e Muhammedit pr ta konvertuar fisin e tij kishte dshtuar. Por pa e humbur kurajon nga ky dshtim fillestar, ai i urdhroi Aliut t`i ftonte edhe njher t njejtt mysafir. Pas disa ditsh, miqt erdhn prap dhe pasi e kishin ngrn darkn e tyre, Muhammed u ngrit dhe foli:

    I falnderohem Zotit pr mshirn e Tij. E lvdoj Zotin dhe i krkoi udhzim. E besoj At dhe tek Ai mbshtetem. Dshmoj se nuk ka tjetr zot ve Zotit. Ai nuk ka t barabart dhe un jam i Drguari i Tij. Zoti m ka urdhruar t`ju ftoj n fen e Tij duke m thn: "Dhe paralajmroji t afrmit e tu!". Andaj po ju paralajmroj dhe ju ftoj q t dshmoni se nuk ka zot tjetr ve Zotit dhe se un jam i Drguari i Tij. O bijt e Abdul Muttalibit, askush nuk u ka ardhur m par me dika m t mir se kjo q ju kam sjellur un. Duke e pranuar at, ju do ta siguroni mirqenien tuaj n kt bot dhe n tjetrn. Kush nga ju do m prkrah n kt detyr t madhe? Kush do ta ndaj me mua barrn e ksaj pune? Kush do t`i prgjigjet thirrjes sime? Kush do t jet prfaqsuesi, mkmbsi dhe ndihmsi im?

    N sallon ishin dyzet burra. Muhammedi heshti nj grim pr t lejuar q fjalt e tija t deprtonin n mendjen e tyre por asnjri nuk u prgjigj. M n fund, kur heshtja po bhej gjith m e padurueshme dhe shtypse, Aliu i ri u ngrit dhe tha se ai do ta prkrahte t Drguarin e Zotit, do ta ndante barrn e tij dhe do t bhej prfaqsues, mkmbs dhe ndihms i tij n kt rrug. Muhammedi i bri shenj q t ulej dhe i tha: Prit! Mbase ndonj m i vjetr se ti do t`i prgjigjet thirrjes sime...

    Pastaj e prsriti edhe njher ftesn e njejt por askush nuk i ktheu prgjigje dhe prball vetes gjeti vetm nj heshtje mbytse. Edhe ksaj rradhe, Aliu u prgjigj por i Drguari i krkoi t kishte durim, me shpresn se ndonj m i vjetr do t prgjigjej. I pyeti edhe njher tjetr dhe prsri ndodhi e njejta gj. Asnjri nga t ftuarit nuk shfaqi interes pr kt ftes t tijn. M n fund, e pa vetm figurn e Aliut q u ngrit n kmb n mesin e tyre dhe ia ofroi shrbimin e tij. Ksaj rradhe Muhammedi e pranoi fjaln e Aliut. E mori pran vetes, e prqafoi dhe duke u drejtuar nga t tjert, tha: "Ky sht ndihmsi (veziri), pasardhsi dhe mkmbsi im. Dgjojeni at dhe bindjuni!"



    Edward Gibbon

    Tre vjet kaluan qetsisht me konvertimin e katrmbdhjet personave, q ishin frytet e para t misionit t tij. Por n vitin e katrt t profetsis, me qllim t t ftuarit t fisit t tij n Islam, Muhammedi organizoi nj dark pr dyzet miq nga fisi i Hashimitve. "Miq dhe t afrm", ia nisi fjals Muhammedi, "Po ua ofroj dhuratn m t mueshme, at q mund t`ua ofroj vetm un: thesaret e ksaj bot dhe t asaj q vjen. Zoti m ka urdhruar q t`u ftoj ta adhuroni At. Cili prej juve do ta ndaj me mua kt barr? Cili nga ju do t bhet shoqruesi dhe ndihmsi im?"

    Nuk erdhi ndonj prgjigje derisa heshtja e habis dhe e dyshimit u thye nga guximi i Aliut, nj i ri katrmbdhjet vjear. "O Profet!", ia nisi ai. "Un jam ai q krkon. Kujtdo q t ngrihet kundr teje, do t`ia coptoj dhmbt, do t`ia verboj syt, do t`ia thyej kmbt dhe do t`ia pres belin. O Profet, un do t jem ndihmsi yt kundr tyre.."

    Muhammedi e pranoi fjaln e tij dhe Ebu Talibi, u kshillua q ta nderonte dinjitetin e t birit. ("Rnia dhe shkatrrimi i Perandoris Romake")

    Washington Irving

    "O bij t Abdul Muttalibit", thirri Muhammedi me entuziazm. "N mesin e njerzve, vetm juve u zgjodhi Zoti pr dhuratn m t mueshme. N emr t Tij, un po ua ofroj bekimet e ksaj bote dhe t bots tjetr. Kush nga ju do ta ndaj me mua barrn e ksaj pune? Kush do t jet vllai, mkmbsi dhe ndihmsi im?" T gjith heshtn, disa t habitur dhe disa duke qeshur me tallje dhe mosbesim. M n fund, Aliu, me nj entuziazm rinor ia ofroi shrbimin e tij, duke thn n mnyr modeste se ishte i ri dhe i dobt. Muhammedi e prqafoi t riun, e shtrngoi fort n gjoks dhe tha: "Ky sht vllai, ndihmsi dhe mkmbsi im. Dgjojeni fjaln e tij dhe bindjuni!" ("Jeta e Muhammedit")

    Sir Richard Burton

    Pas shum meditimesh, pas zemrimit ndaj fanatizmit absurd t hebrenjve, ndaj bestytnive t t krishterve arab dhe sirian dhe ndaj idhujtaris s poshtr t bashkqytetarve t tij, entuaziast si ishte (dhe cili shpirt i madh nuk ka qen entuziast?), Muhammedi vendosi ta ndryshonte kt abuzim ku shpallja urrehej dhe ishte viktim e paragjykimeve. Ai u prezantua si nj njeri i frymzuar (nga Zoti) prpara nj grupi burrash nga fisi i tij. Ky hap ishte nj dshtim prve faktit se i prfitoi nj ndjeks q vlente m shum se njmij shpata: Aliun, t birin e Ebu Talibit. ("Hebrenjt, romt dhe Islami", botuar n San Francisko, 1898)

    Aliu ia ofroi Muhammedit shrbimin e tij dhe i Drguari i Zotit e pranoi kt. Pr pleqt e fisit, vepra e Aliut mund t dukej si nj vepr e pamenduar e br vetm sa pr t rn n sy, por ai shum shpejt dshmoi se ishte i aft t bnt m shum gjra se `mund vetm t ndrronin t tjert. I Drguari jo vetm q e pranoi kt shrbim t Aliut me shum gzim por edhe shpalli se q nga ajo dit, Aliu ishte mkmbsi i tij.


    Kjo thnie e Muhammedit ishte e drejtprdrejt dhe shum e qart. sht krejt e pakuptimt q t thuhet, si pretendojn disa, se kjo "mkmbsi" e Aliut ishte e kufizuar vetm n fisin e Hashimitve. Muhammedi nuk bri nj kufizim t till. Aliu ishte mkmbsi i tij pr t gjith muslimant dhe n do koh. Darka n t ciln i Drguari i Zotit e shpalli Aliun pasardhs t tij, sht e famshme n histori si "Darka e t afrmve (dhu`l-ashira)". Ky emrtim rrjedh nga vet Kur`ani fisnik (kapitulli 26, vargu 214). sht e uditshme se Sir William Muir e ka quajtur nj trillim kt ngjarje historike. Por `sht e pavrtet ose aq e pamundur n kt ngjarje? A ka dika m t logjikshme pr t Drguarin e Zotit se fillimi i shpalljes s Islamit prpara familjes dhe fisit t tij, veanrisht pas nj urdhri kaq t prer nga Zoti?

    "Darka e t afrmve", n t ciln Muhammedi, i Drguari i Zotit, e emroi Ali ibn Ebu Talibin si pasardhsin e tij, sht nj ndodhi historike, vrtetsia e t cils sht konfirmuar, n mes tjerash, nga historiant e mposhtm arab:

    1. Tabariu, n veprn "Historia e profetve dhe mbretrve" (e njohur shkurt si "Historia e Tabariut), vll.2, fq.217

    2. Ibn Athiri n "Historin" e tij, vll. 2, fq. 22

    3. Ebu`l-Fida n veprn "Historia e shkurtr e njerzimit" (e njohur si "Historia e Ebu`l-Fida-s) vll.1, fq.116

    Sir William Muir

    Kushriri i tij, Aliu, asokohe trembdhjet ose katrmbdhjet vje, i shfaqte tashm shenjat e urtis, e cila do ta dallonte n jetn e tij n vazhdim. Ndonse kishte nj guxim t fort, atij i mungonte energjia pozitive q do ta kishte br at nj prhaps efektiv t Islamit. Ai u rrit nga nj fmij nn kujdesin e Muhammedit dhe lidhjet e tija t hershme e forcuan vendosmrin e tij n t ardhmen... ("Jeta e Muhammedit", Londr, 1877)

    Nuk mund t pajtohemi me Sir William Muir-in n lidhje me faktin se Aliut "i mungonte energjia pozitive q do ta kishte br at nj prhaps efektiv t Islamit". N t gjith krizat e Islamit, pikrisht ai u zgjodh pr t`i kryer detyrat m t rrezikshme, t cilat i kreu n mnyr t prsosur. Edhe si misionar, Aliu ishte i pashoq. Nuk kishte ndr ndjeksit e Profetit ndonj q ishte m efektiv se ai n prhapjen e Islamit. Ai ua shpalli publikisht paganve mekkas, 40 vargjet e para t kapitullit t nnt t Kur`anit, si misionar i Islamit dhe si prfaqsues i t Drguarit t Zotit. Ishte pikrisht Aliu, ai q i konvertoi n Islam t gjith fiset e Jemenit. Muhammedi e kishte rritur Aliun si t ishte djali i tij dhe sikur atij t`i mungonte dika, me siguri Muhammedi do ta dinte. Por ai e shpalli Aliun ndihms (vezir), pasardhs dhe mkmbs t tij, ndonse askush n at koh nuk mund ta parashikonte t ardhmen e Islamit. Kjo flet qart pr besimin e palkundur q Profeti i Islamit e kishte tek ky djalosh katrmbdhjet vjear.
    Aliu sht simbol i shpress dhe i aspiratave t Islamit. N revolucionin e madh, q Muhammedi e shpalli n "darkn e t afrmve", ai e mobilizoi dinamizmin, idealizmin dhe entuziazmin e rinis, t cilat u mishruan tek Aliu. Dy gjra ndodhn n kt dark. Gjja e par ishte se Profeti e shpalli Islamin hapur dhe Islami pushoi s qeni nj "lvizje e nntoks" dhe doli n siprfaqe. N darkn me t afrmit e tij, Muhammedi e kaloi pikn pas t cils nuk kishte m kthim. Kishte ardhur koha q ai ta shpallte mesazhin e Islamit prtej fisit t tij, s pari Kurejshit t Mekkes, pastaj arabve dhe m n fund, gjith njerzimit. Gjja e dyt ishte fakti se ai e "gjeti" nj Ali, i cili ishte mishrimi i guximit, devotshmris dhe vendosmris, i vlefshm "sa njmij shpata".

    Thuhet se disa dit pas darks s dyt pr t afrmit, Muhammedi u ngjit n kodrn Safa, afr Qabes dhe thirri:

    "O bijt e Fehrit, o bijt e Loit, o bijt e Adit dhe i gjith Kurejshi! Ejan ktej e m dgjoni. Kam dika shum t rndsishme pr t`ju thn."

    Shum nga ata q e dgjuan, erdhn. Pastaj ai vazhdoi: "Do m besonit vall, sikur t`ju thoja se nj ushtri rri fshehur pas ksaj kodre dhe po bhet gati t`ju sulmoj posa t`ju gjej t paprgatitur?" T gjith than se do t`i besonin sepse nuk e kishin par asnjher t gnjente. "N sht ashtu..", vazhdoi Muhammedi, "..ather m dgjoni me kujdes! Zoti i Qiejve dhe i toks m ka urdhruar q t`ju paralajmroj pr kohrat e liga q do t vijn. Por n bhi t kujdesshm, do t shptoni nga dnimi i prjetshm.." Kur arriti ktu, Ebu Lehebi, i cili gjendej mes dgjuesve, ia preu prsri fjaln dhe tha: "T marrt mortja! A pr kt na e more kohn? S`duam t t dgjojm. Mos na thirr edhe njher!"

    Q nga ajo koh, Ebu Lehebi vazhdimisht u prpoq ta pengonte Profetin kudo q t shkonte ai. Po t lexonte pjes nga Kur`ani ose t thoshte dika, ai menjher ia ndrpriste fjaln ose ironizonte me t. Kt urrejtje ndaj Islamit, ai e ndante me t shoqen, Umm Xhemil. Q t dy u mallkuan nga Zoti n Kur`an (shih kapitullin e 111-t t Kur`anit).

    Vazhdon...

  3. #3
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-07-2019
    Vendndodhja
    Ballsh
    Postime
    117
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Pr: Ritregim i historis s Islamit dhe muslimanve

    9. Muslimant e hershm dhe prndjekja e tyre

    Ndonse Ebu Lehebi shum shpesh i shprndante njerzit q mblidheshin pr ta dgjuar t Drguarin, n Mekke ishte prhapur fjala n lidhje me t dhe shum njerz po flisnin pr Islamin. M t menurit n mesin e tyre pyesnin: "`sht kjo fe drejt t cils po na fton Muhammedi?" Kjo fliste pr kuriozitetin e tyre n lidhje me Islamin dhe bri q disa prej tyre t prpiqeshin pr t kuptuar m shum. N ditt n vijim, Muhammedi bri prpjekje t shumta pr t`u folur n publik mekkasve. Por Ebu Lehebi dhe bashkpuntori i tij, Ebu Xhehli, bn `mos pr ta penguar nga nj gj e till, ndonse nuk arritn ta thenin vendosmrin e Muhammedit.


    Muhammedi e kuptoi se puna e tij nuk do t ishte e leht. E dinte se do t prballej me shum pengesa dhe se do ta kishte prball kundrshtimin e ashpr t idhujtarve. Por ai u mbshtet tek Zoti pr t`i tejkaluar t gjitha kto. Ajo q u kishte sjellur arabve ishte nj msim i uditshm dhe i pashoq. Askush prej tyre nuk kishte dgjuar m par dika t till. Ai u thoshte arabve q t mos i adhuronin ata idhuj t pajet, t cilt vet i krijonin prej guri ose prej druri dhe t cilt nuk kishin kurrfar fuqie pr t`u dhn dika ose pr t`u marr. Ai u tha se duhet ta adhuronin Allahun, Zotin e vetm t universit. Gjithashtu u tha se n syt e Krijuesit t tyre, t gjith ata ishin t barabart dhe se po t bheshin musliman, do t ishin vllezr t njri-tjetrit.

    Ai dshironte ta riorganizoj shoqrin arabe. Doktrina e re, t ciln e solli me kt qllim, n vend t gjakut, e bnte besimin shtyll t shoqris. Por arabt ishin t rritur n "kanunet" e traditave pagane dhe besonin fort n strukturn fisnore t shoqris. Pr ta "gjaku" ishte themeli i organizimit shoqror. Andaj n kndvshtrimin e tyre, nse besimi e shtypte gjakun n kt sistem t ri, kjo do t sillte shkatrrimin e gjith strukturs shoqrore arabe.

    Prve ksaj, Muhammedi i ftoi t pasurit ta ndanin pasurin e tyre me t varfrit dhe me nevojtart. T varfrve, sipas tij, u takonte nj pjes nga prona e pasanikve. Ky lloj dhnieje, do t krijonte nj baraspesh t pasuris n shoqri. Shum nga arabt e pasur ishin fajdexhinj, ose thn m sakt: "prbindsha t fajdes". Ata ishin pasuruar duke u huazuar para t varfrve me nivele shum t larta interesi. T varfrit asnjher nuk arrinin t`i paguanin borxhet e tyre dhe prandaj bheshin shrbetor ekonomik t t pasurve. Pr arabt e pasur, ndarja e pasuris pikrisht me kta njerz, t cilt deri tani i kishin shfrytzuar, ishte krejt e papranueshme. Duke u krkuar q ta ndanin pasurin e tyre me t varfrit, Muhammedi i kishte prekur n sedr.

    T gjitha kto ide ishin t huaja pr arabt. N t vrtet, ato ishin revolucionare. Por duke prhapur ide t tilla revolucionare, Muhammedi e provokonte rendin e vjetr shoqror. Ndr m t ashprit n reagimin kundr tij ishin fisi i Umajjadve, nga Kurejshi. Pjestart e ktij fisi ishin flamurtart e fajdexhinjve dhe "kapitalistve" t Mekkes dhe njherrit edhe "priftrinjt" e panteonit pagan. Tek Muhammedi dhe tek mesazhi i Islamit, ata shihnin nj krcnim pr rendin e tyre social, t themeluar n forc dhe privilegje. Andaj atyre u vinte mir ta vazhdonin kt status quo. N vitet n vijim, ata do t ishin kryesuesit e nj lufte t vendosur kundr Islamit dhe njherit edhe armiqt m kokfort t ksaj feje.

    Por n mesin e Kurejshit kishte edhe t till q i plqyen kto ide t reja, t sjellura nga Muhammedi, t prmbledhura nn emrin Islam. Shum prej tyre nuk i rezistuan dot bukuris s ktyre ideve dhe i pranuan ato.


    Ndr muslimant e hershm ishin Jasiri, e shoqja Sumejje dhe i biri Ammari. Ata ishin familja e par, gjith antart e t cils e kishin pranuar Islamin duke e prbr familjen e par muslimane.

    Islami ishte n veanti trheqs pr klasat e shtypura t Mekkes. Kur pjestart e ksaj klase shoqrore bheshin musliman, e shihnin se n jetn e tyre pagane kishin qen t nnmuar dhe t shkelur nga aristokracia mekkase. Por Islami u falte atyre vetbesim dhe u mundsonte t gjenin nj krenari t re brenda vetes. Pjesa m e madhe e muslimanve t par ishin "t varfr dhe t dobt". Por kishte edhe disa pasanik n mesin e tyre, ndr t cilt bien n sy Hudhajfa bin Utba dhe Akram ibn Ebi`l-Arkami. Po ktij grupi i takojn edhe ata t cilt Ebu Bekri i solli drejt Islamit: Osmani, Talha-ja, Zubejri, Abdurrahman ibn Aufi, Sa`ad ibn Ebi Vakkasi dhe Ebu Ubejde ibn Xherrahu. T gjith ishin pjestar t fiseve t ndryshme t Kurejshit.

    N fillim, me sa duket, pagant aristokrat t Mekkes e shihnin m shum me tallje prpjekjen e Islamit pr t`u njohur publikisht, sesa me urrejtje. Por me rritjen e ksaj lvizjeje t re ata ndjen se idet e Muhammedit ishin vrtet "t rrezikshme" dhe se nuk kishte asgj pr t qeshur. Ata insistonin se strgjyshrit e tyre i kishin adhuruar idhujt pr shekuj me rradh dhe me kt e argumentonin faktin se idhujtaria ishte nj gj e drejt. Andaj nuk mund t`i lejonin Muhammedit q t`ua prishte kt besim.

    Por `ishte m e keqja, Muhammedi nuk ndalej vetm me t kritikuarit e idhujtaris. Akoma m t rrezikshme dhe t frikshme pr Umajjadt, ishin idet e tija pr drejtsi ekonomike dhe shoqrore, gj q i krcnonte me shkatrrim kshtjellat e privilegjeve t tyre dhe t hierarkis s krijuar n rendin shoqror t t kaluars. Ata ia bn t qart se nuk do t`i dorzonin privilegjet e tyre dhe se do t`i mbronin me do kusht.

    Megjithat, ideja e cila ishte m e padurueshme pr aristokracin e "vetshpallur" t Kurejshit ishte koncepti i Muhammedit se pjestart e klasave t shkelura t shoqris, shum prej tyre skllevr ose ish-skllevr, tani t kthyer n musliman, ishin t barabart me ta. T barabart me Kurejsht e lavdishm dhe t fuqishm! Thelbi i jets s tyre ishte krenaria dhe arroganca kurse barazia me skllevrit ose ish-skllevrit e tyre, ishte pr ta e pamendueshme. Ata ishin t obsesionuar me mitin e "superioritetit" t tyre kundrejt t tjerve.

    Duke e prhapur doktrinn "heterodokse" t barazis s skllavit me t zotin, t t pasurit me t varfrin e t arabit me jo-arabin, duke i mohuar pretendimet pr superioritet vetm pr hir t prejardhjes dhe duke thn se n syt e Zotit, statusi i nj besimtari ishte shum m i lart se ai i t gjith jobesimtarve t bots, Muhammedi kishte kryer nj "krim kundr popullit" pr Kurejshin. Kurejsht adhuronin shum idhuj dhe njri prej tyre ishte edhe raca e tyre. Prkundr ksaj, Islami krejtsisht e zhvlerson krenarin racore. Sipas Kur`anit Fisnik, t gjith njerzit jan pasardhs t Ademit, i cili nuk ishte tjetr vese nj grusht pluhur. Iblisi (djalli, satana) u b i mallkuari i Zotit pikrisht pr arsyen se mendonte se prejardhja e tij "e lart" ishte superiore ndaj prejardhjes s "ult" t njeriut. "Njeriu", tha ai, "u krijua nga dheu por un, u krijova nga zjarri.." Kjo ndjenj superioriteti, duke u mbshtetur vetm n prejardhjen e gjakut t tyre, sht kritikuar ashpr nga Islami. Kjo fe e ka zhvleftsuar krejtsisht rndsin e racs, kombsis, ngjyrs dhe privilegjeve dhe ua ka ndaluar muslimanve t`i ndajn njerzit sipas gjakut ose sipas prkatsis s tyre gjeografike.

    Sipas Kur`anit, njeriu m i vlefshm sht muttakiu, gjegjsisht ai i cili e do Zotin dhe i bindet prher. N Islam, dshmia e vetme e karakterit t nj njeriu sht dashuria e tij ndaj Krijuesit. T gjitha prcaktimet tjera t jets individuale t njeriut jan t pakuptimta. Por si u tha edhe m sipr, Kurejshi, mbase nga paaftsia e tyre intelektuale, nuk ishte i gatshm t pranonte ide t tilla. Pr ta, kto ide ishin t barabarta me blasfemin dhe ishin krejtsisht t papranueshme. Dhe kur e kuptuan kt, ata vendosn se jo vetm q duhej ta kundrshtonin Muhammedin, Profetin e Islamit, por edhe ta shkatrronin kt "herezi" t quajtur Islam, prpara se t lshonte rrnj e t forcohej. Ata udhhiqeshin nga krenaria e tyre dhe nga dshira e tyre pr t`i dhn nj goditje t till Muhammedit dhe Islamit.

    Me kt vendim, fisi i Kurejshit i shpalli luft Muhammedit, pr t`i mbrojtur idhujt e tyre si dhe sistemin e tyre shoqror dhe ekonomik. Mekkeja ishte n gjendje lufte... Kurejsht e filluan kampanjn e tyre kundr Islamit duke i dhunuar dhe duke i prndjekur muslimant. N fillim kto sulme ishin kryesisht tallje n publik dhe ofendime. Por me kalimin e kohs, idhujtart filluan q kt dhun ta prcillnin nga fjalt n veprat e tyre. Nga frika e hakmarrjes s fisit t tij, ata nuk e dhunuan fizikisht Muhammedin, por nuk hezituan t`i sulmonin muslimant e klasave t ulta. Pr nj koh t gjat, ishin pikrisht kta musliman t varfr q e vuajtn prndjekjen dhe dhunn e Kurejshit.

    Ibn Is`hak

    Pastaj Kurejshi i provokonte njerzit kundr ndjeksve t t Drguarit. Secili fis i prndiqte njerzit e tij q ishin br musliman, duke i rrahur pr t`i kthyer nga feja e tyre. Zoti e mbrojti t Drguarin nprmjet xhaxhait t tij (Ebu Talibit), i cili sapo i pa kto veprime t Kurejshit, i mblodhi t gjith Hashimitt dhe bijt e Abdul Muttalibit, dhe u krkoi ta mbronin Muhammedin. T gjith u pajtuan prve Ebu Lehebit. ("Jeta e t drguarit t Zotit")


    Disa nga viktimat e prndjekjes


    Bilalli, ishte skllavi etiopian i Umejje bin Khalafit. Umejje dhe idhujtart e tjer e torturuan at nn diellin e nxeht t Mekkes me metoda q shkonin prtej kufijve t durimit njerzor. Por Bilalli ishte i mbrojtur nga fuqia e tij e brendshme, t ciln s`e humbi kurr. Dashuria pr Zotin dhe pr t Drguarin e Tij i mundsuan t`i duronte kto dhimbje. Ebu Bekri e bleu at nga i zoti dhe ia fali lirin. Kur i Drguari emigroi pr n Medine, e shpalli Bilallin muezzin (thirrs t ezanit) t par t Islamit. Zri i tij i fort dhe i bukur jehoi npr Medine me thirrjen "Allah-u-Ekber" (Zoti sht m i madhi). N vitet n vijim, kur lirimi i gjith Gadishullit Arabik prfundoi, i Drguari i Zotit e shpalli Bilallin, prgjegjs t arks shtetrore.

    Khabab ibn el-Arati ishte nj i ri njzet vjear, i cili e pranoi Islamin. Ai ishte robi i fisit Zuhra. Kurejsht e torturuan at me dit t tra. Ai u shprngul drejt Medines bashk me Profetin. Suhaib ibn Sinani ishte zn rob nga grekt dhe ishte shitur. Kur u b musliman, pjestart e Kurejshit e rrahn ashpr por nuk ia lkundn dot besimin. Ebu Fukaiha ishte skllavi i Safvan bin Umejjes. Ai e pranoi Islamin bashk me Bilallin dhe njsoj si ai, u trhoq zvarr npr rrn e shkrettirs me kmbt e lidhura pas nj kafshe. Edhe at e bleu Ebu Bekri dhe ia fali lirin. Ebu Fukaiha u shprngul drejt Medines bashk me Profetin por vdiq para betejs s Bedrit.

    Lubina ishte nj robresh e Mumil bin Habibit. Emin Davidari, n veprn e tij "Imazhe nga jeta e Profetit" (botuar n Kairo, 1968), thot se Umar ibn Khattabi, q m von do t bhej Kalifi i dyt i muslimanve, e torturoi at dhe kurdoher q ksaj torture i jepte nj pushim, thoshte:

    "Nuk ndalova ngase m dhimbsesh por ngase u lodha t t rrahuri..."

    Pas nj pushimi t shkurtr, ai vazhdonte me rrahjen. Ebu Bekri e bleu edhe at dhe ia fali lirin. Zunajra ishte nj robresh tjetr muslimane. Kur e shpalli besimin e saj, Umar ibn Khattabi dhe Ebu Xhehli, e rrahn at me rradh derisa u verbua. Autori Emin Davidar, thot se asaj iu kthye shikimi vite m pas. Kt shrim ata ua mveshn "magjive" t Muhammedit. Edhe Zunajran e bleu Ebu Bekri dhe ia fali lirin. Prve ktyre, kishte edhe t tjer musliman, t cilt ndonse nuk ishin skllevr, ishin shum t varfr e t dobt. Edhe ky grup psoi nga torturat e mekkasve. Ndr ta sht Ammar bin Jasiri dhe prindrit e tij. Ky i fundit u dallua n mesin e ndjeksve t Profetit pr diturin e tij dhe ishte njri ndr hafidht (njerz q i din prmendsh Kur`anin) e par t Islamit. Pas shpalljes s nj vargu, ai e dgjonte nga i Drguari dhe e regjistronte n kujtesn e tij.


    Prcillet se kur u shpall kapitulli "Rahman" (kapitulli i 55-t), i Drguari i pyeti ndjeksit e tij se cili prej tyre do t shkonte n Qabe pr t`ua recituar publikisht idhujtarve. Abdullah ibn Mesudi u paraqit si vullnetar, shkoi n Qabe dhe e lexoi me z kapitullin e ri t shpallur. Pas vet t Drguarit, Abdullah ibn Mesudi ishte njeriu i par, i cili e lexoi me z Kur`anin n Qabe, para nj publiku q e urrente Islamin dhe q bri `mos q ta ndalonte e ta heshtte.

    Ibn Is`hak

    Jahja bin Urvan bin Zubejri m prcolli nga gjyshrit e tij se pas t Drguarit t Zotit, njeriu i par q e lexoi me z Kur`anin brenda Qabes ishte Abdullah ibn Mesudi... ("Jeta e t drgurit t Zotit")


    Nj pjestar tjetr i ktij grupi t muslimanve t varfr ishte Ebu Dher Giffariu. Ai i takonte fisit Giffar, i cili jetonte nga plakitjet. Nga disa udhtar, kuptoi se nj profet i ri ishte shfaqur n Mekke, i cili i ftonte njerzit t largoheshin nga idhujtaria, ta adhuronin nj Zot t vetm, t mos gnjenin dhe t mos i varrosnin t gjalla vajzat e tyre. Atij i plqyen kto ide dhe udhtoi drejt Mekkes pr t par n ishin t vrteta fjalt q thuheshin pr t.

    N Mekke ishte i huaj. Kishte dgjuar se Muhammedi kishte krijuar shum armiq duke e sulmuar idhujtarin arabe dhe pr kt arsye kishte frik t`i pyeste njerzit n lidhje me t. Kshtu e kaloi gjith ditn duke ndenjur nn hijen e Qabes dhe duke i vshtruar kalimtart. N mbrmjen e ksaj dite, Aliu kaloi aty pran dhe e vrejti se Ebu Dheri ishte i huaj. E ftoi pr dark dhe Ebu Dheri e pranoi ftesn e tij, duke i zbuluar njkohsisht se prse kishte ardhur. Aliu, i gzuar nga fjalt e t huajit, e oi at n prani t t Drguarit, prejt t cilit Ebu Dherri e msoi Islamin. Pr t, si Islami ashtu edhe i Drguari ishin shum trheqs. Kjo bukuri e Islamit e magjepsi dhe ai e pranoi fen e r. Gjja e par q bri Ebu Dherri ishte mohimi publik i idhujtaris. Ai shkoi n Qabe dhe thirri:

    "S`ka Zot tjetr ve Zotit dhe Muhammedi sht i Drguari i Tij.."

    Dhe si mund t pritej, idhujtart e sulmuan dhe filluan ta rrihnin. Ai i shptoi ktij sulmi fal ndrhyrjes s Abbas-it, xhaxhait t Profetit. Ai u tha mekkasve se Ebu Dherri i takonte fisit Giffar, npr territorin e t cilit kalonin karavant e tyre drejt veriut. Po t`i bnin dika ktij njeriu, fisi i tij do ta ndrpriste rrugn pr n Siri. Ebu Dherr Gifariu ishte njri nga njerzit m t pazakont n historin e Islamit. Ai ishte nj njeri sypatrembur dhe shum i sinqert e i drejtprdrejt n fjalt e tija. Pr t, Muhammedi thoshte:

    "Qielli s`ka mbuluar nj njeri m t sinqert se Ebu Dherri."


    Frika nga dhuna e Kurejshit nuk i ktheu kto shpirtra t shenjt dhe heroik nga pranimi i tyre i Islamit dhe la gjurm t thella n historin e ksaj feje. Ndr muslimant e hershm ishte edhe Masab ibn Umari, nj kushri i babait t Muhammedit. Shum vite m von, n Beslidhjen e par t Akabas, banort e Jethribit do t`i krkonin Profetit q t`u drgonte nj msues t Kur`anit dhe pikrisht ai do t ishte zgjedhja e Muhammedit. Kjo gj e bri at "zyrtarin" e par t Islamit. Ai ishte poashtu edhe flamurtari i ushtris muslimane n betejn e Uhudit, n t ciln ra dshmor.

    Nse ndonj pjestar i nj familjeje mekkase e pranonte Islamin, ai prjashtohej prjetsisht nga familja e tij, pa shpresn se mund t kthehej nj dit. Pr kt arsye, shum mekkas e shihnin Islamin si nj "forc ndarse", e cila i shkatrronte familjet e tyre dhe shum nga ata vendosn se duhet ta parandalonin prhapjen e ktij fenomeni. Por ata nuk gjetn ndonj mnyr efektive pr ta ndalur Islamin, prve prdorimit t dhuns. Ata e shihnin se sikur t mos vepronin sa m shpejt dhe me vendosmri, nuk ishte aq e largt dita kur do shtpi e Mekkes do t kthehej n fushbetej t pjestarve t saj q e ndiqnin fen e vjetr dhe atyre q e kishin pranuar Islamin.

    Kishte edhe t till n mesin e mekkasve, q mendonin se Muhammedi i bnte gjith kto gjra vetm nga ambicja e tij pr pushtet. T gjith u mblodhn dhe krkuan nj zgjidhje, q do t`i sillte nj fund t shpejt ktij problemi. Pas nj diskutimi t gjat, vendosn q Utba, njri nga prijsit e Kurejshit, t takohej me Muhamemdin dhe t prpiqej ta bindte pr t`u trhequr nga rruga e tij. Utba ishte i njohur pr aftsin e tij pr t`i bindur njerzit. Ai e thirri t Drguarin dhe i tha:

    "O Muhammed! Mos e mbill farn e urrejtjes dhe ndarjes mes arabve. Pusho s mallkuari perndit dhe perndeshat, t cilat strgjyshrit tan i kan adhuruar pr shekuj dhe q ne i adhurojm sot. N sht pushteti qllimi yt, ne jemi gati t t pranojm ty si sovran t Mekkes. N do pasuri, mjafton t na thuash dhe ne do t`ta falim at q t krkosh. Dhe n do grua nga ndonj familje fisnike, vetm thuaja emrin dhe ne menjher do t`t martojm me t."

    Muhammedi i dgjoi t gjitha fjalt e Utbes por n vend q t shfaqte interesim pr gjrat q i ofroi ky i fundit, vetm ia lexoi me z kapitullin "Sexhde" (kapitull 32-t i Kur`anit), q ishte shpallja m e re hyjnore. Kur mbaroi me leximin, Utba u kthye tek Kurejshi dhe u tha se duhej ta linin t qet Muhammedin dhe t mos e ngacmonin m tej. Ai gjithashtu u tha se sikur Muhammedi t dshtonte n misionin e tij, Kurejshi nuk do t humbte gj por sikur t`ia dilte mban, ata do t kishin hise n fuqin dhe n lavdin e tij. Por Kurejshi nuk i pranoi kshillat e Utbes pr t qen t prmbajtur ndaj Muhammedit dhe ndjeksve t tij. Ata vazhduan me prndjekjen e muslimanve si m par dhe gjith kohs u prpoqn pr t gjetur nj metod m t mir pr ta ndaluar hovin e Islamit sepse dhuna q ushtronin nuk jepte fryte.

    Muhammedi ishte i mbrojtur nga xhaxhai i tij Ebu Talibi dhe pr sa koh q t ishte gjall ky i fundit, pagant nuk do t guxonin ta preknin. Disa prej tyre menduan se mund ta bindnin Ebu Talibin q ta trhiqte mbrojtjen e tij nga Muhammedi, n emr t solidaritetit fisnor. N fund t fundit, solidariteti i fisit ishte nj gj tepr e rndsishme, q as Ebu Talibi nuk mund t mos e mendonte edhe prkundr dashuris s madhe q ushqente pr t nipin. Kurejshi drgoi tek Ebu Talibi nj grup t prbr nga figurat kryesore t fisit. Kta i krkuan Ebu Talibit q n emr t solidaritetit fisnor t Kurejshit, ta trhiqte mbrojtjen e tij nga Muhammedi, i cili po e shkatrronte at.

    Por Ebu Talibit as q i kalonte npr mendje q ta linte Muhammedin t pambrojtur. Ai vetm sa i knaqi t drgurit e Kurejshit me fjal t bukura dhe me lvdata, pr t`i kthyer m n fund duarbosh. Edhe kta t fundit e kishin t qart se kjo prpjekje ishte nj dshtim i rradhs pr ta por nuk u dorzuan dhe bn nj tjetr prpjekje pr ta prishur marrdhnien mes Ebu Talibit dhe Muhammedit. Nj delegacioni ri u drgua tek Ebu Talibi bashk me nj t ri t pashm, t quajtur Ammara ibn Velid, t cilin ia ofruan Ebu Talibit t bhej djali i tij n shkmbim t Muhammedit.

    Ebu Talibi duhet t ket qeshur me kt "tregti" t Kurejshit. A mund vall t besonin se ai do t`ua jepte djalin e tij q ta vrasin dhe n vend t tij, ta merrte njrin nga bijt e tyre? Ideja ishte qesharake por Ebu Talibit, me delikatesn e tij, i ktheu prsri me duar t zbrazura. Me kt, dshtoi edhe prpjekja e dyt e Kurejshit pr ta br Ebu Talibin ta dorzonte Muhammedin. Kur u zgjuan nga ndikimi i ksaj prpjekjeje t fundit, e kishin kuptuar tashm se prpjekjet paqsore pr ta zgjidhur problemin ishin t pamundura. Andaj vendosn t mernin masa m drastike. T mllefosur sa m s`ka, prijsit e Kurejshit morn nj qndrim m t ashpr dhe i drguan Ebu Talibit nj delegacion t tret. Krkesa e tyre ishte dorzimi i Muhammedit. Prijsit i than Ebu Talibit se kishte dy zgjedhje: ose do t`ua dorzonte Muhammedin ose do t`i shijonte pasojat e nj refuzimi t till.

    Ebu Talibi ishte nj njeri fytyrqeshur dhe i hareshm por kjo dit ishte nj dit e errt pr t. E dinte se Kurejshi e kishte shum seriozisht ksaj rradhe. Andaj e thirri Muhammedin dhe i rrfeu pr ultimatumin e Kurejshit dhe shtoi:

    "O shpirti i xhaxhait! Mos m ngarko me nj barr q sht prtej fuqis sime!" Muhammedi ia ktheu: "Xhaxha, dije se sikur Kurejshi t ma falte diellin n dorn e djatht dhe hnn n t majtn, nuk do pushoj s shpalluri Njshmrin e Zotit. N kt rrug, o do t`ia dal mban dhe Islami do ngadhnjej o do t vdes duke u prpjekur."


    Qllimi i Ebu Talibit nuk ishte ta pengonte Muhammedin nga shpallja e Islamit por ta shihte vendosmrin e tij. Prgjigja e hapur dhe e vendosur e Muhammedit e la t knaqur dhe i tha:

    "Shko biri im dhe bj `t duash! Askush s`ka pr t t prekur.."

    Sir William Muir

    ...por mendimi se mbrojtsi i tij mund ta linte n balt, e pushtoi Muhammedin, ai filloi t qante dhe u ngrit pr t dal. Ather Ebu Talibi i thirri: "O djali i tim vllai! Kthehu prap!" Muhammedi erdhi prap pran tij dhe Ebu Talibi i tha: "Shko n paqe, nipi im, dhe thuaje fjaln q do. Pr Zotin, asnjher s`kam pr t ln vetm." ("Jeta e Muhammedit", 1877)

    Vazhdon...

  4. #4
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-07-2019
    Vendndodhja
    Ballsh
    Postime
    117
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Pr: Ritregim i historis s Islamit dhe muslimanve

    Muhammed Husejn Hajkal

    Ebu Talibi tha: "Shko nipi im dhe thuaje at q do. Pr Zotin s`kam pr t t dorzuar kurr n duart e armiqve t tu..."

    Ebu Talibi ua shpalli vendimin e tij Hashimitve dhe bijve t Muttalibit dhe u foli me lvdata pr pozitn e lart t Muhammedit. Ai u krkoi t gjithve q ta mbronin Muhammedin nga Kurejshi. T gjith u betuan se do ta mbronin prve Ebu Lehebit, i cili e shpalli hapur armiqsin e tij dhe faktin se do t`i bashkangjitej pals tjetr.

    Kurejshi i persekutoi ndjeksit e Muhammedit n t gjitha mnyrat e mundshme. Muhammedi u shptoi ktyre dhunimeve vetm fal mbrojtjes s Ebu Talibit, fisit t Hashimitve dhe bijve t Muttalibit. ("Jeta e Muhammedit")

    T zhgnjyer dhe t dshpruar nga manovrat e Ebu Talibit, durimi i idhujtarve mekkas po harxhohej. Pas dshtimit t prpjekjes s tyre t tret , ata e shfaqn me plot forc zemrimin e tyre dhe filluan t`i sulmonin muslimant e pambrojtur. Qllimi i tyre ishte shkatrrimi i ksaj feje t re nprmjet dhuns dhe friks.

    Viktimat e para t mizoris pagane ishin ata musliman q nuk ishin pjestar t ndonj fisi mekkas. Jasiri, e shoqja Sumejje dhe djali i tyre Ammari, ishin t till. N Mekke ata ishin "t huaj", t cilt nuk e gzonin mbrojtjen e asnj fisi. Q t tre u torturuan nga Ebu Xhehli dhe grupi i tij. Sumejje-ja vdiq derisa e torturonin dhe me kt e fitoi titullin e dshmores s par t Islamit. Pak koh pas saj, edhe i shoqi u torturua deri n vdekje dhe u b dshmori i dyt i ksaj feje. Kurejshi tashm i kishte njollosur duart me gjakun e t pafajshmive. N listn e dshmorve t Islamit, Sumejje dhe i shoqi Jasiri, jan ndr m t lartit. Ata u vran pa ndonj arsye tjetr prve devotshmris s tyre ndaj Zotit dhe dashuris q ushqenin pr Profetin Muhammed. Ata musliman q m von do t vriteshin n betejat e Bedrit dhe t Uhudit, kishin pas vetes nj ushtri q mund t`i mbronte dhe t`i prkrahte. Por Jasiri dhe gruaja e tij nuk kishin ask, nuk ishin t armatosur dhe ishin pa dyshim, martirt m t pambrojtur t Islamit. Duke i sakrifikuar jett e tyre, ata e theksuan vrtetsin e Islamit dhe i dhan forc ksaj lvizjeje. Ata e bn sakrificn dhe martirizimin nj pjes integrale t doktrins islame. Bilalli, Khabab ibn Arati, Suhaib Rumiu dhe t tjer musliman t pambrojtur u shtruan mbi rrn e nxeht dhe u rrahn me kamxhik. Atyre nuk u jepej as buk as uj, duke shpresuar se etja dhe uria do t`i detyronin ta mohonin Islamin dhe t distancoheshin nga Muhammedi.

    Kur pjestart e Kurejshit e gjenin t vetmuar Muhammedin, e sulmonin edhe at. Por nuk e vrisnin dot sepse nj akt i till do t`i fuste n gjak me Hashimitt dhe do t ishte fillimi i nj lufte civile. Nj dit, Muhammedi shkoi n Qabe pr ta lexuar Kur`anin. Teksa lexonte, prnjher e rrethuan idhujtart dhe filluan ta rrihnin. Mbase do ta dmtonin shum m tepr sikur t mos arrinte Harith ibn Ebi Hala, nipi dhe djali i adoptuar i Hatixhes, e cili po kalonte andej dhe ndrhyri pr ta mbrojtur t Drguarin nga dhuna e politeistve.

    Harithi i dboi idhujtart me grushta e me shqelma. Me shum gjasa, edhe ai mbante me vete nj shpat, si t gjith arabt. Por nuk e nxorri shpatn e tij nga kllfi pr t mos derdhur gjak n Qabe. Por gjat konfliktit me idhujtart, njri prej tyre e nxorri nj thik t vogl dhe e plagosi n disa vende. Harithi ra prtok, i mbuluar nga gjaku i tij dhe vdiq nga plagt q morri n gjoks, n shpatulla dhe n tmtha. Ai ishte muslimani i par q u vra n rrethinat e Qabes.

    Ai ishte nj djal shtatmbdhjet vjear i cili jetn e vet e bri mburroj pr t Drguarin e Zotit. Ai ishte viktima m e re e dhuns, gjithmon n rritje, t idhujtarve. Me vdekjen e tij, ai u b dshmori i tret i Islamit. Vdekja e tij n nj mosh aq t re, e zymtoi jasht mase Profetin. Historiant arab jan disi t heshtur n lidhje me kt tem por shum konflikte t prgjakshme duhet t ken ndodhur mes muslimanve dhe idhujtarve prpara se Profeti t shprngulej pr n Medine. Ebu Talibi e mbrojti Muhammedin derisa ishte gjall. Pas vdekjes s tij, kt detyr e morri prsipr i biri, Aliu.

    Aliu ishte akoma nj adoleshent kur u b truproja e Muhammedit. Pas vrasjes s Harith ibn Ebi Hala-s n Qabe, Aliu e shoqroi msuesin e tij kurdoher q ai dilte n rrug dhe prher qndroi mes tij dhe armiqve. Nse ndonj njeri i dhunshm i afrohej n mnyr t dyshimt Muhammedit, Aliu reagonte menjher dhe e largonte prej tij.

    D.S.Margoliouth

    Personat, konvertimi i t cilve n Islam ishte m i mirpritur ishin burrat me trup t fuqishm, sepse shum shpesh duhet t ken ngjar konflikte fizike n Mekke prpara Shprnguljes. Prndryshe, do t ishte krejtsisht e pashpjegueshme se si muslimant arritn t nxirrnin nga rradht e tyre lufttar aq t aft, menjher pas shprnguljes n Medine. Lufttart e aft duhet t kishin ushtruar diku dhe historia nuk flet pr asnj konflikt t jashtm t mekkasve n kt periudh. ("Muhammedi dhe rritja e Islamit", Londr, 1931)

    Mekkeja vrtet nuk kishte luftra t jashtme n kohn para shprnguljes s Profetit n Medine, por beteja dhe konflikte t vogla ngjanin brenda qytetit. Pikrisht n kto "fushbeteja", luani i ri, Aliu, i zhvilloi aftsit e tija luftarake. Kto "beteja" n Mekke ishin nga nj prov pr rolin q do ta luante pas disa vitesh n Medine, gjat konflikteve t armatosura t Islamit me idhujtarin. Ishte poashtu n kto dit para shprnguljes, q Aliu u b "vija e par e frontit" n mbrojtjen e Islamit. N t vrtet, ai do t ishte n t njejtn koh edhe vija e dyt edhe vija e fundit e ksaj mbrojtjeje. Ai sht i vetmi q mbeti i palkundur n kt detyr deri n fund t jets s tij.

    Kurejshi i dhunonte muslimant e pambrojtur n Mekke, me shpresn se ata do ta mohonin Islamin dhe do t trhiqeshin nga rruga e tyre por dshtuan. Asnjri nga kta "varfanjak t dobt" nuk e la Islamin dhe nuk u dorzua. Rrethanat ekstreme mund ta thyejn edhe vendosmrin e njerzve m t fuqishm por muslimant nuk u thyen edhe n koht kur rrethanat i kishin arritur kufijt m t largt. Ishte pikrisht Islami q i mbante t bashkuar. Pr kta musliman t "varfr e t dobt", Islami kishte nj efekt "dehs". Ai u kishte dhn jet, i kishte falur kuptim jetess s tyre, u kishte dhn nj qllim drejt t cilit hapronin dhe u kishte hapur horizonte t reja. Andaj ata nuk i lakmoheshin siguris, rehatis dhe lukseve t jets. Madje disa prej tyre, si Sumejje-ja dhe i shoqi, nuk i lakmoheshin as jets. Ata vdiqn por nuk bn kompromis me t pavrtetn.

    Zoti qoft i knaqur me kto shpirtra fisnik dhe i bekoft ata! Si do t kuptonte m von edhe Kurejshi, besimi dhe vendosmria e tyre ishte po aq i pathyeshme sa `ishte edhe ai i msuesit dhe udhheqsit t tyre, Muhammedit, t Drguarit t Zotit. Ata ishin diamant q Muhammedi i gjeti n gurt e bots. Ata ishin t pakt n numr por t pamueshm n vlern e tyre.

    10. Dy shprnguljet e muslimanve pr n Abisini (vitet 615-616)

    Muhammedi (paqja qoft mbi t dhe mbi familjen e tij) nuk i mbronte dot ndjeksit e tij, ndonse i ndante me ta dhimbjet dhe vuajtjet e tyre, q i prjetonin vetm ngase thonin se "Zoti sht Nj". Kur dukej se dhuna e idhujtarve ndaj muslimanve nuk do t pushonte s shpejti, ai u tha ndjeksve t tij t largoheshin nga Mekkeja dhe t strehoheshin n Abisini (Etiopia e sotme), nj shtet i cili sundohej nga nj mbret i krishter, i njohur pr drejtsin dhe prshpirtshmrin e tij. Pas ktij urdhri, nj grup muslimansh, i prbr nga njmbdhjet burra dhe katr gra, u nisn nga Mekkeja pr n Abisini. N grup binin n sy Osman bin Affani, kalifi i ardhshm i muslimanve, e shoqja Rukajja dhe Zubejr bin Avvami, nj kushri i Profetit. Muhammedi e emroi Osman bin Mazunin, si udhheqs t grupit.
    Ibn Is`hak

    Ndonse ai vet ishte nn mbrojtjen e xhaxhait t tij, kur i Drguari i pa vuajtjet e ndjeksve t tij dhe faktin se nuk i mbronte dot, u tha: "Po t shkoni n Abisini do t ishte m mir pr ju sepse mbreti i atjeshm nuk lejon padrejtsi. Ajo sht nj tok miqsore pr ju, derisa Zoti t`ju shptoj nga kto vuajtje." Pas ksaj, ndjeksit e tij shkuan n Abisini, duke e patur frik idhujtarin dhe duke u strehuar tek Zoti me fen e tyre. Ky ishte hixhreti i par n Islam.. ("Jeta e t Drguarit t Zotit")

    Emigrimi i par ishte n vitin e pest t Shpalljes, q prkon me vitin 616 t ers son. Mbreti i Abisinis i priti mir refugjatt musliman t Mekkes n mbretrin e tij. Ai u dha strehim dhe ata jetuan t qet, t sigurt dhe t lir pr t br adhurim. Pas afro nj viti, muslimant n Abisini dgjuan thashetheme se Kurejshi e kishte pranuar Islamin. Po t ishte e vrtet, ather do t thoshte se nuk kishte arsye q t vazhdonin jetn n ekzil. Malli pr vendin e tyre i kishte kapluar tashm dhe ata u nisn drejt Mekkes. Por kur arritn atje, kuptuan se Kurejshi, jo vetm q s`e kishte pranuar Islamin, por ishte br akoma m i ashpr n prndjekjen e muslimanve. Andaj ata u larguan edhe njher nga Mekka bashk me disa emigrant t tjer q u bashkangjitn. Ksaj rradhe ishin 83 burra dhe 18 gra. Si udhheqs t grupit, Profeti e zgjodhi kushririn e tij, Xhafer ibn Ebu Talibin, vllain e madh t Aliut.

    Emigrimi i dyt i muslimanve drejt Abisinis ishte n vitin e gjasht t Shpalljes, q prkon me vitin 616 t ers son. Kjo shprngulje e dyt pr n Abisini dhe pranimi i tyre miqsor n kt mbretri, e alarmoi Kurejshin. Ata kishin frik se muslimant mund t rriteshin n fuqi duke krijuar aleat t rinj dhe nj dit t ktheheshin n Mekke dhe t`i sfidonin ata. Pr ta parandaluar kt rrezik potencial, ata vendosn t drgonin nj delegacion pr n oborrin e mbretit abisinian pr t`i krkuar q t`i ekstradonte muslimant. Refugjatt musliman, q kishin shpresuar se do t liheshin t qet, u befasuan me ardhjen n kryeqytetin abisinian, t nj t delegacioni nga Mekkeja, t udhhequr nga nj person i quajtur Amr bin As. Ai kishte sjell dhurata t shumta pr mbretin dhe pr kshilltart e tij.

    Kur i pranoi t drguarit e Kurejshit, ata i than mbretit se muslimant n Abisini nuk ishin refugjat por njerz q iknin nga drejtsia dhe ligji dhe me kt pretekst, krkoi q t ekstradoheshin drejt Mekkes. Megjithat, mbreti krkoi ta dgjonte edhe paln tjetr prpara se t sillte nj vendim dhe pr kt e thirri Xhafer ibn Ebu Talibin n pallatin e tij, q t`i prfaqsonte muslimant. Xhaferi bri nj mbrojtje t shklqyer. Ajo q jepet n vijim, sht nj prmbledhje e shkurtr e fjalimit t tij n pallatin mbretror t Abisinis, si pgjigje e pyetjeve t mbretit:


    "O mbret! Ne ishim njerz injorant dhe jetonim si kafsht e egra. T fuqishmit nga mesi yn jetonin duke i shkelur t dobtit. Nuk ndiqnim kurrfar ligji dhe nuk njihnin kurrfar autoriteti prve atij t forcs. I adhuronim idhujt e br nga guri dhe druri dhe nuk dinim asgj pr dinjitetin njerzor. Por pastaj, Zoti, na drgoi si mshir nj t Drguar t tij, i cili ishte njri nga ne. Ai ishte i njohur pr sinqeritetin dhe pr moralin e pastr. Karakteri i tij ishte shembullor dhe vinte nga nj gjak fisnik. Ai na ftoi drejt adhurimit t nj Zoti dhe na ndaloi t`i adhuronim idhujt. Na kshilloi q ta themi t vrtetn e t`i mbrojm t dobtit, t varfrit, vejushat dhe jetimt. Ai na urdhroi t`i nderonim grat dhe t mos bnim shpifje. Ne iu bindm dhe i ndoqm msimet e tija. Shumica e njerzve n tokn ton jan akoma idhujtar dhe jan t zemruar me ne ngase e ndjekim kt fe t re q quhet Islam. Ata filluan t na prndjekin dhe ishte pikrisht dshira pr t`i shptuar ksaj prndjekjeje, q na solli n mbretrin tuaj."

    Kur Xhaferi e mbaroi fjalimin e tij, mbreti i krkoi t lexonte me z disa vargje q iu shpalln Profetit t muslimanve. Si prgjigje, Xhaferi i recitoi disa vargje nga kapitulli "Merjem" (Maria), i 19-t me rradh n Kur`an. Pasi i dgjoi kto vargje, mbreti tha se burimi i tyre ishte i njejt me at t Ungjijve. Pastaj ai shpalli se i besonte fjalt e tija dhe si pr ironi t Amr bin Asit, shtoi se muslimant ishin t lir t jetonin n mbretrin e tij pr sa koh q kishin dshir. Por Amr bin Asi kishte nj strategji tjetr kundr fjalve t Xhaferit, tek e cila kishte shum besim. Ditn tjetr erdhi n oborrin mbretror dhe i tha mbretit q ta trhiqte mbrojtjen e tij nga muslimant me pretekstin se ata e mohonin natyrn hyjnore t Krishtit dhe thonin se ai ishte nj njeri si t tjert. Kur u pyet n lidhje me kt, Xhaferi u prgjigj:

    "Besimi yn pr Jezusin sht ajo q na ka msuar Zoti dhe i Drguari i tij. Ai sht nj rob i Zotit, nj Profet i Tij, nj Shpirt nga Ai dhe Urdhri i Tij i drejtuar Maris, virgjreshs s pastr.."

    Mbreti ia ktheu: "Jezusi sht pikrisht i till si e prshkrove ti dhe asgj m tepr.." Pastaj duke u folur muslimanve, tha: "Shkoni n shtpit tuaja dhe jetoni t qet. Kurr nuk kam pr t`ju dorzuar n duart e armiqve tuaj." Ai refuzoi t`i ekstradonte muslimant, ia ktheu dhuratat Amr bin Asit dhe i lejoi t largohej.

    Washington Irving

    N mesin e refugjatve pr n Abisini, ishte Xhaferi, djali i Ebu Talibit dhe vllai i Aliut dmth. kushriri i Muhammedit. Ai ishte nj njeri me gojtari t fort dhe me nj pamje t hijshme. Qndroi prpara mbretit t Abisinis dhe ia shpjegoi doktrinat e Islamit ashtu si u kishte hije. Mbretit, i cili ishte nj i krishter nestorian, iu dukn aq t afrta kto doktrina me ato t besimit t tij dhe aq t kundrta me idhujtarin e Kurejshit, sa jo vetm q nuk i dboi, por i morri akoma m shum nn mbrojtjen e tij dhe duke ia kthyer dhuratat Amr bin Asit, i krkoi t largohej nga pallati. ("Jeta e Muhammedit")


    Muslimant qndruan n Abisini pr vite me rradh dhe jetuan t qet. Pas trembdhjet vjetsh, n vitin e shtat pas Hixhrit (628 e.s), u kthyen, por tashm jo n Mekke por n Medine. Arritja e tyre prkon me pushtimin e kshtjells s Hajberit nga muslimant. Xhafer ibn Ebu Talibi ishte prijsi i atyre q kishin emigruar drejt Abisinis n vitet 615 dhe 616. Ai sht i vetmi nga Hashimitt q u largua nga Mekkeja. T gjith t tjert nga kjo familje mbetn n Mekke.

    Montgomery Watt

    Prve dy prjashtimeve, t gjith muslimant e hershm q mbetn n Mekke (dhe nuk emigruan drejt Abisinis) u takonin pes fiseve, n krye t t cilve ishin Hashimitt. Ky grup ishte nj form e ringjallur e "Lidhjes s t Virtytshmive". Pr kt arsye, ishte zemra e opozits kundr tregtarve t mdhenj, me praktikat e tyre monopoliste. ("Muhammedi, Profet dhe burr shteti", 1961)

    11. Hamza e pranon Islamin (viti 615)

    I Drguari i Zotit, Muhammedi, ndonse i sigurt nn mbrojtjen e xhaxhait t tij Ebu Talibit, nuk ishte i mbrojtur nga ofendimet dhe talljet e idhujtarve. Kurdo q t gjenin nj mundsi pr ta ngacmuar, ata e prdornin deri n fund. N nj rast, Ebu Xhehli e gjeti vetm dhe e ofendoi me fjal t ndyra. Po kt mbrmje, Hamza ibn Abdul Muttalibi u kthye nga gjuetia dhe robresha e tij i tregoi pr ofendimet e Ebu Xhehlit ndaj Muhammedit dhe pr durimin e ktij t fundit, t cilin e kishte dshmuar me syt e saj. Hamza ishte lufttar, gjuetar dhe ishte pak i interesuar pr shtjet e prditshme t qytetit. Por sjellja e Ebu Xhehlit ndaj nipit t tij e zemroi aq shum, sa e morri harkun e tij dhe shkoi n mbledhjen e Kurejshit ku Ebu Xhehli ua rrfente ndodhit e dits, miqve t tij. Hamza e goditi me harkun e tij n kok, ia gjakosi ballin dhe tha:

    "Edhe un u bra musliman."

    Kjo ishte nj sfid pr Ebu Xhehlin, i cili kuptoi se heshtja ishte m e mir se trimria dhe pr kt arsye nuk iu prgjigji Hamzs, duke i ndaluar edhe miqt e tij.

    Betty Kelen

    Xhaxhai i Muhammedit, Hamza ishte nj njeri i fuqishm dhe m i spikaturi nga Kurejshi pr luft dhe pr sporte. Kohn e kalonte kryesisht n gjueti n kodrinat rreth Mekkes. Nj dit, kur u kthye nga gjuetia me harkun q i varej n krah, robresha e tij i tha se Ebu Xhehli e kishte ofenduar nipin e tij.


    Durimi i Hamzs kishte arritur n pikn e fundit. Atij i plqente Muhammedi, ndonse shpesh nuk e kuptonte. Me t shpejt shkoi n Qabe, ku e pa Ebu Xhehlin duke ndenjur mes shoksh. E ngriti harkun e tij t rnd dhe i dha nj t goditur n kok. "Do ta ofendosh prap sikur un t`i bashkangjitem fes s tij?", i brtiti, duke i shfaqur muskujt e tij t fuqishm prpara hundve t Kurejshit. Hamza u b musliman dhe kjo i dha fuqi fes. Pas ksaj, disa prej Kurejshit ishin m t kujdesshm kur e quanin Muhammedin poet... ("Muhammedi, i Drguari i Zotit", 1975)

    Hamza u b nj musliman i devotshm dhe nj lufttar i Islamit. Ai ishte shok lufte i nipit tjetr t tij, Aliut dhe ishin pikrisht kta t dy, q i vran shumicn nga prijsit e Kurejshit n betejn e Bedrit, e cila do t bhej pas disa vitesh. N betejn e Uhudit, Hamza e vrau n dyluftim, flamurtarin e dyt t paganve dhe pasi ata sulmuan, ai u fut n mesin e tyre duke i shkatrruar. Derisa ishte duke i shprndar rradht e tyre, u godit me shtiz nga Vahshiu, nj skllav abisinian. Vahshiu ishte sjell n fushbetej nga Hindi, gruaja e Ebu Sufjanit dhe nna e Muavijes, vetm pr kt qllim. Hamza ra n tok dhe vdiq n vend.

    Pas disfats s muslimanve, Hindi dhe disa t tjer nga Mekka, i coptuan trupat e muslimanve. Ajo e preu barkun e Hamzs, ia nxorri mlin dhe e hngri. Gjithashtu ia preu edhe hundn, vesht, duart e kmbt dhe t gjitha i vari n nj "qafore" me t ciln hyri n Mekke si me nj trofe t lufts. Muhammedi u pikllua jasht mase pr vdekjen dhe pr masakrimin e trupit t nj besniku t till t Islamit si ishte Hamza. Atij ia fali titujt "Luan i Zotit" dhe "Prijs i Dshmorve".

    Hamza e pranoi Islamin n vitin e pest pas Shpalljes.

    12. Konvertimi i Umarit n Islam (viti 616)

    Ndodhia m e rndsishme e vitit t gjasht pas Shpalljes ishte kalimi i Umar ibn Khattabit, kalifit t ardhshm, n Islam. Deri ather, ai kishte qen njri nga armiqt m t ashpr t Islamit dhe t Muhammedit dhe nj persekutues i madh i muslimanve. Historiani modern egjiptian, Emin Davidari, thot se urrejtja e Umarit ndaj Islamit dhe armiqsia e tij me Muhammedin, mund t krahasohej vetm me urrejtjen dhe armiqsin e xhaxhait t tij, Ebu Xhehlit.

    Thuhet se nj dit, n zemrim e sipr, Umari vendosi ta vras Muhammedin dhe me kt ta shuaj zjarrin e Islamit prgjithmon. Me kt qllim ai doli nga shtpia e tij. Si u tregua edhe m sipr, n kt koh, muslimant mblidheshin n shtpin e Arkam ibn Ebi Erkamit, pr t`i br adhurimet e tyre. Sapo kishin filluar t mblidheshin kur njri prej tyre e pa Umarin q po afrohej drejt shtpis me shpatn e tij n dor. N gjendje paniku, i lajmroi t tjert por Hamza, i cili gjendej n mesin e tyre, i siguroi se sikur t vinte me qllim t mir, ather nuk do t kishte probleme dhe sikur t vinte pr t keq, ather vet ai do t prballej me t dhe me shpatn e tij do ta dbonte. Ndodhi ajo q nuk pritej dhe Umari e pranoi Islamin. Rrfimi thot se Umari shkonte drejt shtpis s Arkamit me qllim q ta vriste Muhammedin kur nj kalimtar i rastit e ndaloi dhe i tregoi se motra e tij dhe dhndri ishin br musliman. Ai i tha se do t ishte m mir sikur t vinte rregull n shtpin e tij m par dhe pastaj t ndrmerte vepra t tilla t mdha si vrasja e Muhammedit.

    Muhammed Husejn Hajkal

    Umari u nis pr n shtpin e Arkamit me qllim q ta vriste Muhammedin, ta shptonte Kurejshin nga kjo barr, t`ia rikthente unitetin e mparshm dhe t siguronte respekt pr perndit t cilat Muhammedi i kishte ofenduar. Rrugs pr n Mekke ai e takoi Nuajm ibn Abdullahun. Pasi kuptoi se pr ku ishte nisur Umari, Nuajmi i tha: "Pr Zotin, e ke gnjyer veten o Umar. A mendon se bijt e Abdul Menafit do t`t ln gjall sikur t`ua vrassh t birin, Muhammedin? Prse nuk kthehesh m mir n shtpin tnde dhe t vsh rend n t m par?" ("Jeta e Muhammedit")

    Umari u zemrua jasht mase me t dgjuar se e motra dhe dhndri ishin br musliman. Menjher ndrroi rrug dhe u nis pr n shtpin e t motrs pr t kuptuar si qndronte puna. Pyetjeve t tija, e motra i prgjigjej turbullt dhe pa i thn ndonj gj t qart.

    Ibn Is`hak

    Umari erdhi deri n dern e shtpis t t motrs, derisa Khabbabi ia msonte asaj kapitullin "Ta Ha" dhe kapitullin "..dhe kur dielli ta humb shklqimin.." (kapitulli Takvir). At q muslimant e lexonin, ishte "mbeturin" pr idhujtart. Kur Umari hyri brenda, e motra e kuptoi qllimin e tij dhe i fshehu flett prej t cilave lexonin. Khabbabi u largua me t shpejt nga shtpia. Umari e pyeti pr at q kishte dgjuar dhe ajo i tha se kishte qen vetm nj bised mes tyre... ("Jeta e t Drguarit t Zotit")

    Umari u zemrua edhe m me kt gnjeshtr t t motrs dhe e goditi n fytyr. Nga goditja, asaj filloi t`i rridhte gjak nga goja, gj q e bri Umarin t ndaloj. Pr nj ast u duk sikur zbutej dhe ia krkoi asaj flett q t`i lexonte. Ajo e ndjeu kt ndryshim tek ai por i tha: "Ti je nj idhujtar i pist dhe nuk mund t t lejoj ta preksh Fjaln e Zotit." Umari shkoi menjher, u pastrua, u kthye prap dhe i lexoi vargjet e Kur`anit. Pastaj shkoi n shtpin e Arkamit, ku e pranoi Islamin. Sir William Muir thot se konvertimi i Umarit ndodhi rreth vitit t gjasht t misionit t Profetit. Ai shton:

    Konvertimi i Umarit ndodhi n muajin Dhul Hixhxhe, muaji i fundit i vitit. N at koh, besimtart ishin 40 burra dhe 10 gra. Sipas disa shnimeve t tjera, ishin 45 burra dhe 11 gra. ("Jeta e Muhammedit", botim i vitit 1877, fq.95)

    Umari ishte 35 vje kur u b musliman.

    Muhammed Husejn Hajkal

    Asokohe, Umar ibn Khattabi ishte nj njeri i pjekur, tridhjet e pes vje.("Jeta e Muhammedit")

    Shum musliman pretendojn se me konvertimin e Umarit, Islami fitoi fuqi t reja dhe se muslimant shptuan nga dhuna e paganve. Sipas tyre, q nga ajo koh muslimant mund t dilnin nga vendet ku fshiheshin dhe t faleshin hapur n rrethinat e Qabes. Disa madje thon se ishte vet Umari q i nxorri ata nga vendstrehimi i tyre dhe se pas ksaj, ata nuk patn frik nga Ebu Xhehli.

    Muhammed Husejn Hajkal:

    Muslimant q u kthyen nga Abisinia e bn kt pr dy arsye. E para, Umar ibn Khattabi ishte konvertuar n Islam pas largimit t tyre. Me t, ai solli n kampin musliman, po at vendosmri dhe fuqi, me t ciln m par kishte luftuar kundr muslimanve. Ai kurr nuk e fshehu konvertimin e tij dhe nuk u shmangej idhujtarve. Prkundrazi, ai e shpalli hapur konvertimin e tij dhe e sfidoi Kurejshin. Ai nuk ishte prkrahs i fshehjes s muslimanve dhe i lvizjes s tyre t fsheht nga njra an e Mekkes n tjetrn si dhe nga organizimi i fsheht i ceremonive t adhurimit, larg nga sulmet e Kurejshit. Umari filloi t luftonte me Kurejshin q n astin q iu bashkangjit Islamit, duke shkuar n Qabe pr t br adhurim, n shoqri t ndonjrit prej muslimanve q i bashkangjitej. ("Jeta e Muhammedit")

    Por kto pretendime interesante nuk jan t prkrahura me dshmi. Dhe nse do t`i shihnim dshmit, do t shfaqej nj imazh krejtsisht i kundrt. Disa pretendime jan akoma m ekstravagante. Pr shembull, historiani egjiptian, Emin Davidar, n librin e tij "Imazhe nga jeta e t Drguarit t Zotit", shkruan se konvertimi i Umarit ishte nj goditje vdekjeprurse pr Kurejshin. Ajo q n t vrtet u shfaq me konvertimin e Umarit, ishte nj val e re dhe e papar dhune q u drejtohej muslimanve. Prpara konvertimit t tij, ishin t rrezikuar vetm ata musliman q ishin t pambrojtur por pas konvertimit t Umarit, asnjri nga muslimant dhe madje as vet i Drguari, nuk ishin t mbrojtur nga sulmet e idhujtarve.

    Muhammed Husejn Hajkal

    Derisa ishin n ekzil n Abisini, ata dgjuan se pas konvertimit t Umarit, Kurejshi kishte pushuar s prndjekuri Muhammedin dhe ndjeksit e tij. Sipas nj rrfimi, vetm disa prej tyre u kthyen n Mekke kurse sipas nj tjetri, q t gjith. Kur arritn atje, pan q Kurejshi vazhdonte me persekutimin e muslimanve edhe m ashpr se m par. Pa mundur ta duronin kt persekutim, nj pjes e tyre u kthye n Abisini kurse nj pjes hyri n Mekke gjat mbrmjes dhe u fsheh. ("Jeta e Muhammedit", Kairo, 1935)


    Por kjo nuk ishte e gjitha. Pas ksaj kohe, Muhammedi, i Drguari i Zotit, nuk do t mund as t jetonte n Mekke. Pak me tepr se nj jav kishte kaluar nga konvertimi i Umarit, kur Muhammedi dhe e gjith familja dhe fisi i tij, u detyruan t largoheshin nga Mekkeja. Andaj, sht e paprshtatshme me faktet, teoria se me konvertimin e Umarit, muslimant u rehatuan dhe se nuk kishin nevoj m t fshiheshin nga idhujtart.

    S. Margoliouth

    ...nuk kemi asnj shnim n lidhje me ndonj rast kur Umari ka shfaqur trimri, ndonse jan t shumta rastet e ashprsis dhe uris s tij pr gjak. N betejn e Hunejnit, ai iku dhe n nj rast tjetr, iu fal jeta nga nj armik zemrmir. ("Muhammedi dhe rritja e Islamit", 1931)

    Profesor Margoliouth flet pr nj rast kur nj armik bujar ia fali jetn Umarit. Me shum gjasa bhet fjal pr betejn e Hendekut gjat rrethimit t Medines. N at betej, Ali ibn Ebu Talibi e pati vrar n dyluftim gjeneralin mekkas Amr ibn Abd Vudd, me ka edhe shokt e ktij t fundit nisn t largoheshin e t iknin prtej hendekut. Kur po trhiqeshin, Umari u prpoq ta przinte nga pas njrin prej tyre. Ky kalors q ishte duke u trhequr, kishte dgjuar se Aliu asnjher nuk i sulmonte ata q trhiqeshin nga pas dhe e kuptoi se nuk ishte Aliu q e ndiqte. Kur e ktheu kokn dhe e vrejti Umarin q vinte drejt tij, befas e ktheu kalin dhe Umari ndaloi i ngrir n vend. Kalorsi q e njihte Umarin, i tha:

    "Sikur t mos i kisha premtuar sime m se nuk do t vrisja kurr nj nga Kurejshi, tani do ishe i vdekur. Ji falenderues asaj dhe mos harro se ta fala jetn."

    Duhet theksuar se Hamza e pati pranuar Islamin nj vit para Umarit dhe e kishte shpalluar konvertimin e tij duke e goditur me harkun e tij Ebu Xhehlin, dajn e Umarit. Askush nuk pret nga Umari q ta ndjek shembullin e Hamzs dhe ta godas dajn e vet, por nuk ekziston ndonj shnim i historis q flet se Umari e ka goditur ndonj idhujtar pr shkak t ofendimit q ky i fundit i ka br t Drguarit t Zotit. Pr m tepr, kur Hamza e pranoi Islamin dhe ia gjakosi hundt Ebu Xhehlit, vet Umari ishte akoma nj idhujtar. Ishte detyra e tij, q n emr t "solidaritetit fisnor", ta sfidonte Hamzn dhe ta mbronte nderin e vllait t nns s tij. N fund t fundit, sipas shum pretendimeve, ai ishte m i guximshmi, m i frikshmi dhe m kokforti nga njerzit e Mekkes. Po t ishte i till, kush tjetr n mos Umari, duhej ta sfidonte Hamzn? Por nj sfid e till nuk erdhi kurr...

    13. Bojkoti ekonomik dhe shoqror kundr Hashimitve (vitet 616-619)

    Vitt t gjasht t Shpalljes po i afrohej fundi. Pagant kishin shpenzuar tashm tre vjet n betejn e tyre kundr Islamit. Ata kishin shfaqur nj armiqsi dhe dhun t pashoqe ndaj tyre por kishin arritur shum pak rezultate. I kishin prdorur t gjitha armt kundr muslimanve, duke nisur nga prpjekja pr t`i korruptuar deri tek prpjekja pr t`i bindur, nga talljet dhe ofendimet deri t krcnimet dhe prdorimi i dhuns, por t gjitha pa ndonj rezultat konkret. Fuqia e besimit t muslimanve i kishte ln t dshpruar. Dshtimet e tyre t vazhdueshme i detyruan q ta rivlersonin situatn e Muhammedit dhe t Islamit dhe disa prej tyre u prpoqn ta shihnin problemin nga nj kndvshtrim i ri. Gjat krkimit t tyre pr nj zgjidhje, ata dalngadal e kuptuan se armiku i tyre i vrtet nuk ishte grupi i muslimanve t pambrojtur dhe t varfr n Mekke. E kuptuan se armiku i vrtet i politeistve dhe idhujtarve t Mekkes ishte Ebu Talibi. N fund t fundit, ishte pikrisht ai q e mbronte me ngulm dhe me kujdes Muhammedin dhe Islamin. Vet muslimant, n ann tjetr, nuk kishin fuqi t mjaftueshme pr ta mbrojtur Muhammedin, pr t mos prmendur se ata vet ishin n gjendje t mjerueshme dhe n nevoj mbrojtjeje.

    Suksesi i tyre n identifikimin e armikut t vrtet pati ndikim tek prijsit e Kurejshit dhe u ndihmoi atyre t hartonin nj strategji t re n luftn kundr Islamit.

    Abd-al-Rahman Azzam

    M n fund, oligarkia mekkase vendosi dshprimthi t merte masa kundr Ebu Talibit. Sipas tyre, ai ishte mbrojtsi i vrtet i blasfemis, ndonse akoma prkrahs i sistemit mekkas dhe i pakonvertuar n fen e Muhammedit. Ata vendosn q t`i drgonin nj ultimatum...("Mesazhi i prjetshm i Muhammedit", Londr, 1964)

    N t kaluarn, Kurejshi kishte br prpjekje pr ta izoluar Muhammedin nga fisi i tij dhe shpresonte se do t mund ta bindte ose ta trembte Ebu Talibin q ta trhiqte nga i nipi dhe nga Islamit mbrojtjen e fisit. Po t`ia dilnin mban ta izolonin Muhammedin nga mbrojtja e fisit t tij, ata ishin t bindur se do t mund ta zgjidhnin kt problem kaq kompleks duke e eliminuar Muhammedin. Por Ebu Talibi nuk i lejoi Kurejshit q ta izolonte at. Jo vetm q ai vet qndroi n mbrojtje t nipit t tij, por e aktivizoi gjith fisin e Hashimitve pas vetes. Hashimitt ishin t bashkuar n mbrojtjen e Muhammedit dhe prball ktij uniteti, Kurejshi ishte i pafuqishm pr t br dika.

    Pas shum diskutimesh, prijsit e Kurejshit arritn n prfundimin se pathyeshmria e Hashimitve krkonte masa m drastike dhe vendosn t mos e izolonin vetm Muhammedin por gjith fisin e tij t Hashimitve. Ishte e pashmangshme se do prpjekje pr t`i izoluar Hashimitt do t onte n polarizim t grupeve brenda Mekkes. T gjith n Mekke do t duhet t deklaroheshin "pro" ose "kundr" Hashimitve. Por shum shpejt u pa qart, se n kt konfrontim, Hashimitt do t mbeteshin vetm prball gjith arabve.

    Muhammed Husejn Hajkal

    sht gati e pamundur t paramendohen prmasat e prpjekjeve t Kurejshit pr ta luftuar Muhammedin dhe vendosmria e tyre e palkundur pr vite me rradh. Ata e krcnuan Muhammedin bashk me familjen e tij dhe u talln me t dhe me porosin q kishte sjellur duke i ofenduar edhe ndjeksit e tij. Ata i aktivizuan t gjith poett e tyre q ta kritikonin me fjalt e tyre m t mprehta dhe t`ia drejtonin Muhammedit shprehjet m t pamshirshme. Ata e sulmuan at dhe ndjeksit e tij. U prpoqn ta blenin me para, me pozita e me fuqi, gjra q as njerzit m t fuqishm nuk u rezistojn dot. Kurejshi jo vetm q i dboi ndjeksit e Muhammedit nga shtpit e tyre por ua pengoi edhe tregtin, me qllim q t`i varfronte edhe m. Ata e krcnuan Muhammedin dhe ndjeksit e tij se do t prballeshin me nj luft t prgjakshme. Si nj prpjekje t fundit, ata nisn nj bojkot q kishte pr qllim t`i bnte t vdisnin nga uria... ("Jeta e Muhammedit", Kairo, 1935)

    Disa dit para fillimit t vitit t shtat t Shpalljes, prijs t fiseve t ndryshme t Kurejshit organizuan nj mbledhje solemne n "ndrtesn bashkiake" t Mekkes dhe me koncenzus, e nnshkruan nj dokument sipas t cilit Hashimitt do t prballeshin me nj bojkot shoqror dhe ekonomik, prderisa nuk e dorzonin Muhammedin. Ata u betuan se nuk do t blenin asgj prej tyre dhe se asgj nuk do t`u shisnin. Gjithashtu u ndaluan edhe martesat me pjestart e Hashimitve. Pastaj kt dokument ua drguan edhe fiseve t tjera pr t`u krkuar prkrahje. Kur t gjith fiset e nnshkruan, ky dokument u var n mnyr solemne n murin e Qabes dhe ishte nj provokim i qart.

    Ebu Talibi e shihte qart se nj stuhi po drejtohej nga Hashimitt. Atmosfera n Mekke ishte br aq e tendosur sa Hashimitt ndjeheshin t rrezikuar. Ebu Talibi e shihte se nuk ishte nj ide e menur q t mbeteshin n qytet, ku armiku do ast mund t`ua vinte zjarrin shtpive t tyre. Andaj, pr hir t siguris s fisit t tij, ai vendosi q t largoheshin nga Mekkeja dhe t strehoheshin n nj kanjon n rrethinat e Mekkes, e cila m von do t njihej si "Sh`ib Ebu Talib" (Lugina e Ebu Talibit). Ky vend u ofronte nj mbrojtje natyrore dhe ishte m i sigurt sesa shtpit e tyre n qytet, t cilat nuk ishin t mbrojtura nga sulmet. N ditn e par t vitit t shtat pas Shpalljes, bijt e Hashimit (Benu Hashim) dhe bijt e Muttalibit (Benu el Muttalib) u larguan nga Mekkeja dhe u strehuan n luginn, ku do t jetonin nn rrethim. Do t ishte ky, nj rrethim i gjat...

    Muhammed Husejn Hajkal

    Marrveshja t cilin fiset e Kurejshit e kishin br pr ta bojkotuar Muhammedin dhe pr t`i bllokuar muslimant, vazhdoi t ishte e vlefshme pr tre vjet me rradh... ("Jeta e Muhammedit", Kairo, 1935)

    Marmaduke Pickthall

    Pr tre vjet, Profeti u ngujua bashk me fisin e tij n njrn nga luginat n rrethinat e Mekkes. ("Hyrja e Prkthimit t Kur`anit t Shenjt", 1975)

    Tregimi i ngujimit t Hashimitve sht nj kapitull i lavdishm n epin e Islamit dhe sht prcjellur nga secili historian, q ka shkruar mbi kt tem. Ndr ta:

    William Muir

    Kurejshi krijoi nj lidhje kundr Hashimitve, sipas t cils askush nuk do martohej me grat e tyre, nuk do t`u jepte gra pr martes, nuk do t`u shiste ndonj gj dhe as q do t blinte prej tyre. T gjitha lidhjet me ta do t ndrpriteshin. Kjo ndales u shkrua me kujdes dhe u vulos me tri vula. Kur t gjith u pajtuan me t, dokumenti u var n Qabe dhe me kt iu dha edhe bekimi fetar.

    Hashimitt, t paaft ta kundrshtonin kt qndrim t ashpr publik kundr tyre dhe mbase duke e par qart se ky bojkot ishte vetm prelud i nj lufte t hapur ose i sulmeve tinzare natn, u trhoqn n nj pjes t zbrazur t qytetit t njohur si "Sheb Ebu Talib". Ishte nj lugin e formuar nga grykat e ngushta t maleve, atje ku shkmbinjt e Ebu Kubejsit, ngriheshin n periferin lindore t Mekkes. N lugin hyhej nprmjet nj gryk t ngusht, npr t ciln vshtir kalonte nj deve. N t gjitha ant e tjera, ishte e mbrojtur nga qyteti me shkmbinj dhe me ndrtesa.

    N natn e par t muajit t par t vitit t shtat t profetsis s Muhammedit, Hashimitt, duke prfshir edhe Profetin me familjen e tij, u trhoqn n "distriktin" e Ebu Talibit. Bashk me ta shkuan edhe pasardhsit e Muttalibit, vllai i Hashimit. Ndalesa kundr tyre ushtrohej n mnyrn m t rrept. Shum shpejt, Hashimitt u gjendn t ndar nga drithrat e tyre dhe nga nevojat e tjera themelore. Rezervat e tyre, n harxhim e sipr, t cilat furnizoheshin rrallher me tregti t fshehura, iu afruan fundit. Mekkasit e dgjonin vajin e foshnjave t uritura brenda lugins. Kishte t till nga t afrmit e tyre, q edhe prkundr ndalesave t Kurejshit, u sillnin ushqime fshehurazi. Hakimi, nipi i Huvejlidit, i onte shpesh furnizime halls s tij, Hatixhes, ndonse kjo prpjekje ishte nj rrezik i madh pr t. ("Jeta e Muhammedit", Londr, 1877)

    N fillim t ngujimit, Aliu ishte 16 vje dhe u vu n krye t prpjekjeve pr t gjetur ushqim pr njerzit. Ai e bri kt detyr duke e rrezikuar shum her jetn e tij dhe duke sjellur uj dhe drithra, kurdo q arrinte t`i gjente. Pr nj shtamb uj, i duhej t paguante nj flori dhe ndihej fatlum sikur t mund t gjente kaq. Megjithat, prpjekjet e tija sillnin vetm nj lirim t prkohshm tek njerzit e lugins. Vet Ebu Talibi nuk flinte mbrmjeve. Pr t, siguria e t nipit ishte m e rndsishme se gjithka tjetr. Kur Muhammedin e zinte gjumi, Ebu Talibi e zgjonte dhe e onte n shtratin e njrit prej djemve t tij dhe i urdhronte t birit q t flinte n shtratin e Muhammedit. Pak m von, e zgjonte srish dhe e shtrinte n shtratin e njrit prej djemve t tjer t tij.

    Kshtu e kalonte gjith natn duke ia ndruar vendin Muhammedit nga nj shtrat n tjetrin. Ai i njihte armiqt e tij. Ata ishin kokfort, t pabes, t lig dhe hakmarrs. Pr kt arsye, ai nuk i nnvlersonte. Nse ndonjri prej tyre do t hynte fshehurazi n lugin pr ta vrar Muhammedin, do ta vriste njrin nga djemt e Ebu Talibit. Ebu Talibi dhe e shoqja ishin gjithmon t gatshm t`i sakrifikonin bijt e tyre pr Muhammedin.


    Kishte raste kur Aliu, edhe prkundr prpjekjeve t tija, nuk gjente dot ushqim dhe fmijt mbeteshin t uritur. Por uria ishte tashm gjendja normale e tyre. Kur kishte uj, nnat zienen gjethe n t dhe ua jepnin fmijve t tyre pr t`i qetsuar. Vajit t fmijve t uritur q dgjohej edhe jasht lugins, Ebu Xhehli dhe Umajjadt i prgjigjeshin me t qeshura. Ata knaqeshin me "triumfin" e tyre, me t cilin i bnin t qanin pr buk e pr uj, fmijt e Hashimitve. N kto tre vjet, gjja m e mueshme pr fiset e ngujuara ishte uji. Uji ishte eliksiri i jets dhe t dy fiset (Benu Hashim dhe Benu Muttalib) e mernin at fal Hatixhes. Ajo nga pasuria e saj i jepte Aliut florinj pr t bler uj. Kujdesi i saj pr njerzit e tjer manifestohej n shum mnyra. Ajo i lutej Zotit pr t`i mshiruar t ngujuarit. Lutja ishte strategjia e saj kundr problemeve. Nj strategji e thjesht, e cila solli rezultate.

    Ndonjher, miqt e mbetur t Hashimitve n Mekke u prpoqn pr t "kontrabanduar" ushqim brenda lugins por pagant i kapn dhe e konfiskuan ushqimin. Njri nga miqt e Hashimitve n Mekke ishte Hisham ibn Amr el-Amiriu. Ai u sillte ushqim dhe uj, aq her sa mundej. Koha q kishte zgjedhur pr t`ua dorzuar ushqimin ishte disa or para agimit. Por pas nj kohe Kurejshi e kapi dhe e krcnoi me vdekje sikur t vazhdonte t`u sillte ndihm Hashimitve.

    Nj tjetr mik i fshehur i Hashimitve ishte Hakim ibn Hizami, nipi i Hatixhes. Ai bashk me skllavin e tij i onin ushqime dhe uj Hatixhes, e cila ua shprndante fmijve kto gjra. Ebu`l Buhtariu ishte nj mik i Hakimit. Edhe ai shum shpesh u sillte ushqime Hashimitve. Nj nat teksa po onin nj deve t ngarkuar drejt lugins, u gjendn ball pr ball me Ebu Xhehlin. Ai u tha se do t`ua konfiskonte mallrat dhe deven. N fillim, Ebu`l Buhtariu u prpoq ta bindte me fjal por Ebu Xhehli nuk dgjonte. Ai e bllokoi hyrjen pr n lugin dhe nuk u lejoi t kalonin. Ebu`l Buhtariu u prpoq t kalonte dhe mes tyre filloi nj znk e dhunshme. Konflikte t tilla nuk ishin t rralla n rrethinat e lugins por disa miq t przemrt t Hashimitve, nuk u demoralizuan dhe vazhduan t bnin gjithka pr t`i ndihmuar.

    Hisham bin Amr el-Amiriu, Hakim bin Hizami dhe Ebu`l Buhtariu nuk ishin musliman por ata nuk i shihnin dot fmijt dhe robrit e Hashimitve tek vdisnin nga uria. Andaj kta burra e rrezikuan jetn e tyre pr t sjell ushqim dhe uj n Luginn e Ebu Talibit. Ata nuk krkuan asnj shprblim pr kt vepr t tyre dhe e gjitha q donin ishte siguria e fiseve t ngujuara. Ktu duhet theksuar se urrejtja dhe mllefi i familjes Umajjade t Kurejshit nuk ishte dhe aq kundr muslimanve, sa ishte kundr Hashimitve. Qllimi i tyre prfundimtar ishte shkatrrimi i Islamit. Por nuk mund ta shkatrronin Islamin pa e vrar Muhammedin. Ata bn shum prpjekje pr ta vrar por dshtuan sepse ai ishte gjithmon i paarritshm pr ta. Ai ishte i sigurt n "kshtjelln" q Ebu Talibi dhe Hashimitt e kishin ndrtuar rreth tij. Umajjadt me shum t drejt i shnjestruan Hashimitt si arsyeja kryesore e dshtimeve t tyre n luftn kundr Islamit. Ata kurr nuk i faln Hashimitt pr pengesat q u nxirnin n prpjekjet e tyre kundr Muhammedit.

    N ndrkoh, kishte shum musliman q nuk i takonin fisit t Hashimitve dhe q t gjith qndruan n Mekke gjat ktij ngujimi. Ata nuk shkuan n Luginn e Ebu Talibit bashk me Hashimitt. Thuhet se disa prej tyre ishin t pasur, t fuqishm dhe me ndikim dhe ndonse t gjith pretendonin se e donin Profetin e tyre, asnjri nuk shkoi ta shihte ose ta ndihmonte gjat ktyre tre vjetve. Ata e gzonin rehatin dhe sigurin e shtpive t tyre pr tre vjet me rradh, n nj koh kur Profeti Muhammed, jetonte n tehun e shpats, i rrethuar nga armiqt e tij t etur pr gjak dhe n nj gjendje pasigurie, ku nuk dihej se `tmerre do t sillte dita tjetr pr fisin e tij.

    Ngujimi i Hashimitve prfundoi pas tre vjetsh n vitin 619 t ers son dhe ata u kthyen n Mekke. Dhjet vjet kishin kaluar qkur Muhammedi (paqja qoft mbi t dhe mbi familjen e tij), e kishte nisur misionin e tij. Bojkoti i Kurejshit nuk i solli rezultatet e pritura sepse edhe pas tij, Hashimitt nuk dorzoheshin dhe morali i tyre mbetej i lart. N fund t ngujimit, dorzimi i Muhammedit ishte pr ta po aq i papranueshm sa `kishte qen n fillim. Hashimitt dhe bijt e Muttalibit u kthyen n shtpit e tyre n Mekke pas tre vjetsh. Gjat ksaj kohe, pasurit e mdha t Hatixhes dhe t Ebu Talibit ishin harxhuar. Ata duhej ta rindrtonin jetn nga e para duke i vendosur nj nga nj tullat.

    Nse Kurejshi i dha fund ngujimit t Hashimitve, kjo nuk ishte pr shkakun se qndrimi i tyre kishte ndryshuar. Ata i dhan fund rrethimit sepse faktor t tjer kishin hyr n loj. Rrfimi q do t japim m posht, sht i marr nga burimi m i hershm n lidhje me historin e Islamit, q sht biografia (arabisht: Sira) e Profetit t Islamit nga Muhammed ibn Is`haku. N t prshkruhen ngjarjet q mundsuan kthimin e Hashimitve dhe pasardhsve t Muttalibit n Mekke, pas tre vjetsh ngujimi n Luginn e Ebu Talibit.

    Heqja e bojkotit

    Benu Hashimi dhe Benu Muttalibi ishin n Shi`b (lugin) pr shkak t bojkotit q Kurejshi kishte nisur kundr tyre. Por pastaj, vet disa pjestar t Kurejshit ndrmorn hapa pr ta hequr kt bojkot. Askush nuk u prpoq pr kt gj m tepr se Hisham bin Amri, pr shkak se ishte i biri i njrit nga vllezrit e Nadla bin Hashim bin Abd al Menafit nga ana e tij dhe me kt, ishte i lidhur me Hashimitt. Ai ishte njeri i rndsishm n fisin e tij. Kam dgjuar se derisa dy fiset ishin t ngujuar n lugin, ai u sillte deve t ngarkuara me ushqim deri tek hyrja e ngusht e gryks dhe pasi i lironte i godiste devet q t hynin me vrap drejt lugins. T njejtn e bri edhe disa her t tjera pr t`u sjellur tesha.


    Ai shkoi tek Zuhajr ibn Ebu Umejje ibn Mugire, nna e t cilit ishte Atika, e bija e Abdul Muttalibit, dhe i tha: "A t vjen mir t hash buk e t vishesh kur e di gjendjen e dajallarve t tu? Ato as mund t bjn tregti me dik dhe as t martohen. Pr Zotin, sikur ata t ishin dajallart e Ebu`l Hakem ibn Hishamit (Ebu Xhehlit), e ti t`i krkoje t`i bojkonte, ai kurr nuk do t kishte br nj gj t till." Zuhajri ia ktheu: "Po `mund t bj un Hashim? Un jam ve nj njeri i vetm. Pr Zotin, sikur t kisha t tjer t m prkrahnin, do ta hiqja at bojkot." Hishami i tha: "M ke mua..." "Shko gjej edhe t tjer!", i tha Zuhajri.

    Kshtu Hishami shkoi tek Mutim bin Adij dhe i tha: "A jeni t knaqur q dy fiset e Abdul Menafit t vdesin derisa ju vazhdoni t`i ndiqni Kurejsht? Do t shihni se nj dit do t`ua bjn t njejtn edhe juve." Ai ia dha prgjigjen e njejt si Zuhajri dhe krkoi t gjendej nj i katrt. Kshtu Hishami shkoi tek Abu`l Buhtariu ibn Hishami, i cili krkoi nj t pest, t cilin Hishami e gjeti tek Zama`a bin Esved bin Muttalib, i cili krkoi nj njeri t gjasht por Hishami ia prkujtoi atij farefisnin dhe detyrat q kishte ndaj fisit. Zama`a pyeti n ishin t gatshm t tjert pr t bashkpunuar. T gjith u pajtuan t takoheshin natn afr Huxhunit, mbi Mekke dhe kur u takuan, vendosn t merreshin me punn e bojkotit derisa ta hiqnin nga fuqia.

    Ditn tjetr, kur njerzit po mblidheshin, Zuhajri u vesh, eci shtat her rreth Qabes dhe pastaj tha: "O mekkas! A do t ham e do vishemi kur Hashimitt jan duke vdekur, pa mundur t shesin e t blejn? Pr Zotin, nuk kam pr t`u ndalur derisa ky dokument i poshtr bojkoti t griset!

    Ebu Xhehli brtiti: "Po gnjen. Ai dokument nuk ka pr t`u grisur asnjher.."

    Zama`a ia ktheu: "Ti je gnjeshtari i vrtet. Ne nuk e deshm kt bojkot edhe kur u prpilua n fillim."

    Ebu`l Buhtariu iu bashkangjit: "Zama`a ka t drejt. Ne s`qem t knaqur me t qkur u shkrua dhe nuk jemi t knaqur as tani.."

    Pas tij, shtoi Mutimi: "Q t dy keni t drejt dhe kushdo q thot ndryshe sht gnjeshtar. Qoft Zoti dshmitar se ne distancohemi prej asaj q thuhet n at dokument". M n fund foli edhe Hishami, i cili i prkrahu shokt e tij.

    Pastaj Mutimi shkoi ta merte dokumentin pr ta grisur. Por kur arriti atje e pa se krimbat e kishin ngrn gjith dokumentin prve pjess ku ishte shkruar "Me emrin tnd o Zot!". Kjo ishte formula me t cilin Kurejsht i fillonin shkrimet e tyre. Shkruesi i ktij dokumenti ishte Mensur bin Ikrime-ja."

    Mutim ibn Adij e coptoi pjesn e mbetur t dokumentit t Kurejshit. Copzat u shprndan nga era dhe nuk mbeti asnj gjurm prej tyre m pas. Ishte kjo nj vepr, q krkonte vendosmri dhe guxim. Vendosmri n pretendimin se Hashimitt ishin viktima t padrejtsis dhe guxim pr t`u rebeluar kundr gjith Kurejshit. Kjo vepr e vendosur e tij ishte shenj se ngujimi i Hashimitve kishte marr fund dhe se pjestart e tyre mund t ktheheshin n Mekke. Vet Mutimi, bashk me lufttart e rinj t fisit t tij shkuan me kuajt e tyre drejt lugins, t armatosur deri n dhmb dhe e shoqruan Muhammedin dhe pjestart e dy fiseve t ngujuara, gjat kthimit t tyre n Mekke. Dr. Muhammed Hamidullah, n faqen e dhjet t librit "Hyrje n Islam", t botuar nga Federata Ndrkombtare Islame e Organizatave Studentore, n Salimiah t Kuvajtit (1977), shkruan:

    Pas tre vjetsh, katr ose pes jomusliman, m t njerzishm se t tjert dhe pjestar t fiseve t ndryshme, e shpalln publikisht distancimin e tyre nga bojkoti i padrejt...

    Dr. Hamidullahu e ka shfaqur dshtimin e bojkotit, si nj fryt i njeridashjes s "katr a pes jomuslimanve". Ata, si thot ai, "ishin m t njerzishm se t tjert" dhe ka t drejt. Por a ishin vall edhe m t njerzishm se vet muslimant q jetonin n Mekke? sht e pabesueshme dhe e vrtet se prgjigja e ksaj pyetjeje aspak t kndshme sht pozitive. N fund t fundit, prve ktyre trimave, q ishin t gjith jomusliman, askush tjetr n Mekke nuk u ndje i detyruar q pr hir t njeridashjes, t rebelohej kundr Kurejshit dhe t vepronte n mbrojtje t Hashimitve.

    Nj tjetr gj interesante sht fakti se Zuhajri ndihej i vetm. Kur Hishami pr her t par ia prmendi atij ngritjen e bojkotit kundr Hashimitve dhe e kritikoi se bhej i shurdhr ndaj vuajtjeve t t ngujuarve dhe se dshtonte n t larguarit e ksaj vuajtjeje, ky i fundit ia ktheu:

    Po `mund t bj un o Hisham? Un jam ve nj njeri i vetm. Pr Zotin, sikur t kisha t tjer t m prkrahnin, do ta hiqja at bojkot."

    Prgjigja e Zuhajrit sht intriguese. Prse ndihej se ishte i vetm? Prse nuk mendoi ta merte pas vetes prkrahjen e muslimanve q ishin n Mekke? N fund t fundit, sipas historianve, disa nga muslimant e Mekkes ishin njerz t rndsishm e t pasur dhe kishin ndikim tek idhujtart. Por pr ndonj arsye misterioze, as Zuhajri dhe as shokt e tij, nuk menduan se mund t`i mernin edhe muslimant n "ekipin" q i solli fund ngujimit t Hashimitve. Zuhajri me shok arritn t`i kthenin Hashimitt n qytet. Por me veprn e tyre, ata demonstruan se muslimant q kishin mbetur n Mekke, nuk ishin dhe aq t "pazvendsueshm" pr Muhammedin dhe pr Islamin.

    sht nj paradoks i historis s Islamit fakti se dora q u shtri pr ta grisur dokumentin e bojkotit t Kurejshit kundr Hashimitve, nuk ishte dora e nj musliman por pikrisht e nj "jobesimtari" t quajtur Mutim ibn Adij. As Mutimi dhe as shokt e tij si Hisham ibn Amr, Zuhajr bin Ebu Umejje, Ebu`l Buhtari bin Hisham dhe Zama`a el Esvedi nuk ishin musliman. Por q t pest ishin trima me moral shembullor, t cilt nuk e glltisnin dot padrejtsin q u bhej Hashimitve. Ata nuk u ndaln derisa e solln n vend drejtsin.

    Teknikisht, kta pes trima nuk ishin musliman. Por vetm ata e patn guximin dhe vendosmrin e duhur pr ta mbajtur n kmb nj princip trsisht islamik si sht Drejtsia. Ata e solln n vend drejtsin dhe me kt vepr t tyre, fituan prjetshmri n sagn e Islamit. N ann tjetr, muslimant jo vetm q nuk vepruan dot, por as q protestuan kundr cinizmit dhe arrogancs Kurejshe n ngujimin e Hashimitve. Pr tre vjet me rradh, ata mbajtn nj distanc t sigurt dhe nj heshtje aspak bindse. Me sa duket, veprat e tyre kontrolloheshin vetm nga ndjenja e kujdesit dhe e siguris. Andaj gjith `bn ata, ishte shtyrja e veprimit pr m von dhe vzhgimi nga anash si spektator t painteresuar.

    Vazhdon...

  5. #5
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-07-2019
    Vendndodhja
    Ballsh
    Postime
    117
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Pr: Ritregim i historis s Islamit dhe muslimanve

    14. Vdekja e Hatixhes dhe Ebu Talibit (viti 619)

    Fal trimris s pes burrave nga Mekkeja, Hashimitt tani mund t ktheheshin n shtpit e tyre. Por pikrisht kur kishte filluar disi t prmirsohej gjendja e tyre, pas nj jete t vshtir trevjeare n nj gryk malore, Hatixheja, e shoqja, prkrahsja dhe ndjeksja e Muhammedit dhe bamirsja e t gjith muslimanve u smur dhe vdiq. Gjat gjith jets, ajo kishte jetuar n luks dhe n pasuri por tre vitet e fundit n ngujim kishin qen pr t nj lodhje e teprt e cila tani po jepte pasoja.

    Si u tha edhe m sipr, Hatixheja ishte personi i par, q pranoi se Zoti sht nj dhe se Muhammedi sht i Drguari i Tij pr njerzimin. Nderi dhe lavdia e t qenit besimtarja e par n bot i takon prjetsisht asaj. Ajo e sakrifikoi pr Islamin gjith rehatin e saj, pasurin dhe shtpin q kishte, pr ta sakrifikuar m n fund edhe jetn. Pa dyshim, sikur t jetonte n shtpin e saj t madhe e t rehatshme n Mekke, e rrethuar nga shrbetoret e saja, ajo do t kishte jetuar edhe m gjat. Por ajo preferoi t qndronte pran t shoqit dhe fisit t tij dhe ta ndante me ta barrn e jets. Gjat ngujimit, ajo jo vetm q vuajti nga uria dhe etja por gjithashtu edhe nga vapa e vers dha nga ftohtsia e dimrave. Por askush nuk dgjoi ndonjher t ankohej dhe kurr nuk e pan ta humbte durimin. Pa dallim n kalonin koh t mira ose t vshtira, pa dallim n ishte e pasur ose krejt e varfr, ajo ishte gjithnj me fytyr t qeshur. E till ishte edhe gjat ngujimit. Varfria dhe shkelja kurr nuk e prishn disponimin e saj dhe sjelljen. Pikrisht sjellja e saj ishte nj burim i pashtershm fuqie, rehatie dhe guximi pr t shoqin, n astet m t vshtira t jets s tij.

    Gjat viteve t kaluara n ngujim, Hatixheja e harxhoi gjith pasurin e saj duke bler gjrat e nevojshme si ushqimi, uji dhe veshmbathjet pr fisin e t shoqit. Kur u kthye n shtpin e saj, e gjith pasuria ishte zhdukur dhe kur vdiq, nuk kishte para t mjaftueshme as pr t bler nj qefin. Nj gun e t shoqit u prdor si qefin pr t dhe ajo u varros e mbshtjellur me t.


    Muhammedi nuk u martua me asnj grua tjetr derisa ishte gjall Hatixheja dhe sikur t mos vdiste, mbase kurr nuk do t martohej edhe njher.

    Edward Gibbon

    Gjat 24 vjetve t martess s tyre, burri i ri i Hatixhes nuk e prdori t drejtn e tij pr t`u martuar me nj grua tjetr dhe krenaria dhe butsia e ksaj zonje kurr nuk u ofendua nga prania e nj rivaleje. Pas vdekjes s saj, Profeti e vendosi at n shkalln e katr grave t prsosura, bashk me motrn e Mojsiut, nnn e Krishtit dhe me Fatimen, vajzn e tij m t dashur. ("Rnia dhe shkatrrimi i Perandoris Romake")

    Sir John Glubb

    Hatixheja ishte ndjeksja e par e Muhammedit. Q nga asti i thirrjes s tij t par deri n vdekjen e saj pas nnt vjetsh, ajo kurr nuk u dorzua. Kurdo q ai t ofendohej ose t sulmohej, e dinte se kur t kthehej n shtpi, do t gjente nj fytyr t qeshur e t dashur pr ta rehatuar. Ajo, me qetsin e saj, ishte prher pran tij, q t`ia rikthente guximin dhe t`ia lehtsonte barrn e friks. ("Jeta dhe koha e Muhammedit", Nju Jork, 1970)

    Ibn Is`haku, biografi i Profetit, thot se kur erdhi shpallja e dyt pas nj afati t gjat kohor nga e para, Hatixhes iu drgua nj lvdat hyjnore dhe nj prshendetje nga Zoti. Kjo porosi iu soll Muhammedit nprmjet Xhibrilit dhe kur ai ia prcolli Hatixhes, ajo tha:

    "Zoti sht paqja (selami) dhe e gjith paqja sht prej Tij. Paqja qoft mbi Xhibrilin!"

    Muhammedi prgjithmon e kujtoi Hatixhen me dashuri, me falnderim dhe me mallngjim t thell. Gjat smundjes s saj t shkurtr, ai ndenji gjith natn pa gjum, duke u kujdesur pr t, duke e qetsuar dhe duke iu lutur Zotit. Ai i tha se Zoti i kishte ndrtuar nj pallat nga perlat e Parajss. Vdekja e saj ia mbushi zemrn me dhimbje Muhammedit. Hatixheja vdiq n ditn e dhjet t muajit Ramazan t vitit t dhjet pas Shpalljes. Ajo u varros n Huxhun, n rrethinat e Mekkes. Pas varrimit, vet i Drguari e rrafshoi dheun e varrit t saj.

    Nj muaj pas vdekjes s Hatixhes, Profeti prjetoi nj goditje tjetr me vdekjen e Ebu Talibit, xhaxhait dhe mbrojtsit t tij. Ebu Talibi ishte mburroja e Islamit q nga lindja e ksaj feje. Vdekja e ktyre dy njerzve t dashur, ishte goditja m e madhe q Muhammedi do ta prjetonte n jetn e tij. Kt vit e quajti "Viti i pikllimit". Viti 619 ishte pr Muhammedin nj vit i pikllueshm n m shum aspekte. Vdekja e t dashurve t nj njeriu sht nj shkak natyror i pikllimit. Por n kt rast, vdekja e ktyre dy personave nuk ishte vetm nj prvoj subjektive e Muhammedit. Ai shum shpejt do ta shihte kuptimin e humbjes s tyre me ndodhit q do t vijonin.


    Ibn Is`hak

    Hatixheja dhe Ebu Talibi vdiqn n po t njejtin vit, njri pas tjetrit. Hatixheja kishte qen nj prkrahse besnike e Muhammedit n Islam dhe ai i ndante me t problemet e tija. Me vdekjen e Ebu Talibit, ai humbi forc n mbrojtjen kundr fisit t tij. Ebu Talibi vdiq tre vjet para emigrimit pr n Medine dhe pikrisht ather, Kurejshi filloi ta sulmonte me nj ashprsi, me t ciln s`do t guxonte m par gjat jets s Ebu Talibit. Nj djal i ri madje, i hodhi pluhur mbi kok.

    Hishami prcjell nga i ati Urva, se Profeti nj dit shkoi n shtpin e tij dhe po thoshte: "Kurejshi kurr s`m ka trajtuar kshtu derisa ishte gjall Ebu Talibi. ("Jeta e t Drguarit t Zotit")

    Washington Irving

    Muhammedi shum shpejt e kuptoi se `do t thoshte vdekja e Ebu Talibit, i cili nuk kishte qen vetm nj i afrt i dhembshur por edhe nj mbrojts i vendosur e i fuqishm, fal ndikimit t madh q kishte n Mekke.Pas vdekjes s tij, nuk kishte asgj q t`i ndalte Ebu Sufjanin dhe Ebu Xhehlin nga dhuna e tyre.

    Fati i Muhammedit po bhej gjith m i errt n vendlindjen e tij. Hatixheja, ndihmuesja e tij, mikesha e vetmis dhe besimtarja e devotshme e doktrins s Muhammedit, kishte vdekur. Kishte vdekur edhe Ebu Talibi, mbrojtsi i tij besnik dhe i fort. I mbetur pa ndikimin mbrojts t ktij t fundit, Muhammedi ishte br i huaj n Mekke, i detyruar t fshihet dhe t`u bhet barr atyre, q pr shkak t doktrins s tij po prndiqeshin. ("Jeta e Muhammedit"

    Me fjalin "barr atyre, q pr shkak t doktrins s tij po prndiqeshin", historiani n fjal ka shprehur nj mendim me t cilin nuk mund t pajtohemi. Muhammedi kurr nuk ka qen barr pr t tjert. Pjestart e fisit t tij, Hashimitt, e shihnin si privilegj dhe nder mbrojtjen e tij nga armiqt.

    Sir William Muir

    Sakrificat q Ebu Talibi dhe familja e tij i bn pr hir t Muhammedit, ndonse akoma nuk e besonin mesazhin e tij, flet pr karakterin e tij fisnik dhe bujar. Kto sakrifica flasin n t njejtn koh edhe pr sinqeritetin e Muhammedit. Ebu Talibi nuk do t`i bnte gjith ato gjra pr nj gnjeshtar sepse ishte m se i aft n vlersimin e njerzve.

    Kur ndjeu se jeta e tij po i afrohej fundit, ai e mblodhi familjen, bijt e Abdul Muttalibit, dhe mbasi e la t nipin e tij n mbrojtje t tyre, vdiq i qet. Ai u varros jo shum larg varrit t Hatixhes. Muhammedi vajtoi pr xhaxhain e tij dhe ky vajtim nuk ishte pa shkak. Pr dyzet vjet, ai kishte qen miku i tij besnik, mbshtetja e tij n fmijri, mbrojtsi i rinis s tij dhe kshtjella e tij n vitet n vijim. Vet mosbesimi i tij e kishte rritur ndikimin q kishte. Pr sa koh q ishte gjall Ebu Talibi, Muhammedi s`kishte pse t`u trembej sulmeve dhe dhuns. Por pas tij, nuk kishte njeri q t mund ta mbronte nga armiqt. Nj Hatixhe e dyt mund t gjendej por jo edhe nj Ebu Talib i dyt. ("Jeta e Muhammedit", 1877)

    Sir John Glubb

    I Drguari dha prpjekje t mdha pr ta br Ebu Talibin t`i prsriste dshmit e besimit islam por ky i fundit vetm qndronte i heshtur derisa vdiq. Ebu Talibi sht pr ne nj karakter trheqs. Fjalhapur, besnik dhe simpatik, ai i prballoi vuajtjet, humbjet dhe kontradiktat pr ta mbrojtur t nipin, ndonse nuk i besonte fjalt e tija. Muslimant nuk e konsiderojn at nj hero sepse vdiq si jobesimtar. Megjithat, sikur t mos ishte guximi i vendosur, me t cilin ai qndroi pran t nipit, Islami mbase do t kishte vdekur q n djep.. ("Jeta dhe koha e Muhammedit", Nju Jork, 1970)

    M sipr i kam prcjellur pik pr pike fjalt e Sir William Muir dhe Sir John Glubb. Ata kan ln t kuptohet se Ebu Talibi vdiq si jobesimtar. Sikur t pyeteshin pr kt pretendim, ata do t sillnin argumente nga Sahihu i Buhariut, n t cilin thuhet se kur Ebu Talibi ishte n prag t vdekjes, i Drguari insistonte q t bhej musliman por ai thoshte se dika e till do ta turpronte prpara miqve t tij t Kurejshit.

    Autori (ose autort) e ktij "hadithi" kan harruar dika. Ebu Talibi po vdiste dhe e dinte se nuk kishte pr t`i par m kurr "miqt" e tij nga Kurejshi. Ai e dinte se po shkonte n prani t Krijuesit t tij. N nj ast t till, ai vshtir se do t mrzitej pr kta miq kurejshit. Qllimi i tij kishte qen prher t fituarit e knaqsis s Zotit dhe m shum se `mund ta vrtetonin t tjert me fjalt q tha, ai e vrtetoi me veprat e tija se besimi i tij n Njshmrin e Zotit dhe n misionin e Muhammedit si i Drguar i Tij ishte i fort dhe i palkundur.

    Ai ishte nj besimtar i devotshm i Islamit. Lidhja e tij e fort me Islamin mund t shihet nga vendosmria e tij dhe dshmohet nga logjika e fakteve. Askush nuk mund ta doj Muhammedin dhe idhujtarin njkohsisht. Kto dy dashuri nuk mund t bashkjetojn tek nj person. Dhe n ann tjetr, askush nuk mund ta doj Muhammedin dhe ta urrej Islamin. Dashuria pr Muhammedin dhe urrejtja pr Islamin nuk mund t gjenden n nj vend. Ai q e do Muhammedin, e do edhe Islamin. Dhe as q mund t thuhet se mund ta urresh Muhammedin dhe ta duash Islamin njkohsisht. Nj fjali e till do t ishte absurde.

    N ka dika pr t ciln nuk dyshon askush n historin islame, sht pikrisht dashuria e Ebu Talibit pr Muhammedin. Si u tha m sipr, Ebu Talibi dhe e shoqja Fatima bint Esad, e deshn Muhammedin si i donin fmijt e tyre. Burr e grua, ata ishin gjithmon t gatshm pr t`i sakrifikuar bijt e tyre pr hir t Muhammedit. Nj dashuri e till mund t kishte vetm nj burim, at t besimit tek Muhammedi dhe tek Islami. Gruaja e Ebu Talibit, Fatima bint Esad, gruaja q e rriti Muhammedin, ishte femra e dyt q e pranoi Islamin pas Hatixhes.


    Ebu Talibi ishte tejet krenar q Muhammedi, djali i vllait t tij Abdullahut, ishte zgjedhur n mesin e krijesave t Zotit pr t qen i Drguari i Zotit pr njerzimin. Muhammedi ishte dashuria dhe krenaria m e madhe e Ebu Talibit. Veprat e lavdishme t Ebu Talibit jan nj pjes e pandashme e historis s Islamit. Asnj tregim mbi Islamin nuk do t ishte i plot, sikur n t t mos prshkruhej roli i tij si mbrojts i Muhammedit dhe i Islamit. Veprat e tija jan dshmia m e qart e besimit t tij n Zotin dhe n t Drguarin e Tij.

    Zoti i bekoft robrit e tij t devotshm, Hatixhen, Ebu Talibin dhe t shoqen, Fatima bin Esad. Q t tre ishin "mjetet" me t cilat Ai e forcoi Islamin dhe e mbajti n kmb.

    15. Vizita e Muhammedit n Ta`if

    M se dhjet vite kishin kaluar, qkur Muhamedi (paqja qoft mbi t dhe mbi familjen e tij) kishte filluar ta shpallte Islamin. Suksesi i tij n kto dhjet vite ishte tejet modest dhe kishte rezultuar n konvertimin e rreth 170 vetve (burra dhe gra) n Mekke. Por pas vdekjes t t shoqes Hatixhes dhe xhaxhait t tij Ebu Talibit, dukej se Kurejshi do t`ia merte nga dora edhe kt sukses t pakt q e kish` arritur. Mekkeja kishte qen gjithnj armiqsore ndaj Islamit dhe i Drguari tashm mendonte ta shpallte kt fe n nj qytet tjetr. Qyteti m i afrt ishte Ta`ifi, q gjendej 70 milja (rreth 112 km) n juglindje t Mekkes. I Drguari shkoi n Ta`if diku nga fundi i vitit 619, bashk me Zejd bin Harithen.

    N Ta`if, Muhammedi i ftoi tre prijsit e fiseve t atjeshme t largoheshin nga idhujtaria e tyre, ta njihnin Njshmrin e Zotit, t mos i ndanin njerzit sipas prkatsis s tyre klasore dhe t besonin n barazin dhe vllazrin e t gjith njerzve.

    Prijsit e fiseve t Ta`ifit ishin njrz krenar e mendjemdhenj dhe as q deshn t`i dgjonin fjalt e Muhammedit. Ata e pritn me tallje dhe i lshuan kundr tij fmijt dhe t rinjt e qytetit, t cilt e przun at dhe Zejdin duke u hedhur gur dhe balt. I plagosur dhe i mbuluar me gjak, Muhammedi u largua nga Ta`ifi. Kur tashm kishte dal jasht qytetit, ai ishte pran kolapsit. Fatmirsisht, nj kopshtar e mori n kasollen e tij, ia mbuloi plagt dhe e la t pushonte derisa t ndihej mjaft mir, sa ta vazhdonte rrugtimin e tij npr terrenin e ashpr mes Ta`ifit dhe Mekkes.

    Kur Muhammedi arriti n rrethinat e Mekkes, e ndjeu se nuk mund t hynte aq leht n qytet, tani q Ebu Talibi nuk ishte m gjall pr ta mbrojtur. Armiqsia e idhujtarve ndaj tij e kishte arritur kulmin dhe ai e kuptoi se po t hynte n Mekke i pambrojtur, rrezikonte t vritej. Muhammedi s`mund t hynte n qytetin e tij t lindjes dhe nuk kishte vend tjetr pr t shkuar. `do t bnte vall?

    N kt gjendje t vshtir, Muhammedi u drgoi fjal tre aristokratve t qytetit, duke u krkuar q ta mernin nn mbrojtjen e tyre. Dy prej tyre refuzuan por njri, i quajtur Mutim ibn Adij, iu prgjigj thirrjes s tij pr ndihm. Ishte ky po ai Mutim ibn Adij, i cili m hert, qe rebeluar kundr Kurejshit duke e coptuar marrveshjen e tyre pr ta bojkotuar fisin e hashimitve dhe q i kishte kthyer t dy fiset e ngujuar (Hashim dhe Muttalib) n Mekke, nn mbrojtjen e tij. Mutimi u urdhroi bijve t tij, niprve dhe t gjith t rinjve t fisit, q t`i mbathnin rrobat e lufts. Pastaj, u nis n krye t tyre, me armatim t plot. Ai fillimisht e solli Muhammedin n rrethinat e Qabes, ku Muhammedi eci shtat her rreth e prqark dhe pastaj e shoqroi at drejt shtpis.

    Abd-al Rahman Azzam:

    Asnj nga prijsit e fiseve, prej t cilve Muhammedi krkoi mbrojtje pr t hyr n qytet, nuk pranoi t`i ndihmonte. Vetm nj kryeplak zemrmir n mesin e idhujtarve, i quajtur Mutim ibn Adij, e mori nn mbrojtjen e tij dhe e solli n shtpi. Kshtu, Muhammedi hyri n Mekke nn mbrojtjen e nj idhujtari... ("Mesazhi i prjetshm i Muhammedit", botuar nga "New English Library", Londr, 1964)

    Sir John Glubb:

    N Ta`if, Profetin e przun me gur. Nga frika t kthehej n Mekke, tani q nuk ishte mbrojtja e Ebu Talibit, ai u drgoi porosi disa idhujtarve me emr, duke u krkuar mbrojtje. Dy prej tyre refuzuan por m n fund, Mutim ibn Adij, prijsi i fisit Nufal t Kurejshit, pranoi ta merte nn mbrojtjen e tij. Mngjesin e ardhshm, ai, bashk me bijt dhe niprit e tij doli i armatosur n sheshin qendror rreth Qabes dhe shpalli se Muhammedi ishte nn mbrojtjen e tij. Kjo mbrojtje i mundsoi Muhammedit t kthehej n Mekke. ("Jeta dhe koha e Muhammedit", Nju Jork, 1970)

    Krkesa e t Drguarit pr t hyr nn mbrojtjen e nj jomuslimani si Mutim ibn Adij, prsri na rikthen tek nj pyetje aspak e kndshme n lidhje me qndrimin dhe sjelljen e muslimanve t tjer, gjat gjith ksaj kohe. Prse i Drguari nuk i krkoi mbrojtje ndonjrit prej tyre, ndonse thuhet se kishte mes tyre njerz t pasur dhe me autoritet e madje edhe t till q ishin "ndrra e frikshme" e paganve? Prse i Drguari i krkoi mbrojtje nj jomuslimani dhe as q e mori mundimin t`i informonte muslimant se kishte ndrmend t kthehej n Mekke dhe se kishte nevoj pr mbrojtje?

    Ose nj pyetje tjetr: Prse muslimant nuk shkuan vet deri n hyrje t qytetit q ta shoqronin Profetin e tyre? Ksaj rradhe ata kishin nj mundsi t shklqyeshme pr t`i vrtetuar se ishin t denj pr besimin e tij, ndonse ai mund t`i kishte nnmuar. Por ata s`e shfrytzuan as kt mundsi dhe nuk bn asgj q do t tregonte se ata vrtet mrziteshin pr sigurin e tij.


    Megjithat, Arabia pagane nuk ishte krejtsisht pa heronj dhe pa fisnikri. Kto cilsi ishin t theksuara tek personat si Mutim ibn Adij, Ebu`l Bukhtari dhe disa t tjer. Ata ishin kalorsit e Arabis dhe ishte pikrisht kjo fisnikri, q do ta bnte t famshm vendin e tyre n shekujt n vijim. Edhe muslimant u kan borxh nj falnderim ktyre personave. N fund t fundit, ishin pikrisht ata q e sfiduan Kurejshin, n disa nga astet m kritike t jets s Profetit t Islamit. Duke e br gjith kt, ata nuk u frymzuan nga tjetr gj, prve idealeve t tyre kalorsiake. Ata e konsideronin se ishte detyra e tyre q t`i mbronin t pambrojturit.

    Dshtimi n Ta`if ishte pikllues pr t Drguarin dhe ai e dinte se po t mos ishte intervenimi heroik i Mutim ibn Adij, ai mbase kurr nuk do t mund t kthehej n Mekke. Nj vzhguesi t zakonshm mund t`i dukej se Profeti i kishte arritur kufijt e durimit njerzor. Prparimi i Islamit kishte stagnuar dhe e ardhmja nuk dukej shum premtuese.

    Por a do t`i dorzohej Muhammedi dshprimit dhe sulmeve t ashpra t idhujtarve? Do t ishte m se e natyrshme sikur t ndodhte kshtu. Por nuk ndodhi. Ai kurr nuk humbi shpres nga mshira e pafundme e Zotit. E dinte se vepronte n rrug t Tij dhe nuk kishte aspak dyshim se Ai do ta shptonte nga kjo gjendje e pashpres dhe se do ta onte drejt suksesit dhe lumturis.

    Pikrisht n njrin nga astet m t pashpresa t jets s tij, Muhammedi, Profeti i Islamit, mbase si shprblim pr refuzimin e tij pr t`u dorzuar para dshtimeve, u ngrit drejt qiejve, nga Zoti. Zoti e nderoi t Drguarin e Tij me Isra-n dhe Miraxh-in. Isra quhet udhtimi i tij i nats nga "Xhamia e Shenjt" (Qabe) drejt "Xhamis s largt" ("Xhamia el-Aksa" n Jerusalem) kurse Miraxh sht ngritja e tij drejt qiejve. Isra dhe Miraxhi ishin parashenja t ndodhive t mdha historike q do t pasonin, ndonse at ast, ishte shum e vshtir t shpresohej nj gj e till.

    N kuptimin mistik, Miraxhi i referohet prpjekes s vazhdueshme t individit kundr t ligs, q gjithmon i ka rniet e ngritjet e veta. Por sikur individi t jet i sinqert ndaj vetes dhe i sinqert n besimin e tij n Zotin, sht pikrisht Zoti q do t`i fal fitore kundr t ligs. Tregimi i Miraxhit, pra, sht nj simbol i prshtatshm i rrugtimit shpirtror t njeriut gjat jets s tij. Hapi i par i udhtimit sht morali dhe ajo ndjenj prgjegjsie pr mirqenien e prgjithshme t njerzve t tjer. sht nj shrbim ndaj Zotit duke u shrbyer krijesave t Tij, me nj vetdije t vazhdueshme t pranis s Tij. Isra-ja prmendet n vargun e par t kapitullit t shtatmbdhjet t Kur`anit:

    Lavdi i qoft Zotit, q e oi robin e Tij natn, nga xhamia e shenjt n xhamin m t largt, rrethinn e t cils e kemi bekuar, q t mund t`ia tregonim disa nga dshmit Tona...


    Isra-ja dhe Miraxh-i ndodhn n natn e njzet e shtat t muajit Rexheb (muaji i shtat i kalendarit islamik), n vitin e dymbdhjet t Shpalljes, gjegjsisht nj vit para shprnguljes s Profetit nga Mekkeja n Medine.

    16. Horizontet e reja t Islamit

    Qyteti Jethrib gjendej n nj oaz 250 milja (rreth 400 km) n veri t Mekkes. N vitin 620, gjasht banor t Jethribit shkuan pr pelegrinazh n Mekke. Pas nj takimi t rastsishm me Muhammedin, ata e pranuan Islamin dhe i treguan t Drguarit se Jethribi ishte n prag t trazirave t mdha, q mund t fillonin do ast dhe t shkaktonin nj luft civile. Ata e shprehn mendimin e tyre se i Drguari i Zotit mund ta rikthente paqen n Jethrib dhe i premtuan atij se do t ktheheshin vitin e ardhshm pr ta takuar srish. Ky ishte fillimi i Islamit n Jethrib.

    Kur kta gjasht musliman t rinj u kthyen n Jethrib, ata u treguan t afrmve dhe miqve pr Islamin dhe gjetn shum njerz, q dshironin t msonin m shum pr t. Vitin e ardhshm, kur erdhi stina e pelegrinazhit, dymbdhjet banor t Jethribit, bashk me ata gjasht t vitit t kaluar, erdhn n Mekke. N mesin e tyre kishte edhe dy gra. Ata u takuan me t Drguarin e Zotit n vendin e quajtur Akabe. Ai ua shpjegoi kushtet e besimit islam dhe ata t gjith e pranuan Islamin. N t njejtn koh, ata u betuan se do t`i bindeshin. Ky rast njihet si "Beslidhja e par e Akabes"

    Kta musliman t Jethribit u betuan se:

    kurr nuk do t`i gjenin t barabart Zotit
    nuk do ta adhuronin ask prve Tij
    kurr nuk do t vidhnin dhe kurr nuk do ta plakisnin dik
    kurr nuk do t`i vrisnin foshnjat e tyre femra
    kurr nuk do t`i ofendonin t tjert
    kurr nuk do t bnin shpifje ndaj grave
    do t ishin prher t sinqert e t pastr
    do t`i bindeshin Zotit dhe t Drguarit t Tij
    do t`i qndronin besnik t Drguarit prgjithmon

    Muslimant e ri t Jethribit krkuan nga i Drguari q t drgonte me ta ndonj msues pr n Jethrib, i cili do t`ua msonte Kur`anin dhe principet e Islamit. Ai e drgoi Mas`ab ibn Umajrin, q ishte kushriri i t atit. Misioni i Mas`abit ishte tejet i suksesshm dhe shum familje t Jethribit e pranuan Islamin. Kjo ishte hera e par q Muhammedi zgjodhi nj zyrtar. Profesor Margoliouth thot se Mas`ab ibn Umajri ishte zyrtari i par i Islamit.




    Beslidhja e dyt e Akabes

    N vitin 622, shtatdhjet e pes banor t Jethribit erdhn n Meke, gjat stins s pelegrinazhit. I Drguari u takua me ta n Akabe, n vendin e njejt ku ishte takuar me grupin prej dymbdhjet vetsh, nj vit m par. Edhe kta shtatdhjet e pes burra e gra e pranuan Islamin. Ata iu betuan t Drguarit dhe e ftuan at n Jethrib. Xhaxhai i t Drguarit, Abbas ibn Abdu`l Muttalibi gjendej atje. Ai u foli jethribasve me kto fjal:

    "Muhammedi sht nj njeri i respektuar tek njerzit e tij. Nse do t`i qndroni pran, n t mir e n t keqe, ather mereni pr n Jethrib. Nse jo, harrojeni kt pun."

    Njri nga prijsit e jethribasve ishte Bera`a ibn Maruri, i cili tha:

    "Kur ishim fmij, lodrat tona ishin shpatat e shtizat.." Nj tjetr prijs nga Jethribi, Ebu`l Haithamiu, ia preu fjaln t parit dhe tha: "O i Drguar i Zotit! do t ndodh kur Islami t rritet dhe t bhet i fuqishm? A do t largohesh ather nga Jethribi dhe t kthehesh n Mekke?"

    Muhammedi buzqeshi dhe tha: "Jo! Gjaku juaj sht gjaku im dhe gjaku im sht gjaku juaj. Q sot, ju jeni t mijt dhe un jam i juaji. Kurr s`kam pr t`u ndar prej juve." Muslimant e Jethribit mbetn t knaqur nga premtimi i Muhammedit dhe u kthyen n Jethrib, pr ta prhapur Islamin n mesin e njerzve t tyre. Islami filloi t rritej me shpejtsi n Jethrib dhe kur tashm dukej se besimi i ri kishte filluar t lshonte rrnj n qytet, i Drguari u urdhroi musliman t prndjekur, t largoheshin nga Mekkeja. Duke iu bindur ktij urdhri, muslimant filluan t largoheshin nga Mekkeja n grupe t vogla dhe t vendoseshin n shtpit e tyre t reja n Jethrib.

    Beslidhja e dyt e Akabes sht nj gur kilometrik n historin e Islamit. Ky rast ishte "spiranca" me t ciln anija e trazuar e Islamit fitoi qetsi, pas nj periudhe trembdhjetvjeare t kaluar n detin e turbullt t paganizmit arab.

    17. Hixhri (Shprngulja)

    Kur pjesa m e madhe e muslimanve ishte larguar nga Mekkeja dhe ishte vendosur n Jethrib tashm, idhujtart e Mekkes kuptuan se sikur Islami t lshonte rrnj t forta n veri t tyre dhe t bhej i fuqishm, do t prbnte nj rrezik t madh pr interesat e tyre tregtare n Siri. Ata e shihnin Islamin si nj rrezik q po rritej n veri. Andaj, organizuan nj mbledhje n godinn "bashkiake" t Mekkes, pr t krkuar nj zgjidhje, q do t`i jepte fund ktij rreziku. Pas nj diskutimi t gjat, ata u pajtuan se mnyra e vetme pr t shptuar nga ky rrezik ishte vrasja e shkaktuesit t saj, Muhammedit, i cili ndodhej akoma n Mekke. Kjo ide sillte edhe dilema t tjera t pazgjidhura. Kush do ta vriste at? Kur dhe ku? Ata i diskutuan edhe kto pyetje, propozuan shum zgjidhje t mundshme dhe m n fund vendosn, me nj koncenzus t plot, se do t zgjidhej nga nj lufttar nga secili fis mekkas dhe nga fiset prreth qytetit. T gjith do ta sulmonin prnjher Muhammedin dhe do ta vrisnin para se t vinte agimi i dits s nesrme. Ata ishin t bindur se nj bashkveprim i till i t gjith fiseve, do t`i linte duarlidhur hashimitt, t cilt do ta kishin t pamundur t luftonin kundr t gjith fiseve prnjher, si hakmarrje pr vrasjen e Muhammedit.

    Megjithat, i Drguari ishte i gatshm pr gjra t tilla. I informuar me koh pr planin e Kurejshit nga nj musliman q e mbante fshehur besimin e tij, ai e thirri kushririn e tij t devotshm, Ali ibn Ebu Talibin, ia tregoi atij planin e Kurejshit dhe ia rrfeu edhe planin q kishte br, pr t`i shptuar ksaj gracke. Plani i tij ishte q Aliu t flinte n shtratin e t Drguarit dhe n ndrkoh, ai vet t largohej nga shtpia n nj rast t volitshm. Prve ksaj, ai i krkoi Aliut q t`ua kthente idhujtarve t gjitha amanetet, q ia kishin ln n bes Muhammedit dhe pastaj t largohej nga Mekkeja, pr t`u takuar me t n Jethrib. Aliu i kuptoi t gjitha dhe i Drguari e la at n duart e Zotit.

    Muhammed Husejn Hajkal

    T rinjt, q Kurejshi i kishte prgatitur pr vrasjen e Muhammedit, e kishin rrethuar shtpin e tij, q t mos largohej. N natn e Hixhrit, Muhammedi ia tregoi planin e tij Ali ibn Ebu Talibit dhe i krkoi q t mbulohej me gunn e gjelbrt t Profetit dhe t shtrihej n shtratin e tij. Prve ksaj, i krkoi t qndronte n Mekke derisa t`ua kthente pronarve t tyre, amanetet q ishin ln n bes t Muhammedit. ("Jeta e Muhammedit" botuar n Kairo, 1935)

    Marmaduke Pickthall

    Vrassit e tij (Muhammedit) kishin ardhur para shtpis. Ai ia dha Aliut gunn e tij dhe i tha t shtrihej n shtratin e vet, q kur dikush t vshtronte brenda, t mendonte se Muhammedi ishte akoma aty. (Hyrje e prkthimit t Kur`anit, botuar n Lahore, 1975)

    Idhujtart e kishin rrethuar shtpin e Muhammedit. Ata hyn n shtpi, pan se dikush ishte n shtrat dhe u siguruan se "preja" e tyre ishte aty. Momenti m i prshtatshm q i Drguari t largohej ishte pikrisht para mesnate, kur disa prej sulmuesve i kishte zn gjumi. Ai heshturazi kaloi ndrmjet tyre dhe u largua nga shtpia. Sulmuesit ishin zn t paprgatitur dhe i Drguari i Zotit ia doli mban t`i shmangej vzhgimit t tyre.

    Aliu fjeti n shtratin e Profetit gjith natn. Pak para agimit, idhujtart hyn n shtpi me shpatat e tyre, pr ta vrar t Drguarin. Por u habitn me t madhe, kur n vend t tij e gjetn Aliun. Ata e kapn Aliun, pr ta marr n pyetje dhe mbase pr ta torturuar por prijsi i tyre u prkujtoi se Muhammedi nuk mund t kishte shkuar larg dhe se mund ta kapnin akoma nse nuk humbnin koh duke u prpjekur t mernin ndonj fjal nga goja e Aliut. Me kt, ata e lan t lir Aliun. Kjo ngjarje njihet n historin e Islamit me emrin "Hixhr" ose "Hixhret".

    M. Shibli1, historiani i famshm indian i Islamit, n biografin e t Drguarit t Zotit, shkruan:

    ...pagant e Mekkes e urrenin Muhammedin por kishin besim tek ai. Kushdo q kishte dika t mueshme, ia linte atij pr ta ruajtur. Ai ishte "banka" e tyre. Muhammedi kuptoi pr planin e Kurejshit dhe e thirri Aliun, t cilit i tha: "Zoti m ka urdhruar t nisem drejt Jethribit. Ti do t flesh n shtratin tim dhe nesr do t`ua kthesh t gjith njerzve amanetet e tyre." Kjo ishte nj situat m se e rrezikshme. Aliu e dinte se Kurejshi ishte i vendosur pr ta vrar t Drguarin e Zotit dhe se t flije n shtratin e tij, do t thoshte t shtriheshe n kthetrat e vdekjes.Por mos vall ishte trembur ndonjher Aliu nga vdekja? Pushtuesi i ardhshm i Hajberit u shtri n kthetrat e vdekjes i qet, si nuk ishte shtrir kurr pr gjum n jetn e tij.("Jeta e t Drguarit t Zotit", Indi, 1976)

    I Drguari nuk pati koh t`i shpjegonte n hollsi Aliut se sa gjra i kishin ln amanet mekkasit dhe kujt i takonin ato. Mjaftonte q t`i thoshte Aliut t`ua kthente t gjith ato amanete pronarve t tyre dhe Aliu e bri kt pa gabim. Ishte rasti i njejt si n darkn e "ftess pr t afrmit" n fillim t profetsis, kur Profeti vetm i tha Aliut t`i ftonte pr dark t part e fisit t Hashimitve. S`kishte nevoj pr udhzime t mtejme. Aliu menjher e kuptoi se `krkohej prej tij. Fakti se Profeti ia la Aliut kthimin e amaneteve q ia kishin dorzuar mekkasit, tregon se Aliu ishte i besuari dhe "sekratari privat" i Profetit t Islamit edhe para shprnguljes pr n Jethrib.

    Hixhreti, prve besnikris s padiskutueshme t Aliut ndaj msuesit t tij, Muhammedit, e vrteton njkohsisht edhe guximin e jashtzakonshm t tij. Shpatat e armikut mund ta kishin vrar Aliun, duke menduar se ai ishte Muhammedi ose thjesht nga zemrimi, kur t kuptonin se Muhammedi u kishte ikur. Ai e kishte parasysh gjith kt por pr Aliun, asnj rrezik nuk ishte i teprt, nse mund t`ia shptonte jetn t Drguarit t Zotit. Ishte pikrisht kjo devotshmri dhe ky guxim i Aliut, q do ta bnte at t`i fitoj lvdatat e Kur`anit t Shenjt. Libri i Zotit e ka lvduar kt besnikri dhe guxim t Aliut, n vargun 207 t kapitullit t dyt, ku thuhet:

    Dhe mes njerzve ka t till q e shesin jetn e tyre pr ta fituar knaqsin e Zotit...

    Raziu, komentuesi i famshm i Kur`anit, n veprn Tefsir-i Kebir (vll.2, fq.189) thot se ky varg u shpall ekskluzivisht si lvdat pr bmat e mdha dhe t lavdishme t Aliut, n natn e Hixhrit, kur ai i mundsoi Muhammedit, t Drguarit t Zotit, t largohej nga Mekkeja. Fal tij, Muhammedi mundi t largohej i sigurt.


    N kt nat historike, ndodhi nj tregti e uditshme dhe tejet misterioze, q ishte e para dhe e fundit e llojit t saj, n gjith historin. Ishte nj tregti mes Zotit dhe njrit nga robrit e Tij. Ky rob ishte Ali ibn Ebu Talibi.

    N nj nat t qet dhe t pahn, Zoti erdhi n "treg" si "Blers", q krkonte t blinte nj gj t caktuar. Robi i tij , Aliu, erdhi n kt "treg" si "tregtar". Detyra e tij ishte ta shiste at, q Zoti e krkonte dhe q s`ishte tjetr vese shpirti dhe jeta e tij. Zoti e vlersoi kt shpirt dhe vendosi se sht i shklqyeshm dhe se do ta "blinte". Ai ia pagoi "mimin" tregtarit dhe kjo pron ndrroi duar, si n do tregti tjetr. Q nga ai ast, kjo pron (jeta e Aliut) pushoi s qeni e tij dhe u b prona ekskluzive e Zotit. Me kt, u kompletua tregtia mes Zotit dhe robit t tij, n knaqsi t plot t t dyja palve.

    Kishte edhe "dshmitar" t ksaj tregtie dhe ata ishin ngjjt dhe yjet, mijra prej tyre, q vshtronin nga "galerit" qiellore. Ata, me nj habi t pafjal dhe me nj admirim t heshtur vshtronin se si Aliu ia shiste Zotit shpirtin e tij. Kur`ani i Shenjt u b "zdhnsi" i tyre pr t vdekshmit e toks dhe e shnoi at q "dshmitart" e pan n kt nat t madhe. Dshmia e pashkatrrueshme e ksaj tregtie sht sot me ne, e ruajtur n Kur`an. Kjo dshmi do t mbetet n tok pr sa koh t mbeten n qiej dshmitart e ksaj tregtie.

    Aliu ia kishte "shitur" Zotit shpirtin e Tij. Tani, i liruar nga meraku pr t, ai u shtri t flinte n shtratin e Muhammedit, t Drguarit t Zotit. N at nat t Fatit, ai u shtri n shtratin e prjetsis. N agim, kur u zgjua nga zri i shpatave dhe shtizave t armiqve, ai ishte br i prjetshm tashm. Nga gjith krijesat e Tij, Zoti e pati zgjedhur Aliun pr ta realizuar planin e Tij. Plani ishte q t mbrohej i Drguari i Tij nga armiqt, t cilt po planifikonin ta shkatrronin Islamin. Ata besonin se po t vritej Muhammedi, Islami do t shkatrrohej. Andaj thurrn plane dhe u prpoqn ta vrisnin Muhammedin. Ajo q nuk e dinin, ishte se Zoti kishte nj plan t Vetin, nj kundrplan, t gatshm pr kt rast. Dhe ishte pikrisht ky kundrplan i Zotit q do ta linte Kurejshin n "shah-mat" dhe do t`ia shptonte jetn t Drguarit t Tij. Kur`ani i referohet ktij kundrplani t Zotit, n vargun n vijim:

    Dhe ata thurrn nj dredhi e Zoti e shkatrroi dredhin e tyre...Kur`an (3:54)

    Ali ibn Ebu Talibi ishte elementi ky i ktij kundrplani t Zotit. Roli i Aliut e garantoi suksesin e Shprnguljes s Muhammedit, gj q e bri t mundshme lindjen e shtetit t ri t Medines. Sikur t dshtonte Hixhreti, shteti i ri i Medines kurr nuk do t krijohej. Ky shtet ishte forma e par dhe e fundit e Mbretris s Qiejve n tok. Zoti e bri robin e tij, Ali ibn Ebu Talibin, nj instrument nprmjet t cilit e mundsoi lindjen e ksaj Mbretrie Qiellore n tok. Kur Muhammedi ishte larguar nga shtpia e tij tashm, ai shkoi drejt shtpis s Ebu Bekrit dhe i tha se Zoti i kishte urdhruar q t largohej nga Mekkeja po at nat. Ngase nuk kishin koh pr t humbur, ata menjher u larguan nga qyteti dhe shkuan drejt nj shpelle t quajtuar Thaur, n jug t Mekes. Ata arritn tek shpella dhe hyn brenda, kur ishte akoma errsir.

    Pas disa orsh, ata ishin akoma t fshehur n shpell, kur ndjeksit e tyre erdhn para saj. Sipas rrfimeve, nj merimang kishte thurrur rrjet n hyrje t shpells dhe nj zog kishte br fole. Ndjeksit ishin t bindur se sikur dikush t kishte hyr brenda, rrjeta dhe foleja do t prisheshin. Ngase t dyja ishin t paprekura, ata arritn n prfundimin se asnjeri s`kishte hyr brenda. T bindur se ikanakt nuk ishin n shpell, ata u dorzuan dhe u kthyen n Mekke. Derisa ndjeksit diskutonin mes veti, n duhej ose nuk duhej t kontrollonin brenda shpells, Ebu Bekrin e zuri paniku dhe i tha t Drguarit:

    "Ne jemi vetm dy vet kurse ata jan shum. Si do t shptojm sikur t hyjn n shpell?" I Drguari ia ktheu: "Jo, nuk jemi dy vet. Ka nj t tret me n dhe Ai sht Zoti." Ky rast prmendet n Kur`an, n vargun e dyzet t kapitullit t nnt:

    Dhe Zoti e ka ndihmuar at kur jobesimtart e patn przn, si vet t dyt. Dhe kur ishin n shpell, ai i tha shokut t tij: "Mos u brengos! Zoti sht me ne..." Dhe Zoti zbriti qetsi mbi t...

    I Drguari dhe Ebu Bekri kaluan tri dit n shpell. Gjat ksaj kohe, n Mekke, interesi pr ta kapur t Drguarin kishte rn dukshm. N ditn e katrt, Abdullahu, djali i Ebu Bekrit, solli dy deve, me t cilat do t udhtonin. Ebu Bekri ia ofroi njrn t Drguarit por ai nuk e pranoi si dhurat dhe ia pagoi mimin e saj. Pas ksaj, ai dhe Ebu Bekri u hipn deveve dhe pasi i shkuan Mekkes rreth e prqark, u nisn drejt Jethribit q ndodhej n veri.

    Muhammed ibn Is`hak

    Kur Ebu Bekri solli dy deve, ia ofroi m t mirn prej tyre t Drguarit. Por ai nuk pranoi t`i hipte nj deveje q nuk i takonte atij, andaj kur Ebu Bekri deshi t`ia falte, i Drguari e pyeti pr mimin e deves dhe e bleu at prej tij. ("Jeta e t Drguarit t Zotit" )

    Kta dy udhtar e kaluan pr nnt dit distancn mes Mekkes dhe Jethribit dhe n ditn e dhjet arritn n Kuba, nj vendbanim, rreth 3 km larg Jethribit, ku qndruan n shtpin e Kulthum ibn Hindit si mysafir. I Drguari vendosi ta priste ardhjen e Aliut nga Mekkeja, para se t hynte n Jethrib. N ndrkoh, ai i hodhi themelet e nj xhamie n Kuba, ndrtimi i t cils do t zgjaste katrmbdhjet dit. I Drguari arriti n Kuba t hnn. T enjten e asaj jave erdhi edhe Aliu. Ai ua kishte kthyer mekkasve amanetet e tyre. Msuesi i tij ishte m se i lumtur q e shihte dhe i falnderoi Zotit, i cili e kishte nxjerr shndosh e gjall nga Mekkeja.

    Muhammed ibn Is`hak

    Aliu qndroi n Mekke tri dit dhe tri net, derisa i ktheu amanetet, q i ishin ln n bes t Drguarit. Pasi e kreu kt detyr, ai iu bashkangjit t Drguarit dhe qndroi n shtpin e Kulthumit. ("Jeta e t Drguarit t Zotit")

    S.Margoliouth

    T hnn, m 8 Rebi el evvel (muaji i tret) t vitit t par t Hixhrit, q sht 20 Shtatori i vitit 622 t ers son, Profeti arriti n Kuba, nj vend me kopshte t bollshme pemsh. Atje u prit nga nj konvertit i moshuar, Kulthumi djali i Hindit. Emri i skllavit t tij, "Sukses", iu duk Profetit nj ogur i mir. Mikpritja e Kulthumit u pranua, ndonse pr takimet e Profetit u prdor shtpia e nj muslimani tjetr. N Kuba, Profeti vendosi t qndronte derisa t vinte Aliu, i cili arrti t enjten. Me t, ishte edhe Suhaib ibn Sinani, i cili ishte detyruar t`ia linte Kurejshit t gjitha kursimet e tij. T premten, i Drguari u nis nga Kuba drejt Jethribit...("Muhammedi dhe rritja e Islamit", Londr, 1931)

    Prgjat rrugs drejt Jethribit ai u ndesh me grupe jethribasish t hareshm, t cilt i kishin mbathur rrobat e tyre t festave. Grat dhe fmijt po kndonin kng mirseardhjeje nga kulmet e shtpive t tyre. Ishte kjo nj sken, q vshtir mund t imagjinohet. Muhammedi, i Drguari i Zotit, duhet t jet prekur mjaft nga nj mirseardhje e till. do qytetar (arab) i Jethribit kishte dshir ta priste t Drguarin si mysafir n shtpin e tij. Duke mos dashur t`i dshpronte qytetart m t varfr t Jethribit, i Drguari e lshoi deven e tij dhe tha se do t qndronte kudo q t ndalonte ajo. Deveja kaloi shum shtpi dhe m n fund u ndal para shtpis s Ebu Ejjubit, me far i Drguari u b mysafir i tij. Ebu Ejjubi ishte nj qytetar i njohur i Jethribit dhe i takonte fisit Naxhar. Nna e t Drguarit, Amina dhe nna e gjyshit t tij, t dyja i takonin ktij fisi.

    1: (shnim i prkthyesit) Me shum gjasa mendohet pr Allame Shibli Nomani (1857-1914), dijetar musliman nga India, i njohur pr biografin e tij t t Drguarit ("Sirat`un-Nebi"), q prbhej nga pes vllime.

    18. Viti i par i Hixhrit

    Sipas hulumtimeve t dijetarit t von, Mahmud Pash el-Falikiut nga Egjipti, dita kur Muhammedi arriti n Kuba, ishte e hn, dita e tet e muajit Rebi el evvel, trembdhjet vite pas Shpalljes s par. Dat kjo, e cila prkon 20 shtatorin e vitit 622. T premten e ardhshme, gjegjsisht m 12 Rebi el evvel (24 Shtator), i Drguari u nis nga Kuba dhe hyri n Jethrib. Atje qndroi n shtpin e Ebu Ejjubit, si prmendm edhe m sipr.

    Ndrtimi i xhamis n Jethrib

    Gjja e par q ndrmori Muhammedi (paqja qoft mbi t dhe mbi familjen e tij) pas arritjes n Jethrib, ishte ndrtimi i nj xhamie, ku do t adhurohej Zoti. Para shtpis s Ebu Ejjubit, kishte nj cop t zbrazur toke, q u takonte dy jetimve. I Drguari i thirri ata dhe kujdestart e tyre dhe e u tha se donte ta blinte at cop toke. Ndonse ata than se do t ishin t lumtur q t`ia falnin at, ai nuk pranoi dhe krkoi me ngulm q ta blinte. M n fund, ata u pajtuan q t paguheshin pr tokn e tyre. Pagesa u b dhe hapja e themeleve filloi menjher.

    Duke i shpjeguar arsyet prse i Drguari nuk e pranoi tokn si nj dhurat por insistoi q t blihej, M. Ebu`l Kalam Ezad, n librin e tij "Resul-i Rahmeh" ("I Drguari i Mshirs", botuar 1970, Lahore, Pakistan) thot:

    I Drguari i Zotit nuk donte t`i bhej ngarkes askujt. Kush mund t ishte m besnik ndaj tij se Ebu Bekri? Ai vet i kishte shprehur Ebu Bekrit mirnjohje, m shum se kujtdo tjetr, pr prkrahjen e tij morale dhe materiale. Por edhe prkundr ksaj, kur Ebu Bekri deshi t`ia dhuronte njrn nga devet, gjat ikjes s tyre nga Mekkeja, ai nuk pranoi derisa e paguajti mimin e saj. N t njejtn mnyr, kur n Jethrib deshi t blinte nj cop toke pr ta ndrtuar mbi t xhamin, pronart e saj ia ofruan pr dhurat. Por ai nuk pranoi dhe toka u mor vetm pasi pronart e saj pranuan t paguheshin pr t.

    Xhamia e Jethribit ishte m se e thjesht prnga konceptimin dhe dizajni i saj. Materiali i prdorur prbhej nga tulla t papjekura dhe balt pr muret. Pullazi ishte i mbuluar nga deg hurmash, t vendosura mbi trungje t palmeve. Altari i xhamis ishte n drejtim t Jerusalemit n veri. N t tri ant e tjera kishte nga nj hyrje. N fillim, dyshemeja e xhamis nuk ishte e mbuluar me asgj. Ngjitur mureve t jashtme t xhamis, u ndrtuan edhe dy kasolle: nj pr Sauda ibn Zama`a-n dhe nj pr Ajshen, t bijn e Ebu Bekrit, t cilat ishin grat e Profetit n at koh. Kasolle t reja u ndrtuan pr seciln bashkshorte t Profetit, q do t vinte n vitet n vijim. Kjo ishte hera e par q muslimant punonin s bashku pr nj projekt shoqror. N vitet e ardhshme, ky ekip i njejt do ta ndrtonte kshtjelln madhshtore t Islamit.

    T frymzuar nga prania e t Drguarit t Zotit, secili nga shokt e tij prpiqej t`ia kalonte tjetrit. N mesin e tyre ishte Ammar bin Jasiri, i cili, sipas Ibn Is`hakut, ishte njeriu i par n Islam, q ndrtoi nj xhami. Ibn Is`haku nuk thot qart se cila ishte xhamia e ndrtuar prej tij por Dr.Taha Husein nga Egjipti, thot se Ammari kishte ndrtuar nj xhami q n Mekke dhe lutej brenda saj, shum koh para shprnguljes drejt Jethribit.

    Kur po ndrtohej xhamia, ndodhi nj gj interesante, t ciln Ibn Is`haku e prcjell, si vijon:

    Ammar bin Jasiri erdhi i strngarkuar me tulla dhe tha: "Po m vrasin kta. M ngarkojn mua me gjra q vet s`i mbajn dot." Umm Selemeja, njra nga grat e Profetit, thot: "E pash q i Drguari ia ledhatoi flokt Ammari, i cili ishte nj njeri me kaurrela dhe tha:"Sa keq o djali i Sumejjes! S`jan ata q kan pr t`t vrar por nj grup njerzish t prishur."

    N komentimin q i bn veprs "Jeta e t Drguarit" (vepr e Ibn Is`hakut, q ekziston n versionin e redaktuar nga Ibn Hishami), Abdullah el Suhajliu1 thot se ky parashikim i Profetit u realizua kur Ammari u vra n betejn e Siffinit.


    Ditn kur po ndrtohej xhamia, Aliu thurri disa vargje:


    Njri punon nat e dit
    Me tulla e balt pr t`na i br xhamit
    E nj tjetr pluhurit
    i trembet
    dhe ik...


    Ammari i msoi prmendsh kto vargje dhe i recitonte gjithandej. Sipas asaj, q prcjell Zijad bin Abdulla el Bakkaiu, pas nj kohe, njri nga shokt e Profetit, filloi t mendonte se ai ishte personi, pr t cilin flitej n vargun e tret. Ai tha:

    O djali i Sumejjes! Kam dgjuar `je duke thn prej kohsh dhe betohem n Zotin se kam pr t ta thyer hundn! Ai kishte nj shkop n dor dhe i Drguari u zemrua e tha:

    "`sht puna mes tyre dhe Ammarit? Ai i fton drejt Parajss kurse ata e thirrin pr n Zjarr. Ammari sht i dashur pr mua sa fytyra ime. Nse nj njeri sillet kshtu, largohuni prej tij sepse atij s`do t`i falet gabimi."

    Suhajli shkruan: Ibn Is`haku e jep edhe emrin e njeriut por Ibn Hishami ka paraplqyer t mos e prcjell, pr t mos e prmendur pr t keqe, ndonjrin nga shokt e Profetit. Andaj nuk sht aq e drejt q t gjurmohet identiteti i tij. Ebu Dherri thot:

    "Ky njeri ishte Osman bin Affani"

    Redaktort e botimit t ksaj vepre n Kairo, thon se sipas veprs "Mevahib el-Ladunija" t el-Kastalaniut (v. 1517), personi i prmendor sht Osman bin Mazuni. Gjat ndrtimi t xhamis, po ndodhte nj sken tejet e prekshme e Islamit t hershm. Muhammedi, i Drguari i Zotit, me duart e tij po e pastronte pluhurin mbi fytyrn dhe kokn e Ammar bin Jasirit. Asnjrin nga shokt e tij nuk e ka nderuar me nj dhembshuri dhe dashuri t till. Kur i Drguari i Zotit i qortonte disa persona, q e sulmuan Ammari dhe u thoshte se ai i ftonte drejt parajss kurse ata e ftonin drejt zjarrit, me shum gjasa e parafrazonte vargun 41 t kapitullit t dyzet t Kur`anit, q thot:

    O njerzit e mi! Sa e uditshme q sht, q un j`u ftoj drejt shptimit e ju m ftoni drejt zjarrit...

    Duke e komentuar kt varg, Abdullah Jusuf Ali, prkthyesi i Kur`anit t Shenjt, thot: Mund t duket e uditshme sipas ligjeve t ksaj bote q ky njeriu t`ua donte t mirn derisa ata e krkonin shkatrrimin e tij. Por kjo sht nj vler e besimit.."

    Personi q e sulmoi Ammar bin Jasirin gjat ndrtimit t xhamis n Jethrib, nuk ishte tjetr vese Osman bin Affani, njri nga kalift e ardhshm t muslimanve. Ai s`ishte i knaqur me faktin se punonte n balt e n pluhur, ku mund t prlyhej. Kur i Drguari e shprehi paknaqsin e tij ndaj ksaj, ai qndroi i heshtur por ky incident i mbeti n zemr dhe ai kurr nuk e harroi. Shum vite m von, kur u b kalif dhe e mori pushtetin n duar, u urdhroi robrve t tij q ta rrzonin dhe ta rrihnin Ammarin, nj njeri i cili ishte i dashur pr t Drguarin, "sa fytyra e tij".

    Pretendimi se ky person nuk ishte Osman bin Affani por Osman bin Mazuni ose dikush tjetr, sht vetm nj prpjekje e historianve t oborreve mbretrore, pr ta mbuluar t vrtetn. Gjat ksaj kohe, Ammar bin Jasiri gzonte katr epitete, q do t`i kishin br t tjert ta lakmojn:

    Ai i takonte familjes s par, t gjith antart e t cils ishin br musliman.
    Ai ishte djali i dy martirve t par t Islamit. Nna e tij, Summeje, ishte e para kurse babai i tij, Ammari, ishte martiri i dyt n historin e Islamit. Ky sht nj nder q nuk e ka patur asnj nga shokt e tjer t Muhammedit.
    Ai e ndrtoi xhamin e par.
    Ai ishte shum i dashur pr Muhammedin, t Drguarin e Zotit

    Zoti i mshiroft Ammar bin Jasirin dhe prindrit e tij!

    Ezani dhe adhurimi

    Ishte nj obligim pr muslimant q t bnin adhurim pes her n dit. Ata duhej t`i linin punt e tyre ditore dhe ta prmbushnin kt detyrim. Por akoma nuk ekzistonte nj mnyr pr ta shpallur kohn e adhurimeve. Sipas burimeve sunnite, njri nga shokt e Profetit propozoi q t prdorej nj bri, pr ta lajmruar kohn e adhurimit. Profeti nuk e pranoi kt sepse nuk donte t merte tradita ifute ose t krishtera.

    Abdullah ibn Zijadi ishte nj qytetar i Jethribit. Ai erdhi ta takonte Profetin dhe i tha se kur ishte gjysm i fjetur e gjysm i zgjuar, nj njeri iu shfaq prpara dhe i tha se zri i njeriut duhet t prdorej pr t`i thirrur besimtart pr adhurim dhe se ky njeri i njejt ia msoi Thirrjen (Ezanin) dhe mnyrn si duhej t recitohej. Historiant sunnit thon se kjo ide i plqeu t Drguarit dhe se ai e pranoi menjher. Pastaj e thirri Bilallin, ia msoi atij ezanin dhe e shpalli Muezzin (thirrs n adhurim) t Islamit.

    Kto rrfime nuk pranohen nga muslimant shiit. Ata thon se edhe ezani iu shpall Muhammedit njsoi si iu shpall Kur`ani. Sipas tyre, mnyra e thirrjes s besimtarve pr adhurim nuk mund t`u lihej ndrrave dhe ndrrimeve t nj arabi dosido. Nj argument tjetr i tyre sht se, nse i Drguari ishte i aft t`i msonte muslimant si t pastroheshin para adhurimit dhe si ta kryenin secilin nga adhurimet ditore, ai ishte i aft edhe t`u tregonte se kur dhe si duhet t bhej thirrja e besimtarve pr n adhurim. Sipas burimeve shiite, ngjlli i njejt q ia msoi t Drguarit pastrimin para adhurimit (abdestin) dhe mnyrn se si duhej ta adhuronte Zotin, e msoi edhe si duhej t`i thirrte besimtart pr n adhurim.

    Jethribi bhet Medine

    Shum shpejt, emri "Jethrib" doli nga prdorimi. Njerzit filluan ta quanin "Medinetu`n-Nebi" (Qyteti i Profetit). Me kalimin e kohs, ky emrtim u shkurtua dhe Jethribi filloi t quhej thjesht "Medine" (Qyteti). Q ather, qyteti i Profetit t Islamit e ka mbajtur kt emr.

    Grupimet n Medine

    Kur Profeti dhe refugjatt mekkas arritn n Jethrib (tashm Medine), atje gjetn tre fise hebreje: Kajnuka, Nadir dhe Kurajza si dhe dy fise arabe: Auz dhe Khazraxh.

    E.A. Beljaev

    Popullata e Medines prbhej nga fiset hebreje Kajnuka, Kurajza dhe Nadir dhe nga dy fise arabe: Auz dhe Khazraxh. ("Arabt, Islami dhe Kalifati arab n mesjet", 1969)

    Hebrenjt ishin bujq, tregtar, fajdexhinj dhe zejtar. Ata ishin pasuruar fal fajdes dhe kishin krijuar nj monopol n zejen e armatimit n gjith Arabin. Dy fiset arabe Auz dhe Khazraxh jetonin nga bujqsia. Para arritjes s Profetit, ata kishin qen n luft me njri-tjetrin, q prej pes brezash. Vetm pes vite m par, ata e kishin patur betejn e tyre t fundit, e cila i kishte raskapitur t dyja palt. Prve ktyre, n Medine kishte edhe disa t krishter. Ata nuk e simpatizonin shum Profetin e Islamit sepse ai e mohonte kategorikisht doktrinn e Trinis dhe e propagandonte iden e Njshmris s Krijuesit.

    Nj grup i katrt n Medine, do t krijohej pak m von dhe do t prbhej nga "hipokritt" ose "t paknaqurit". Gjat periudhs mekkase, shum musliman ishin t detyruar ta fshihnin besimin e tyre islam, nga frika e persekutimit. N Medine, situata ishte kthyer prmbys. Kta njerz ishin vetm formalisht musliman, aspak t sinqert n qllimin e tyre dhe paraqisnin nj burim potencial rebelimi dhe sabotazhi.

    Kushtetuta e Medines

    Qytetart e Jethribit e njohn Muhammedin si prijsin e tyre dhe ai u prpiloi nj "Kushtetut", q mendohet se ishte dokumenti i par i shkruar n Islam (pas Kur`anit). Versioni origjinal, i prcjellur nga Ibn Is`haku prmban 47 nene. M posht, do t`i prmendim vetm m t rndsishmet prej tyre:

    T gjitha mosmarrveshjet n Jethrib do t paraqiten para Muhammedi, q ai t vendos n lidhje me to.
    Muslimant dhe hebrenjt do t`i gzojn t drejtat e njejta
    do grup n Jethrib do ta ndjek fen e vet dhe asnj grup nuk do t przihet n punt e grupeve t tjera
    N rast t nj sulmi t jashtm ndaj Jethribit, t dy grupet (dmth. muslimant dhe hebrenjt) do ta mbrojn qytetin
    T dy grupet do t prmbahen nga gjakderdhja
    Muslimant nuk do t luftojn kundr muslimanve pr hir t jomuslimanve

    R.V.C. Bodley

    Muhammedi prpiloi nj "kart" me hebrenjt, sipas t cils, muslimant dhe hebrenjt do t ndihmoheshin mes veti n shtjet q kishin t bnin me qytetin. Ata do t ishin aleat kundr do armiku t prbashkt, pa patur ndonj obligim fetar ndaj Islamit ose Judaizmit, respektivisht. Neni m i rndsishm ishte: "hebrenjt q i bashkangjiten shoqris son, do t ken t dreja t njejta si njerzit tan, pr t prfituar dhe pr t marr poste." Hebrenjt e fiseve t ndryshme t Jethribit duhet t formonin nj shoqri bashk me muslimant. Ata do ta ushtronin fen e tyre po aq lirshm sa muslimant. Bashkpuntort dhe aleatt e hebrenjve do t`i gzonin t drejtat e njejta. ("I Drguari, jeta e Muhammedit", New York, 1946)

    Emigrantt (Muhaxhirin) dhe Prkrahsit (Ensar)

    Muhammedi ua ndryshoi emrtimet dy grupeve muslimane, q tani jetonin n Medine. Refugjatt q ikn nga Mekkeja, i quajti "Muhaxhirin" (Emigrantt) kurse qytetart e Jethribit, t cilt i patn mirpritur kta t parit, i quajti "Ensar" (Prkrahsit, Ndihmuesit). Pas ksaj, kto dy grupe u njohn me kta emra.

    Kushtet ekonomike n Medine

    N Medine, thuase e gjith pasuria ishte e prqndruar n duart e hebrenjve. Arabt (tashm t quajtur "Ensar") jetonin n varfri dhe n vshtirsi t vazhdueshme. Nj arsye e varfris s tyre shumvjeare, ishin edhe nivelet e larta t interesit, q duhet t`u paguanin hebrenjve pr huazimet e tyre.

    D.S.Margoliouth

    Ndonse n histori prmenden nj ose dy jethribit t pasur, duket se shumica e tyre ka qen e varfr. N Jethribin e kohs s Profetit, kishte vetm nj pal rrobash pr dasm. Edhe ato mund t huazoheshin nga hebrenjt. Me shum gjasa, kjo varfri e tyre buronte nga fajdeja, q e praktikonin hebrenjt kundr tyre. ("Muhammedi dhe rritja e Islamit", Londr, 1931)


    Por nse ensart ishin t varfr, muhaxhirt ishin m t varfr akoma. Gjat ikjes s tyre nga Mekkeja, ata lan gjithka q kishin dhe kur erdhin n Jethrib pr t`u strehuar, ishin krejtsisht t varfr. Pr nj koh t shkurtr, situata u b e padurueshme. Ata duhet t bnin dika pr ta fituar bukn e gojs. Por ngase nuk e njihnin mir bujqsin, gjith `mund t bnin ishte t punonin n kopshtet e ensarve dhe hebrenjve, si punonjs q nuk e dinin kt "zeje".

    D.S.Margoliouth

    N fillim ishin marr vesh q muhaxhirt t`u ndihmonin ensarve n punn e tyre n fush. Por ngase nuk e njihnin mir bujqsin, ata mund t`i bnin vetm punt m t thjeshta. Disa prej tyre, thjesht prisnin dru ose nxirrnin uj nga puset. Disa prej tyre mereshin me ujitjen e pemve dhe mbanin uj mbi shpin.Aliu, s paku njher, fitoi gjashtmbdhjet hurma duke i mbushur kovat me uj dhe duke i zbrazur n kallpet, q prdoreshin pr t br tulla. Ai fitonte nj hurm pr do kov t zbrazur, nj pag q i mjaftonte me vshtirsi pr drekn e tij, t ciln e ndante me Profetin.("Muhammedi dhe rritja e Islamit", Londr, 1931)

    Integrimi i muhaxhirve n jetn ekonomike t Medines ishte nj problem tejet kompleks, q do ta sfidonte gjenialitetin e t Drguarit. Ai nuk dshironte q ndonj pjestar i shoqris musliman, e aq m pak njri nga muhaxhirt, t ishte nj ngarkes mbi t tjert. Prandaj bri gjith `mundej, pr t`i br muhaxhirt t pavarur prej ensarve.

    Vllazria e muhaxhirve dhe ensarve

    Njra nga lvizjet e para n prpjekjen e t Drguarit pr t`i integruar muhaxhirt n jetn ekonomike dhe shoqrore t Medines, ishte "vllazrimi" i tyre me ensart. Disa muaj pas arritjes s tij n Medine, ai u tha ensarve se do t duhej t jetonin si vllezr me muhaxhirt dhe i lidhi t gjith, si vijon:

    Ammar bin Jasir - Hudhajfa el Jemeni
    Ebu Bekr - Kharxhi bin Zejd
    Umar ibn el Khattab - Utban bin Malik
    Osman ibn Affan- Aus bin Thabit
    Ebu Dherr el Gifari - El-Mundhir bin Amr
    Masa`ab ibn Umajr - Ebu Ejjub
    Ebu Ubejde ibn el Xherrah - Saad ibn Maadh
    Zubejr ibn el-Avvam - Salam bin Uaksh
    Abdurrahmn bin Auf - Saad ibn Rebi
    Talha bin Ubejdullah - Ka`ab ibn Malik



    I fundit mbeti Aliu, i cili ishte akoma pa nj "vlla". Kur Aliu e mendonte arsyen prse mbeti i vetm, i Drguari i Zotit e kapi pr krahu dhe i tha: "Ti je vllai im, n kt bot dhe n tjetrn."

    Muhammed ibn Is`hak

    Vet i Drguari e kapi Aliun pr dore dhe tha: "Ky sht vllai im". Me kt, i Drguari i Zotit, m i miri i t drguarve, prijsi i atyre q`i druhen Zotit, i Drguari pr bott, i pakrahueshmi dhe i pashembullti u b vlla me Ali ibn Ebu Talibin. ("Jeta e t Drguarit t Zotit".)

    Edward Gibbon

    Pas nj rrugtimi t vshtir dhe t shpejt prgjat bregdetit, Muhammedi ndaloi n Kuba, rreth 3 km larg na qyteti dhe e bri hyrjen e tij publike n Medine, gjashtmbdhjet dit pasi ishte larguar nga Mekkeja. Nxnsit e tij m t guximshm u mblodhn rreth tij dhe meritat e barabarta por t ndryshme t muslimanve dalloheshin me titujt "Muhaxhirin" t ikanakve nga Mekkeja dhe "Ensar" t prkrahsve t tyre nga Medineja. Pr ta parandaluar xhelozin mes tyre, Muhammedi i vllazroi t gjith ndjeksit e tij, duke i lidhur me t drejtat dhe prgjegjsit e vllazris ndaj njri-tjetrit. Kur Aliu e gjeti veten pa nj "vlla", Profeti i tha butsisht se ai vet do t ishte mik dhe vlla i ktij t riu fisnik. ("Rnia dhe shkatrrimi i Perandoris Romake")

    Muhammed Husejn Hajkal

    Mendimi i par i Muhammedit ishte riorganizimi n rradht e muslimanve, n mnyr q t forcohej uniteti i tyre dhe t eliminohej do mundsi ndarjeje dhe armiqsie. Pr ta realizuar kt, ai u krkoi muslimanve t vllazroheshin mes veti pr hir t Zotit dhe t lidheshin me njri-tjetrin. Pastaj tha se ai dhe Ali ibn Ebu Talibi ishin vllezr. ("Jeta e Muhammedit", 1935)

    Muhammedi, paqja qoft mbi t dhe mbi familjen e tij, i bri muhaxhirt dhe ensart, vllezr t njri-tjetrit. Por ndonse Aliu, njsoj si ai vet, ishte nga muhaxhirt, ai e zgjodhi Aliun pr vlla t vetin. Duke e br kt, ai vetm sa e theksonte pozitn e rndsishme dhe statusin e veant t Aliut n Islam. Aliu, ndonse akoma i ri, tashm i kishte kaluar t gjith t tjert n shrbimet e tij pr Islamin dhe n devotshmrin e tij ndaj Zotit dhe t Drguarit. Kt gj ai e kishte fituar fal aftsive dhe karakterit t fort.

    Megjithat, kjo nuk ishte hera e par q i Drguari e shpallte Aliun vlla t tij. M hert, kur ishin akoma n Mekke, ai i kishte vllazruar ndjeksit e tij m t rndsishm me njri-tjetrin. Kto ifte vllezrish n Mekke ishin: Ebu Bekri me Umarin, Osman bin Affani me Abdurrahmn ibn Auf-in, Talha bin Ubejdullahu me Zubejri ibn Avvamin, Hamzai me Zejd bin Harithen dhe vet Muhammedi bin Abdullahu me Ali ibn Ebu Talibin.

    Imam Nurudin Ali ibn Ibrahim el Shafiu, n veprn e tij "Siret Halebia"(vll.2, fq.120), prcjell nga i Drguari i Zotit: "Aliu sht vllai im n kt bot dhe n tjetrn."

    Nj vlersim i rolit t muhaxhirve dhe ensarve

    Muhaxhirt i kishin humbur t gjitha pasurit e tyre n Mekke dhe t gjith kishin hyr n Medine duarzbrazur. Ata prbheshin nga dy grupe. Njri grup prbhej nga ata q ishin tregtar dhe t pasur. Kur shkuan n Medine, ata filluan srish me tregti, arritn sukses n t dhe u pasuruan srish. Grupi tjetr prbhej nga "askett" e Islamit. Ata ishin t varfr n Mekke dhe kur u shprnguln drejt Medines, srish zgjodhn t ishin t till. Ata nuk u lakmoheshin t mirave t bots dhe kurr nuk patn ndonj fuqi ekonomike n duar. Prfaqsues t ktij grupi ishin personat si Ebu Dherr Gifariu, Ammar bin Jasiri dhe Mikdad ibn el-Esvedi. N Librin e Tij, Zoti thot:

    (nj pjes u takon) edhe emigrantve t varfr, q u dbuan prej shtpive e prej prons s tyre, duke e krkuar mirsin e Zotit dhe knaqsin e Tij e duke e ndihmuar Zotin dhe t Drguarin. Kta, pra, jan t sinqertt...Kur`an (59:8)

    Ensart i trajtonin muhaxhirt e Mekkes edhe m mir se `do t`i trajtonin vllezrit e tyre. Ata ua hapn shtpit, u dhan vend n familjen e tyre, i bn bashkpuntor n bujqsi ose ua dhan gjysmn e toks q kishin. Ata medinas q bnin tregti, i bn muhaxhirt ortak t tyre. Historia nuk ka dshmuar nj besnikri t till si ajo e ensarve medinas. Mikpritja e tyre nuk ishte thjesht ndaj muhaxhirve t varfr por edhe ndaj vet Islamit. Islami i rrnjosur n Mekke, lshoi rrnj t reja n Medine, u rrit me vrull dhe u b i fuqishm.

    Ensart ishin t pazvendsueshm pr mbijetesn fizike t Islamit. Ku do t ishte vall Islami dhe ku do t ishin muhaxhirt, sikur ensart t mos u jepnin streh? Kur filluan armiqsit me idhujtart, ishin pikrisht ensart, dhe jo muhaxhirt, q i duruan dhimbjet e luftrave. Pa prkrahjen masive dhe t bashkuar, q ata ia dhan Profetit, betejat e Islamit nuk do t bheshin kurr, e aq m pak do t arrihej ndonj fitore n to. Gjithashtu, ishin ata q i fituan lvdatat e Qiejve, q mund t lexohen n vargjet vijuese t Kur`anit:

    Por ata, q m par kishin shtpi (n Medine) dhe e kishin pranuar besimin, i duan ata q erdhn tek ta dhe nuk i lakmojn pr gjrat q u jepen. Atyre u japin prparsi, ndonse edhe vet t varfr jan. T shptuar jan ata q ruhen nga lakmia e shpirtrave t tyre...Kur`an (59:9)

    N fillim, muhaxhirt nuk kishin si t`ua kthejn ensarve kt bujari dhe mirsi t tyre. Por a shprehn vall ndonj mirnjohje m pas? Me sa duket, n prjashtim t dy muhaxhirve, asnj tjetr nuk e bri kt. Dy prjashtimet ishin i Drguari i Zotit, Muhammedi dhe Aliu, pasardhsi i tij. Ata ua shprehn ensarve mirnjohjen e tyre edhe me fjal edhe me vepra dhe nuk e humbn asnj rast pr ta br kt gj. N fund t fundit, Muhammedi dhe Ali, si dy mbrojtsit e vetm t tradits islame, ishin t vetdijshm se Islami kishte gjetur streh pikrisht n Medine, pran ensarve. Andaj, kta t fundit kishin nj vend t veant n zemrat e tyre. Pjesa tjetr e muhaxhirve, kryesisht t pasurit mes tyre, nuk e kishin kt kujdes t Muhammedit dhe t Aliut pr ensart. Kur pushteti ra n duart e tyre, ata i shtyn ensart n prapavij dhe u dhan atyre vetm role dytsore n shtetin islam. N fillim, ata thjesht i shprfillnin ensart. Por kjo shprfillje nuk ishte asgj n krahasim me at, q do t`i gjente m pas.

    Ndrmjet periudhs s prfshir n biografin e Profetit dhe kohs s botimit t ksaj biografie, dy tragjedi t mdha ndodhn n botn islame. E para ishte n vitin 61 pas Hixhrit, n Qerbela, kur Husejni dhe ndjeksit e tij u masakruan dhe e dyta ishte plakitja e Medines n vitin 63 pas Hixhrit, ku u vran m se dhjet mij ensar, ndr t cilt edhe rreth tetdhjet shok t Profetit.

    Me besimin e tyre, muhaxhirt kishin shkaktuar zemrim tek pagant mekkas dhe n veanti tek fisi i umajjadve, t cilit m pas u bn armiqt m t prbetuar t ensarve. Njsoj si ishte e pashembullt bujaria e ensarve kundrejt muhaxhirve, e pashembullt ishte edhe mosmirnjohja e ktyre t fundit pr kt bujari. Kur muhaxhirt erdhn n Medine, ensart ishin t zott e qytetit. Vetm fal bujarsi dhe mirsis s ensarve, muhaxhirt mundn t strehoheshin n Medine dhe t jetonin aty m tej. Por sapo vdiq Muhammedi, i Drguari i Zotit dhe miku i ensarve, kta t fundit pushuan s qeni t zott e shtpis n qytetin e tyre. Vdekja e tij ishte sinjal pr nj ndryshim t menjhershm t fatit t tyre.

    1: (shnim i prkthyesit) Biografia e par e t Drguarit sht vepra "Jeta e t Drguarit t Zotit" nga Muhammed ibn Is`hak (vdekur n vitin 767). Origjinali i ksaj vepre nuk ekziston. Ekzistojn vetm kopje t saj: njra e prcjellur dhe e redaktuar nga Ibn Hishami (v. 833) dhe nj tjetr nga Tabariu (838-923). Abdullah el Suhajli (1114-1185) ka shkruar nj komentim t versionit t prcjellur nga Ibn Hishami.

    19. Betejat e Islamit

    I Drguari i Zotit, Muhammedi, do t duhej t bnte nj sr betejash pr ta mbrojtur Islamin n shtpin e tij t re n Medine. Betejat n t cilat ai e udhhoqi ushtrin muslimane personalisht, quhen "Ghazve" kurse ato ekspedita, t cilat ai i drgoi nga Medineja, nn komandn e ndonjrit nga ndjeksit e tij, njihen si "Sarijje".

    N periudhn nga shprngulja e tij n vitin 622 t ers son deri n vdekjen e tij n vitin 632, Profeti organizoi prafrsisht 80 ekspedita. Disa nga kto ekspedita nuk ishin tjetr vese me qllim t vzhgimit t situats. Numri i ushtarve t prfshir n kto ekspedita ishte tejet i vogl dhe gjith `bnin ishte vzhgimi i lvizjeve t ndonj fisi t caktuar. Disa t tjera ishin ekspedita me karakter misionar. Shum t tjera, s`ishin vese konflikte t vogla. Ka n mesin e tyre edhe t tilla q jan interesante n histori, pr ndonj rast t caktuar q ka ngjar gjat tyre. N vijim, do t japim vetm shnime t shkurta pr ekspeditat e vogla dhe do t prqndrohemi n betejat kryesore t Islamit. Shum koh para Islamit, grekt e lasht dhe romakt kishin msuar se nj betej mund ta ndryshonte krejtsisht fatin e nj populli. N mesin e ekspeditave t Profetit, ka pes beteja, pr t cilat mund t thuhet se e kan ndryshuar historin e popujve. Kto jan betejat e Bedrit, Uhudit, Hendekut, Hajberit dhe Hunejnit.

    T gjitha kto ishin beteja t pashmangshme. Kurejsht e Mekkes ishin t bindur se sikur t gjith arabt ta pranonin Islamin, ata do t`i humbnin t ardhurat e tyre nga pelegrint dhe nuk do ta kishin m pozitn e tyre t privilegjuar si rojtar t idhujve. Parashimi i tyre se triumfi i Islamit do t thoshte nj fund pr privilegjet e tyre, ishte tejet i sakt. Ishte pikrisht kjo frik e humbjes s fuqis ekonomike dhe politike q solli deri tek kto beteja mes tyre dhe muslimanve.

    Q nga shprngulja e muslimanve nga Mekkeja, de facto kishte ekzistuar nj gjendje lufte mes tyre dhe Kurejshit. N ditt e para n Medine, muslimant nuk i nxirrnin kurr mburrojat e tyre dhe qndronin n gatishmri t plot. Prnat drgoheshin skuadra vzhgimi n rrethinat e qytetit, pr t`i paralajmruar banort n rast t nj sulmi t papritur. N kto kushte, ishte e domosdoshme t merreshin masa sigurie n Medine. Si prijs i ktij shteti t posalindur, siguria e Medines ishte prgjegjsia primare e Muhammedit. Pr hir t ksaj sigurie, muslimant duhej vazhdimisht t`i vzhgonin lvizjet e armikut dhe t aleatve t tij.

    Ekspeditn e par, Profeti e drgoi nnt muaj pas Hixhrit, nn komandn e xhaxhait t tij, Hamza ibn Abdu`l Muttalibit. Tridhjet muhaxhir morn pjes n t. Qllimi i tyre ishte ndalimi i nj karavani t Kurejshit. Por nj fis, q kishte lidhje t mira me t dyja palt, ndrmjetsoi mes tyre. Nuk pati ndonj luftim dhe ushtart u kthyen n Medine. Muajin tjetr, i Drguari drgoi gjashtdhjet muhaxhir nn komandn e kushririt t tij, Ubejde ibn el-Harithit, n Rabigh, afr Detit t Kuq. Ata u ndeshn me nj karavan t Kurejshit. T dyja palt hodhn nga dy-tri shigjeta kundr njra-tjetrs por nuk pati viktima. Dy tregtar mekkas u larguan nga karavani i tyre, kaluan n ann e muslimanve, e pranuan Islamin dhe i shoqruan ushtart gjat kthimit t tyre n Medine. Ubejde ibn el-Harithi thuhet se e hodhi shigjetn e par kundr armikut. Kjo ishte shigjeta e par e hedhur pr Islamin.


    Sir William Muir

    Ubejde-ja sht i njohur n traditn islame si personi, i cili n kt rast, e hodhi shigjetn e par pr Islamin. ("Jeta e Muhammedit", Londr, 1877)

    N vitin e par t Hixhrit nuk pati ekspedita t tjera.

    Vazhdon...

  6. #6
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-07-2019
    Vendndodhja
    Ballsh
    Postime
    117
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Pr: Ritregim i historis s Islamit dhe muslimanve

    20. Viti i dyt pas Hixhrit


    Ekspedita e par, t ciln Muhammedi e udhhoqi personalisht, ishte ekspedita e Uaddanit. Ai e emroi Saad ibn Ubada-n si guvernator t Medines dhe bashk me nj grup nga ndjeksit e tij, u nis drejt Uaddanit, nj fshat mes Medines dhe Mekkes. Thuhej se nj karavan i Kurejshit kishte ndaluar aty por ai ishte larguar para se t mbrrinin muslimant. Andaj, ata pushuan disa dit n kt fshat dhe pastaj u nisn srish drejt Medines.


    N muajin e shtat (Rexheb) t vitit t dyt pas Hixhrit, q prkon me muajin e pesmbdhjet pas shprnguljes nga Mekkeja, Profeti drgoi shtat ushtar, nn komandn e kushririt t tij, Abdullah ibn Xhehshit, n Nakhla, nj oaz n jug, prej ku duhej t`i vzhgonin lvizjet e nj karavani kurejshit.


    N Nakhla, Abdullahu u ndesh me nj karavan t vogl t Kurejshit, i cili po kthehej n Mekke. N karavan ishin Amr bin el-Hadhramiu, Uthman bin Abdullah ibn el-Mughire, vllai i tij Naufali dhe Hakem ibn Kaisani. Abdullahu e sulmoi karavanin dhe i konfiskoi pronat e tyre. Amr bin el-Hadhramiu u vra, Uthmani dhe Hakemi u zun rob dhe Naufali u arratis.


    Kjo ekspedit sht e rndsishme sepse ishte hera e par q muslimant luftuan me idhujtart. Prve ksaj, ishte hera e par q kishte patur edhe gjakderdhje mes tyre dhe hera e par q muslimant fituan pre t lufts.


    Adbullah ibn Xhehshi dhe grupi i tij u kthyen n Medine, bashk me t burgosurit e tyre dhe me pret e lufts. Nga dy t burgosurit, Hakem bin Kaisani e pranoi Islamin dhe qndroi n Medine. Uthman bin Abdullahu u lirua pas nj kaucioni t paguar nga familja e tij dhe u kthye n Mekke.


    Ndryshimi i kibles


    Gjat gjashtmbdhjet muajve t par pas Hixhrit, muslimant ktheheshin drejt Jerusalemit n lutjet e tyre. Pastaj, t Drguarit t Zotit i erdhi nj shpallje hyjnore, q i urdhronte ta ndrronte drejtimin e kibles nga Jerusalemi n veri, drejt Mekkes, q gjendej n jug.


    Dr. Montgomery Watt dhe John Christopher i kan dhn "arsyet" e tyre pr kt ndryshim. Ata thon se n fillim, Profeti shpresonte se t drejtuar nga Jerusalemi gjat lutjeve, do ta trhiqte simpatin e hebrenjve t Jethribit dhe do t bnte q ata ta pranonin si nj t Drguar t Zotit. Por sipas tyre, ai e vrejti se ndonse kthehej drejt Jerusalemit n lutje, hebrenjt vazhdonin t ishin skeptik n sinqeritetin e tij dhe n njmendsin e fjalve q thoshte. Pas gjashtmbdhjet muajsh, shtojn kta t dy, Muhammedi humbi shpres nga konvertimi i hebrenjve.


    Sipas Dr. Montgomery Watt-it, John Christopher-it dhe disa orientalistve t tjer, sapo humbi shpres nga konvertimi i hebrenjve n Islam, interesimi i Profetit pr ta u venit dhe ai vendosi t prqndrohej tek arabt. Ndryshimi i kibles, sipas tyre, ishte nj gjest pr ta fituar knaqsin e arabve.





    Ne nuk mund ta dim n ishin t paknaqur hebrenjt dhe arabt t knaqur me ndryshimin e kibles. N t vrtet, nuk sht e qart se cilt arab, sipas Dr. Watt-it, po prpiqej t`i knaqte Profeti. Arabt e Medines ose ato t Mekkes?


    Arabt e Medines e kishin pranuar tashm Islamin dhe i bindeshin Profetit. Pr ta, ishte e rndsishme t`i bindeshin Profetit sepse ai ishte prcjellsi i mesazhit t Zotit pr njerzimin. Ata u kthyen nga Mekka gjat lutjeve t tyre dhe nuk pyetn fare prse u b ky ndryshim.


    Sa pr arabt e Mekkes, ata ishin akoma idhujtar. Edhe ata e dgjuan lajmin e ndryshimit t kibles nga Jerusalemi n Mekke. Por nuk ka kurrfar dshmie se ata, t lumtur e t knaqur nga ky ndryshim, vrapuan drejt Mekkes dhe u bn musliman. Ata mbetn njsoj, pa dallim n ishte kibleja n Jerusalem ose n Mekke.


    Shpjegimi musliman pr kt ndryshim sht tejet i thjesht dhe logjik: Zoti i urdhroi robit t tij, Muhammedit, ta ndryshonte Kiblen dhe ai iu bind. Urdhri pr kt ndryshim erdhi n vargun 144 t kapitullit t dyt t Kur`anit.


    N muajin Sha`aban (muaji i tet) t vitit t dyt pas Hixhrit, agjrimi i Ramazanit u b i obligueshm pr muslimant. Andaj, ata e agjruan muajin e ardhshm. N fund t ktij muaji, ata duhej t paguanin nj taks t veant pr t varfrit, Zekat el Fitr.


    Po at vit, edhe Zekat ul Mal-i u b nj obligim pr muslimant. Ky tatim vjetor duhej t ishte sa 2,5 prqindshi i pasuris s nj personi. N koht e Profetit, ky tatim i paguhej thesarit shtetror dhe pastaj harxhohej pr mirqenien e t varfrve dhe t t smurve. N rastet kur nuk ekziston nj thesar shtetror, muslimant jan t obliguar t`ua falin kt shum, t varfrve, vejushave, jetimve dhe pjestarve t tjer t shoqris muslimane, t cilt nuk kan t ardhura t mjaftueshme.


    21. Beteja e Bedrit


    Lufta e nervave mes Kurejshit dhe muslimanve mund t shprthente do ast n nj luft t hapur. Ebu Xhehli ishte njri nga propaganduesit m t zellshm, pr nj luft kundr Muhammedit dhe ndjeksve t tij. Mendjemadhsia dhe besimi i tij i teprt n fuqin e Mekkes, e mbante qytetin n nj gjendje t vazhdueshme tensioni.


    V.C. Bodley


    Obsesioni i Ebu Xhehlit me Muhammedin kishte mbetur i pandryshuar. Ai i plakiste vazhdimisht udhtart dhe i sulmonte muslimant, q i gjente t izoluar. Ai organizoi sulme t befasishme n rrethinat e Medines, pr t`i shkatrruar t mbjellat dhe kopshtet e muslimanve.Me kt, ai i bnte t qart Muhammedit, se ndjenjat e tij nuk kishin ndryshuar dhe se qllimet e tij ishin akoma t liga. ("I Drguari, jeta e Muhammedit", Nju Jork, 1946)


    N fillim t Marsit t vitit 624, n Medine arriti lajmi se nj karavan i Kurejshit po kthehej n Mekke nga Siria dhe se nuk kishte vetm gjra q tregtoheshin zakonisht por edhe arm. Mendohej se karavani kishte fituar 50,000 dinar (florinj). Armt dhe pasuria e fituar do t prdoreshin pr t pajisur nj ushtri kundr muslimanve. Karavani udhhiqej nga Ebu Sufjani, prijsi i fisit Umejje.


    Muhammedi vendosi ta ndalonte karavanin mekkas. Ai e emroi Ebu Lebeben si guvernator t Medines dhe u largua nga qyteti me 313 burra. Nga kto, 80 ishin muhaxhir dhe 233 ensar. Destinacioni i tyre ishte Bedri, nj fshat n jugperndim t Medines, ku sipas planit, duhet t ndesheshin me karavanin mekkas.


    Muslimant nuk e dinin se kurr nuk do ta shihinin karavanin e Kurejshit dhe se n vend t tij, do t ndesheshin n fushbetej me ushtrin kurejshe.


    N ndrkoh, spiunt mekkas e informuan Ebu Sufjanin se nj grup muslimansh ishin nisur nga Medineja dhe se i afroheshin me t shpejt, karavanit t tij. Sapo e dgjoi kt, ai devijoi nga rruga tradicionale e karavanve, e ktheu karavanin n perndim, kah Deti i Kuq dhe u kthye n Mekke nprmjet nj rrug tjetr. Prve ksaj, ai drgoi edhe nj lajmtar n Mekke pr t krkuar ndihm. Atje, Ebu Xhehli ishte i zn me propagandat e tij kundr muslimanve, t ishin rritur edhe m, pas incidentit n Nakhla. Me shum zell, ai iu prgjigj thirrjes s Ebu Sufjanit dhe doli nga Mekkeja me nj ushtri q numronte 1000 lufttar, prej t cilve 100 ishin kalors. Nj karavan i gjat prej 700 devesh, i mbante mjetet e lufts dhe nevojat e tjera t ushtris. T gjith kmbsort ishin t mbathur me parzmore.


    Muhammedi nuk e dinte se nj ushtri ishte nisur nga Mekkeja dhe po afrohej drejt Medines pr ta mbrojtur karavanin e Kurejshit dhe pr t`i sfiduar muslimant. Kur Profeti arriti n rrethinat e Bedrit, ai e drgoi Ali ibn Ebu Talibin pr ta kontrolluar rrethinn. N burimet e Bedrit, Aliu i zuri n befasi disa ujmbajts. Ata i than se po mbanin uj pr nj ushtri q kishte ardhur nga Mekkeja dhe q ishte pozicionuar n ann tjetr t kodrave.


    Aliu i solli kta njerz para Profetit. Prej tyre, kuptuan se karavani i Kurejshit kishte ikur dhe se muslimant, tani ishin ball pr ball me ushtrin e Mekkes.


    Sir William Muir


    Kur arritn n rrethinat e Bedrit, Muhammedi e drgoi Aliun me disa t tjer, pr t`i kontrolluar kodrat, q gjendeshin mbi burimet. Atje, ata i zun n befasi tre ujmbajts t armikut, q ishin duke mbushur uj. Njri prej tyre arriti t arratisej kurse dy t tjert u kapn dhe u solln n kampin musliman. Prej tyre, Muhammedi e kuptoi fuqin e armikut. Ishin 950 ushtar, m shum se trefishi i numrit t muslimanve. Me vete kishin 700 deve dhe 100 kuaj, me kalors t armatosur deri n dhmb. ("Jeta e Muhammedit", Londr, 1877)


    Kjo informat jetike erdhi fal Ali ibn Ebu Talibit. Ky veprim i tij, n njrn an i paralajmroi muslimant dhe n ann tjetr, ia vodhi armikut mundsin pr t sulmuar n befasi. Muslimant ishin tashm t gatshm pr t`u ndeshur me armikun.


    Mirpo edhe prkundr ksaj, prania e nj ushtrie t fuqishme n vend t nj karavani t pasur, e kishte ndryshuar krejtsisht situatn pr muslimant dhe ata tani duhet t bnin nj rivlersim t situats dhe t mundsis s prballjes me kt ushtri armike. Ata nuk ishin t armatosur mir dhe kishin vetm dy kuaj e 70 deve. Disa prej tyre kishin shpat por nuk kishin mburoja e ca t tjer, mburojn e kishin por nuk kishin shpat. Profeti, i vetdijshm pr kto mangsi, e thirri kshillin e lufts dhe e shtroi shtjen para ndjeksve t tij, pr t marr nj vendim.


    I pari q u ngrit t fliste ishte Mikdadi. Ai i shprehi ndjenjat dhe mendimet e muhaxhirve, kur tha:


    "O i Drguar i Zotit! Bje at q t sht urdhruar! Ne jemi me ty, tani e prgjithmon dhe kurr s`kemi pr t ta thn at q hebrenjt ia than Musait: "Ti dhe Zoti yt luftoni kundr armikut. Ne do t qndrojm ktu.." Jo! Ne s`do t bhemi si hebrenjt. Ne do t`t ndjekim dhe do t`u bindemi urdhrave t tu."


    Muhammedi e bekoi Mikdadin. Por Mikdadi ishte nj muhaxhir dhe Muhammedi kishte dshir t shihte se `do t bnin ensart. Ai e dinte se ata do t luftonin n mbrojtje t Medines por mund t mos luftonin kur t bhej fjal pr nj luft jasht qytetit. Duke e ndjer kt dyshim t tij, Saad ibn Muadhi, njri nga prijsit e ensarve, u ngrit dhe tha:


    "Ne kemi dshmuar se ti je i Drguari i Zotit. Ne ta kemi dhn besn dhe t jemi bindur. Kudo q t shkosh, ne do t vijm me ty. Po t ket nj luft me idhujtart, ne do t qndrojm pas teje. N luft e n paqe, gjithmon do t jemi besnik."


    Kjo deklarat e vendosur prkrahjeje nga prijsi i ensarve e knaqi t Drguarin dhe ai iu lut Zotit pr t gjith ata. Ai e dinte se as beteja e Bedrit dhe as ndonj betej tjetr, nuk mund t bhej pa prkrahjen e tyre. Si tham edhe m sipr, ensart ishin t pazvendsueshm pr suksesin e Islamit kundr paganizmit.


    Materialisht dhe numerikisht, muslimant ishin n disfavor kundr armikut. Por kjo mangsi e tyre plotsohej nga morali q kishin. Ata kishin besim n prijsin e frymzuar t Muhammedit dhe ishin t bashkuar. Uniteti i tyre dhe qllimi i tyre i prbashkt do t ishin nj fuqi e jashtzakonshme pr ta, n betejn kundr ushtris mekkase.


    Me t siguruar mbshtetjen e ensarve, Muhammedi vendosi ta pranonte sfidn e Kurejshit. Me sa duket, ai dhe t gjith ushtart e ushtris medinase ishin mjaft t vetdijshm se rezultati i ksaj beteje me armikun, do t kishte ndikime t jashtzakonshme.


    Sir William Muir


    Muhammedi ishte mjaft i vetdijshm pr kt situat kritike. Fati i Islamit varej nga rezultati i ksaj beteje. ("Jeta e Muhammedit", Londr, 1877)


    Profeti u udhroi muslimanve t`i vendosnin adrat e tyre aty ku ishin ndalur. Por nj i ri nga ensari tha se do t ishin n prparsi sikur t zgjidhnin nj vend tjetr, m t lart dhe m t sigurt, pr ta br kampin e tyre. Prve ksaj, ai sugjeroi q muslimant t`i mernin nn kontroll burimet e Bedrit. Kto sugjerime u pranuan sakaq.


    S.Margoliouth


    Hubabi, djali i Mundhirit, i cili qe njzet vjet m i ri se Profeti, me t kuptuar se lufta ishte e pashmangshme dhe ngase e njihte mir at rrethin, i sugjeroi Profetit q t vendoseshin para burimeve, prve njrit, prreth t cilit mund t vendosej ushtria, pr t patur nj burim konstant t ujit pr ushtart. Profeti e pranoi sugjerimin e tij dhe i vendosi ushtart nn udhzimin e Hubabit. ("Muhammedi dhe rritja e Islamit", Londr, 1931)


    Ngjarjet n vijim dshmuan se sugjerimi i Hubabit ishte nj ide e shklqyer dhe se pranimi i nj ideje t till, do t`u jepte muslimanve nj prparsi t madhe taktike prball armikut.


    Beteja e Bedrit u b n vitin e dyt pas Hixhrit, m 17 Ramazan (15 mars 624). Ushtria mekkase u nis nga kampi i saj hert n mngjes, pr t`u prballur me muslimant. T dyja ushtrit u vendosn n formacionin e lufts. Profeti mori nj hark n dor dhe eci ndrmjet rradhve t muslimanve. Gjja e fundit q bri para se t fillonte beteja, ishte nj lutje e drejtuar Zotit, pr t`u falur fitore robrve t Tij.


    Beteja filloi n mnyrn tradicionale t arabve, ku nj lufttar dilte nga rradht e ushtris s tij dhe i sfidonte lufttart e ushtris armike pr nj duel kok m kok. Kjo u jepte mundsi arabve t fitonin lavdi, duke e treguar guximin, fuqin dhe aftsit luftarake. T dyja ushtrit shpesh shrbenin si nj kor, gjat kohs q dy trimat luftonin kundr njri-tjetrit. Pas ksaj, ishte tradit q t dyja ushtrit ta sulmonin njra-tjetrn dhe t luftonin.


    Nga ana e mekkasve doln tri lufttar: Utbah ibn Rabia, Shaiba, q ishte vllai i t parit dhe Velidi, djali i Utbes. Kta i sfiduan muslimant dhe sfids s tyre, iu prgjigjn Hamza, xhaxhai i Muhammedit dhe Aliut, Ubejde ibn el-Harithi, nj kushri i t dyve dhe vet Ali ibn Ebu Talibi.


    Velid ibn Utbah ishte njri nga lufttart m t zot t Mekkes. Aliu u gjend ball pr ball me t. Ata ishin ifti m i ri dhe ishin t part q filluan. T tjert u ndaln pr t`i vshtruar kta lufttar t rinj. Ata shkmbyen disa goditje me njri-tjetrin dhe m n fund Aliu ia dha goditjen vdekjeprurse Velidit.


    Sapo u vra Velidi, edhe dy iftet e tjera filluan t luftonin. Hamza e vrau Utben por Ubejde u plagos rnd nga Shaiba. Kur Aliu e pa se Ubejde po binte n tok, e sulmoi Shaiban dhe e vrau. Pasi i vran armiqt e tyre, Hamza dhe Aliu e bartn Ubejden prapa n rradht e muslimanve, ku ai nuk u rezistoi shum gjat plagve t marra. Ai ishte muslimani i par q vdiq n fushbetej.


    Sir William Muir


    Dy vllezrit, Shaiba dhe Utbe dhe Velidi, djali i Utbes, doln prpara nga ushtria armike dhe i sfiduan trimat e ushtris s Muhammedit. Muhammedi, u kthye nga farefisi i tij, dhe tha: "Ju, o bijt e Hashimit! Ngrihuni dhe luftoni, sipas t drejts tuaj!" Ather u ngritn Hamza, Ubejde dhe Aliu, xhaxhai dhe dy kushrinjt e tij. Hamza kishte nj pend fazani n gjoks dhe n helmetn e Aliut binte n sy nj tuf pendash. Pastaj Utba i tha t birit: "Ngrihu dhe lufto!". Ather Velidi doli prpara dhe u prball me Aliun. Ata ishin m t rinjt nga t gjashtit. Dyluftimi i tyre ishte i shkurtr dhe shum shpejt, Velidi ra viktim e shpats s Aliut. ("Jeta e Muhammedit", Londr, 1877)


    Sir John Glubb


    Tre prijs mekkas, Utba, Shaiba dhe Velidi, djali i Utbes, doln prpara nga rradht e armikut dhe i sfiduan muslimant pr dyluftim. Muhammedi u kthye drejt muhaxhirve dhe thirri: "O bijt e Hashimit! Ngrihuni dhe luftoni!" Tre vet me parzmore doln nga rradht e muslimanve. Ata ishin: Hamza, xhaxhai i Profetit, Ali ibn Ebu Talibi, kushriri i tij dhe njherit muslimani i par, si dhe Ubejde ibn Harithi. ifti m i ri filloi i pari, me daljen e Aliut pr t`u prballur me Velidin. Pas disa goditjesh t ndrjsella, Velidi vdiq nga shpata e kundrshtarit t tij musliman.Pastaj Hamza u prball me Utben dhe e vrau. Ubejde ibn Harithi, lufttari i tret i muslimanve, u plagos rnd nga Shaiba. Aliu dhe Hamza e sulmuan Shaiban dhe u kthyen n rradht muslimane, duke e mbajtur edhe Ubejden me vete.("Pushtimet e mdha arabe", 1963)


    Bedri ishte prballja e par n fushbetej e Islamit me paganizmin. Kjo prballje u hap n favor t Islamit nga Ali ibn Ebu Talibi, luani i ri, ngadhnjimi i t cilit ishte nj shenj e fitores s Islamit. T gjitha betejat e tjera t Islamit u hapn n kt mnyr dhe Aliu doli gjithnj fitimtar.


    Kurejshi kishte drguar tre lufttar t famshm kundr tre muslimanve dhe q t tre ishin vrar. Ebu Xhehli nuk kishte ndrmend t rrezikonte edhe m shum kundr Aliut dhe Hamzs dhe pr kt arsye, u urdhroi trupave t tij t sulmonin. Mekkasit i sulmuan muslimant por nuk e shprbn dot formacionin e tyre. Ata sulmuan disa her me rradh por fronti musliman qndroi i pathyer nn komandn e Hamzs dhe Aliut.


    Mekkasit po mblidheshin pr nj sulm t ri kur Profeti u urdhroi muslimanve t sulmonin. Aliu dhe Hamza e udhhoqn kt kundrsulm dhe q t dy, e thyen frontin mekkas pr t arritur deri n rradht m t thella t ushtris armike. Shum nga prijsit dhe oficert mekkas u vran. N mesin e tyre ishte edhe vet Ebu Xhehli. Pas vdekjes s tij, idhujtart s`ishin m t aft t riorganizoheshin dhe filluan t trhiqeshin. Muslimant e vazhduan shtypjen e tyre dhe kjo trheqje e mekkasve u kthye n nj disfat t vrtet. Islami e kishte marr tashm fitoren e tij t par dhe m t rndsishme.


    S. Margoliouth


    sht m se e qart se triumfi n kt betej t rndsishme ishte kryesisht fal aftsive t Aliut dhe t Hamzs. Thuhet se Profeti i lvdoi n veanti edhe Simak ibn Karasha-n, Sehl bin Hunejfin, Harith ibn el Simmahun dhe Kajs bin Rebiun, q t gjith medinas. ("Muhammedi dhe rritja e Islamit", Londr, 1931)


    Tor Andre


    N mesdit, beteja kishte prfunduar tashm dhe Kurejshi ishte arratisur. Dyzet e nnt ushtar t armikut ishin vrar, prej t cilve njzet e dy nga dora e Aliut, ose vetm ose me ndihmn e dikujt. Po kaq ishin zn rob. Besimtart, n ann tjetr, kishin humbur katrmbdhjet vet.("Muhammedi, Njeriu dhe besimi i tij)


    "


    Si u tha edhe m sipr, Bedri sht beteja m e rndsishme n tr historin e Islamit dhe njra nga betejat m t rndsishme n historin e njerzimit. Kjo fitore e garantoi ekzistencn e mtejme t Islamit dhe e mundsoi mbijetesn e shoqris muslimane n Medine, e cila deri ather, jetonte n prag t rrezikut.


    A.Nicholson


    Por rndsia e suksesit t Muhammedit (n Bedr) nuk mund t matet me dmtimet materiale q shkaktoi tek kundrshtart. Kur t konsiderohen rrethanat e astit, duhet t pranojm se Bedri, njsoj si Marathoni, sht njra nga betejat m t mdha dhe m t lavdishme n gjith historin. ("Nj histori letrare e arabve", 1969)

    Vazhdon...

  7. #7
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-07-2019
    Vendndodhja
    Ballsh
    Postime
    117
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Pr: Ritregim i historis s Islamit dhe muslimanve

    Ali ibn Ebu Talibi dhe beteja e Bedrit


    Arkitekti i fitores islame n Bedr, ishte pa dyshim, Ali ibn Ebu Talibi. M.Shibliu, historiani indian, i cili e ka shkruar njrn nga biografit m t mira n gjuhn urdu, t Umar ibn Hattabit dhe t Profetit t Islamit, n veprn e tij "Jeta e t Drguarit", thot se heroi i betejs s Bedrit ishte pikrisht Ali ibn Ebu Talibi.


    F.E. Peters


    Bedri ishte nj fitore e muslimanve, po aq plot sa edhe e papritur. Muslimant humbn 14 ushtar kurse Kurejshi 50-70 ushtar, duke prfshir ktu edhe prijsin e tyre, Ebu Xhehlin. Kjo ishte nj fitore e madhe psikologjike dhe nj e ardhur e bollshme ekonomike pr Emigrantt e varfr. Megjithat, ky nuk ishte nj sulm i thjesht. Kjo betej i vendosi muslimant kundr jo-muslimanve n nj Luft t Shenjt, ku baballart luftonin kundr bijve t tyre. Humbjet e Kurejshit ishin jashtzakonisht t mdha dhe ngase shumica e ktyre viktimave ishin nga paria e Mekkes, udhheqsia n Mekke ishte n gjendje kaosi. ("Commonwealth-i i Allahut", 1973)


    Paria e politeistve mekkas ishte shkatrruar krejtsisht n Bedr. Heroi prgjegjs pr kt ishte Aliu. Ai vet vrau 22 mekkas, dymbdhjet prej t cilve i takonin fisit Umejje. Pjesa tjetr e ushtris muslimane vrau gjithsejt 27 idhujtar.


    N mesin e pres s fituar nga beteja e Bedrit ishte edhe nj shpat, q do t bhej shpata m e famshme n historin e Islamit. Quhej Dhul-Fikar.


    Washington Irving


    N mesin e pres s lufts ishte edhe nj shpat e bukur, e quajtur Dhul-Fikar ose "Shpuesi". Pas ksaj, Muhammedi e mbajti kt shpat n do betej dhe pas tij, dhndri i tij Aliu, e trashgoi. ("Jeta e Muhammedit")


    Abdullah Jusuf Ali, prkthyes dhe komentues i Kur`anit, thot se beteja e Bedrit njihet edhe si Furkan n teologjin islame, sepse kjo betej ishte sfida e par ushtarake n Islam, ndrmjet forcave t t mirs dhe t ligs. Furkan do t thot ndarsi i t drejts nga e padrejta dhe vendossi mes forcave t Besimit dhe Mohimit.


    T burgosurit e lufts


    Muslimant kapn pesdhjet robr t lufts. Ata u solln para Profetit, q ai t vendoste se `duhej br. Ai u konsultua me shokt e tij. Umari i tha q t`i vrisnin t gjith kurse Ebu Bekri i sugjeroi q t`i lironin pas nj kaucioni t paguar nga familjet e tyre. Profeti e pranoi kshilln e Ebu Bekrit.


    Ngase nuk kishte nj burg n Medine, Profeti i shprndau t burgosurit n mesin e familjeve muslimane, t cilat i trajtuan kto t burgosur si t ishin mysafirt e tyre. Disa prej tyre mbetn vet t uritur, q t mund t`i ushqenin t burgosurit. Me kto veprime, ata i bn t burgosurit t ndjeheshin t turpruar. T pasurit u lshuan n shkmbim t nj pagese nga familjet e tyre. Atyre, q nuk kishin mundsi t paguanin por q dinin shkrim-lexim, u krkuan q t`ua msonin fmijve musliman kto gjra dhe pasi ua msonin, liheshin t lir. T burgosurit e varfr liroheshin pa ndonj shpagim.


    Pasojat e betejs s Bedrit


    Beteja e Bedrit i dha Islamit nj prestigj t jashtzakonshm. Rreziku pr sigurin e Medines ishte eliminuar dhe Muhammedi tani mund t`i hidhte themelet e t pars dhe t fundmes Mbretri t Qiejve n tok.


    S.Margoliouth


    Asnj ndodhi n historin e Islamit nuk ishte m e rndsishme se kjo betej. Kur`ani, me plot t drejt, e quan at "dita e lirimit". Dita, para t cils muslimant ishin t dobt dhe pas t cils u bn t fuqishm. Pasuria, fama, nderi e fuqia, t gjitha u mundsuan dhe erdhn fal ksaj Dite t lirimit. ("Muhammedi dhe rritja e Islamit", London, 1931)


    Edhe prkundr pasojave t saja pozitive pr muslimant, n kampin mekkas, kjo betej vetm sa e rriti gjith m tepr urrejtjen dhe armiqsin kundr Muhammedit dhe Ali ibn Ebu Talibit n gjirin e umajjadve. Urrejtja dhe xhelozia e tyre ndaj hashimitve kishte nj histori shekullore. Por pas betejs s Bedrit, urrejtja e tyre u prqndrua tek Aliu dhe tek pasardhsit e Muhammedit.


    Nse pr muslimant Aliu ishte simboli i triumfit t Islamit, pr fisin Umejje, ai ishte simboli i shkatrrimit t politeizmit dhe i privilegjeve t tyre. Andaj umajjadt, pasardhsit e tyre dhe t gjith prkrahsit q kishin, kurr nuk e faln Aliun, pr rolin q luajti para, pas dhe gjat betejs s Bedrit. Urrejtja e tyre sht m se e kuptueshme. Ishte pikrisht Aliu, q jo vetm n Bedr por n do prballje tjetr, i kishte goditur dhe shkatrruar forcat e paganizmit t tyre.


    22. Martesa e Fatima Zehras dhe Ali ibn Ebu Talibit


    Zoti i dha fitore Islamit n betejn e Bedrit, n vitin e dyt pas Hixhrit. Dy muaj pas betejs, Fatimeja, e bija e Muhammedit dhe Aliu, djali i Ebu Talibit, u martuan.


    Fatimeja ishte vetm pesmbdhjet vjee kur e ma, Hatixheja (Zoti e mshiroft), vdiq. Pas ksaj, babai i saj Muhammedi, i mori prsipr edhe detyrat e t shoqes n rritjen e vajzs s tyre. Vdekja e s ms krijoi nj zbraztir t madhe n jetn e saj, t ciln babai i saj e plotsonte me dashurin dhe me butsin e tij.


    I Drguari i Zotit, ia kushtonte vmendjen m t madhe edukimit dhe rritjes s vajzs s tij. Nse ai ishte njeriu ideal, vajza e tij duhej t ishte femra ideale. Dhe e till do t ishte. Ai e bri Fatimen, nj ideal t feminitetit islam. Ajo ishte simboli i devotshmris dhe i bindjes ndaj Krijuesit dhe mishrimi i gjith pastrtis qiellore dhe shenjtris. Prnga karakteri dhe personaliteti, ajo kishte nj ngjashmri t jashtzakonshme me t atin. Mund t thuhet se Fatimeja ishte imazhi i t atit, Muhammedit.


    N aspektin e bindjes dhe shrbimit ndaj Zotit, Fatimeja u ngrit n nivelet m t larta n syt e Tij, si dshmon edhe vet Kur`ani. Zoti ia fali asaj nderimet m t mdha dhe Profeti i Islamit, n ann tjetr, e trajtoi at me nj respekt t thell, t cilin nuk ia fali asnj burri ose gruaje tjetr, n jetn e tij.


    Kur Fatimeja u rrit, dy nga shokt e Profetit, njri pas tjetrit, ia krkuan dorn pr martes. Por Profeti e refuzoi krkesn e tyre dhe u tha:


    "Puna e martess s time bije, Fatimes, sht n duart e vet Zotit dhe vetm Ai ka pr t zgjedhur nj bashkshort pr t..."


    Dhe Zoti e bri m s miri zgjedhjen e Tij. Ai e zgjodhi robin e tij Ali ibn Ebu Talibin pr t qen bashkshorti i vajzs s robit t tij m t dashur, Muhammedit. Zoti deshi t`i shihte t martuar Fatimen e Muhammedit dhe Aliun e Ebu Talibit.


    Dy muaj pas betejs s Bedrit, n muajin e njmbdhjet t vitit t dyt pas Hixhrit, Aliu shkoi tek i Drguari dhe i tha:


    "O i Drguar i Zotit!Ti m ke rritur si t isha fmija yt. M ke nderuar me dhuratat e shumta, me bujarin dhe me mirsin tnde dhe un ty t detyrohem pr gjithka n jetn time. Tani po krkoj edhe nj mirsi tjetr prej teje."


    I Drguari e kuptoi qllimin e Aliut. Fytyra i buzqeshi dhe e luti Aliun t priste disa aste, derisa t merte nj prgjigje nga e bija. Hyri brenda, i tregoi Fatimes se Aliu e krkonte pr nuse dhe e pyeti se `ishte prgjigja e saj. Ajo qndroi e heshtur. Ai e pranoi heshtjen e saj si shenj t pranimit, u kthye tek Aliu, i tregoi se propozimi i tij u pranua dhe i krkoi t fillonte me prgatitjet e dasms.


    N ditn e fundit t muajit t njmbdhjet, i Drguari i Zotit i ftoi t gjith muhaxhirt dhe ensart, n dasmn, q do t bhej me rastin e martess s vajzs s tij. Kur t gjith mysafirt arritn dhe i morn vendet e tyre, ai edhe njher e mori miratimin e t bijs pr t`u martuar me Ali ibn Ebu Talibin.


    Muhammedi e lvdoi Zotin dhe e falnderoi pr t gjitha mirsit e Tij. Pastaj e recitoi hutben e martess, i shpalli burr e grua Aliun dhe Fatimen dhe iu lut Zotit pr t dy. T gjith mysafirt e prgzuan t Drguan me kt rast. Pas ceremonis s martess, mysafirt festuan me mish qengji, buk, hurma dhe qumsht.


    Disa dit m pas, Fatimeja duhej t`i thoshte lamtumir shtpis s saj, pr t`u nisur drejt shtpis s bashkshortit. I ati e ndihmoi teksa e ngiste deven dhe e gjith Medineja buonte me thirrjet "Allah-u Ekber" (Zoti sht m i madhi). Selman Persiani i mbante frert e deves dhe hapronte para saj duke recituar vargje t Kur`anit. I Drguari i Zotit ecte n njrn an t deves dhe "Luani i Zotit" Hamza n ann tjetr t saj. T gjith t rinjt e hashimitve, t hipur mbi kuaj dhe me shpatat e drejtuara lart, e shoqronin nusen. Pas tyre vinin grat e muhaxhirve dhe ensarve dhe m n fund, burrat e tyre. Ata recitonin vargje nga Kur`ani, n lavdi t Zotit. Koh pas kohe, ky recitim ndrpritej nga thirrjet "Allah-u Ekber".


    Ky kortezh qiellor bri nj hark rreth e prqark Xhamis s Madhe t Medines dhe u ndal m n fund para shtpis s Ali ibn Ebu Talibit. I Drguari i Zotit i ndihmoi t bijs q t zbriste nga deveja. Pastaj e kapi pr dore dhe n mnyr simbolike, e vendosi dorn e saj mbi dorn e t shoqit. M pas, duke qndruar n prag t shtpis s tyre, e recitoi lutjen n vijim:


    O Zot! Fatimen dhe Aliun, kta dy robr t Tu t prulur, po i l n mbrojtjen Tnde. Ti bhu Mbrojtsi i tyre dhe bekoi ata! Ji i knaqur me to dhe ua fal mirsin, mshirn dhe shprblimin Tnd m t bukur. Bje t begatshme martesn e tyre dhe t dy bji t vendosur n dashurin dhe n shrbimin Tnd."


    Kjo ishte nj dit vrtet e lumtur n jetn e Muhammedit. Me siguri do t ket dshiruar q edhe gruaja dhe mikesha e tij e dashur, Hatixheja, t kishte qen me t, q t mund ta dshmonin bashk, martesn e vajzs s tyre.


    Disa dit m von, i Drguari i Zotit e thirri t bijn dhe e pyeti n e kishte plqyer t shoqin. Ajo ia ktheu se ai ishte miku m i mir n devotshmri dhe bindje ndaj Zotit. M von, e pyeti edhe Aliun n e kishte plqyer t shoqen. Edhe ai u prgjigj se ajo ishte mikesha m e mir, n shrbim t Krijuesit. astet m t bukura t jets s tyre ishin ato aste kur qndronin n prani t Zotit t tyre dhe kur prhumbeshin n lutjet e drejtuara Atij.


    Ndrmjet Aliut dhe Fatimes kishte nj pajtueshmri t plot n qllime. Q t dy i kishte rritur i Drguari i Zotit, Muhammedi dhe gruaja e tij, Hatixheja. Andaj q t dy, i ndanin t njejtat ideale. Q t dy e shihnin shrbimin ndaj Zotit si gjn m parsore n jet. Mes tyre nuk kishte kurrfar mosmarrveshjeje. Mendimet e tyre, fjalt dhe veprat ishin t gjitha t "formsuara" sipas Kur`anit. Andaj mund t thuhet lirisht se martesa e tyre ishte po aq e prsosur dhe e lumtur sa ajo e Muhammedit me Hatixhen.


    Si u tha edhe m sipr, knaqsia m e madhe e Fatimes ishte adhurimi i Zotit dhe pjesn m t madhe t kohs s saj ajo e kalonte n kt mnyr. Knaqsia e dyt e saj ishte prmbushja e detyrimeve q kishte ndaj familjes. Zoti i fali asaj katr fmij: fillimisht dy djem dhe pastaj dy vajza. Ajo bluante gru n nj mulli dore, q e kishte marr si paj nga i ati dhe prej ktij mielli bnte buk pr familjen. Prsritja e prditshme e ksaj pune bnte q t`i paraqiteshin njtje mbi duar. Por ajo kurr nuk iu ankua as t atit dhe as t shoqit, n lidhje me kto vshtirsi.


    Punt e shtpis ishin ndonjher tejet t mundimshme pr Fatimen por ajo gjente forc n prmendjen e Zotit dhe e mbante Libri i Tij si nj shoqrues t prhershm, me fjalt e t cilit ajo i harronte mundimet e jets. Dhe kur i shtrinte n shtrat fmijt e saj, ishin prsri pjest e po ktij Libri, q ajo i prdorte si ninulla. Ata u rritn duke e dgjuar Kur`anin, t cilin ajo e gdhendi n zemrat e tyre rioshe. Prmes nj lidhjeje t till, Kur`ani dhe fmijt e Fatimes u bn t pandar prgjithmon nga njri-tjetri.


    Po kt vit, domethn n vitin e dyt pas Hixhrit, namazet e dy bajrameve u bn nj sunnet pr muslimant.


    23. Beteja e Uhudit


    Beteja e Uhudit ishte nj hakmarrje kundr muslimanve, pas fitores s tyre n Bedr. Disa nga t part e Kurejshit si Ebu Xhehli, Utbeja, Shaiba, Velidi, Umejje ibn Khalefi dhe Hanzala ibn Ebu Sufjani, ishin vrar n Bedr. Pas vdekjes s Ebu Xhehlit, udhheqsia e Mekkes kishte kaluar n duart e mikut t tij, Ebu Sufjanit, i cili ishte prijsi i fisit Umejje. Kishte nj dhimbje t madhe n Mekke pr shkak t numrit t madh t prijsve t vrar n Bedr, por Ebu Sufjani e kishte ndaluar vajtimin pr t vdekurit. Ai e dinte se lott mund ta shlyenin dalngadal urrejtjen nga zemrat e tyre. Por koha dhe lott, thoshte ai, nuk kan pr t`i shruar plagt, q aristokracia mekkase i fitoi n Bedr. Ai kishte premtuar se do t qndronte larg do knaqsie derisa t`u hakmerrej muslimanve pr kto humbje. Ai dhe prijsit e tjer t Kurejshit kaluan nj vit t tr prgatitjesh, n t cilin e pajisn dhe e strvitn nj ushtri t re.


    Nj vit pas betejs s Bedrit, nj ushtri e re idhujtarsh ishte e gatshme pr t`u prballur me muslimant. N Mars t vitit 625, Ebu Sufjani u nis nga Mekkeja me nj ushtri prej 3000 ushtarsh me prvoj. Pjesa m e madhe e tyre prbhej nga kmbsort por kishte edhe nj njsi t fort kalorsish. Prve ktyre, edhe nj numr grash iu bashkangjitn ushtris. Detyra e tyre ishte t bnin nj "luft psikologjike" kundr muslimanve duke recituar poezi dhe duke knduar kng, q do ta ngrinin lart moralin e ushtarve t tyre. Ata e dinin se asgj nuk mund t`i stimulonte arabt m shum se talljet e grave se ishin frikacak dhe premtimet e tyre pr dashuri. N mesin e ktyre "amazoneve" ishin edhe grat e Ebu Sufjanit dhe Amr bin Asit dhe motra e Halid bin Velidit.


    D.S. Margoliouth


    Me sa duket, Ebu Sufjani bri `mos pr t fituar dhe si zvendsim pr muzikn ushtarake, lejoi (ose bri) q ushtris t`i bashkangjiteshin edhe gra, t cilat duke krcnuar e duke premtuar, do ta mbanin lart moralin e ushtris. Asgjje nuk i trembej m tepr nj i arratisur nga fushbeteja sesa talljes s grave. Grat e Kurejshit bn disa shrbime interesante gjat ksaj beteje. Madje gruaja e Ebu Sufjanit sugjeroi q t nxirrej nga varri trupi i nns s Muhammedit dhe t mbahej peng. Por Kurejshi e refuzoi kt ide (q vshtir mund t realizohej) nga frika e ndonj hakmarrjeje. ("Muhammedi dhe rritja e Islamit", 1931)


    Sikur t mos mjaftonin grat dhe toni seksual q i falnin ushtris, Ebu Sufjani e "armatosi" ushtrin e tij edhe me nj "shenjtri" fetare. Pr t mos ln dyshim se po bnte nj luft t shenjt kundr muslimanve, ai e vendosi Hubalin, perndin e fisit Umejje, mbi nj deve dhe e solli n fushbetej. Detyra e ktij idhulli ishte q ta mbante t lart moralin e trupave.


    Seksi dhe feja ishin dy elemente t reja t mobilizuara nga Kurejshi n luftn e tyre kundr Muhammedit dhe Islamit.


    Betty Kelen


    N nj deve ishte ngarkuar Hubali, i nxjerr nga Qabeja pr kt qllim. Ebu Sufjani e kishte kuptuar se prve nj lufte pr hakmarrje dhe pr rrug tregtare, ai po bnte nj luft t shenjt. ("Muhammedi, i Drguari i Zotit", 1975)


    Profeti i Islamit, Muhammedi, mori lajm pr sulmin e mekkasve drejt Medines dhe u urdhroi ndjeksve t tij t prgatiteshin pr mbrojtje. 700 musliman ishin gati ta shoqronin n fushbetej.


    Profeti e ndali ushtrin e tij n rrz t malit Uhud, n mnyr q ushtria t qndronte e drejtuar me fytyr nga Medineja dhe me shpin nga mali. Kur erdhi ushtria mekkase, ajo u vendos para muslimanve, n nj pozit q ishte mes tyre dhe Medines.


    Sir William Muir


    Ebu Sufjani, si prijs, e solli ushtrin mekkase dhe e vendosi me fytyr drejt malit Uhud. Flamurtar i ushtris ishte Talha, djali i Abdu`ul Uzzas. Krahu i djatht i ushtris ishte nn komandn e Halidit kurse krahu i majt nn komandn e Ikrimes, djalit t Ebu Xhehlit. Amr bin Asi ishte me kalorsit kurejsh.("Jeta e Muhammedit", 1877)


    Sir John Glubb


    Muslimant u nisn me 700 ushtar kundr 3000 trupave t Mekkes. Pr m tepr, derisa muslimant kishin vetm njqind ushtar me parzmore dhe asnj kalors, Kurejshi kishte 700 ushtar me parzmore dhe 200 kalors.


    Pr shkak t numrit t tyre m t vogl dhe duke dashur ta mbrojn ann e prapme t ushtris, muslimant u vendosn n rrz t malit Uhud. Krahu i djatht i ushtris dhe pjesa e prapme e saj, mbrohej nga malet. Por ana e majt ishte n tok t hapur dhe mund t sulmohej lehtsisht nga kalorsit e armikut. Pr ta parandaluar kt, Muhammed vendosi pesdhjet shigjetar n kt pozit, me urdhrin e prer q t mos largoheshin nga pozita e tyre n asnj mnyr dhe me kt ta mbronin krahun e majt t ushtris musliman nga kalorsia kurejshe.


    Mekkasit u vendosn para ushtris muslimane, n mnyr t till, q kta t fundit, me shpinn e kthyer nga Uhudi, shikonin drejt Medines derisa ushtria kurejshe, ishte vendosur mes ushtris muslimane dhe qytetit.


    Kurejshi kishte sjell edhe nj numr t caktuar grash me vete. Roli i tyre ishte q ta ngrinin entuziazmin n rradht e mekkasve duke u rn instrumenteve, duke recituar poezi luftarake dhe duke i hapur flokt e tyre t gjata. "Pushtimet e mdha arabe"


    Beteja e Uhudit filloi njsoj si ajo e Bedrit, me nj ushtar mekkas, q doli nga rradht e tij pr t`i sfiduar muslimant n dyluftim.


    Sir William Muir


    Duke e mbajtur flamurin e Kurejshit, Talha, flamurtari i ushtris mekkase, doli prpara dhe e sfidoi armikun pr dyluftim. Aliu doli nga rradht muslimane dhe duke ecur me hapa t shpejt drejt tij dhe e rrzoi me nj t goditur t shpats. Muhammedi, i cili me kujdes t madh po e ndiqte dyluftimin, brtiti: "I madh sht Zoti" dhe kjo fraz pastaj u prsrit nga e gjith ushtria muslimane. ("Jeta e Muhammedit", Londr, 1877)


    Muhammed Husejn Hajkal


    Talha ibn Ebu Talha, mbajtsi i flamurit t Mekkes, doli prpara dhe krkoi nj musliman pr dyluftim. Ali ibn Ebu Talibi doli t ndeshej me t. Dyluftimi mbaroi shpejt mbasi Aliu e vrau kundrshtarin e tij me nj t goditur t vetme. T lumtur, Profeti dhe muslimant thirrn: ("Zoti sht i madh"... "Jeta e Muhammedit", 1935, Kairo)


    R.V.C. Bodley


    Mekkasit, t prkrahur nga grat e tyre, u drejtonin ofendime t ndryshme muslimanve. N mesin e tyre binte n sy Hindi, gruaja e Ebu Sufjanit, e cila e udhhiqte kt kor duke vallzuar prreth idhullit t ngarkuar mbi deve. Talha, flamurtari trashgimtar i Kurejshit, ishte sfiduesi i par mekkas. Me t dal ai nga rradht e Ebu Sufjanit, Aliu doli prpara nga rradht e Muhammedit. T dy u ndeshn n mes t "toks s askujt". Pa fjal paraprake filloi dueli i tyre. Talha as q kishte ndonj mundsi pr t fituar. Shpata e mpreht e Aliut shklqeu n diellin mngjesor dhe koka e flamurtarit mekkas u shkput nga shpatullat e tij pr t`u rrokullisur mbi rr. "Allahu Ekber", thirri Muhammedi. "Allahu Ekber", jehoi nga rradht e muslimanve, q e ndiqnin kt dyluftim. ("I Drguari, jeta e Muhammedit", Nju Jork, 1946)


    Sir John Glubb


    Ty dyja ushtrit u rradhitn njra prball tjetrs. Talha ibn Abdu`l Uzza, nga fisi Abd el Dar, i zemruar nga provokimet e Ebu Sufjanit, haproi nga rradht mekkase me flamurin e Kurejshit n duar dhe i sfidoi muslimant. Aliu doli me vrap nga rradht muslimane dhe e vrau me nj t goditur t shpats, me far flamuri i Kurejshit ra n tok. Nga rradht muslimane u dgjua thirrja "Allahu Ekber", "Zoti sht m i madhi!". ("Jeta dhe koha e Muhammedit")


    Kjo sht njra nga skenat m dramatike t historis s Islamit. Muhammedi, i Drguari i Zotit, po e vshtronte kushririn e tij Aliun dhe i gzohej fitores s tij t bindshme. Kur goditja e fuqishme e shpats s Aliut e vrau gjeneralin pagan, Muhammedi thirri "Allah-u Ekber" dhe kjo thirrje u prsrit pastaj nga e gjith ushtria muslimane.


    Goditja e parezistueshme e Aliut bri q flamuri i mekkasve, simboli i idhujtaris dhe politeizmit, t binte n tok. Ai e kishte fituar raundin e par pr Islamin dhe i kishte dhn nj goditje vdekjeprurse moralit t Kurejshit.


    Kur Aliu u kthye pran shokve t tij, vllai i Talhas, Uthman ibn Ebu Talha, bri nj prpjekje pr ta ringritur flamurin mekkas. Por Hamza doli nga rradht e muslimanve dhe e vrau at.


    Muhammed Husejn Hajkal


    Kur Ali ibn Ebu Talibi e vrau flamurtarin mekkas, Talha ibn Ebu Talha, flamuri u ngrit nga Uthman ibn Ebu Talhaja. Dhe kur Uthmani vdiq nga dora e Hamzs, ky flamur u ngrit srish nga Ebu Said ibn Ebu Talhaja. Kur e ngriti flamurin e mekkasve, ai thirri drejt muslimanve: "Mos thoni vall se martirt tuaj jan n parajs kurse tant n ferr? Pr Zotin, po gnjeni! Nse ndonj prej jush vrtet e beson kt gj, le t dal e t luftoj me mua!" Kjo sfid e tij ia trhoqi vmendjen Aliut, i cili e vrau at sakaq. Fisi Abd el Dar, vazhdoi ta mbante flamurin mekkas derisa humbi nnt vet. ("Jeta e Muhammedit")


    Luani i ri, Aliu, i vrau tet flamurtar t idhujtarve t Mekkes. Historiani arab, Ibn Ethiri, n veprn e tij "El Kamil fi el-Tarikh", shkruan: "Njeriu q i vrau flamurmbajtsit ishte Aliu". Pas vdekjes s flamurtarit t nnt, Ebu Sufjani i urdhroi ushtris q t prparonte dhe t`i sulmonte rradht muslimane. Kur Profeti e vrejti se armiku po prparonte drejt tyre, edhe ai u dha shenj muslimanve. E mbajti nj shpat n dor dhe tha se do t`ia jepte vetm dikujt q do ta prdorte denjsisht. Disa persona deshn ta marrin shpatn por ai nuk ua dha.


    Muhammed ibn Is`hak


    I Drguari kishte veshur dy parzmore n ditn e betejs s Uhudit, kur e nxorri nj shpat, t ciln e rrotulloi disa her n ajr dhe tha: "Kush do ta marr kt shpat e ta prdor ashtu si e meriton?" Disa deshn ta mernin por ai nuk u lejoi derisa m n fund, Ebu Duxhana Simak ibn Kharasha, vllai i ibn Saidit e mori. Umari u ngrit pr ta marr, duke thn "Un do ta prdor ashtu si meriton" por Profeti nuk pranoi dhe e rrotulloi edhe njher shpatn, duke i thn t njejtat fjal. Pastaj Zubejr ibn Avvami u ngrit por edhe ky u refuzua. Q t dy u turpruan shum. ("Jeta e t Drguarit t Zotit")


    Profeti ia dha shpatn Ebu Duxhanes, q ishte nga ensart. Ai e morri shpatn dhe e prdori ashtu si duhej. Ai e arsyetoi besimin e msuesit t tij. Grat mekkase po rrinin ulur mbi devet e tyre dhe po vshtronin. Kur ushtria e tyre lvizi prpara edhe ata lvizn me ta. Ata filluan t`u jepnin guxim ushtarve t tyre pr t`i vrar muslimant dhe kndonin kng prplot tallje pr frikacakt dhe prplot premtime pr heronjt. Me muzikn dhe me poezit e tyre, ata i bnin kta bij t shkrettirs t luftonin egrsisht.


    Betty Kelen


    Mbi shpinn e deveve kishte nj lloj vigu, me nj si kasolle t vogl prmbi, n t ciln udhtonin grat e trajnuara nga Hindi, pr t knduar balada luftarake, q do ta mbanin t lart zemrimin e ushtarve dhe q do ta ndalonin ikjen nga fushbeteja.


    Beteja filloi. Hindi dhe grupi i saj prparuan bashk me ushtart, duke u shprndar n fushbetej, aq afr lufttarve sa mundeshin. Ato u binin defave t tyre dhe brtisnin:



    Bijat e yjve t`mngjesit jemi ne

    Nga shtretr mndafshi u vshtrojm me nge

    N krah do t`ju marrim po t`i mundni

    E po ikt, krahrorin ton e humbni...

    "Muhammedi, i Drguari i Zotit"






    Muhammed Husejn Hajkal


    Para Islamit, grat arabe ua shfaqnin bukurin e tyre jo vetm bashkshortve por edhe do njeriu tjetr, q u plqente. Vetm ose n grupe, ato shkonin n rrethinat e qytetit dhe takoheshin me burra t huaj pa kurrfar pengese dhe pa ndonj ndjenj turpi. Ata shkmbenin vshtrime t zjarrta dhe fjal dashurie me ta. Kjo gj bhej aq lehtsisht dhe pa turp, sa Hindi, gruaja e Ebu Sufjanit, vallzonte dhe kndonte pa penges n nj vend publik si fushbeteja e Uhudit.



    "Sulmoni dhe do t`ju prqafojm!

    Sulmoni dhe do t`i shtrojm shtrojet pr ju!

    Ikni prapa dhe do t`ju lm

    Ikin prapa e kurr m s`vijm tek ju...



    Tek shum fise, imoraliteti nuk ishte ndonj krim shum serioz. Flirtimi dhe marrdhniet jashtmartesore ishin gjra t zakonshme. Edhe prkundr pozits s lart q zinte Ebu Sufjani n kt shoqri, kronikat prcjellin shum tregime dashurie t gruas s tij me burra t tjer, pa shprehur fare ndonj keqardhje se kjo gj e prishte emrin e saj...("Jeta e Muhammedit", Kairo, 1935)


    Mekkasit ishin m t shumt n numr dhe shum m t armatosur se muslimant. Pr m tepr, prezenca n fushbetej, e perndis s tyre Hubalit dhe e grave t tyre, ishte nj sigurim se morali i tyre s`do t binte, veanrisht pas integrimit t elementit t ri dhe vrass, t lakmis.


    Por edhe prkundr ktyre prparsive objektive ose subjektive, mekkasit nuk po arrinin ndonj sukses t dukshm. N t vrtet, n fillimin e saj, beteja po rridhte dukshm n dm t tyre.


    D.S. Margoliouth


    Me sa duket, n fillim t gjitha gjra shkonin ashtu si kishte planifikuar Profeti. Heronjt e Bedrit, Aliu dhe Hamza, po prhapnin vdekje pr kundrshtarin njsoj si m par. Heroizmi i Kurejshit i detyronte t dilnin n dyluftim me kta heronj dhe gjithmon ushtart e tyre m t mir vriteshin, duke krijuar panik n rradht e ushtris mekkase. ("Muhammedi dhe rritja e Islamit", Londr, 1931)


    Sulmet e Aliut, Hamzs dhe Ebu Duxhanes prhapn panik n rradht e mekkasve, t cilt filluan t trhiqeshin. Muslimant e vazhduan sulmin e tyre.


    Sir John Glubb


    Ali ibn Ebu Talibi po prparonte i pandalshm drejt thellsis s ushtris armike. Ishte nj Bedr i dyt dhe muslimant ishin t pandalshm...("Pushtimet e mdha arabe", 1963)


    Aliu e kishte thyer frontin e Kurejshit dhe ishte tashm n thellsi t rradhve t tyre. T paaft pr t`i rezistuar sulmit t tij, ata filluan t iknin. Jo shum larg tij, xhaxhai i tij, Hamza, po i shprndante rradht e armikut. T dy po e "thrmonin" dalngadal ushtrin kurejshe.


    Pikrisht n kt rast ndodhn dy gjra, q e kthyen prmbys fatin e muslimanve dhe q e bn fitoren t`u rrshqiste nga duart. Gjja e par ishte vdekja e Hamzs.


    Hindi, gruaja e Ebu Sufjanit, kishte sjell n fushbetej nj skllav etiopian, njfar Vahshiu, t cilit i kishte premtuar se do t`ia falte lirin si dhe shum ar, argjend dhe mndafsh, sikur ta vriste Hamzn. Ky njeri ishte i famshm pr shkathtsin q kishte n prdorimin e arms s tij "kombtare", shtizs.


    Vahshiu u fsheh pas nj shkmbi dhe po priste nj ast t volitshm. Kur Hamzai e vrau nj idhujtar dhe po shkonte drejt nj tjetri, Vahshiu u ngrit, mori shnjestr dhe e hodhi armn, kundr t cils nuk kishte mundsi pr t`u mbrojtur. Shtiza e goditi Hamzn n fund t barkut, ai ra n tok dhe vdiq sakaq.


    N incidentin tjetr u prfshi e gjith ushtria e Medines. Paqndrueshmria dhe konfuzioni n ushtrin mekkase ishin t qarta dhe muslimant menduan se tashm e kishin fituar betejn. Pr t mos e humbur mundsin e plakitjes s armikut, ata e harruan disiplinn e tyre. Kt gj e vrejtn edhe shigjetart e vendosur nga Profeti n nj ngushtic strategjike. Edhe ata menduan se armiku u mund dhe se po trhiqej. Npr mend u shkoi se sikur bashklufttart e tyre ta plakisnin armikun, atyre s`do t`u mbetej asgj nga preja e lufts. Kjo frik i bri q t zbrisnin nga kodra edhe prkundr urdhrit t prer t Profetit. Prijsi i tyre, Abdullah ibn Xhubajri, i paralajmroi q t mos largoheshin nga pozita e tyre por askush nuk e dgjoi at. Lakmia e tyre pr pren e lufts, do t`u kushtonte shtrenjt muslimanve n betejn e Uhudit.


    Njri nga gjeneralt mekkas, Halid bin Velidi, vrejti se ngushtica malore ishte ln e pambrojtur nga trupat muslimane. Ai menjher e shfrytzoi rastin dhe i sulmoi me kalorsit e tij, ushtart e pakt q kishin mbetur n mbrojtje t ngushtics. Ata luftuan trimrisht por t gjith, duke prfshir edhe Abdullah ibn Xhubajrin, u mundn dhe u vran. Pasi e mori ngushticn, Halidi e sulmoi menjher ushtrin medinase nga pas.


    Ushtria medinase ishte e zn me plakitjen e armikut dhe nuk vrente asgj. Ata u befasuan nga sulmi i kalorsis mekkase nga pas. Edhe Ebu Sufjani e vrejti manovrn e Halidit dhe hutin e muslimanve. Ai i ktheu trupat e tij, u kthye n fushbetej dhe filloi nj sulm frontal kundr muslimanve, t cilt e gjetn veten t rrethuar nga armiku. Tani ishte rradha e tyre q t shprndaheshin nga armiqt. Ata filluan t iknin n seciln an, pa e ditur se nga duhej t shkonin.


    Kjo huti nuk ishte vetm n mesin e ushtarve t zakonshm t ushtris s muslimanve por i kishte kapluar t gjith. Disa nga shokt m t njohur t Profetit iknin bashk me t tjert, kur sulmoi armiku. N mesin e ikanakve ishin edhe Ebu Bekri me Umarin. Nga Enes bin Nadhri, daja i Enes bin Malikut, prcillet se Ebu Bekri ka thn se kur muslimant u larguan nga fushbeteja dhe e lan vetm Profetin, ai kishte qen i pari q ishte kthyer. Gjithashtu prcillet se Umari ka thn, se ai vet ishte ngjitur n kodr kur muslimant po mundeshin n Uhud (Historia e Tabariut, vll.4, fq.96). Disa nga shokt e Profetit arritn n Medine kurse disa t tjer u strehuan n shpellat dhe grykat e malit.


    Osman bin Affani, kalifi i ardhshm i muslimanve, nuk kishte marr pjes n betejn e Bedrit por ishte i pranishm n Uhud. Megjithat, zri i shpatave dhe i shtizave ishte i teprt pr nervat e tij dhe ai ishte ndr t part q ikn. Shejh Muhammed Khidri Buck, n biografin e tij t Profetit thot se Osmani ishte nj njeri i turpshm, i cili ndonse iku nga fushbeteja, nuk hyri n Medine nga turpi.


    Teksa muslimant po iknin, Profeti u prpoq t`i ndalte por askush nuk e dgjonte at. Pr nj koh t shkurtr, llogarit ishin kthyer prmbys dhe fitorja u kishte rrshqitur muslimanve nga duart. Ky ishte mimi q duhej t paguanin pr mosbindjen ndaj Profetit dhe pr lakmin e madhe q kishin, pr ta marr pren e lufts. Ja si e prshkruan Kur`ani sjelljen e muslimanve n Uhud:


    Ju po ngjiteshin tatpjets, pa hedhur nj vshtrim prapa dhe i Drguari u thirrte nga pas. Atje ju dnoi Zoti me dshprim pas dshprimi, pr t`ju msuar q t mos piklloheni pr pren q u ikte dhe pr t lign q ju gjeti. Zoti e di at q bni...Kur`an (3:153)


    Profeti ia kishte dhn flamurin e Islamit, xhaxhait t tij Masaab ibn Umajrit. Ai u vra nga armiku dhe flamuri i Islamit ra n tok. Kur Aliu e vrejti kt, shpejtoi, e mori flamurin dhe e ngriti srish.


    Washington Irving


    Hamzai u vra nga shtiza e Vahshiut, nj skllav etiopian, t cilit i kishin premtuar lirin nse e vriste Hamzn. Edhe Musab ibn Umajri, i cili e mbante flamurin e Muhammedit, u vra. Por Aliu e mori flamurin e shenjt dhe e mbajti lart n mesin e asaj zallahie.


    Ngase Musabi i ngjasonte Profetit, armiku filloi t brtiste se Muhammedi ishte vrar. Kurejshi u frymzua nga kjo gj kurse muslimant filluan t iknin, duke i bartur me vete edhe Ebu Bekrin me Umarin, q ishin t plagosur. ("Jeta e Muhammedit")





    Muhammed Husejn Hajkal


    Ata q menduan se Muhammedi kishte vdekur, prfshir ktu edhe Ebu Bekrin dhe Umarin, ikn drejt malit dhe u strehuan atje. Kur Enes ibn el-Nadri pyeti prse ishin dorzuar aq hert dhe ata i than se Profeti ishte vrar, ai u prgjigj: "E `do t bni ju me veten dhe me jetn tuaj nse Muhammedi s`jeton m? Ngrihuni e vdisni, si vdiq ai!" Ai u kthye, e sulmoi armikun dhe luftoi trimrisht (derisa u vra). ("Jeta e Muhammedit", 1935, Kairo)


    Pjesa m e madhe e muslimanve ishte larguar nga fushbeteja por Aliu luftonte akoma. Ai e mbante flamurin e Islamit n njrn dor dhe shpatn e tij n tjetrn. Edhe ai e dgjoi thirrjen "Muhammedi vdiq!" por kjo vetm sa e bri at m t patrembur pr jetn e tij.


    N ndrkoh, Profeti ishte n nj an tjetr t fushbetejs dhe ishte i plagosur. Koka dhe fytyra e tij ishin t prgjakura. Disa musliman, kryesisht ensar, ishin vendosur n mbrojtje t tij. Ishte ky grup dhe thirrjet e tyre q ia trhoqi vmendjen Aliut. Ai haproi n mesin e trupave armike dhe u erdhi n ndihm bashklufttarve t tij. Ata qndruan rreth Profetit dhe t prir nga Ebu Duxhaneja, bn gjith `mundeshin pr ta mbrojtur at nga shigjetat dhe shtizat e armikut. Aliu ishte m se i lumtur q e shihte gjall msuesin e tij por nuk kishte koh pr prshndetje. Idhujtart po sulmonin akoma dhe tani ishte Aliu q duhej t`i przinte. Ata sulmuan vazhdimisht dhe Aliu i ktheu pas seciln her.


    Muhammed Husejn Hajkal


    Kur dikush thirri se Muhammedi ishte vrar, mbizotroi kaosi dhe ushtart musliman, morali i t cilve ishte humbur krejt, filluan t luftonin krejt t paorganizuar. Ky kaos ishte arsyeja prse Husejl ibn Xhabir ibn Ebu Hudhejfeja u vra gabimisht, n nj mes, ku t gjith prpiqeshin ta shptonin jetn e tyre dhe t iknin, prve trimave si Ali ibn Ebu Talibi, t cilt Zoti i kishte udhzuar dhe mbrojtur. ("Jeta e Muhammedit", 1935, Kairo)


    N betejn e Uhudit, shum shok t Profetit, q lvdoheshin si guximtar dhe besnik, ia kthyen shpinn armikut dhe u arratisn. Megjithat, kishte edhe t till q nuk ikn. Nj prej tyre ishte edhe Umm Ammar Ensarija, nj grua nga Medineja. Ajo ishte nj besimtare sypatrembur dhe i gjith Islami mund t krenohet me guximin e saj. Ajo njihej si mjeke dhe kishte ardhur n Uhud bashk me ushtrin medinase.


    N fillim t betejs, Umm Ammareja u sillte uj ushtarve ose ua mbshtillte plagt, nse plagoseshin. Por kur muslimant filluan t mundeshin dhe t iknin nga fushbeteja, roli i saj, nga ai i nj infermiereje, u kthye n at t nj ushtari. Kur armiku solli nj grup shigjetarsh pr ta vrar Profetin, ajo mori nj mburoj t madhe dhe e vendosi para Profetit pr ta mbrojtur nga shigjetat.


    Pak m von, kur mekkasit sulmuan me shpata e shtiza, ajo e hodhi mnjan mburojn dhe e sulmoi armikun me shpat. Njri nga idhujtart iu afrua shum Profetit, por ajo i doli prpara dhe kur ai deshi ta godiste Profetin, shpata e tij e goditi shpatulln e saj. Ndonse ishte e plagosur, ajo qndroi e patrembur mes Profetit dhe armiqve t tij, duke e sfiduar armikun dhe vdekjen.


    At ast, gjendja u b disi m e qet. Duke e shfrytzuar kt, Aliu e trhoqi Profetin drejt nj gryke, ku mund t pushonte dhe ku mund t`ia mbulonin plagt.


    D.S. Margoliouth


    Aliu guximtar, bashk me disa trima t tjer, e gjetn Profetin dhe e uan drejt nj gryke, ku mund t`ia shronin plagt. ("Muhammedi dhe rritja e Islamit")


    Fatimeja, e bija e Profetit, kishte ardhur nga Medineja bashk me nj grup grash muslimane, me t marr lajmin pr humbjen e muslimanve. Aliu solli uj n helmetn e tij dhe Fatimeja e pastroi gjakun n fytyrn e t atit dhe ia mbuloi plagt.

    Vazhdon...

  8. #8
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-07-2019
    Vendndodhja
    Ballsh
    Postime
    117
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Pr: Ritregim i historis s Islamit dhe muslimanve

    Roli i grave mekkase


    Ikja e muslimanve nga fushbeteja ishte nj mundsi pr grat mekkase, q ta nxirrnin mllefin e tyre mbi trupat e pajet t dshmorve musliman. Ata ua pren hundt, vesht, duart e kmbt dhe ua hapn barqet, pr t`ua nxjerr organet e brendshme dhe pr t br qafore me to.





    Muhammed ibn Is`hak


    Saleh ibn Kajsani m ka treguar se Hindi, e bija e Utbes, dhe grat q ndodheshin me t, i masakruan shokt e vrar t Profetit. Ata ua pren hundt e vesht dhe Hindi bri qafore dhe hallka prej tyre kurse stolit e veta ia fali Vahshiut, skllavit t Xhubajr ibn Mutimit. Ajo ia preu mlin Hamzs dhe e prtypi at, por s`e glltiti dot dhe e pshtyu. El Hulajs bin Zabbani, vllai i ibn el Harith bin Abdu`l Menatit, i cili ishte prijsi i ushtarve t zi, kaloi pran Ebu Sufjanit, derisa ky i fundit e godiste gojn e Hamzs me tehun e shtizs s tij, duke thn: "Shijoje kt, o rebel!" Hulajsi tha: "O fisi Kinana, a sht vall ky prijsi i Kurejshit q po sillet kshtu me kushririn e tij t vdekur?" ("Jeta e t Drguarit t Zotit")


    Shtatdhjet e pes musliman u vran n betejn e Uhudit dhe trupat e nj pjese t madhe prej tyre u masakruan nga Hindi dhe grat e tjera t Mekkes.


    Urrejtja ndaj Muhammedit, Aliut dhe Hamzs ishte nj zjarr q e digjte Hindin. Ndonse vetm Hamza ra viktim e apetiteve kanibale t saj n betejn e Uhudit, Muhammedi dhe Aliu nuk do t kishin patur nj trajtim m t mir, sikur ta psonin t njejtin fat. Urrejtjen ndaj Muhammedit dhe Aliut, ajo ua prcolli fmijve e niprve t saj dhe t gjitha gjeneratave n vijim.


    Trheqja e ushtris mekkase


    Pasi kishte kaluar goditja e par e disfats, disa nga muslimant u kthyen n fushbetej. Ebu Bekri dhe Umari ishin mes tyre. Ata shkuan edhe n grykn, ku Aliu e kishte uar Profetin.


    N at ast, Ebu Sufjani, i cili ishte prgtitur t kthehej n Mekke, erdhi n hyrje t gryks dhe shkmbeu ca fjal me Umarin.


    Sir John Glubb


    Kurejshi mund t ishte ngjitur n malin Uhud dhe me pak humbje, mund ta kishte vrar t Drguarin e Zotit dhe grupin e vogl t ndjeksve t tij, q kishte qndruar me t. Kur Ebu Sufjani e pyeti Umar ibn el-Hattabin n kishte vdekur Muhammedi, ai ia ktheu: "Jo! Pr Zotin, tani po t dgjon ty." Por Ebu Sufjanit as q i shkoi ndrmend t prfitonte nga kjo situat, ku siguria e Muhammedit ishte tejet e dobt. Brutaliteti gjakftoht i ktyre vrasjeve (n Uhud)) e ilustron m s miri kontrastin e jashtzakonshm mes luftimeve shpesh burrrore dhe plot respekt t arabve, n njrn an dhe brutalitetin e gjakmarrjeve t tyre, n ann tjetr. Ebu Sufjani flet krejt miqsisht me Umar ibn el-Hattabin n fushbetejn e Uhudit sepse asnjri nuk i ka vrar ndonj t afrm tjetrit. Ndrkoh, Hindi, gruaja e Ebu Sufjanit dhe bija e Utba ibn Rabias, e masakron trupin e vdekur t Hamzs, i cili ia kishte vrar babain. ("Jeta dhe koha e Muhammedit")


    N dukje, mekkasit e kishin plotsuar misionin. Ata i kishin mundur muslimant dhe e kishin mbrojtur nderin e tyre. T knaqur me kt rezultat, ata u larguan nga fushbeteja dhe u drejtuan drejt qytetit t tyre n jug. Por Profeti, akoma i pasigurt pr qllimet e tyre, e drgoi Aliun q nga larg t`i vzhgonte lvizjet e tyre dhe t`i raportonte atij.


    Aliu u kthye dhe i tregoi Profetit se Kurejshi kishte kaluar pran Medines dhe ishte drejtuar kah Mekkeja. Kjo e siguroi Profetin dhe muslimant pastaj zbritn nga mali, u lutn pr t vdekurit dhe i varrosn t gjith.


    Aliu dhe beteja e Uhudit


    N betejn e Uhudit, Aliu e vrau flamurtarin e ushtris pagane. Kur flamurtari ra n tok, me t ra edhe flamuri i tyre, me far Aliu e rrzoi simbolin e idhujtaris.


    M von, kur luftimet ishin ashprsuar, pagant e vran Masa`ab ibn Umajrin, flamurtarin e muslimanve. Masa`abi ra n tok dhe bashk me t, edhe flamuri i Islamit. Pas pak astesh, srish ishte Aliu, q e ngriti flamurin e rn dhe e valviti srish. Po aq sa ishte simbol i shkatrrimit t idhujtaris, ai ishte edhe simboli i ngritjes dhe i rilindjes s Islamit. N Uhud, miq e armiq, i dshmuan me syt e tyre, veprat e pabesueshme t heroizmit e trimris s Aliut dhe devotshmrin q kishte ndaj msuesit t tij, t Drguarit t Zotit. N betejn e Uhudit, Aliu luftoi me shpatn e famshme t quajtur Dhul Fikar.


    Muhammed ibn Is`hak


    Shpata e Profetit quhej "Dhul Fikar". Nj prcjells hadithesh m tha se Ebu Naxhihu ka thn: N betejn e Uhudit, dikush thirri: "S`ka shpat si Dhul Fikari e nuk ka trim si Aliu..." (Jeta e t Drguarit t Zotit)


    N duart e Aliut, Dhul Fikari ishte vettima q e godiste dhe e shkatrronte paganizmin, idhujtarin dhe politeizmin. Por pr Islamin, kjo shpat ishte nj shpres e re, nj jet e re dhe do t thoshte nder, lavdi e fitore. Duke i komentuar ngjarjet e Uhudit, pas ikjes s muslimanve dhe pas rrethimit t Profetit nga armiqt, historiani indian M. Shibli thot:


    Ishte njri nga astet m kritike n historin e Islamit. Idhujtart e sulmonin vazhdimisht t Drguarin e Zotit dhe seciln her, ndesheshin me tehun e Dhul Fikarit.


    M tej, Shibliu thot se idhujtart po vinin si "re t errta dhe t rrezikshme mbi muslimant." Sikur Aliu t mos i kundrvihej sulmit mekkas, stuhia brenda ktyre reve mund ta godiste Medinen dhe Islami mund t vdiste n duart e idhujtarve. Sikur edhe Aliu t dshtonte n detyrn e tij, si dshtuan shum t tjer at dit, idhujtart do ta kishin vrar t Drguarin e Zotit dhe do ta kishin shuar zjarrin e Islamit. Por Aliu dhe nj numr i vogl muslimansh t tjer, si Ebu Duxhaneja dhe Ammara Ensarija, e parandaluan nj katastrof t till. Shtatdhjet e pes musliman u vran n kt betej t dhimbshme. Prej tyre katr ishin muhaxhir kurse gjith t tjert ensar.


    Dshmort e Uhudit


    Episodi m tragjik i betejs s Uhudit ishte vrasja e Hamzs dhe masakrimi i trupit t tij. Pas largimit t mekkasve, Profeti shkoi pr ta par trupin e xhaxhait t tij. Vesht dhe hunda ishin prer, barku ishte ar dhe organet e brendshme ishin nxjerr jasht. T trin e kaploi pikllimi me ta par n kt gjendje trupin e Hamzs dhe urdhroi q t varrosej menjher.


    Hindi, gruaja e Ebu Sufjanit dhe nna e Muavijes (kalifit t ardhshm), njihet si "ngrnsja e mlis" n historin e Islamit. Ibn Is`haku thot se ajo e prtypi mlin e Hamzs por s`e glltiti dot. Por Ibn Abdu`l-Birri, n librin e tij, "el-Istisaab", thot se ajo ndezi nj zjarr n fushbetej, e poqi mlin e Hamzs dhe pastaj e hngri at.


    Kur Profeti u kthye n Medine, ai i dgjoi vajtimet piklluese t familjarve t dshmorve. T afrmit e dshmorve t Uhudit i qanin t vdekurit e tyre. Ai tha: "Sa keq q s`ka njeri pr ta vajtuar xhaxhain tim, Hamzn." Prijsit e ensarve, me t`i dgjuar kto fjal, shkuan n shtpi dhe u than grave t tyre t shkonin n shtpin e Profetit dhe t vajtonin pr xhaxhain e tij.


    Pas ksaj, nj grup grash u mblodhn para shtpis s Muhammedit dhe t gjitha vajtuan pr vdekjen e Hamzs, heroit t Islamit. Profeti iu lut Zoti pr t gjitha. Pas ksaj, n Medine u krijua nj tradit, sipas t cils kurdoher q vdiste dikush, grat e fillonin vajtimin e tyre me nj elegji pr Hamzn. Medinasit njher vajtonin pr Hamzn dhe pastaj pr t vdekurit e tyre.


    Muhammed ibn Is`hak


    Profeti kaloi pran shtpive t fisit Abdu`l-Eshal dhe Zafar dhe i dgjoi grat e tyre tek qanin pr t vdekurit. Syt iu mbushn me lot dhe tha: "Si s`ka asnj grua q qan pr Hamzn..." Kur Sa`d bin Muadhi dhe Usajd bin Hudajri u kthyen n shtpit e tyre, u than grave t tyre t shkonin e t vajtonin pr xhaxhain e Profetit.("Jeta e t Drguarit t Zotit")


    Prve Hamzs, edhe muhaxhir t tjer e fituan kurorn e dshmorit, n betejn e Uhudit. Ata ishin, Abdullah ibn Xhehshi, nj kushri i Profetit, Masa`ab ibn Umajri, xhaxha i Profetit dhe Shems ibn Uthmani. Humbjet e ensarve ishin shum m t rnda. Ata lan shtatdhjet e nj dshmor n fushbetej dhe shum t plagosur. Zoti i mshiroft t gjith ata!


    Beteja e Uhudit ishte momenti m kulmor i opozits pagane kundr Islamit. Ndonse doln fitimtar n betej, mekkasit s`ishin t aft t vazhdonin m tej e ta shfrytzonin fitoren e tyre. Pr kt arsye, ndikimi i fitores s tyre u shua shum shpejt.


    24. Lindja e Hasanit dhe Husejnit


    M 15 Ramazan t vitit t tret pas Hixhrit (mars 625), Zoti e bekoi t bijn e t Drguarit me fmijn e saj t par. Muhammedi erdhi i lumtur pran saj, e mori n duar foshnjen, e puthi, ia lexoi ezanin n veshin e djatht, ikamen n veshin e majt dhe e pagzoi Hasan.


    Nj vit m von, m 3 Sha`aban t vitit t katrt pas Hixhrit (shkurt 626), Zoti i fali vajzs s t Drguarit edhe nj fmij t dyt. I Drguari erdhi i buzqeshur, e mori n krah foshnjen, e puthi, ia lexoi ezanin n veshin e djatht e ikamen n veshin e majt dhe e pagzoi Husejn.


    Lindja e ktyre dy princrve ishte nj rast i jashtzakonshm lumturie pr Muhammedin. Pr t, ata ishin bekimet m t mdha t Zotit, t Cilit i falnderohej. Pas lindjes s secilit prej tyre, muslimant vrshuan n Xhamin e Madhe pr ta prgzuar Profetin. Ai i priti t gjith me buzqeshje dhe falnderime dhe e ndau me ta lumturin.


    Nuk kishte dit, kur Profeti s`e vizitonte shtpin e t bijs, pr t`i par fmijt e saj. Atij i plqente t`i shihte t qeshur, andaj i guduliste dhe luante me ta. Ai i prqafonte dhe i mbante n krah dhe do hap e do fjal t tyre e ndiqte me lumturin m t madhe.


    Kur kta dy "princr" u rritn mjaft sa t mund t shtisnin rreth e prqark, ata shpesh dilnin nga shtpia e tyre dhe shkonin n xhami. Nse gjyshi i tyre ishte n mes t nj fjalimi, ai e ndrpriste fjalimin, zbriste posht, i merte ato n krah, i ulte pran tij n foltore dhe vazhdonte me fjaln e tij. Kur i udhhiqte namazet dhe ndodhej n sexhde (me kokn e vendosur n tok), ngjante shpesh q t dy fmijt t`i ngjiteshin mbi shpin ose t`i hipnin n qaf. Ai paraplqente ta zgjaste sexhden, pr t mos ua prishur rehatin dhe ngrihej vetm pasi ata t`i kishin zbritur prej shpine. Kur dilte prej shtpie ose prej xhamie, ata shum shpesh i mbante n shpatulla. Medinasit i quanin "kalorsit e shpatullave t t Drguarit t Zotit". Ata ishin shum m t lidhur me t sesa me prindrit e tyre.


    Muhammedi, Profeti i Islamit, kurr s`ishte m i lumtur se kur Hasani ose Husejni ishin me t. Ata ishin drita e syve dhe lumturia e zemrs s tij. Vetm n prani t tyre ai e gjente pushimin e vrtet dhe m t prsosur. Ai luante kukafshehtas me ta dhe shum shpesh kur ata luanin me fmijet e tjer, prvidhej pran tyre vetm pr t`ua dgjuar t qeshurat. Pr ta, ai mund t`i shtyente edhe punt e rndsishme t shtetit. Kur ata buzqeshnin, ai i harronte t gjitha vshtirsit dhe problemet e shtetit dhe qeverisjes. Atij i plqente ta lexonte do porosi q ata ia shkruanin n buzqeshjet e tyre ngjllore.


    M par, i Drguari e kishte rritur t bijn, Fatimen, t ciln e kishte quajtr "Zonja e Parajss". Tani ai filloi t merrej me rritjen e dy fmijve t saj, Hasanit dhe Husejnit, t cilt i quante "Princrit e t rinjve t Parajss". Pr t, edukimi i tyre ishte i nj rndsie parimore dhe ai vet merej me do hollsi t ksaj pune. Qllimi i tij ishte i qart: ai donte q ata t ishin "produkti" m i prsosur i Islamit, gj q do t ishin vrtet. Ai e mbolli karakterin e tij n karakterin e tyre dhe krijoi prej tyre nj model pr shoqrin, t cilin shoqria do t duhej ta ndiqte deri n fund t kohve.


    Aliu dhe Fatimeja patn edhe dy vajza, Zejneben dhe Umm Kulthumin. Kur u rritn, kto dy vasha u martuan me kushrinjt e tyre, q ishin djemt Xhafer e ibn Ebu Talibit, martirit "me krah zogu" t Islamit. Zejnebi u martua me Abdullah ibn Xhaferin dhe Umm Kulthumi me Muhammed ibn Xhaferin.


    Hasani, Husejni, Zejnebi dhe Umm Kulthumi, u rritn q t gjith nn prkujdesjen e gjyshit t tyre, Muhammedit, t Drguarit t Zotit. Ditt m t bukura t t pesve ishin ato dit q i kaluan s bashku.


    Vdekja e Fatima bint Esadit, nns s Ali ibn Ebu Talibit


    N vitin e katrt pas Hixhrit (vitit 626 i ers son), Fatima bint Esad, e veja e Ebu Talibit dhe nn e Aliut, vdiq n Medine. Ajo e kishte rritur si fmijn e saj Muhammedin dhe ky i fundit e kishte dashur si nnn e tij. Ajo ishte gruaja e dyt n Arabi q e pranoi Islamin, e paraprir vetm nga Hatixheja, gruaja e Profetit.


    Muhammedi e kishte humbur t mn shum hert n jet por shum shpejt kishte gjetur nj nn t dyt tek Fatima bint Esadi. Andaj atij kurr nuk i mungoi dashuria dhe dhembshuria, q mund t`ia falte vetm nj nn. Kur Fatima bint Esadi vdiq, Muhammedi erdhi n varrim dhe tha: "Zoti e bekoft shpirtin tnd fisnik! Ti ishe pr mua si vet nna ime. Ti s`hngre dhe me bukn tnde m ushqeve mua dhe qllimi yt n gjith kt, s`ishte tjetr vese knaqsia e Zotit." Ai e fali gunn e tij q t`ia mbulonin trupin dhe ajo u varros e mbshtjellur me t. Ai shpesh thoshte: "Un isha nj jetim dhe ajo m`u b nn. Ajo ishte njeriu m i dhembshur ndaj meje pas Ebu Talibit."


    Kur varri i saj u prgatit, i Drguari i Zotit, Muhammedi, hyri n t, u shtri dhe tha:


    "O Zot! Jeta dhe vdekja jan n duart e Tua. Vetm Ti je i pavdekshm. Bekoje nnn time Fatima bint Esadin dhe jepi nj vend n Parajs. Ti je m i Mshirshmi."


    Kur Fatima bint Esadi u varros, Muhammedi prsriti "Allahu Ekber" (Zoti sht m i madhi) dyzet her dhe u lut: "O Zot! Vendose at n Drit dhe prplot Drit mbushja zemrn!" Muhammedi ishte ekzekutuesi i testamentit t Fatima bint Esadit.


    Fatima bint Esad ishte nj grua e jashtzakonshme sepse t dy fmijt q ajo i rriti, Muhammedi dhe Aliu, ishin dy njrezit m t rndsishm n historin e Islamit. Shtpia e saj ishte djepi i vrtet i ksaj feje. Edhe Muhammedi, Profeti i ardhshm i Islamit, edhe Aliu, "shpata" e ardhshme e Islamit, u lindn n shtpin e saj dhe u rritn n t. Q t dy ishin "produkte" t edukimit t saj.


    Fatima bint Esad ishte njherit edhe nna e Xhaferit, heroit t betejs s ***`as, i njohur si "dshmori me krahu zogu" i Islamit. Emri i burrit t saj, Ebu Talibit, figuron n historin islame si ndihmuesi m i madh i ksaj feje. Por edhe roli i saj n shrbim t Islamit s`sht m pak i rndsishm se ai i Ebu Talibit. Ajo ka merita t barabarta me t pr rritjen dhe edukimin e Muhammedit, t Drguarit t Zotit. Derisa i shoqi e mbronte Muhammedin nga armiqt e tij t jashtm, ajo i falte dashuri, rehati dhe siguri n shtpi. Ishte pikrisht n shtpin e saj, q Muhammedi e gjeti sigurin emocionale dhe dashurin familjare.


    Nse Hatixheja ishte gruaja e par muslimane dhe ndihmuesja m e madhe e Islamit, Fatima bint Esad ishte gruaja e dyt muslimane dhe pa dyshim, ndihmuesja e dyt m e madhe e Islamit. Zoti qoft i knaqur me Hatixhen dhe Fatima bint Esadin dhe i bekoft ato!


    25. Beteja e Hendekut


    Pas betejs s Uhudit, Ebu Sufjani dhe t gjith prijsit pagan e kuptuan se kishin ndrmarr nj veprim t pavendosur dhe se fitorja e tyre nuk kishte sjell kurrfar dobie. Islami i kishte mbshjellur plagt e Uhudit dhe pr nj koh jashtzakonisht t shkurtr, e kishte rivendosur sundimin e tij n Medine dhe n rrethin.


    Pagant e konsideronin Islamin si nj krcnim pr sigurin e tyre ekonomike dhe sundimin e tyre politik n Arabi. Andaj kurr nuk mund ta pranonin ekzistencn e tij. Ata e dinin se po ta vrisnin Muhammedin, interesat e tyre do t mbroheshin dhe hegjemonia e tyre do t rivendosej n tr Arabin. Pr kt qllim, ata vendosn t`i jepnin Medines nj goditje t fundit shkatrrimtare dhe t`i shkatrronin njher e mir muslimant.


    Montgomery Watt


    Qllimi strategjik i mekkasve s`ishte tjetr vese shkatrrimi i komunitetit musliman ose eliminimi i Muhammedit nga pozita e tij autoritative, q ishte pak a shum e njejta gj. ("Muhammedi, Profet dhe burr shteti")


    T frymzuar nga ky qllim dhe nga dshira e tyre pr t`i korigjuar gabimet e t kaluars, prijsit mekkas filluan prgatitjet pr nj betej prfundimtare, q do t`i jepte fund lufts s tyre kundr Islamit.


    Pr dy vite, Kurejshi krijoi nj fuqi ushtarake prej dhjetmij ushtarsh. Kjo ishte ushtria m e madhe e mbledhur deri ather mes arabve. Me shum hijeshi dhe muzik, kjo fuqi e madhe u nis nga Mekkeja n shkurt t vitit 627, pr ta marr Medinen dhe pr ta shkatrruar Islamin.


    Muhammed Husejn Hajkal


    Kur lajmet e ktij mobilizimi gjigant arritn tek Muhammedi n Medine, muslimant i zuri paniku. Mobilizimi i gjith Arabis kundr Islamit mbolli frik n zemrat e tyre sepse n nj betej t till, jo vetm q mund t psonin disfat por mund edhe t shkatrroheshin krejtsisht. Serioziteti i situats ishte i qart nga fakti se kjo ushtri ishte ushtria m e madhe dhe m e pajisur q kishte par ndonjher Gadishulli...("Jeta e Muhammedit", Kairo, 1935)


    Profeti thirri nj mbledhje urgjente t ndjeksve t tij m t rndsishm dhe u konsultua me ta, n lidhje me mbrojtjen e qytetit. Nj gj ishte e qart: muslimant ishin t pakt n numr dhe tepr dobt t pajisur, q t mund t prballeshin me nj ushtri t till n fushbetej. Medineja duhet t mbrohej nga brenda. Por si? Si mundej ky qytet i vogl musliman ta ndalte kt ushtri mekkase, t cils i mjaftonte numri i ushtarve pr ta br pluhur e hi qytetin.


    Njri nga miqt m t afrt t Muhammedit ishte Selman Persiani. Ai ishte lindur dhe rritur n Persi (Iran) por kishte kaluar shum koh npr Siri dhe Palestin dhe ishte i njohur me luftimet dhe rrethimet e persve dhe romakve njkohsisht. Medineja kishte mbrojtje natyrore ose artificale n tri an por ishte krejtsisht e pambrojtur n ann veriore. Selmani i tha Profetit se sikur t grmohej nj hendek prgjat ans veriore, qyteti mund t mbrohej me sukses.


    Kjo ide, ndonse e re dhe e pazakont, i plqeu Profetit. Ai e pranoi sugjerimin dhe u urdhroi muslimanve q t fillonin me grmimet.


    Muhammed Husejn Hajkal


    Selman el-Farisiu (Persiani), i cili dinte shum m tepr pr taktikat luftarake, se `dihej zakonisht n Gadishull, sugjeroi q t grmohej nj hendek prreth Medines dhe t forcoheshin muret e qytetit nga brenda. Muslimant me t shpejt i realizuan kto gjra. Hendeku u grmua dhe Profeti (paqja qoft mbi t) punoi me duart e veta prkrah shokve t tij, duke i prkrahur muslimant e tjer dhe duke i stimuluar q t jepnin maksimumin nga vetja e tyre. ("Jeta e Muhammedit", Kairo, 1935)


    Ngase ushtria mekkase ishte duke u afruar me nj shpejtsi t madhe, nuk kishte koh pr t humbur. Pr kt arsye muslimant punonin pa ndalur, n grupe. Hendeku u grmua pr gjasht dit, gj q ishte e mjaftueshme pr t`i penguar trupat armike nga pushtimi i qytetit me nj sulm t shpejt.


    Kalorsia mekkase erdhi si nj stuhi por ndaloi papritmas me t`u ndeshur me hendekun. Kalorsit ndaluan n buz t tij. Strategjia e tyre kryesore ishte q ta mernin Medinen me nj sulm t shpejt disaorsh por tani ishte e pamundur nj gj e till. Prpara vetes kishin nj hendek, nj penges q nuk e kalonin dot. Ata nuk dinin si ta prshtasin kt gj me strategjin e tyre.


    M n fund, pas nj pavendosmrie t gjat, prijsit mekkas vendosn ta rrethonin Medinen dhe t`i detyronin muslimant t dorzoheshin nga rraskapitja. Ata i mbylln t gjitha daljet nga qyteti dhe i ngujuan muslimant. Medineja ishte tashm nn rrethim.


    Ndonse Ebu Sufjani ishte organizatori i ksaj ekspedite dhe drejtuesi i operacioneve, ai nuk ishte njeri i lufts. Gjenerali i ushtris s tij ishte Amr ibn Abd Vudd, lufttari m i famshm i Arabis s asaj kohe. Shpresa e Ebu Sufjanit pr nj fitore t shpejt dhe vendimtare mbshteteshin trsisht tek Amr-i. Historiani indian, M. Shibliu dhe Abbas Mahmud el-Akkadi, historian egjiptas, thon se Amr ibn Abd Vuddi lvdohej nga arabt e kohs, si nj lufttar q ishte i barabart me njmij burra.


    Amr ibn Abd Vudd-i nuk ishte i interesuar n luftn statike t nj rrethimi. Ai krkonte lvizje. Kur tashm kishin kaluar disa dit dhe asgj s`kishte ndodhur akoma, ai e humbi durimin dhe vendosi ta pushtonte vet Medinen. Nj dit, teksa ecnin rreth Medines, ai dhe tre kalors t tjer mekkas, gjetn nj pik ku hendeku nuk ishte shum i gjr. Ata morrn hov me kuajt e tyre dhe ia doln t kalonin n ann tjetr.


    Tani Amr-i ishte n Medine. Ai filloi t`i afrohej kampit musliman dhe t`i sfidonte heronjt e Islamit pr t dal e pr t luftuar me t, n stili klasik t dyluftimeve arabe.


    Sfida e par e tij mbeti pa prgjigje dhe ai e prsriti edhe njher t njejtn gj. Aq i madh ishte prestigji i emrit t tij sa askush n kampin musliman nuk guxonte t prballej me t. Derisa idhujtart e shihnin tek Amr-i shpresn e tyre pr fitore, pr muslimant, ai ishte sfida pr vdekjen e tyre.


    Amr ibn Abd Vuddi e prsriti pr t tretn her rradhazi sfidn e tij dhe filloi t tallej me muslimant dhe t`i quante frikacak. Amr-it i dukej se t gjith muslimant ishin t kapluar nga frika, gj q nuk ishte e pasakt pr shumicn prej tyre. Kur`ani Fisnik, e prshkruan gjendjen e muslimanve n vargjet n vijim:


    Ata ju erdhn nga lart e nga posht e prnjher, syt u shtangn, zemrat u lidhn n fyt e ju `nuk menduat pr Zotin! Kur`an (33:10)


    Nj grup prej tyre tha:"O njerz t Jethribit!Ju s`mund ta duroni kt, andaj trhiquni!" dhe ca t tjer krkuan ta linin t Drguarin, duke thn: "Shtpit tona jan t pambrojtura." ndonse t mbrojtura ishin. Ata s`deshn tjetr vese t iknin...Kur`an (33:13)


    Amr bin Abd Vuddi madje po e shprehte habin e tij se si mund t ngjante q muslimant t mos kishin dshir t shkonin n parajsn, n t ciln ai ishte i gatshm t`i drgonte.


    sht e vrtet se shumica e muslimanve ishin kapluar nga frika. Por njri prej tyre nuk ishte. N t vrtet, ai kishte krkuar leje t`i prgjigjej sfids s par t Amr-it por Profeti s`e kishte lejuar, duke pritur q dikush tjetr t prballej me t. Por pas nj kohe e pa se nuk kishte tjetr q donte t ndeshej me Amrin.


    I riu q kishte dshir t`i prgjigjej sfids s Amrit, s`ishte tjetr vese Ali ibn Ebu Talibi, heroi i Islamit. Kur Amri i sfidoi pr s treti muslimant dhe askush nuk iu prgjigj, Aliu u ngrit dhe i krkoi leje Profetit, q t dilte dhe t luftonte kundr tij.


    Profeti nuk kishte zgjidhje tjetr vese ta lejonte kushririn e tij Aliun, Luanin e Islamit, t dilte dhe t`i heshtte talljet e Amr ibn Vuddit drejtuar muslimanve.


    Aliu e veshi parzmoren e Profetit t Islamit. Ky i fundit ia dha Dhul Fikarin dhe u lut pr fitoren e tij, duke thn: "O Zot! Ti e more pran vetes Ubejde ibn Harithin kur u b beteja e Bedrit dhe Hamza ibn Abdul Muttalibin n Uhud. Tani vetm Aliu ka mbetur pran meje. Ti bhu Mbrojtsi i tij, fali fitore dhe ktheje at t sigurt pran meje!"


    Kur Profeti e pa Aliun teksa hapronte drejt armikut t tij, tha:


    "Ja mishrimi i tr Besimit, q niset n luft me gjith Mohimin"


    Pas disa astesh, Aliu qndronte para Amrit. T dy u prezantuan dhe shkmbyen disa fjal. Aliu kishte disa principe, q i respektonte n do situat, qoft kjo n paqe ose n luft. N betejn e Hendekut, muslimant dhe pagant i pan n praktik kto principe. Kurdoher q t prballej me armikun, ai i jepte tre zgjedhje:



    Aliu ia prezantonte Islamin armikut t tij dhe e ftonte t largohej nga idhujtaria. Kjo ftes e bnte Aliun nj misionar edhe n fushbetej.

    Kur armiku nuk e pranonte ftesn e Aliut pr ta pranuar Islamin, ai i ofronte q t trhiqej nga beteja dhe t mos luftonte kundr Zotit dhe t Drguarit t Tij. Ai e paralajmronte armikun, se nj luft e till vetm do t`i sillte mallkim n t dy bott.

    Nse armiku s`e pranonte as ofertn e dyt t tij dhe refuzonte t trhiqej, Aliu e ftonte q ai t sulmonte i pari. Aliu kurr nuk ishte i pari q sulmonte.



    Amri as q i kalonte npr mend zgjedhjen e par dhe t dyt. Ai e pranoi zgjedhjen e tret dhe e bri goditjen e par, me shpatn e tij t fuqishme, e cila e au mburojn e Aliut dhe helmetn e tij dhe e goditi leht n ball. Nga plaga e tij rrodhi gjak por Aliu nuk e humbi moralin. Ai sulmoi me Dhul Fikarin e tij t famshm dhe me nj goditje t vetme e vrau lufttarin m n z t Arabis.


    Kur u vra Amri, t tre kalorsit q kisin ardhur bashk me t, u kthyen prapa. Aliu u lejoi t iknin sepse ishte ndr principet e tij, q t mos e sulmonte armikun q trhiqej. Kujtdo, q dshironte t`i shptonte Aliut, ai i lejonte nj gj t till.


    Vdekja e Amr bin Abd Vuddit e theu "kurrizin" e ofensivs mekkase kundr Islamit dhe ua shkatrroi moralin idhujtarve. Edhe kushtet natyrore po ktheheshin kundr tyre. Temperatura filloi t bjerr dhe nj stuhi rre e kaploi kampin mekkas. T zhgnjyer dhe pa moralin e duhur, pjestart jo shum t bindur t fiseve t ndryshme filluan t ndaheshin nga aleatt e tyre mekkas, fillimisht n grupe prej 2-3 vetsh por m pas n grupe t mdha prej njqind e m shum personash. Aleanca e tyre filloi t shprbhej. Ebu Sufjani u detyrua ta hiqte rrethimin dhe t`i jepte shenj ushtris s tij q t trhiqej nga Medineja. Ushtria e tij u shprb dhe ekspedita doli nj dshtim i plot. Medineja shptoi.


    Dshtimi i rrethimit t Medines nga idhujtart mekkas ishte nj ngjarje e jashtzakonshme n historin e Arabis. Kjo do t thoshte se ata kurr m nuk do t mund ta pushtonin Medinen. Pas betejs s Hendekut, iniciativa pr prballje kaloi nga idhujtart mekkas n duart e muslimanve t Medines.


    Medineja dhe muslimant shptuan fal nj ideje dhe fal nj heroi. Ideja ishte hendeku, i cili e la pa zgjidhje kalorsin mekkase. Ishte ky nj koncept krejtsisht i ri pr arabt. Po t mos ishte hendeku, dhjetra mijra ushtar do ta kishin sulmuar Medinen dhe do ta kishin vrar gjithk. Nderi pr shptimin e Qytetit t Profetit (Medine`tun Nebi) i takon Selman Persianit dhe msuesit t tij, t Drguarit t Zotit. Selmani propozoi nj ide krejtsisht t re n doktrinn ushtarake kurse i Drguari tregoi gatishmri pr ta pranuar dhe pr ta aplikuar sakaq.


    Gjithkush n Medine pretendonte se ishte miku ose ndjeksi i Muhammedit, t Drguarit t Zotit. Edhe Medineja i kishte njerzit q vraponin vetm pas interesit t tyre. Por kishte shum pak njerz, t cilt Muhammedi i prezantonte si shok t tij. Selman Persiani i takonte ktij grupi t przgjedhur t shokve t afrt t t Drguarit t Zotit.


    Selmani ishte nj njeri shtatlart dhe me trup t fuqishm. Kur hendeku po grmohej, ai punonte sa gjasht burra bashk. Kjo bri q njri nga muhaxhirt t mburrej se Selmani ishte prej tyre. Por menjher at e kundrshtoi njri nga ensart duke thn se Selmani ishte nj ensar dhe jo muhaxhir. T dy grupet po diskutonin ndrmjet veti kur i Drguari erdhi pran tyre. Ai i dgjoi pretendimet e t dyja palve dhe buzqeshi. M n fund, i dha fund diskutimit t tyre duke e sjell vendimin e tij. Ai tha se Selmani nuk ishte as muhaxhir dhe as ensar por nj pjestar i familjes s tij, Ehl-i Bejtit.


    Historiani arab, Ibn Ethiri, n veprn e tij "El Kamil fi el-Tarikh", vll.2, fq.122, prcjell nga i Drguari i Zotit:


    "Selmani sht nga ne. Ai sht pjestar i familjes son."


    Ky sht nderi m i madh q i sht br ndonjrit nga shokt e Muhammedit.


    Selmani ishte nj i krishter q jetonte n Ammuria t Azis s vogl para se t dgjonte pr paraqitjen e nj profeti n Hixhaz. Pr t`i verifikuar kto fjal, ai erdhi n Medine. Kur e pa Profetin pr t parn her, tha: "Kjo s`mund t jet fytyra e nj njeriu q ka gnjyer ndonjher n jet" dhe e pranoi menjher Islamin.


    Islami e pranoi Selmanin po aq sa e pranoi Selmani Islamin. Islami u b nj me ndjenjat e tij dhe ai u b nj me gjakun e Islamit. N Medine, nj i huaj njher e pyeti se si quhej babai i tij. Prgjigja e tij ishte: "Islam! Babai im quhet Islam. Un jam Selmani, i biri i Islamit." Selmani u bashkua dhe u njsua aq shum me Islamin sa ishte e pamundur t dallohej prej tij.


    Rreziku pr Medinen nuk mbaronte me grmimin e hendekut. Medineja vazhdonte t ishte e rrezikuar. N nj pik ku hendeku ishte i ngusht, gjenerali mekkas dhe tre ushtar kaluan n ann muslimane. Sikur ata ta siguronin nj vendkalim n kt pik, e gjith ushtria mekkase mund ta prdorte at pr t hyr n Medine dhe pr ta marr qytetin. Por Aliu nuk lejoi nj gj t till. Kshtu pra, mendja e Selmanit, urtsia e Muhammedit dhe shpata e Aliut u bn mbrojtja e Islamit kundr aleancs m t fuqishme t politeistve, q kishte par deri ather Arabia.


    N at koh, ishte tradit e lufts arab q armikut t vrar t`i merej arma, parzmorja dhe kali. N rrethimin e Medines, Amri e kishte veshur parzmoren m t bukur n Arabi. Aliu e vrau at por, pr befasi t Umar ibn el-Hattabit, nuk i preku fare kto gjra. M von, motra e Amrit, e cila erdhi pr ta vajtuar trupin e t vllait, u befasua me t par se arma dhe parzmorja e tij ishin t paprekura. Kur i than se Aliu e kishte vrar at, ajo thurri disa vargje q e lvdonin Aliun. Kto vargje jan prcjellur nga historiani egjiptas Abbas Mahmud el Akkad, n librin e tij "El-Ekberijjeti Imam Ali" (Gjenialiteti i Imam Aliut):


    Po t`mos e vriste Amrin ky Ali


    Nj jet do ta qaja vdekjen e tij...


    Por ky njeri trim sht


    e i pashembullt


    Djali i nj babai zotri...





    Duke i komentuar kto vargje, Abbas Mahmud el Akkadi thot se fiset arabe nuk e shihnin si nj nderim kur njri prej tyre vritej nga shpata e Aliut. Aliu ishte m fisniku nga armiqt dhe ishte i pandalshm.


    Pas dshtimit t rrethimit t Medines, t gjith fiset ndrmjet Medines dhe Detit t Kuq n perndim dhe ndrmjet Medines e Jemmames n lindje, nnshkruan marrveshje paqeje me t Drguarin.


    Po kt vit, gjegjsisht n vitin e pest pas Hixhrit (627 t ers son), Haxhxhi (pelegrinazhi drejt Mekkes) u b i detyrueshm pr t gjith muslimant q qndronin mir ekonomikisht dhe q gzonin shndet t mir.

    Vazhdon...

  9. #9
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-07-2019
    Vendndodhja
    Ballsh
    Postime
    117
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Pr: Ritregim i historis s Islamit dhe muslimanve

    26. Muslimant dhe hebrenjt


    N vitin 70 pas Krishtit, gjenerali romak Titusi, e mori Jerusalemin dhe i dha fund sundimit hebre n Palestin. Pas pushtimit romak, shum nga hebrenjt u larguan nga toka e tyre dhe u shprndan n shtetet e tjera. Disa nga fiset hebreje e kaluan Shkrettirn Siriane dhe u vendosn n Hixhaz t Gadishullit Arabik. Me kalimin e kohs, numri i tyre u rrit dhe ata formuan nj komunitet t madh n Medine dhe n zonn ndrmjet Medines dhe Siris. Thuhet se edhe shum arab u konvertuan n judaizm.


    N fillim t shekullit t shtat, kishte tre fise hebreje q jetonin n Medine (Jethrib). Ata ishin fiset Kajnuka, Nadhir dhe Kurajza. Q t tre fiset ishin t fuqishm e t pasur dhe ishin m t civilizuar se arabt e kohs. Ndrkoh q arabt ishin t gjith bujq, ifutt ishin flamurtart e zejtaris dhe tregtis n Arabi dhe si t till, e kontrollonin jetn ekonomike t Medines. Dy fiset arabe, Aus dhe Khazraxh, ishin gjithmon t zhytur n borxhe ndaj hebrenjve.


    Krahas Medines, qendra t forta t hebrenjve n Hixhaz, ishin edhe Hajberi, Fedeku dhe Vadi`ul Kuraja. Kto ishin tokat m pjellore n Arabi dhe kultivuesit e tyre hebrenj ishin bujqit m t mir n vend.


    Shprngulja e Muhammedit nga Mekkeja n Jethrib (Medine), pr her t par e solli at n kontakt me hebrenjt. N fillim, ata ishin mjaft miqsor ndaj tij. Ai ua fali atyre t famshmen "Kushtetut t Medines" dhe ata e njohn at si sundues t qytetit t tyre dhe pranuan t`u bindeshin vendimeve t tija gjat mosmarrveshjeve. Prve ksaj, ata u pajtuan q ta mbronin qytetin n rast t ndonj sulmi t jashtm armik.


    Pr fat t keq, kjo miqsi nuk zgjati shum. Shum shpejt u b e qart se miqsia e hebrenjve me Muhammedin ishte tejet e rezervuar. Pr t mirn e tyre, ata do t duhej q t`i bindeshin marrveshjes dhe t`i mbeteshin besnik asaj. Por ata nuk vepruan kshtu. Arsyet e ktij ndryshimi n sjelljen e tyre, mes tjerash, jan:



    Kur Muhammedi arriti n Medine, ai e reformoi jetn e arabve ose t t gjith atyre q u bn musliman. Ai i msoi q t ishin t matur dhe mesatar n gjithka dhe ua msoi vlern e disiplins dhe rendit. Ata e lan alkoolin dhe bixhozin, dy gjra q kishin qen burimi i shkatrrimit t tyre n t kaluarn, dhe me kt, pushuan s marri borxhe me nivele t larta interesi nga hebrenjt. Kur arabt pushuan s marri borxhe dhe s paguari fajde pr to, nj burim i rndsishm t ardhurash u shterr pr hebrenjt. Ata po vrenin se kontrolli i tyre mbi jetn ekonomike t Medines po dobsohej dalngadal.

    Hebrenjt vrejtn se Islami ishte nj armik i sistemit t eksploatimit dhe kapitalizmit. Ata filluan ta konsideronin Islamin si nj krcnim pr interesat e tyre ekonomike.

    Priftrinjt e hebrenjve e urrenin Muhammedin po aq sa e urrenin edhe fajdexhinjt e tyre. Ai u kishte treguar hebrenjve se si priftrinjt e tyre i ndiqnin disa interpretime t devijuara t librave dhe si i ndryshonin shkrimet hyjnore. Nga ana e tyre, priftrinjt bnin mos pr t dshmuar se Muhammedi nuk i njihte shkrimet e tyre t shenjta dhe prpiqeshin gjith kohs pr t`i demonstruar "gabimet" e Kur`anit.



    Hebrenjt besonin se do t ishin t sigurt derisa dy fiset arabe t Medines, Aus dhe Khazraxh, t ishin n luft me njri-tjetrin. Paqja mes tyre do t ishte nj krcnim pr mbijetesn e tyre n Arabi. Pr kt arsye, ata gjithnj prpiqeshin pr t krijuar probleme mes dy fiseve.


    Nga tri fiset hebreje n Medine, fisi Kajnuka dhe Nadir ishin dbuar pas betejs s Bedrit dhe t Uhudit, respektivisht, duke ln pas gjithka q kishin dhe duke u vendosur n Hajber.


    Fisi i tret dhe i fundit i hebrenjve n Medine ishte fisi Kurajza. Sipas "Kushtetuts s Medines", ata ishin t obliguar q t mernin pjes n mbrojtjen e qytetit gjat rrethimit t vitit 627. Ata jo vetm q nuk dhan kurrfar kontributi pr mbrojtjen e qyteti, por edhe bashkpunuan me armikun pr t mundsuar nj disfat t muslimanve. Madje disa hebrenj, e sulmuan nj shtpi q ishte prplot gra dhe fmij musliman, t cilt ishin strehuar n at zon. Sikur Amr ibn Abd Vuddi ta thyente rezistencn musliman, hebrenjt do t`i sulmonin muslimant nga pas. T mbetur mes mekkasve dhe hebrenjve, muslimant do t ishin shkatrruar. Vetm zgjuarsia e Muhammedit dhe guximi i Aliut parandaluan nj katastrof t till.


    R.V.C. Bodley


    N fillim, hebrenjt nuk donin ta dgjonin sugjerimin e Ebu Sufjanit (q t`i sulmonin nga pas muslimant) por pas nj kohe u pajtuan t`i tradhtonin muslimant kur t kishin mundsi pr nj gj t till. ("I Drguari, jeta e Muhammedit")


    Sjellja e hebrenjve gjat rrethimit t Medines ishte nj krim akt tradhtie kundr Shtetit. Andaj, kur ushtria e aleatve u shprnda dhe Medineja i shptoi rrezikut, muslimant u kthyen kundr tyre.


    Hebrenjt u ngujuan n kshtjellat e tyre por muslimant i rrethuan. Pas disa ditsh, ata i krkuan Profetit q ta hiqte rrethimin dhe u pajtuan q kt mosmarrveshje t`ia linin arbitrazhit t nj pale t tret.


    Profeti u lejoi atyre ta zgjidhnin arbitrin e tyre dhe ata bn nj gabim, q do t`u kushtonte shum. Ata do t duhej ta zgjidhnin si arbitr Muhammedin, mishrimin e mshirs. Sikur t vepronin kshtu, ai do t`u lejonte t largoheshin nga Medineja bashk me pasurit dhe kafsht e tyre dhe incidenti do t mbyllej me kaq.


    Por ata nuk e zgjodhn Muhammedin dhe n vend t tij, vendosn q arbitri mes tyre t ishte Sa`ad ibn Muadhi, prijsi i ish-aleatve t tyre, fisit Aus. Sa`adi ishte nj njeri i pamshirshm, qoft kur bhej fjal pr jetn e tij, qoft pr jetn e t tjerve.


    Ai ishte plagosur rnd n betejn e Hendekut dhe vdiq pak koh pasi e gjykoi kt shtje. Sipas tij, tradhtia ishte nj krim i pafalshm. Ai prmendi pjes nga Libri i Shenjt i hebrenjve dhe i dnoi me vdekje t gjith burrat dhe me skllavri, t gjitha grat dhe fmijt e tyre. Dnimi i tij u ekzekutua menjher.


    Hebrenjt e fisit Kurajza u ekzekutuan n pranvern e vitit 627 t ers son. Pas ksaj, hebrenjt pushuan s qeni nj forc aktive n jetn sociale, ekonomike dhe politike t Medines.


    27. Marrveshja e Hudejbijes


    Sipas tradits islame, Qabeja n Mekke ishte ndrtuar nga Profeti Ibrahim dhe i biri Ismaili. Ata e shenjtruan kt vend si qendra shpirtrore e bots monoteiste. Qabeja ishte kthyer tashm n kiblen e muslimanve, q do t thoshte se ata duhej t ktheheshin drejt saj n lutjet e tyre. Por rojet e Qabes ishin akoma idhujtart mekkas, t cilt e prdornin kt tempull si nj panteon t 360 perndive t tyre pagane.


    Sipas traditave t lashta arabe, gjithkush mund ta vizitonte lirisht Qaben, derisa ishte i paarmatosur. Prve ksaj, do lloj luftimi ishte i ndaluar n katr muajt e shenjt, njri ndr t cilt ishte Dhilkada, muaji i njmbdhjet i kalendarit.


    Muslimant kishin koh pa e par vendin, q pr ta, ishte "Shtpia e Zotit". Andaj, n muajin e njmbdhjet t vitit t gjasht pas Shprnguljes, Profeti shpalli se do t shkonte i paarmatosur n vizit t Mekkes, pr t br Umre (pelegrinazhi i vogl) bashk me ndjeksit e tij. Me kt qllim, ai u nis nga Medineja n fund t shkurtit t vitit 628 t ers son, bashk me 1400 ndjeks t tij. Ata kishin marr deve dhe kafsh t tjer pr kurban por nuk kishin ndonj pajisje luftarake prve shpatave t tyre.


    Kur ky karavan pelegrinsh arriti n rrethinat e Mekkes, Profetit i erdhi fjal se idhujtart nuk do t`i lejonin t hynte n qytet dhe se, nse duhej, do ta prdornin forcn pr ta penguar nga nj gj e till. Kjo gj shkaktoi nj zemrim t madh n mesin e muslimanve. Karavani ndaloi pran nj pusi t quajtur Hudajbija, n veri t Mekkes. Profeti u drgoi nj porosi kurejshitve, n t ciln thoshte se kishin ndrmend vetm t rrotulloheshin shtat her rreth Qabes, t`i bnin kurban kafsht e tyre dhe t ktheheshin n Medine menjher. Kurejshi nuk u pajtua. Shum porosi t tjera u drguan por ata nuk lejuan kurrsesi q muslimant t futeshin n Mekke.


    M n fund, Profeti i krkoi Umar ibn el-Hattabit q t shkonte n Mekke dhe t`u shpjegonte idhujtarve se `ishte qllimi i vizits s muslimanve dhe t`i siguronte se ata nuk kishin pr qllim t luftonin kundr dikujt. Prve ksaj, i krkoi q t`u betohej se pas riteve t Umres, ata menjher do t ktheheshin drejt Medines.


    Por Umari e refuzoi krkesn e Profetit, duke thn se nuk kishte n Mekke asknd, q do t mund ta mbronte. Ai sugjeroi q Profeti ta drgonte Osman bin Affanin sepse idhujtart nuk do t`i bnin ndonj dm atij.


    Sir William Muir


    Lajmtari i par nga kampi musliman, q shkoi n Mekke, ishte nj konvertit nga fisi Khoza, t cilin mekkasit e keqtrajtuan, ia morn deven e Profetit, me t ciln kishte ardhur dhe madje u krcnuan se do ta vrisnin. Por atmosfera ishte disi m paqsore tani dhe Muhammedi i krkoi Umarit q t shkonte si emisar i tij n Mekke. Umari u arsyetua se Kurejshi kishte nj urrejtje personale kundr tij dhe se pr m tepr, ai nuk kishte ndonj t afrt me ndikim, i cili do t mund ta mbronte nga sulmet e tyre. Ai i sugjeroi Profetit q ta drgonte Osmanin.("Jeta e Muhammedit", 1877)


    S.Margoliouth


    U vendos q t drgohej nj emisar n Mekke, por fakti se shum prej muslimanve i kishin prlyer duart e tyre me gjakun e mekkasve, bnte q shum prej tyre t rrinin anash, pr t mos e rrezikuar jetn e tyre. Madje edhe Umari, zakonisht aq entuziast pr ta prdorur shpatn e tij, nuk guxoi. M n fund, dhndri i Profetit, Osman bin Affani, i cili s`kishte marr pjes n Bedr, q t mund t qndronte pran gruas s tij t smur, u drgua n Mekke. ("Muhammedi dhe rritja e Islamit", 1931)


    sht vrtet e uditshme q Umari nuk kishte dshir ta rrezikonte jetn pr t shkuar n Mekke. Pr t nuk kishte ndonj rrezik t madh sepse ai nuk ishte nga ato musliman, q ishin "t prlyer me gjakun e mekkasve". Ngase Umari nuk kishte vrar ndonj mekkas, ai do t ishte njeriu i preferuar pr idhujtart. Andaj, mosbindja e tij ndaj urdhrit t t Drguarit sht krejt e pakuptueshme.


    Umari nuk pranoi t shkonte n Mekke por e zgjidhi problemin duke sugjeruar nj zvends pr veten e tij. Pr kt arsye, Osman bin Affani u drgua n vend t tij, q t bnte negociata me mekkasit. Njsoj si Umari, edhe Osmani s`i kishte prlyer duart e tija me gjakun e paganve.


    Idhujtart e pritn mir Osmanin dhe i than se ai mund t bnte Umre rreth Qabes. Ai u tha se jo vetm ai por edhe Profeti dhe muslimant e tjer duhet t hynin n qytet. Kjo ishte e papranueshme pr mekkasit dhe ata e arrestuan. Madje u prhapn fjal se ai ishte vrar.


    Kur thashethemet mbi vrasjen e Osmanit erdhn deri tek Profeti, ai e interpretoi veprimin e Kurejshit si nj ultimatum dhe u krkoi muslimanve q srish t`i betoheshin se do t`i mbeteshin besnik. T gjith iu betuan t Drguarit t Zotit se do t`i bindeshin, pa marr parasysh se si do t zhvilloheshin ngjarjet n vijim.


    Ky betim i tyre njihet si "Betimi i Ridvanit" ose "Beslidhja e besnikris" dhe t gjith muslimant q u betuan n kt rast, njihen si "shokt e pems", sepse Profeti qndronte nn nj pem, teksa ata kalonin para tij njri pas tjetrit dhe ia shprehnin atij besnikrin. Numri i tyre sht 1400.


    Beslidhja e muslimanve q t`i sfidonin ngjarjet e mundshme q do t vinin, i eslluan mekkasit dhe ata kuptuan se kokfortsia e tyre, mund t shkaktonte gjakderdhje t panevojshme. M von u kuptua se Osmani nuk ishte vrar dhe se vetm ishte burgosur. Ata e liruan Osmanin, pr t demonstruar se e kishin ndryshuar qndrimin e tyre. Nj reflektim i ktij ndryshimi n qndrimin e tyre, ishte drgimi i njfar Suhajl bin Amri tek muslimant, pr t nnshkruar nj marrveshje me Profetin e Islamit. Suhejli njihej si nj negociator i aft dhe fleksibl.


    Ai arriti n Hudejbije dhe menjher filluan bisedimet me Muhammedin, t Drguarin e Zotit. Pas diskutimesh t gjata, t dyja palt u pajtuan pr nj marrveshje, nenet m t rndsishme t t cils ishin:



    Muhammedi dhe ndjeksit e tij do t ktheheshin n Medine at vit, pa br Umre.

    Do t kishte paqe mes muslimanve dhe Kurejshit pr nj koh prej dhjet vitesh, duke filluar nga data e nnshkrimit t ksaj marrveshjeje.

    Nse ndonj mekkas e pranonte Islamin dhe strehohej tek muslimant, n Medine, ata ishin t obliguar ta kthenin n Mekke. Por sikur ndonj musliman, t largohej nga Medineja dhe t strehohej n Mekke, mekkasit nuk do t ishin t detyruar ta rikthejn.

    T gjith fiset e Arabis do t ishin t lir pr t br marrveshje me muslimant ose me Kurejshin.

    Muslimant do t mund ta vizitonin Mekken nj vit m von dhe t`i kryenin ritet e pelegrinazhit, duke mos qndruar n qytet m tepr se tri dit. Arma e vetme q do t mund ta mbanin me vete do t ishte shpata e tyre, e vendosur n mill.



    Kjo marrveshje njihet si "Marrveshja e Hudejbijes" dhe sht dokumenti m i rndsishm politik n historin e Islamit. Personi q u zgjodh pr t`i shkruar nenet e ksaj marrveshjeje ishte Ali ibn Ebu Talibi.


    Kur po prpilohej marrveshja, ngjau dika, q hedh drit mbi karakteret e disa prej protagonistve, q morrn pjes n prpilimin e saj. Duke i diktuar Aliut, Profeti tha:


    "Shkruaj: N emr t Zotit, Mshiruesit, Bamirsit!" Suhejli, i cili ishte i drguari i mekkasve, nuk e pranoi kt dhe krkoi q t shkruhej "Me emrin tnd, O Zot"


    Profeti u pajtua me krkesn e tij. Pastaj Profeti i krkoi Aliut q t shkruante:


    "Kjo sht nj marrveshje paqeje mes Muhammedit, t Drguarit t Zotit dhe Kurejshit..." Suhejli kundrshtoi prsri dhe tha: "Sikur ne t t njihnim si t drguar t Zotit, prse t luftonim me ty? Andaj mos i shkruaj fjalt "i Drguari i Zotit" dhe n vend t tyre shkruaje emrin tnd dhe emrin e babait tnd!"


    Profeti u pajtua edhe me kt krkes t tij por Aliu i kishte shkruar tashm fjalt "Muhammedi, i Drguari i Zotit" dhe nuk pranonte t`i fshinte. Ai i tha msuesit t tij: "Kjo pozit t sht falur nga vet Zoti dhe un kurr nuk kam pr t`i fshir kto fjal me dorn time". Pas ksaj, Profeti e morri lapsin n dor dhe e shlyu pjesn, q ishte e papranueshme pr idhujtart.


    Marrveshja e Hudejbijes u nnshkrua n dy kopje, nga nj pr seciln pal.


    R.V.C. Bodley


    Origjinali i marrveshjes s Hudejbijes mbeti tek Muhammedi kurse nj kopje e saj iu dha Suhejlit, pr t`u ruajtur n arkivat mekkase. ("I Drguari, jeta e Muhammedit", 1946)


    N Mekke, prijsit e Kurejshit e festonin marrveshjen e Hudejbijes si nj triumf t diplomacis s tyre. Ata ishin t bindur se Muhammedin e kishin mundur n rrafshin taktik dhe se kjo marrveshje, ndonse nuk ishte nj deklarat e hapur, ishte nj parashenj e dorzimit t tij. Kurejshi po knaqej me at, q mendonte se ishte nj dorzim i armikut. Por ngjarjet n vijim do t`i bindnin se ky mendim i tyre ishte i gabuar. Jo vetm q nuk ishte nj dorzim, por marrveshja e Hudejbijes ishte njri nga triumfet m t mdhenj t Islamit.


    Megjithat, n mesin e ndjeksve t Profetit, marrveshja e Hudejbijes krijoi disa reagime t ashpra "alergjike". sht interesante se njsoj si pagant e Mekkes, edhe disa n kampin musliman, e barazonin at me "dorzimin". Atyre u printe Umar ibn el-Hattabit. Ai ishte i mendimit se kushtet e ksaj marrveshjeje ishin "nderuese". Ai ishte aq i shqetsuar sa iu drejtua Ebu Bekrit pr t gjetur prgjigje pr pyetjet e tija. Mes tyre u zhvillua dialogu n vijim:


    Umari: A sht ai (Muhammedi) i Drguari i Zotit ose jo?



    Ebu Bekri: Po, ai sht i Drguari i Zotit.

    Umari: A jemi ne musliman ose jo?

    Ebu Bekri: Po, jemi musliman.

    Umari: Nse jemi, ather prse u dorzohemi paganve n punt e fes son?

    Ebu Bekri: Ai sht i Drguari i Zotit dhe ti s`ke pse przihesh n kt pun.



    Por zemrimi i Umarit vetm sa u rrit m tepr pas qortimit t Ebu Bekrit dhe ai shkoi drejt e tek Profeti. Vet Umari rrfen: Shkova n prani t Profetit dhe e pyeta: "A nuk je ti i Drguari i Zotit?" Ai u prgjigj: "Jam." Un e pyeta prap: "A jemi ne muslimant n rrug t drejt dhe politeistt n rrug t gabuar?" Profeti ma ktheu: "Po, ashtu sht" Umari vazhdoi: "Ather prse tregohemi kaq t dobt para tyre? N fund t fundit ne kemi nj ushtri. Prse t bjm paqe me ta?" Profeti u prgjigj: "Un jam i Drguari i Zotit dhe e bj at q ma urdhron Ai."


    Por me sa duket, Umari nuk ishte i knaqur as me prgjigjet e Profetit. Marrveshja e Hudejbijes kishte krijuar n kokn e tij nj dyshim t thell dhe ai thot: "Un vazhdova t`i parashtroja pyetje Profetit pr nenet e ksaj marrveshjeje dhe kurr nuk mbaj mend t`i kem folur n at mnyr."


    Sir John Glubb


    Shum prej muslimanve ishin t dshpruar nga rezultati i Hudejbijes, sepse kishin pritur nj hyrje triumfuese n Mekke. Umar ibn el-Hattabi, si zakonisht, e shprehi indinjatn e tij. "A nuk sht ai i Drguari i Zotit, a nuk jemi ne musliman dhe ata idhujtar?" iu drejtua i zemruar Ebu Bekrit t qet dhe besnik. "Prse t mos luftojm, prse t bjm marrveshje?" ("Pushtimet e mdha arabe")


    Tor Andre


    Umari u kthye i shqetsuar drejt Ebu Bekrit dhe prijsve t tjer rreth Profetit, pr t par n do t pranonin nj nderim t till. Koh m pas, ai do t thoshte se kurr s`kishte patur aq shum dyshim pr sinqeritetin e Muhammedit sa at dit dhe se, sikur t gjente s paku njqind vet t t njejtit mendim, do t ishte ndar nga mesi i muslimanve. ("Muhammedi-Njeriu dhe besimi i Tij")


    Maxime Rodinson


    Umari dhe disa t tjer ishin kundr ides s nj marrveshjeje me pagant. Kalifi i ardhshm i muslimanve erdhi ta qortonte Profetin. Ai m von tha se sikur t kishte njqind vet pran vetes, do t ishte ndar nga muslimant. Por Muhammedi ishte i palkundur. ("Muhammedi")


    R.V.C. Bodley


    Shum nga pelegrint, dhe n veanti Umari, ishin t dshpruar q Profeti ishte treguar kaq tolerues ndaj kurejshitve, gati n t gjitha pikat e marrveshjes. Atyre u dukej e pabesueshme t pengoheshin nga qllimi i tyre, pasi ta kishin br gjith kt rrug, me nj prijs q nuk kishte frik t prballej me nj armik, prej t cilit kishte humbur. Ishte akoma m e pabesueshme q ky prijs (Muhammedi) t nderohej para emisarve mekkas, duke mos iu drejtuar Zotit t tij, si duhej dhe duke mos e prdorur titullin e tij t Profetit, vetm sepse nj idhujtar kishte krkuar dika t till. Umari shkoi aq larg sa t pyeste: "A je ti vrtet i Drguari i Zotit?" Umari shkoi pr t par se `mendonin muslimant e tjer. Pa se shum prej tyre ishin t nj mendimi me t. Pr her t par, q nga fillimi i Islamit, shenja t nj revolti po shfaqeshin. ("I Drguari-jeta e Muhammedit")


    M von, Umari do t thoshte se q nga koha kur e kishte pranuar Islamin, kurr s`kishte dyshuar n sinqeritetin e Muhammedit, aq sa n ditn e marrveshjes s Hudejbijes.


    Kjo do t thot se, koh pas kohe, Umari kaplohej nga dyshimi pr sinqeritetin e Profetit dhe t misionit t tij profetik. Ai me siguri i shtypi kto ndjenja kurdo q t shfaqeshin por n shtjen vendimtare t marrveshjes s Hudejbijes, dyshimi i tij kronik ishte shfaqur me nj forc aq t madhe, sa ai nuk e shypte dot. I prir nga dyshimet e tija, ai kishte ndrmend t ndahej nga vllazria islame por nuk gjeti n kampin musliman, nj numr t mjaftueshm njerzish q ishin t gatshm ta prkrahnin kt siprmarrje t tij.


    Intepretimi tradicional sunnit ka qen se rebelimi dhe vrazhdsia e Umarit ndaj t Drguarit t Zotit (paqja qoft mbi t dhe mbi familjen e tij) buronte nga dashuria e tij e thell pr Islamin. Sipas tyre, ai e donte Islamin aq shum sa pr nj ast u "kaplua" dhe u mund nga emocionet. Vetm pak m hert, ai e kishte refuzuar urdhrin e Profetit pr t uar nj porosi n Mekke. Me shum gjasa, edhe ky refuzim buronte nga dashuria e njejt.


    Ata njerz q insistojn se kjo sjellje e tij teatrale buronte nga dashuria e tij pr Islamin, n t vrtet, thon se ai e donte Islamin m shum se `e donte vet Profeti i Islamit. Prve ksaj, me sjelljen e tij, ai linte t kuptohej se i Drguari i Zotit po gabonte q prpiqej t bnte paqe me Kurejshin dhe se ishte detyra e atij, ta "korigjonte" Muhammedin.


    Vetm nj dit m par, Umari ishte betuar t`i bindej t Drguarit t Zotit, n t mir e n t keqe, n luft e n paqe. Mbase ishte kjo arsyeja q e shtyu t bhej "m rojalist se vet mbreti".


    sht nj rastsi e uditshme fakti se edhe Kurejshi n Mekke, edhe Umari me prkrahsit e tij n kampin musliman, n marrveshjen e Hudejbijes shihnin t njejtn gj, gjegjsisht "dorzimin" e muslimanve. Por nse krcnimet e Umarit at dit, solln nj lloj "pajtimi" mes tij dhe Kurejshit, lexuesi mund lehtsisht ta kuptoj rolin e tij n kt ndodhi, duke gjykuar sipas ngjarjeve q ndodhn para dhe pas ksaj marrveshjeje. Duke shkruar pr marrveshjen e Hudejbijes,


    Gjeneral Lt. Sir John Glubb, n librin e tij "Jeta dhe koha e Muhammedit", thot:


    Shqetsimi i madh i prjetuar nga muslimant n Hudejbije, mund t kuptohet nga gjurmt q ky rast ka ln n memorjen e tyre. Edhe shum vite m pas, kur ushtrit muslimane kishin ndrtuar nj perandori t madhe, kurdoher q ushtart veteran t flisnin pr ditt e kaluara, me respektin m t madh prmendeshin ata burra q luftuan n Bedr dhe ata q u betuan n rastin e Hudejbijes. Kto dy raste ishin ngjarjet m t tensionuara n historin e zhvillimit t Islamit. ("Jeta dhe koha e Muhammedit")


    Nuk ka nj tjetr njeri n mesin e ndjeksve t Profetit, q ka vepruar aq lavdishm edhe n Bedr edhe n Hudejbijes (dhe n t vrtet, n t gjitha astet kritike t Islamit), sa Ali ibn Ebu Talibi. N t kaluarn ai ishte treguar si m i aft n fushbetej. Por n Hudejbije, t gjith e pan se ai ishte i pari edhe n paqe. Shum her n beteja, ai kishte dshmuar se kishte nj besim t palkundur tek Muhammedi dhe tek misionin e tij. Ksaj rradhe, n Hudejbije, edhe njher demonstronte se nuk kishte asgj q do t mund ta vinte n dyshim besimin q kishte tek msuesi i tij.


    Pas largimit t emisarve mekkas, Profeti u urdhroi ndjeksve t tij ta rruanin kokn dhe t`i bnin kurban kafsht q i kishin sjell, si pjes e riteve t Umres. Ai u befasua kur pa se shum prej tyre nuk donin t`u bindeshin urdhrave t tij.


    Umari ishte rebeluar hapur kundr t Drguarit t Zotit dhe me shembullin e tij, u kishte dhn kurajo edhe bashkmendimtarve t vet q ta bnin t njejtn. I Drguari u kthye n adrn e tij dhe i tregoi t shoqes pr kt gj. Ajo i tha se sikur ai t`i shprfillte dhe t`i kryente vet kto rite, ata do ta ndiqnin domosdo.


    S.Margoliouth


    Muslimant qndruan t heshtur kur ai (Profeti) u krkoi ta rruanin kokn dhe t`i prisnin kurbanet e tyre. M n fund (pas kshills t t shoqes, Umm Seleme), ai vet i bri kto gjra dhe ndjeksit e tij e bn t njejtn.("Muhammedi dhe rritja e Islamit")


    Me t kryer kt detyr, Muhammedi u nis drejt Medines bashk me pelegrint. Ai ishte akoma shtat dit rrug larg Medines kur iu shpall vargu n vijim:



    Ne vrtet t kemi falur nj fitore t qart...Kur`an (48:1)



    Historiani egjiptas, Emin Davidar, n librin e tij "Imazhe nga jeta e Profetit" (Kairo, 1968; fq.465), shkruan se kur i Drguari i Zotit e recitoi kt shpallje m t fundit t quajtur "Fitorja", Umar ibn el-Hattabi erdhi pr ta takuar dhe e pyeti: "A kjo sht ajo q ti e quan nj fitore t qart?" "Po", ia ktheu i Drguari i Zotit. "betohem n At, n duart e t cilit sht jeta ime, se kjo sht nj Fitore e Qart."


    Marrveshja e Hudejbijes ishte vrtet nj "fitore e qart", si do t tregonte edhe zhvillimi i mtejshm i ngjarjeve, edhe prkundr faktit se shum prej muslimanve ishin t rezervuar ndaj ksaj t vrtete.


    Muhammedi ishte i Drguari i Paqes. Sikur t dorzohej para insistimeve t "shovinistve" t grupit t tij pr t prdorur forc, i gjith misioni i tij do t njollosej dhe gjeneratat n vijim do t mund ta kritikonin pr dshirn e tij t madhe pr dhun. Ai u rezistoi shtypjeve t tyre pr t`iu drejtuar gjykimit t armve dhe n vend t ksaj, iu drejtua arbitrazhit t paqes, me far arriti rezultate, q s`mund t arriheshin dot me triumfe ushtarake.


    Marrveshja e Hudejbijes ishte produkti i nj gjenialiteti politik dhe shtetformues t nivelit m t lart. Kjo marrveshje i solli prparsi t mdha Islamit. Mes tyre:






    1. Kurejshi e njohu Muhammedin si nj kundrshtar t barabart. Deri ather, ata e konsideronin at si nj rebel dhe si nj t arratisur nga hakmarrjet.

    2. Me t nnshkruar marrveshjen, Kurejshi me automatizm e njohu shtetin e sapolindur islam t Medines.

    3. Ata musliman q ishin akoma n Mekke, e fshihnin besimin e tyre nga frika e persekutimit. Pas marrveshjes s Hudejbijes, ata filluan ta praktikonin hapur Islamin.

    4. Deri n vitin e gjasht pas Hixhrit, i Drguari kishte qen vazhdimisht n luft me arabt pagan dhe me hebrenjt, t cilt nuk kishin patur mundsi ta shihnin Islamin n veprim e sipr. Pas ksaj marrveshjeje, ata do t mund ta vzhgonin dhe ta vlersonin me kujdes Islamin. Kjo mundsi solli n konvertimin e shum prej tyre dhe Islami filloi t rritej me t madhe. Marrveshje e Hudejbijes ia hapu rrugn ktij procesi t islamizimit.

    5. Shum fise arabe, ndonse akoma pagane, kishin dshir t vendosnin marrdhnie dypalshe me muslimant por i trembeshin reagimit t Kurejshit. Tani ata ishin t lir t bnin aleanc me muslimant.

    6. Marrveshja e Hudejbijes sht prgjigja m e sakt kundr kritikave t atyre q pretendojn se Islami sht prhapur me shpat. Nuk ka nj dshmi m t mir se kjo marrveshje, si tregues i politiks s Muhammedit dhe i dshirs s tij pr paqe. Arabt pagan ishin ndikuar shum nga propaganda kurejshe se Muhammedi dshironte luft. Tani me syt e tyre mund t shihnin se Muhammedi, ndonse kishte nj ushtri me vete dhe ndonse dy her e kishte mundur Kurejshin, u trhoq drejt Medines, me nj marrveshje ku kishte br lshime t shumta.






    Marrveshja e Hudejbijes gjithashtu e tregon urrejtjen e Kur`anit ndaj lufts. Para marrveshjes, muslimant kishin fituar dy her n betejn e Bedrit dhe t Aleatve (Hendekut). Sikur t ishin mundur n njrn prej tyre, Islami do t ishte zhdukur prgjithmon nga faqja e dheut. Fitorja e siguruar n t kto beteja, e siguroi mbijetesn fizike t Islamit. Por edhe prkundr ksaj, Kur`ani asnjrn nuk e quajti nj "fitore t qart". N kndvshtrimin kuranor, n mesin e t gjitha ekspeditave t Muhammedit, vetm marrveshja e Hudejbijes ishte nj "fitore e qart".


    Marrveshja e Hudejbijes ishte preludi i triumfit islam kundr forcave t paganizmit, politeizmi, idhujtars, injorancs, padrejtsis dhe eksploatimit. Umar ibn el-Hattabi ishte zemruar pikrisht me nenin e tret t marrveshjes (n lidhje me kthimin e mekkasve q arratiseshin drejt Medines, ndrkoh q mekkasit nuk ishin t detyruar t`i kthenin t arratisurit nga Medineja drejt Mekkes) sepse ajo nuk ishte reciproke. Por ishte pikrisht kjo pjes e cila me automatizm e vendosi Kurejshin n pozit mbrojtjeje dhe ata shum shpejt iu lutn Muhammedit q ta hiqte kt nen nga marrveshja.


    Tetmbdhjet muaj pas nnshkrimit t marrveshjes s Hudejbijes, i Drguari i Zotit, Muhammedi, hyri n Mekke si lirues, i shoqruar nga dhjetmij besimtar. lirimi i Mekkes ishte nj rezultat i drejprdrejt i Marrveshjes. sht pikrisht pr kt arsye q shum historian, me plot t drejt e kan prmendur marrveshjen e Hudejbijes si treguesin m t rndsishm t gjenialitetit politik t Muhammedit.


    Marmaduke Pickthall


    Mes muslimanve, kishte mospajtime n lidhje me nenet e marrveshjes dhe ata e pyesnin njri-tjetrin: "Ku sht fitorje q na u premtua?" Pikrisht gjat kthimit nga Hudejbijeja, u shpall kapitulli i titulluar "Fitorja". Shum shpejt u pa, se kjo marrveshje paqeje ishte n t vrtet, fitorja m e madhe e muslimanve.Lufta kishte qen nj penges mes tyre dhe idhujtarve por tani t dyja palt mund t flisnin dhe t takoheshin lirisht, gj q do t mundsonte nj prhapje m t shpejt t ksaj feje t re. N dy vitet q kaluan nga marrveshje e Hudejbijes deri n rrnien e Mekkes, numri i t konvertuarve ishte m i madh se numri i t gjith t konvertuarve deri ather. Profeti udhtoi n Hudejbije me 1400 vet. Dy vite m von, kur mekkaset e prishn marrveshjen, ai marshoi kundr tyre me nj ushtri q numronte 10,000 ushtar. ("Hyrja e prkthimit t Kur`anit, 1975")





    Dy principe t rndsishme t Islamit mund t shihen n shembullin e marrveshjes s Hudejbijes:



    1. Lufta duhet t shmanget me do kusht, derisa t mos bhet e pashmangshme. Zgjidhja e t gjitha problemeve duhet t gjendet n mnyr paqsore, duke i patur parasysh principet e Islamit. Pagant dhe shum musliman mendonin se i Drguari i Zotit i kishte dhn emisarit mekkas, Suhejlit, nj prparsi t teprt, q i lejoi atij t`i impononte kushtet e veta. Edhe prkundr ksaj, Profeti i pranoi t gjitha. Kuptohet, nuk kishte asnj dhunim t principeve islame. Do t ishte e pamendueshme q Profeti t bnte kompromis kur t bhej fjal pr principet e Islamit.

    2. Nj i Drguar i Zotit nuk sht i detyruar t`i pranoj mendimet dhe dshirat e ndjeksve t tij ose t njerzve n prgjithsi. Nj shumic drrmuese e ndjeksve t Muhammedit e kundrshtonin marrveshjen e Hudejbijes. Por ai e shprfilli kundrshtimin e tyre dhe e nnshkroi at. N t vrtet, ai as q u konsultua me ndonjrin prej tyre. Nga fillimi e deri n fund, ai u udhhoq, jo nga dshirat e "njerzve" ose t "shumics" s tyre, por thjesht nga urdhrat e Zotit, t ruajtur n Librin e Tij dhe t theksuar n vargun n vijim: Pra vendos mes tyre sipas asaj q ka shpallur Zoti dhe mos i ndiq dshirat e tyre vetjake, e mos u nda nga e vrteta q t ka ardhur! Kur`an (5:49)



    28. Pushtimi i Hajberit


    Hajberi ishte nj qytez, rreth 140 km n veri t Medines, n nj lugin vollkanike, t pasur me burime, q dilnin nga shkmbinj t bazaltit. Hajberi kishte nj sistem t shklqyer ujitjeje dhe prodhonte hurma dhe drithra.


    Shum para kohs s Profetit t Islamit, lugina e Hajberit dhe luginat e tjera n veri dhe n jug t saj, ishin kolonizuar nga hebrenjt. Si u shpreh edhe m sipr, kta hebrenj jo vetm q ishin bujqit m t mir n Arabi, por ishin edhe m t mirt n tregti dhe n zejtari. Prve ksaj, ata kishin krijuar tashm nj monopol n zejen e armatimeve.


    N kohn e Profetit, armatimet m t mira ishin n Hajber. Edhe ata hebrenj, q u dbuan nga Medineja dhe u vendosn n Hajber, ishin t famshm pr mjeshtrin e tyre si farktar.


    Betty Kelen


    Fisi Kajnuka u dbua nga Medineja. Ata ishin kryesisht farktar, mjeshtr n krijimin e parzmoreve shklqimtare, t shpatave t lakuara dhe t helmetave t bukura, t cilat e bnin akoma m t lavdishme luftn e shkrettirs. Ata bnin parzmore cilsore prej bronzi, me nj helmet t prshtatshme dhe me shpata t mprehta, q fishkllonin n ajr kur t`i lvizje. ("Muhammedi- i Drguari i Zotit")


    Edhe hebrenjt e Hajberit dgjuan pr marrveshjen e Hudejbijes dhe pr kushtet e saj. Njsoj si Kurejshi n Mekke dhe si Umar ibn el-Hattabi n kampin musliman, q e kishin intepretuar kt si nj "dorzim" t muslimanve, edhe hebrenjt e Hajberit e shihnin kt si nj shenj t rnies n fuqi t shtetit t Medines. Duke u mbshtetur n kt teori t dobsimit t Medines, ata filluan ti nxisnin fiset mes Hajberit dhe Medines, pr t`i sulmuar muslimant. Njri nga kto fise ishte fisi Ghatafan, q ishte aleat i hebrenjve t Hajberit.


    Ata filluan t drgonin ekspedita t befasishme n kullotat rreth Medines, njra prej t cilave i takonte Profetit. Gjat nj sulmi t till, djali i Ebu Dherr Gifariut, ishte duke i kullotur devet e Profetit. Ata e vran at, ia zun rob t mn dhe i morn me vete devet. Pr fat t mir, muslimant arritn n koh, pr t`i kapur kta sulmues dhe pr ta shptuar t shoqen e Ebu Dherr Gifariut.


    Muhammedi vendosi t`u jepte fund ktyre provokimeve t pacipa. Sipas tij, nuk do t ishte pun e menur, q t prisnin derisa hebrenjt dhe t gjith aleatt e tyre ta rrethonin Medinen. Andaj do t ishte m mir q t parandalohej kjo gj. Me kt qllim, ai u urdhroi muslimanve t mobilizoheshin dhe t marshonin drejt Hajberit.


    N shtator t vitit 628, Profeti u nis nga Medineja me 1600 ushtar. Prve tyre, edhe disa gra muslimane u nisn bashk me ushtrin pr t`i ndihmuar t plagosurit dhe t smurt.


    Hajberi kishte tet kshtjella. M e forta dhe m e durueshmja prej tyre ishte kshtjella el-Kamus. Mbrojtsi i ksaj kshtjelle ishte nj lufttar i famshm, i quajtur Merhab. Nn komandn e tij, ishin lufttart m t mir t Hajberit, t cilt ishin ushtart me armatimin m t mir n gjith Arabin.


    Muhammed Husejn Hajkal


    Ekspedita e Hajberit ishte njra nga m t mrekullueshmet. Hebrenjt q jetonin n Hajber ishin nga m t pasurit, m t fuqishmit dhe m t armatosurit n Arabi.("Jeta e Muhammedit", Kairo, 1935)


    Muslimant i pushtuan lehtsisht t gjitha kshtjellat e tyre, prve el-Kamusit, q nuk pushtohej dot. Muhammedi e drgoi fillimisht Ebu Bekrin dhe pastaj Umarin, me ushtar t zgjedhur, pr ta pushtuar kt kshtjell. Q t dy u prpoqn dhe nuk ia doln mban. Edhe disa t tjer u prpoqn ta pushtonin kshtjelln por dshtuan. Kto dshtime t njpasnjshme filluan ta shkatrronin moralin e ushtris.


    Muhammedi e kuptoi se dika dramatike duhet t bhej menjher pr ta ngritur moralin e muslimanve. Pasi dshtoi edhe nj prpjekje tjetr pr ta pushtuar kshtjelln, ai vendosi dhe tha: "Nesr do t`ia jap flamurin e Islamit nj njeriu q e do Zotin dhe t Drguarin e Tij dhe t cilin Zoti dhe i Drguari e duan. Ai sht nj njeri q e sulmon armikun dhe nuk ik dhe ai ka pr ta pushtuar Hajberin."


    Ndjeksit e Profetit e dinin se parashikimi i tij do t realizohej dhe se Hajberi do t pushtohej t nesrmen. Andaj secili prej tyre, u b nj kandidat pr ta fituar nderin dhe lavdin e pushtimit t ksaj kshtjelle. Shum prej tyre nuk fjetn dot gjith natn me ambicjen e t qenit "i dashuri i Zotit dhe i t Drguarit t tij" dhe pr t`u br heroi q do ta pushtonte kshtjelln e Hajberit.


    Ditn tjetr, t gjith shokt e Profetit u mblodhn para adrs s tij. Secili ishte mbathur me rroba lufte dhe po garonte me t tjert pr t ln prshtypje tek Profeti.


    Profeti doli nga adra dhe t gjith filluan t shfaqnin shenja padurimi. Secili prej tyre prpiqej t binte n sy por Profeti as q e vrente ndonjrin prej tyre dhe parashtroi nj pyetje t vetme: "Ku sht Aliu?"


    N at ast, Aliu ishte n adrn e tij. E dinte se sikur t ishte vrtet "i dashuri i Zotit dhe i t Drguarit", vetm ai mund ta pushtonte kshtjelln el-Kamus dhe askush tjetr. Profeti krkoi ta sillnin Aliun.


    Kur erdhi Aliu, Profeti n mnyr solemne ia vendosi n duar flamurin e Islamit. Pastaj iu lut Zotit pr t dhe u nda prej tij me nj lamtumir. Trimi i ri u nis drejt kshtjells m t fuqishme n Arabi, ku m t guximshmit e hebrenjve po e prisnin. Ai luftoi me t gjith trimat e tyre, i mund t tr dhe e ngriti flamurin e Islamit n kulln kryesore t kshtjells.


    Kur ky pushtues u kthye n kampin e tij, i Drguari i Zotit e priti me buzqeshje, me puthje e prqafime dhe iu lut Zotit q ta shprblente Luanin e Tij.


    Ibn Is`hak


    Burajda ibn Sufjan ibn Farva el-Eslemiu m ka prcjellur nga i ati, Sufjan ibn Amr ibn el-Akva, se i Drguari ia dha Ebu Bekrit flamurin pr ta pushtuar njrn prej kshtjellave t Hajberit. Ai luftoi por u kthye i mundur dhe me humbje t mdha. T nesrmen e drgoi Umarin dhe e njejta gj ndodhi prap. I Drguari tha: "Nesr do t`ia jap flamurin n njeriu q e do Zotin dhe t Drguarin e Tij. Zoti do ta pushtoj kt kshtjell nprmjet tij. Ai nuk sht njeri q ik. T nesrmen, ia dha flamurin Aliut. ("Jeta e t Drguarit t Zotit")


    Edward Gibbon


    N verilindje t Medines, qyteti i lasht dhe i pasur i Hajberit ishte qendra e fuqis hebreje n Arabi. Kjo zon, q ishte nj tok pjellore n mes t shkrettirs, ishte prplot me t mbjellura dhe me bagti dhe mbrohej nga tet kshtjella, disa prej t cilave ishin thuase t papushtueshme. Forcat e Muhammedit prbheshin nga 200 kalors dhe 1400 kmbsor. Pas tet rrethimesh t vshtira ata ishin kapluar nga lodhja dhe nga uria. Edhe prijsit m t guximshm kishin filluar t binin n dshprim. I Drguari e ringjalli besimin dhe guximin e tyre me shembullin e Aliut, t cilit ia fali titullin "Luan i Zotit". Mbase mund ta besojm pretendimin se nj lufttar gjigant nga hebrenjt u shtri prtoke nga shpata e tij por e kemi paksa t vshtir ta besojm romancn, e cila e prezanton Aliun duke e kputur nga vendi portn e kshtjells dhe duke e mbajtur n dorn e majt si mburoj. ("Rnia dhe shkatrrimi i Perandoris Romake")


    Washington Irving


    Qyteti i Hajberit ishte i mbrojtur mir nga bastionet e tij dhe nga kshtjella el-Kamus, e ndrtuar mbi nj shkmb t thepisur, i cili e bnte t papushtueshme at.Rrethimi i qytetit ishte njra nga siprmarrjet m t mdha t muslimanve. Kur Muhammedi i pa muret e fuqishme t Hajberit dhe kshtjelln e tij, iu lut Zotit pr fitore.


    Rrethimi i kshtjells zgjati nj koh dhe e sfidoi gjith shkathtsin dhe durimin e Muhammedit dhe t trupave t tij, t cilt nuk kishin prvoj n sulmet kundr kshtjellave. Muhammedi personalisht i udhhiqte sulmet. Rrethuesit mbroheshin me hendeqe dhe kishin sjell pajisje pr t`i goditur muret e qytetit. Ndonse n fund u hap nj vrim n mur, pr dit m rradh, do prpjekje pr t kaluar dshtoi. Ebu Bekri e udhhoqi sulmin njher, duke e mbajtur flamurin e Profetit por edhe prkundr lufts heroike, u detyrua t trhiqej. Sulmi i ardhshm u udhhoq nga Umar ibn Hattabi, i cili luftoi deri n mbrmje por pa arritur ndonj sukses t madh.


    Nj sulm i tret u organizua nn komandn e Aliut, t cilit Muhammedi ia fali shpatn e tij, t quajtur Dhul Fikar. Me t`ia dorzuar flamurin, Muhammedi e shpall at nj njeri "i cili e do Zotin dhe t Drguarin dhe t cilin Zoti dhe i Drguari e duan. Nj njeri, q nuk njeh frik dhe q kurr s`ia ka kthyer shpinn armikut, pr t ikur."


    Ktu mbase do t ishte me vend t jepnim nj prshkrim t personalitetit t Aliut dhe t karakterit t tij. Ai ishte me shtat mesatar por tejet i zhvilluar dhe i fuqishm. Ishte njeri me fytyr t qeshur dhe me mjekrr t dendur.Ai ishte i njohur pr disponimin e tij t mir, pr inteligjencn e fort dhe pr devotshmrin fetare. Fal guximit t tij, ishte quajtur "Luani i Zotit."


    Autort arab kan br teprime t shumta t heroit t tyre m t dashur, n tregimin e Hajberit. Sipas tyre, Aliu kishte veshur nj jelek t kuqrremt, mbi t cilin kishte nj parzmore prej eliku. Bashk me ndjeksit e tij, ai u ngjit n maje t gurve t rn nga thyerja e murit, i vendosur q t prparonte derisa t merej kshtjella. Hebrenjt sulmuan q t`i kthenin prapa sulmuesit. N kt prballje, Aliu luftoi ball pr ball me gjeneralin hebre, Harithin, t cilin e vrau. Pas ksaj, vllai i t vrarit doli pr t`u hakmarr. Ky ishte nj njeri trupmadh, i mbathur me dy parzmore, me dy turban t mbshtjell prreth helmets s tij, n ann e prparme t t cils shklqente nj diamant i madh. Ai kishte nga nj shpat t varur n seciln an dhe nj shtiz me tre kok.T dy lufttart e matn njri tjetrin me sy dhe shkmbyen ca fjal. "Un jam Merhabi", ia nisi hebreu. "I armatosur gjer n dhmb dhe i tmerrshm n beteja.". "Dhe un jam Aliu", tha tjetri. "Aliu, t cilin e ma e quajti el-Hajdar (luan i fuqishm) kur lindi".


    Autort musliman prshkruajn nj fund t shpejt t lufttarit hebre. Ai e sulmoi Aliun me shtizn e tij t gjat por Aliu me shkathtsi iu shmang ktij sulmi dhe para se t mund t drejtohej armiku, nj goditje e fort nga shpata e Aliut, ia coptoi mburojn, kaloi npr helmetn dhe turbanin e tij dhe e ia au kokn deri n dhmb. Trupi i tij gjigant ra i pajet n tok.


    Pas ksaj, hebrenjt u trhoqn drejt kshtjells dhe nj sulm i prgjithshm i muslimanve filloi. N luftim e sipr, mburoja e Aliut ra n tok dhe e la trupin e tij t pambrojtur. Por ai e nxorri nj der t kshtjells dhe e prdori si mburoj n vijim t betejs.


    Ebu Rafe, nj shrbetor i Muhammedit thot: "Pas betejs, un dhe shtat burra t tjer m kot u prpoqm ta lviznim dern nga vendi."


    (Kjo gj sht prcjellur edhe nga Ebu`l Fida. "Ebu Rafeja", thot Giboni, "ishte nj dshmitar okular, por kush do t dshmoj pr vet at?" Pajtohemi me kt historian t famshm n skepticizmin e tij. Por sikur t`i mohonin dshmit e dshmitarve okular, `do t ndodhte vall me historin?) ("Jeta e Muhammedit")


    Sir William Muir


    Hebrenjt u mblodhn prreth prijsit t tyre Kinanes dhe u vendosn para kshtjells Kamus, t vendosur pr t luftuar. Pas disa prpjekesh t dshtuara pr t`i larguar, Muhammedi planifikoi nj sulm t prgjithshm. Ather tha: "Do t`ia jap flamurin nj njeriu q e do Zotin dhe t Drguarin e Tij, njsoj si e duan ata at. Ai do ta sjell fitoren. Mngjesin e nesrm, flamuri u vendos n duart e Aliut dhe trupat u nisn. N kt ast, nj ushtar doli nga rradht hebreje dhe i sfidoi armiqt e tij n dyluftim. "Un jam Merhabi", brtiti ai. "Si e di i gjith Hajberi, jam nj ushtar i armatosur gjer n dhmb, kur ndizen flakt e lufts." Pastaj doli Aliu duke thn: "Un jam ai, t cilin e ma e quajti Luan dhe si luani i egrsirave, i mas armiqt n peshoren e t mdhenjve."


    Lufttart u afruan dhe Aliu e au kokn e Merhabit n dy. Pas ksaj, trupat muslimane bn nj sulm t prgjithshm dhe pas nj lufte t vshtir, e larguan armikun. N kt betej, Aliu i tregoi shkathtsit e tij. Me t humbur mburojn e vet, ai e mori nj der dhe e prdori n vend t saj. Tradita, n nj proces teprimesh, e ka transformuar kt mburoj t improvizuar n nj port gjigante dhe e ka kthyer kt hero n nj Samson. Fitorja ishte vendimtare, hebrenjt humbn 93 vet dhe muslimant vetem 19, gjat gjith ekspedits.


    R.V.C. Bodley


    Muhammedi e filloi kt ekspedit duke i eliminuar nj nga nj bastionet m t vogla. Kur prfundoi me kt, ai marshoi drejt el-Kamusit, kshtjells kryesore t Hajberit. Ishte nj vend madhshtor me mure t larta, t ndrtuara mbi shkmbinj. T gjitha hyrjet ishin t fortifikuara dhe brenda mureve, kishte nj garnizon t armatosur dhe t pajisur mir.


    Lufta e rrethimeve ishte e pazakont pr kta nomad t msuar me sulmet e shkrettirs. Megjithat, Muhammedi urdhroi q t ndrtoheshin disa pajisje rrethimesh. M e dobishme nga kto pajisje doli nj lloj tokmaku nga trungu i palmeve, i cili m n fund, arriti t shkaktonte nj t ar n muret rrethuese.


    Pas ksaj, Ebu Bekri udhhoqi nj sulm heroik por u detyrua t trhiqej. Pastaj provoi edhe Umari, i cili arriti deri n buz t hyrjes por e humbi nj pjes t mir t njerzve t tij dhe u detyrua t kthehej. M n fund, Aliu u drejtua nga muri, me flamurin e zi n dor, duke thirrur: "Un jam ai, t cilin e ma e quajti Luan dhe si luani i egrsirave, i mas armiqt n peshoren e t mdhenjve".


    Aliu nuk kishte nj trup gjiganti por kt munges shtati e kompenzonte me fuqin e tij t jashtzakonshme. At dit kishte veshur nj pelerin t kuqe, mbi t ciln mbante nj parzmore shklqimtare. Mbi kok kishte nj helmet me maje, t punuar me argjend. N dorn e djatht e mbante shpatn e Muhammedit, Dhul Fikarin, e cila iu dorzua bashk me flamurin e zi.


    Njri pas tjetrit, lufttart hebrenj e sulmonin Aliun por secili prej tyre dbohej me krah ose kmb t prer e ndonjher edhe pa kok. M n fund, lufttari m i mir i hebrenjve, nj njeri i quajtur Merhab, i cili ishte m shtatlarti i t gjithve, doli para Aliut. Ai kishte mbathur dy parzmore dhe prreth helmets kishte nj turban, t ngjitur me nj diamant t madh. Prreth belit kishte nj rrip prej ari, n t cilin ishin varur dy shpata. Ai nuk i prdorte shpatat dhe i vriste njerzit me shtizn e tij me tre kok. Pr nj ast, beteja pushoi dhe ushtart filluan ta ndiqnin dyluftimin e tyre.


    Merhabi, njsoj si Goliati mitik, kurr nuk ishte mundur. Trupi i tij shtatlart mjaftonte pr t`i trembur armiqt dhe shtiza e tij i trembte edhe lufttart m t zot.


    Merhabi e sulmoi i pari Aliun me shtizn e tij. Pr nj ast, Aliu, q s`ishte i msuar t luftonte kundr nj arme t till, e humbi baraspeshn. Por pas pak, u vendos srish dhe filloi t luftonte me hebreun. Nj lvizje e beft dhe nj trheqje e shpejt e Aliut, bri q shtiza t`i fluturonte nga duart Merhabit. Para se t mund ta nxirrte njrn prej shpatave t tija, shpata e Aliut ia au kokn, duke e coptuar helmetn dhe turbanin e tij, q i ran mbi supe. Hebrenjt, q e pan t vdekur heroin e tyre, u trhoqn brenda qytetit. Muhammedi dha shenj pr nj sulm t prgjithshm dhe muslimant sulmuan. Aliu e udhhiqte sulmin. Gjat dyluftimit ai e kishte humbur mburojn e tij dhe pr ta zvendsuar at, kishte nxjerr nj der nga vendi dhe e prdorte si mburoj. ("I Drguari- jeta e Muhammedit", 1946)


    Muhammed Husejn Hajkal


    Duke e par se kjo ishte mundsia e fundit pr mbijetesn e tyre n Arabi, hebrenjt po luftonin me vendosmri. Me kalimin e ditve, Profeti e drgoi Ebu Bekrin me nj kontigjent dhe me flamurin e Islamit, pr ta pushtuar kshtjelln Na`im, por ai s`e pushtoi dot edhe prkundr luftimeve t ashpra. Pastaj Profeti e drgoi Umar ibn el-Hattabin por edhe ai nuk solli ndonj rezultat m t mir se Ebu Bekri. Ditn e tret, Profeti e krkoi Ali ibn Ebu Talibin dhe duke e bekuar, i urdhroi q ta sulmonte kshtjelln. Aliu u priu forcave muslimane dhe luftoi trimrisht. Gjat luftimeve, e humbi mburojn e tij dhe duke u mbrojtur me nj der q e kish` nxjerr nga vendi, vazhdoi t luftonte derisa trupat e tija e pushtuan kshtjelln. E njejta der u prdor nga Aliu pr t`u br nj ur ushtarve musliman, q t hynin brenda shtpive n kshtjell. ("Jeta e Muhammedit", Kairo, 1935)


    Rezultatet e pushtimit t Hajberit


    Pushtimi i Hajberit sht nj gur kilometrik n historin e Islamit sepse ishte fillimi i shtetit dhe i perandoris islame. Historiani indian, M.Shibli, n biografin e Profetit, thot:


    Hajberi ishte ekspedita e par, n t ciln jomuslimant kishin hyr nn sundimin e shtetit islam. Ishte hera e par q u definuan dhe u zbatuan principet e qeverisjes islame. Andaj, Hajberi sht fushata e par e suksesshme e Islamit.


    N Hajber, shteti i sapolindur islam fitoi popullat dhe territore t reja. Ky ishte fillimi, jo vetm i Shtetit Islam por edhe i zgjerimit t tij. Nse pushtimi i Hajberit ishte fillimi i Shtetit Islam, ather mund t thuhet se Ali ibn Ebu Talibi ishte arkitekti kryesor i tij.


    Para pushtimit t Hajberit, muslimant ishin t varfr ose thuase t varfr. Hajberi i bri t pasur prnjher. Imam Bukhariu prcjell nga Umar ibn el-Hattabi, i cili thot: "Deri n pushtimit e Hajberit, ne ishim t urritur gjith kohs" I njejti prcjell nga Aisheja, e shoqja e Profetit: "Vetm pas pushtimit t Hajberit kam mundur t ha hurma aq sa m donte shpirti."


    Muhaxhirt n Medine nuk kishin mundsi ta fitonin bukn e gojs dhe si pasoj, nuk kishin ndonj t ardhur t rregullt. Deri n pushtimin e Hajberit, ata vshtir kishin mbijetuar. Me t`u pushtuar kjo kshtjell, fati i tyre ndryshoi trsisht.


    Montgomery Watt


    Deri n marrjen e Hajberit, financat e shoqris muslimane ishin tejet t kufizuara dhe Emigrantt jetonin pjesrisht t varur nga mikpritja e Ndihmuesve. ("Muhammedi, Profet dhe burr shteti")


    Hajberi e ndryshoi gjendjen e shoqris muslimane nga varfria ekstreme drejt mirqenies materiale.


    S.Margoliouth


    Kur muslimant e ndan pren e lufts, pan se pushtimi i Hajberit i kalonte t gjitha begatit q Zoti ia kishte falur Profetit t tyre. ("Muhammedi dhe rritja e Islamit", 1931)


    Pushtimi i Hajberit u solli shum begati muslimanve. Ndr ta, mund t numrohen:



    1. Sasi t mdha ari dhe argjendi, t cilat hebrenjt i kishin mbledhur pr gjenerata e gjenerata.

    2. Arsenali m i mir i armve n gjith Arabin, i mbushur me armt m t reja t kohs: shpata, shtiza, mburoja, parzmore, harqe dhe shigjeta.

    3. Kope t mdha kuajsh, devesh dhe bagtish.

    4. Tok t pasura punuese dhe plantazhe palmash.



    Sir John Glubb


    Banort e Hajberit, njsoj si ato t Medines, jetonin nga bujqsia dhe n veanti nga kultivimi i hurmave. Madje edhe sot, prdoret thnia "T osh hurma n Hajber", q e ka kuptimin e njejt me shprehjen ton "T osh qymyr n Newcastle..." (dmth. t osh dika n vendin ku ajo gj bhet m s miri). Thuhet se Hajberi ishte oaza m e pasur n Hixhaz. ("Jeta dhe koha e Muhammedit")


    Pas dorzimit t hebrenjve t Hajberit, Profeti bri disa rregullime t reja pr administrimin e territoreve t fituara.


    S.Margoliouth


    N kt ast, Muhammedi e mendoi planin, i cili do t bhej institucioni m i rndsishm i Islamit. T vriteshin ose t dboheshin t gjith banort e Hajberit nuk do t ishte nj politik e mir, sepse nuk ishte dika e dshirueshme q muslimant, t cil do t duheshin pr shrbim aktiv, t vendoseshin aq larg Medines. Pr m tepr, aftsit e tyre si kultivues nuk do t ishin aq t mira sa ato t pronarve paraprak. Andaj ai vendosi t`i linte hebrenjt ta punonin tokn, me nj pages q do t ishte sa gjysma e prodhimit t tyre. Sasi kjo, e cila sipas llogarive t Abdullah ibn Ravahas, ishte 200,000 shporta hurmash. ("Muhammedi dhe rritja e Islamit", 1931)


    Nj goditje e fuqishme e shpats s Aliut i zgjodhi sakaq problemet ekonomike t shoqris muslimane dhe i dha fund prgjithmon varfris s saj. Ai gjithashtu i dha fund edhe varsis s muslimanve, nga nj mentalitet aspak i qndrueshm, pr ta siguruar ushqimin e tyre.


    Ka edhe nj aspekt, n t cilin ekspedita e Hajberit ishte e nj rndsie t jashtzakonshme, jo vetm pr muslimant e kohve t Profetit por edhe pr gjeneratat n vijim. Kjo ekspedit ishte hera e par, q mnyra e luftimit i kishte thyer kornizat e lufts klasike arabe. Metoda arabe e lufts ishte zakonisht shum trimrore por shum pak efektive. Arabt nuk dinin thuase asgj pr strategjin dhe taktika e vetme q e dinin ishte "sulmo dhe ik". Shpresa e vetme e tyre pr fitore, mbshtetej n aftsin e tyre pr ta zn n befasi armikun. Pr shekuj, ata kishin luftuar kundr njri-tjetrit dhe gjithmon i kishin prdorur kallpet e njejta t sulmeve t befasishme, pa ndonj ndryshim n strategji. M par, pam se si nj hendek i thjesht arriti ta ndalte dhe ta bnte t pafuqishme nj ushtri prej dhjetra mijra ushtarsh gjat rrethimit t Medines n vitin 627 t ers son. Edhe gjeneralt m t zot t idhujtarve, si Halid bin Velidi dhe Ikrime ibn Ebu Xhehli ishin krejtsisht t paaft kundr ksaj strategjie.


    E gjith kjo do t ndryshonte pas Hajberit. Ali ibn Ebu Talibi u msoi muslimanve se si duhej t vendosej rrethimi dhe si mund t pushtoheshin kshtjellat. Ai u msoi si duhej t krijonin nj strategji dhe si t luftonin n beteja t ashpra dhe vendimtare, si nj ushtri e disiplinuar. N Hajber, Aliu ua fali muslimanve elsin, me t cilin do t mund ta pushtonin gjith botn.


    Pronat e Fedekut


    Fedeku ishte nj tjetr vendbanim hebre pran Hajberit. Njerzit e Fedekut u dorzuan pa luft dhe drguan emisar pran Profetit, pr t arritur marrveshje n lidhje me kushtet e dorzimit. Ai e pranoi dorzimin e tyre dhe u dha t drejt t qndronin n tokat e tyre, nn sundimin e Shtetit Islam. Fedeku, pra, u fitua pa ndonj prpjekje t ushtris musliman. Si e till, ajo konsiderohej si pron private e Profetit.


    Muhammed Husejn Hajkal


    Pasuria e Hajberit, sipas rregullit, do t ndahej mes ushtarve musliman, t cilt kishin luftuar pr ta siguruar at. Pasuria e Fedekut, n ann tjetr, i takonte Muhammedit, sepse asnj musliman nuk kishte luftuar pr t dhe nuk kishte ndrmarr ndonj gj pr ta fituar. ("Jeta e Muhammedit", Kairo, 1935)


    N ditt e para t historis islame, muslimant, q ishin akoma n Meke, ishin tejet t varfr dhe nuk kishin mundsi pr ta fituar bukn e gojs. Hatixheja, gruaja e Profetit, e ushqente dhe e strehonte pjesn m t madhe prej tyre. Ajo e harxhoi gjith pasurin e saj pr ta, aq sa kur vdiq, nuk kishte asgj pr t`i ln si trashgim t bijs, Fatimes. Kur pronat e Fedekut u fituan nga Profeti, ai vendosi t`ia dhuronte t bijs, si nj shprblim, pr sakrificat e mdha, q e ma kishte br pr Islamin. Andaj, ai ia fali Fedekun t bijs dhe ajo u b pronare e ksaj toke.


    Edhe hebrenjt e Vadi ul Kurras dhe Tejmes, dy oaza t tjera n Hixhaz, u pajtuan t`i dorzoheshin Profetit me kushtet e njejta, si ato t Hajberit dhe Fedekut dhe qndruan n tokn e tyre.


    Xhafer ibn Ebu Talibi


    I Drguari i Zotit ishte akoma n Hajber kur kushriri i tij, Xhafer ibn Ebu Talibi, u kthye nga Abisinia, pas nj mungese prej katrmbdhjet vitesh. Kur Xhaferi kuptoi se msuesi i tij ndodhej n Hajber, ai u nis menjher andej. Arritja e tij n Hajber, ishte e njkohshme me pushtimin e ksaj kshtjelle nga i vllai, Aliu. Muhammedi e donte Xhaferin si djalin e tij. Ai e prqafoi fort dhe tha: "Nuk e di `m bn m t lumtur: pushtimi i Hajberit ose ardhja e Xhaferit."


    Muhammed Husejn Hajkal


    Muhammed ishte aq i lumtur pr kthimin e Xhaferit, sa nuk e dinte cila lumturi ishte m e madhe: fitorja n Hajber ose ribashkimi me t. ("Jeta e Muhammedit", Kairo, 1935)

    Vazhdon...

  10. #10
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-07-2019
    Vendndodhja
    Ballsh
    Postime
    117
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Pr: Ritregim i historis s Islamit dhe muslimanve

    Umreja ose Pelegrinazhi i vogl - viti 629 (8 pas Hixhrit)


    Nj vit pas marrveshjes s Hudejbijes, i Drguari i Zotit e vizitoi Mekken pr t br pelegrinazh. Ai shoqrohej nga dy mij musliman. N prshtatshmri me kushtet e marrveshjes, politeistt e zbrazn Mekken pr tri dit me rradh. Muslimant hyn n Mekke nga veriu dhe nuk takuan thuase asnj mekkas. I Drguari ishte mbi deven e tij, t quajtur Kasva. Shoku i tij, Abdullah ibn Ravaha, i mbante frert e deves, kur i Drguari erdhi n afrsi t Qabes. Ai po i recitonte vargjet e kapitullit "Fitorja" t Kur`anit kurse muslimant e tjer brohorisnin: "Me urdhrin Tnd, o Zot!"


    Kur t gjith muslimant ishin mbledhur prreth Qabes, Bilalli u ngjit mbi Qaben dhe e thirri ezanin (thirrjen pr n lutje), q ishte i pari ezan n Shtpin e Zotit. Dy mij musliman iu prgjigjn thirrjes s tij.


    Politeistt po e dshmonin kt sken nga lartsit e kodrave prreth Mekkes. Kurr nuk kishin par nj disiplin t till, ku muslimant me prejardhje aristrokrate, i bindeshin pa fjal thirrjes s nj ish-skllavi. Ata kurr nuk kishin par nj demonstrim t till t barazis dhe unitetit. Masa e madhe e muslimanve lvizte si n trup i vetm dhe Kurejshi shihte me syt e tij se ky ishte nj trup, ku nuk kishte dallime mes t pasurit dhe t varfrit, mes fisnikut dhe t thjeshtit, mes t ziut dhe t bardhit ose mes arabit dhe t huajit. Ata po shihnin se vllazria, barazia dhe uniteti pr t cilin flisnin principet islame, nuk ishin koncepte teorike por t vrteta t prekshme. Ishte kjo nj pamje tejet prekse, q nuk mund t mos ua ket prekur zemrat edhe idhujtarve m t prbetuar.


    Largimi i muslimanve ishte gjithashtu shembullor. Ata ishin m se t kujdesshm pr t mos br dika q ishte e ndaluar dhe kishin pr qllim t bnin vetm nj gj: t`u bindeshin urdhrave t Zotit.


    Por edhe prkundr rendit t tij t prsosur, ky demonstrim disipline i muslimanve, ishte krejtsisht i padirigjuar dhe spontan. Arabt nuk ishin alergjik ndaj asgjje, aq sa ishin ndaj disiplins dhe rendit. Por ata, pr disa vite ishin transformuar krejtsisht, fal magjis s Islamit. "Prekja" e Islamit i kishte br ata nj model t disiplins pr t gjith popujt e bots.


    M. Shibli, historiani indian, n veprn e tij "Sirat`un-Nebi" ("Jeta e Profetit", botimi i njmbdhjet (1976), vll.1, fq.504), t botuar nga Maarif Printing Press, n Azamgarh t Indis, thot se n fund t tri ditve, prijsit e Kurejshit e thirrn Ali ibn Ebu Talibin dhe i than: "T lutemi, informoje Muhammedin se koha e caktuar kaloi dhe se ai, bashk me ndjeksit e tij, duhet t largohet nga Mekkeja." Aliu ia prcolli Profetit kt porosi. Ky i fundit pranoi menjher dhe u urdhroi muslimanve t largoheshin nga Mekkeja, me far ata e nisn marshimin e tyre t gjat pr n shtpi.


    Muslimant e kishin br Umren dhe ishin kthyer n Medine. Pikrisht n kt periudh, Halid bin Velidi dhe Amr bin Asi e pranuan Islamin. Ata shkuan n Medine, e pranuan Islamin dhe u rradhitn n mesin e muhaxhirve. Q t dy do t bheshin t famshm n t ardhmen si gjeneral t Ebu Bekrit dhe t Umarit.


    Letrat e Profetit drejtuar sunduesve t shteteve fqinje


    N gusht t vitit 629, i Drguari i Zotit, Muhammedi, u drgoi letra t gjith sunduesve t shteteve fqinje dhe i ftoi n Islam.


    E. von Grunebaum


    N vitin 629, Muhammedi u drgoi nga nj letr gjasht sunduesve: mbretit pers, perandorit bizantin, Negusit t Abisinis, guvernatorit t Egjiptit, nj princi Ghassanid dhe prijsit t fisit Hanife, n juglindje t Arabis. T gjith i ftoi q ta pranonin Islamin. "Islami klasik - Nj histori 600-1258" Muhammedi nuk ishte i Drguari i Zotit pr arabt por pr gjith botn. Ishte detyr e tija q t`ia prcillte njerzimit porosin e fundit t Zotit, gj q edhe e bri. Megjithat, Professor Margoliouth, i konsideron kto letra vetm si parashenja t nj agresioni dhe pushtimi dhe thot: Gjat kampanjs s Hajberit, ai (Muhammedi) e shpalli programin e tij pr ta pushtuar botn, duke u drguar letra sunduesve, namin e t cilve e kishte dgjuar. ("Muhammedi dhe rritja e Islamit", 1931)


    sht e sakt se programi i t Drguarit t Zotit ishte nj program i "pushtimit t bots" por ai nuk ishte nj program i pushtimit me arm dhe me dhun. Qllimi i tij ishte t`i pushtonte mendjet dhe zemrat e burrave dhe grave, gj q Islami e bri n kohn e tij dhe vazhdon ta bj akoma edhe sot.


    N drgimin e ktyre letrave, Profeti udhhiqej vetm nga dshira e tij q t gjith njerzit t jetonin n nj bindje t plot ndaj urdhrave dhe ligjeve t Zotit. Sepse vetm bindja e plot ndaj ktyre urdhrave mund t garantoj paqe, lumturi dhe mirqenie t njerzimit n bot por edhe shptim n jetn e amshueshme.


    30. Beteja e ***`as


    N vitin 629, fisi i krishter arab, Ghassan, po udhhiqej nga Shurhajli, nj princ vazal i Bizantit. Ai ishte njri nga sunduesit q kishin marr letr nga Muhammedi pr ta pranuar Islamin. Asokohe, ai qndronte n ***`ah, nj qytez n lindje t Detit t Vdekur. Kur i drguari i Profetit, Harith bin Umajri, arriti n pallatin e tij pr t`ia sjell letrn, ai urdhroi q t ekzekutohej.


    Vrasja e Harith bin Umajrit ishte nj provokim i pashembullt, sepse vrasja e lajmtarve, konsiderohej nj krim i pafalshm nga shum kombe. Profeti vendosi t merte masa ndshkuese. Ai mblodhi nj ushtri prej 3000 burrash dhe e drgoi at nn komandn e mikut dhe ish-skllavit t tij, Zejd bin Harithes, pr t krkuar dmshprblim. N t njejtn koh, ai krijoi nj hierarki komande dhe prgjegjsie. Sikur t vritej Zejdi, ather komanda i kalonte Xhafer ibn Ebu Talibit dhe sikur t vritej edhe ky i fundit, ather Abdullah ibn Ravaha do t bhej komandant i ushtris.


    Kur Shurhajli e mori lajmin se nj ushtri nga Medineja po i afrohej kryeqytetit t tij, edhe ai e mobilizoi ushtrin dhe u b gati pr t`u prballur me armikun. Ai i vendosi trupat e tij n jug, jasht mureve t ***`as. Trupat prbheshin nga garnizoni romak n ***`ah dhe nga forca t sapokrijuara t fiseve lokale. Kur muslimant arritn dhe e pan gjendjen, e kuptuan menjher se do t ishte nj betej aspak e barabart sepse armiku ishte n prparsi t bindshme n numr.


    Prijsit musliman e mblodhn kshillin e lufts. Zejb bin Haritheja sugjeroi q menjher t`i drgohej nj lajmtar Profetit, q ta lajmronte pr pabarazin e forcave t t dyja palve dhe t`i krkonte prforcime. Por Abdullah bin Ravaha e kundrshtoi dhe tha se vendimi pr t luftuar ose jo nuk varej nga numri i tyre, sepse numri ishte krejtsisht irelevant pr ta. Ai tha: "Ne luftojm pr ta fituar kurorn e martirit dhe jo pr lavdin e triumfit. Ja ku e kemi mundsin, le t mos e humbim!" Abdullah bin Ravaha e mbylli diskutimin me dshmin e tij t fuqishme dhe muslimant u nisn pr t`u prballur me armikun. N prballjet e para, gjenerali musliman, Zejd bin Harithe, u vra.


    Betty Kelen


    Zejdi e mori flamurin e t Drguarin dhe u vra sakaq. Ai ishte muslimani i par q vdiq pr besimin n nj tok t huaj. ("Muhammedi, i Drguari i Zotit")


    Pas tij komanda e ushtris kaloi tek Xhafer ibn Ebu Talibi, q ishte vllai i Aliut, disa vite m i vjetr se ai. Ai luftoi trimrisht pr nj koh t gjat, derisa trupat e pajet t ushtarve armiq formuan nj grumbull rreth tij. Por pikrisht ather, nj ushtar romak iu afrua nga pas, e goditi me shpat krahun e majt t tij dhe ia kputi nga trungu. Xhaferi nuk e lshoi flamurin dhe vazhdoi ta sulmonte ushtrin armike. Pak m von, nj tjetr romak e sulmoi nga pas dhe ia preu me shpat edhe krahun e djatht. Ky hero i patrembur e mbajti shtrnguar flamurin n nofulln e tij dhe vazhdoi t marshonte. Pasi i kish` humbur t dy kraht dhe e kishte t pamundur t mbrohej, nj ushtar tjetr romak u afrua dhe e vrau me nj goditje t fuqishme t topuzit. Pas vdekjes s Xhaferit, Abdullah ibn Ravaha e morri komandn e ushtris por edhe ai ra dshmor.


    Washington Irving


    Ndr porosit e ndryshme, t cilat Muhammedi i kishte drguar prtej kufijve t Arabis, pr t`i ftuar prijsit fqinj n Islam, ishte nj porosi pr guvernatorin e Basrs, nj provinc e madhe n kufi me Sirin. Lajmtari i Profetit u vra n ***`ah nga nj arab i fisit t krishter Ghassan, i cili ishte djali i Shurhajlit, nj princ, q sundonte n ***`ah si vazal i Herakliusit. Muhammedi drgoi nj ushtri prej 3000 vetsh kundr ktij qyteti. Ishte nj ekspedit tejet kritike, sepse mundej q, pr her t par, t`i sillte prball forcat e Islamit dhe ato t Perandoris Romake. Komanda iu dha Zejdit, ish-skllavit t Muhammedit. Shum oficer ishin rradhitur n hierarki pas tij. Njri prej tyre ishte kushriri i Muhammedit, Xhaferi, i cili vite m par, me oratorin e tij, i kishte shprehur aq bukur doktrinat islame para mbretit t Abisinis, sa e kishte ln t pafjal emisarin kurejshit, q kishte ardhur pr t`i krkuar t arratisurit. Ai ishte n mosh t pjekur dhe ishte i famshm pr guximin dhe pr hijeshin e tij. ("Jeta e Muhammedit")


    Teksa e sulmonte armikun, Xhaferi kndonte nj kng. Sir William Muir e ka prcjellur kshtu, kngn e Xhaferit:


    Parajs o Parajs! `vend i bukur pushimi!


    E mbl sht hija atje dhe i akullt uji...


    O Rom! Koh` e belas sate sht pran


    E ditt kur t`mbaroj me ty e t`t hedh prtok


    afr jan...


    Kur Xhaferi u vra, trupi i tij u kthye n kamp. Abdullah ibn Umar ibn el Hattabi, i cili ishte me ushtrin, thot se i numroi plagt n trupin e tij dhe gjeti m se pesdhjet plag vetm n pjesn e prparme. Xhaferi kishte qndruar n kmb kundr shpatave e shtizave t armikut, edhe pasi i kishte humbur t dy kraht.


    Kur t tre gjeneralt e emruar nga Profeti ishin vrar, muslimant mbetn pa nj prijs, pr nj koh. Pastaj, Halid ibn Velidi, i cili ishte n mesin e ushtarve, e mori flamurin n dor dhe u priu muslimanve. Kur ra mbrmja, ushtrit u trhoqn dhe kjo i dha mundsi Halidit, q t`i riorganizonte ushtart e tij. Thuhet se t nesrmen, ai i mbajti trupat n pozit mbrojtjeje dhe kur e pa se ishte e pamundur t fitonin, urdhroi q t trhiqeshin. Me kt, ai arriti ta kthente n Medine pjesn e mbetur t ushtris.


    Kur kta ushtar hyn n Medine, ata u ndeshn me nj "pritje", q me siguri i bri ta harronin "pritjen", q ua kishin br romakt n ***`ah. Ata u pritn nga masat e zemruara t njerzve, t cilt u hidhnin pluhur n fytyr dhe mbeturina n kok, e i tallnin ngase kishin ikur nga fushbeteja, n vend q t vdisnin n t si trima. M n fund, Profeti ndrhyri dhe i shptoi ushtart nga reagimet e popullit.


    Sir William Muir


    Rradht muslimane ishin thyer tashm dhe romakt, shkaktuan nj tollovi totale n mesin e ushtarve q po iknin. S paku, Uakidiu thot kshtu. Disa burime t tjera prcjellin se Halidi e mblodhi ushtrin dhe (sipas njrit versioni) u solli dme t mdha romakve ose (sipas nj versioni tjetr) bri nj trheqje t suksesshme nga beteja. Por prkundr ksaj, shkurtsia e rrfimeve n lidhje me betejn sht nj dshmi pr t kundrtn. Pritja e ushtris n Medine, pranon vetm nj prfundim: beteja ishte nj trheqje krejtsisht e turpshme. ("Jeta e Muhammedit", Londr, 1861)


    Sir John Glubb


    N betejn ***`as, Xhafer ibn Ebu Talibi, vllai i Aliut, e mori flamurin nga Zejdi, q po vdiste dhe e ngriti prsri. Armiku iu afrua Xhaferit, i cili s shpejti mori shum plag n t gjith trupin. Sipas burimeve tradicionale, t dy duart e tij u pren por ai qndroi n kmb, dhe e mbajti flamurin me pjest e mbetura t krahve t tij, derisa nj ushtar bizantin e vrau.


    Kur muslimant e mundur i afroheshin Medines, Profeti dhe banort doln nga qyteti pr t`i pritur. Medinasit filluan t hidhnin balt mbi ushtart e ikur dhe t thirrnin: "Ju ikanak! Ju ikt nga rruga e Zotit!" Por Muhammedi, me at butsi t tij, q dinte ta prdorte mir, intervenoi pr t`i mbrojtur.


    Mngjesin e ardhshm n xhami, Profeti shpalli se, n nj vizion t tij, i kishte par martirt e ***`as n parajs, si rrinin ulur mbi kolltuk dhe si Xhaferi ishte pajisur me dy krah zogu, t strpikur me gjak dshmori, mbi pupla. Fal ktij vizioni t Profetit, ky dshmor u b i njohur me titullin "Xhaferi Fluturues" ose "Xhafer-i Tajjar". ("Pushtimet e mdha arabe")


    Betty Kelen


    Kur ushtria u kthye n shtpi, ai (Muhamedi) doli pr t`i pritur, bashk me djalin e Xhaferit, mbi deven e tij. Ishte ky nj kthim i tmerrshm pr ata q kishin mbetur gjall, duke e ndjekur Halidin, derisa familjart dhe t dashurit e Profetit kishin rn n betej. Njerzit e Medines morn rr dhe balt nga toka dhe u hodhn ushtarve, duke thirrur: "Frikacak! Ikanak! Ju ikt nga Zoti." ("Muhammedi, i Drguari i Zotit")


    Disa historian musliman jan prpjekur dshprimthi pr t vrtetuar se ***`ah ishte nj fitore muslimane, gj q nuk sht e vrtet. Nuk sht dhe aq e qart prse kan dashur ta shfaqin kt disfat si nj fitore. Prpjekja pr t vrtetuar se muslimant e fituan betejn mund t buroj nga dshir pr t`i shfaqur ushtart musliman si t pandalshm. Por a do ta mbulonin vall t vrtetn thjesht pr t treguar se muslimant nuk mund t psonin disfat? N fund t fundit, muslimant kishin humbur edhe n Uhud.


    Ebu`l Kelam Azadi, biografi indian i Profetit, thot se muslimant u dhan nj goditje shkatrruese romakve n ***`ah. Ai e prcjell pritjen e ashpr t medinasve por ia mvesh kt gj "injorancs" s tyre dhe thot se ata kishin marr lajme t gabuara pr rezultatin e betejs.


    Medinasit mund t kishin marr lajme t gabuara pr rezultatin e betejs por asnjri nga ushtart nuk u prpoq ta korigjonte kt "keqinformim". Asnjri prej tyre nuk u tha qytetarve, pr shembull: "Kshtu vall i prisni heronjt e Islamit, me balt dhe mbeturina mbi kokat e tyre? Mos vall kshtu i shprbleni mbrojtsit e fes?" Por asnjri prej tyre nuk parashtroi pyetje t tilla.


    Edhe sikur banort e Medines t ishin keqinformuar se muslimant qen mundur n ***`ah, si pretendon Azadi, sa koh do t`u duhej q ta kuptonin se nuk ishte ashtu? N rradh t par, vet ushtart nuk i kundrshtuan qytetart, teksa kta t fundit u hidhnin balt, si u prmend m sipr. Prve ksaj, disa prej tyre ishin tepr t turpruar pr t dal nga shtpit e tyre. Ata nuk donin t dukeshin n publik nga frika se mund t kritikoheshin ose edhe t sulmoheshin nga banort e Medines, pr shkak t paburrris s tyre para armikut. Dshira e tyre m e madhe ishte t fshiheshin nga gjithkush.


    D.S. Margoliouth


    T mbijetuarit e betejs s tmerrshme (***`ah) u pritn nga muslimant si dezertor dhe madje disa prej tyre, kishin frik t shfaqeshin n publik pr nj koh. N tet vite luftimesh, banort e Medine ishin br spartan t vrtet. ("Muhammedi dhe rritja e Islamit", 1931)


    Muhammed Husejn Hajkal


    Sapo Halidi mbriti n Medine, Muhammedi dhe muslimant doln pr t`i pritur. Muhammedi e mbante n krah, Abdullahun, djalin e Xhaferit, komandantit t dyt t forcave muslimane n ***`ah. Pasi e kuptuan si ishte puna, njerzit filluan t hidhnin pluhur mbi ushtart musliman, duke i akuzuar se kishin ikur nga fushbeteja, duke u larguar nga kauza e Zotit. I Drguari i Zotit, u tregoi njerzve se ata nuk kishin ikur por se me dshirn e Zotit, thjesht ishin trhequr, pr t sulmuar srish. Por edhe prkundr ktij arsyetimi t Muhammedit, njerzit nuk donin t`i falnin ushtart pr trheqjen dhe kthimin e tyre. Seleme ibn Hishami, nj pjestar i ksaj ekspedite, nuk shkonte n xhami pr t`u falur dhe as q shfaqej n publik nga frika t mos e akuzonin se kishte ikur nga kauza e Zotit. Sikur kta njerz, n veanti Halid ibn Velidi, t mos dallohej m von si nj lufttar i aft, kundr t njejtit armik, emri i tyre do t mbetej prgjithmon i njollosur. ("Jeta e Muhammedit", Kairo, 1935)


    Nj tjetr "dshmi" q Ebu`l Kalam Azadi e ka gjetur pr "fitoren" e muslimanve n ***`ah sht fakti se romakt nuk i ndoqn nga pas muslimant. Ai thot se sikur romakt ta kishin fituar betejn e ***`as, ata do t`i kishin ndjekur muslimant deri n portat e Medines dhe mbase m tej.


    Por romakt mund t kishin edhe arsye t tjera pr t mos i ndjekur muslimant. Nj prej tyre sht fakti se me kuajt e tyre, ata nuk mund t manovronin leht n shkrettir. Shkrettira ishte si nj det, n t cilin as perst dhe as romakt nuk kishin "anije" pr t "lundruar". M e mira q mund t bnin, ishte t vepruarit n "brigjet" e ktij deti si "forca toksore", q n t vrtet ishin, kur t krahasohen me arabt, t cilt strategjikisht dhe taktikisht kishin prparsi n kt "det".


    Arabt, prball nj armiku t fuqishm, trhiqeshin n shkrettir sepse atje ishin t mbrojtur. Armiqt e tyre nuk ishin t pajisur pr t hyr n shkrettir. Vet problemet logjistike t t sulmuarit t arabve n tokn e tyre, n rradh t par, ishin t mjaftueshme pr ta thyer vullnetin e forcave t kohs. Shkrettira ishte nj "kshtjell", q i kishte mbrojtur arabt nga ambicjet e t gjith pushtuesve t kaluar dhe u kishte garantuar liri dhe pavarsi.


    Sir John Glubb


    Elementi ky i sulmeve t hershme kundr Persis dhe Siris, ishte se perst dhe bizantint, me kuajt e tyre, nuk mund t manovronin n shkrettir. Pr ta, muslimant ishin si nj fuqi detare, e cila mund t largohej drejt detit, ndrkoh q perst dhe bizantint mund t rradhiteshin vetm n brigje, t paaft pr t dal n kt "det" dhe pr t`i sulmuar muslimant. Ngjashm me arabt, edhe anijet e vikingve dhe piratve danez, q e sulmuan Anglin, kishin frik t sulmonin n tok, larg nga anijet e tyre. Pas sulmeve n zonat "bregdetare" t shkrettirs, arabt trhiqeshin n shkrettir sapo t shfaqej rreziku...("Pushtimet e mdha arabe", 1963)


    Joel Carmichael


    Ka nj ngjashmri t madhe ndrmjet strategjive t beduinve dhe atyre t forcave t sotme detare. Kundruar nga kndvshtrimi i nomadve, shkrettira, t ciln vetm ata dinin ta shfrytzonin, ishte si nj oqean i madh, ku ata i kontrollonin anijet e vetme. Beduint dinin ta prdornin at pr furnizim dhe pr komunikim, si dhe pr t`u strehuar, kur t psonin disfat. Ata mund t rishfaqeshin nga thellsit e saj, kur t dshironin dhe t fshiheshin srish. Kjo e jepte atyre nj lvizshmri dhe fleksibilitet t madh kundr komuniteteve t vendosura, prderisa ishin n lvizje. ("Formsimi i arabve", 1967)


    Beteja ishte br n rrethinat e qytetit ***`ah. Sikur arabt t`i kishin mundur romakt dhe t`i kishin shprbr rradht e tyre, ather `bn ata kundr qytetit, i cili qndronte para tyre? Si pushtues, ata duhej ta kishin marr qytetin. Por asnj historian nuk ka pretenduar se muslimant kishin hyr n ***`ah dhe se e kishin marr nn kontroll qytetin.


    Arabt ishin t famshm pr dshirn e madhe, q kishin pr pren e lufts. Ky sht nj fakt i mirnjohur pr do studiues t historis s tyre dhe historiant si Ebu`l Kalam Azadi nuk mund t mos ishin t njohur me kt gj. sht po ky historian q thot se numri i romakve n ***`ah ishte dyqind mij ushtar. Sikur muslimant t`i kishin mundur romakt, ata do t duhej t kishin zn rob mijra romak dhe t ishin kthyer n Medine me pasurit dhe thesaret e ***`as. Por nj gj e till nuk ndodhi. Analet e historis jan t heshtura n kt shtje. Askundi nuk prmendet ndonj pre ose i burgosur, kur bhet fjal pr betejn e ***`as. Kjo heshtje sht dshmia m e qart se muslimant nuk doln fitimtar. N t vrtet, ata kishin fat q kishin mundur t shptonin gjall nga fushbeteja.


    Muhammed Husejn Hajkal


    Pas ekspedits s ***`as, ushtria muslimane e prir nga Halid bin Velidi, u kthye n Medine, jo si fitimtare ose si e shkatrruar, por e lumtur, q kishte mundur t kthehej...("Jeta e Muhammedit, Kairo, 1935)


    Vrtet jan pr t`u admiruar ata musliman, q e dinin se ishin treguar frikacak n betejn e ***`as dhe ndjeheshin t turpruar nga kjo gj. Por kishte edhe musliman t tjer, disa prej tyre shok t afrt t Profetit, t cilt ikn nga beteja, jo vetm nj por shum her dhe kurr nuk u turpruan pr kt gj. S`ka si t mos e admiroj njeriu paturpsin e tyre. Pr t`i shptuar jett e tyre t dashura, ata iknin nga fushbeteja dhe ktheheshin n t, vetm kur gjendja t ishte kthyer paksa n favor t muslimanve.


    Beteja e ***`as ishte nj disfat pr muslimant. Sa pr romakt, ajo s`ishte tjetr vese nj incident i vogl kufitar. Ata i przun arabt n shkrettir dhe pr ta mori fund problemi.


    30. Ekspedita Dhat es-Salasil


    Beteja e ***`as u b n shtator t vitit 629. Nj muaj pas saj, Profeti mori lajme se pjestart e fisit Kadha`a po mblidheshin n veri t lugins el-Kurra pr ta sulmuar Medinen. Kjo ishte si pasoj e disfats s muslimanve n ***`ah. Pagant besonin se fuqia e muslimanve ishte thyer n ***`ah dhe se nse e sulmonin Medinen, nuk do t prballeshin me kurrfar rezistence.


    Profeti duhej t merte masa pr t parandaluar nj sulm t fiseve kundr Medines. Andaj ai drgoi treqind ushtar nn komandn e Amr bin As-it, pr ta vzhguar fisin Kadha`a dhe pr t`i shprndar, po t ishte e nevojshme.


    Amri u nis nga Medineja dhe ndaloi n veri t lugins el-Kurra, pran nj burimi t quajtur "Dhat es Salasil". Ai u alarmua nga numri i njerzve t armatosur n lugin dhe i krkoi prforcime Profetit. Profeti pranoi dhe menjher drgoi edhe nj grup t dyt me dyqind ushtar t tjer, nn komandn e Ebu Ubejde ibn Xherrahut. Ky grup i dyt e prfshinte edhe Ebu Bekrin dhe Umarin.


    Kur Ebu Ubejde arriti n kampin e Amr ibn Asit, la t kuptohej se dshironte ta merte komandn e t dy kontingjenteve. Prgjigja e Amrit ishte nj "jo" e prer. Ai ia bri t qart Ebu Ubejdes se ai ishte komandanti suprem, qoft i trupave fillestare, qoft i atyre, q erdhn si prforcim. Ishin gjithsejt pesqind ushtar.


    N mbrmje, temperatura ra papritur dhe moti u b jashtzakonisht i ftoht. Ushtart ndezn zjarre t vogla pr t`u ngrohur dhe u uln rreth tyre. Megjithat, Amri u urdhroi q t`i shuanin. T gjith pranuan prve Ebu Bekrit dhe Umarit. Amri e prsriti urdhrin e tij dhe ata e shprfilln, derisa i krcnoi se do t`i hidhte n t, sikur t mos pranonin. Umari iu kthye Ebu Bekrit dhe u ankua pr ashprsin dhe rreptsin e Amrit por Ebu Bekri i tha se Amri e dinte m mir se ata artin e lufts dhe se pr kt arsye duhej t`i bindeshin atij. Pas ksaj, ata e shuan zjarrin.


    Ditn e ardhshme pati luftime t vogla por kundrshtart ishin t paorganizuar dhe shum shpejt u shprndan. Muslimant deshn t`i ndiqnin drejt kodrave dhe luginave por Amri ndaloi nj gj t till. Armiqt i kishin ln pronat e tyre, t cilat u mbetn muslimanve, bashk me shum deve dhe dele, t cilat i morn me vete drejt Medines.


    Gjat ekspedits dhe gjat rrugs s kthimit, Amr ibn Asi i udhhiqte trupat n namazit. Me kt, ai u demonstroi t gjithve se ishte prijsi i tyre, edhe n aspektin ushtarak edhe n at fetar. Ebu Ubejde, Ebu Bekri dhe Umari, q t tre mernin urdhra prej tij dhe rradhiteshin pas tij n namaz.


    Kur ekspedita u kthye n Medine, Umari iu ankua Profetit pr tonin autoritar dhe aspak ceremonial, me t cilin komandanti i tyre, Amr bin Asi, i kishte trajtuar at vet dhe Ebu Bekrin, gjat ekspedits n Dhat es Salasil. Ishte nj shprehi e Profetit, q komandantt t raportonin tek ai, kur ktheheshin nga ndonj ekspedit. Ata duhej t`i jepnin nj raport t hollsishm t veprimeve t ndrmarra gjat eskpedits.


    Amri ishte gati t`i mbronte veprimet e tija. Ai i tregoi Profetit se muslimant ishin t pakt n numr dhe se numri i zjarreve mund ta kishte zbuluar kt gj. Sipas tij, ishte n favor t siguris s tyre, q kto zjarre t shuheshin. M tej, ai tha se arsyeja prse kishte ndaluar nj ndjekje t armikut, ishte fakti se ata ishin n territor t tyre dhe mund t rigrupoheshin pr t`i sulmuar. Muslimant po luftonin n nj tok t panjohur dhe nuk ishin n nj pozit t favorshme kundr armikut. Profeti ishte i knaqur me shpjegimet e Amrit dhe i shprfilli ankesat e Umarit.


    Sir William Muir


    Dshtimi i ushtris s tij n ***`ah, pati ndikim negativ n prestigjin e Muhammedit, mes fiseve n kufirin sirian. Kishte thashetheme se fiset beduine t ksaj zone kishin mbledhur nj forc t madhe dhe ishin gati t zbrisnin drejt Medines. Amri, i cili ishte i sapokonvertuar n Islam, u vendos n krye t treqind kmbsorve dhe tridhjet kalorsve, pr t`i nnshtruar fiset armike dhe pr t fituar prkrahje nga fiset mike t muslimanve.


    Pas nj marshi dhjetditor, ushtart u vendosn rreth nj burimi pran kufirit sirian. Atje pan se armiku kishte mbledhur nj numr t madh ushtarsh dhe se mund t vinin ndihma edhe nga fiset tjera lokale. Ata u ndaln aty dhe drguan nj lajmtar pr t krkuar prforcime. Muhammedi pranoi menjher dhe drgoi dyqind vet, ndr t cilt ishin edhe Ebu Bekri me Umarin, nn komandn e Ebu Ubejde ibn Xherrahut. Me t`iu bashkangjitur Amrit, Ebu Ubejde deshi ta merte komandn e ushtris ose s paku t mbetej prijs i pjess q erdhi si prforcim, por Amri, me vendosmrin q do ta karakterizonte n koht n vijim, insistoi q ta mbante vet komandn. Ebu Ubejde, i cili ishte nj njeri i but dhe paqsor, pranoi menjher. Ai tha: "Nse ti nuk e pranon q t komandoj un, ather un kam pr t`tu bindur sepse Profeti m urdhroi rreptsisht q t mos shkaktoja diskutime dhe ndarje." Amri ia ktheu ashpr: "Un jam prijsi yt ktu. Ti vetm ke sjell nj prforcime pr ushtrin time." Ebu Ubejde pranoi dhe Amri e mori komandn e t gjitha trupave dhe i udhhoqi edhe n lutje. Q n ditt e para t tij, funksioni shpirtror i Islamit ishte i ndrlidhur me at ushtarak dhe politik. ("Jeta e Muhammedit", Londr, 1877)


    Muhammed Husejn Hajkal


    Disa jav pas kthimit t Halidit, Muhammedi deshi ta korigjonte dmin q i ishte shkaktuar prestigjit t muslimanve n disa pjes t Gadishullit. Andaj, ai e emroi Amr ibn el-Asin pr ta udhhequr ushtrin kundr Damaskut. Ai e zgjodhi pikrisht Amrin pr kt detyr sepse nna e tij u takonte fiseve veriore dhe Muhammedi kishte shpres se Amri do t`i shfrytzonte lidhjet farefisnore n favor t misionit t tij. Kur ai arriti n nj burim t quajtur Salasil, n zonn e Xhudhanit, pr t parandaluar q armiku t`i mundte, krkoi prforcime nga Profeti. Profeti e drgoi Ebu Ubejde ibn el Xherrahun n krye t nj korpusi muhaxhirsh, n mesin e t cilve ishin edhe Ebu Bekri dhe Umari. ("Jeta e Muhammedit", Kairo, 1935 )


    Amr ibn Asi ishte nj musliman i ri. Por me t`u br musliman, ai shum shpejt prparoi nga nj ushtar i thjesht n nj gjeneral t ushtris s Medines. Ai, me sa sht e qart, kishte dhunti t jashtzakonshme si gjeneral dhe udhheqs. Andaj, Profeti vendosi nn komandn e tij, edhe njerz shum m t moshuar se ai, t cilt ishin br musliman shum m hert.


    Ebu Ubejde dhe Ebu Bekri ishin br musliman njzet vite para Amrit dhe si t till, e prbnin ajkn e Islamit. Amr bin Asi ishte nj fillestar n kt fe t re. Por edhe prkundr ksaj, Profeti i urdhroi Ebu Ubejdes t shrbente nn komandn e Amrit.


    Kjo tregon se kur bhej fjal pr t zgjedhur dik pr nj detyr, ai nuk i jepte rndsi moshs por aftsis s personit pr t arritur rezultate.


    31. lirimi i Mekkes


    Kurejsht ishin t paaft pr ta shfrytzuar fitoren e tyre kundr muslimanve, n betejn e Uhudit, por kur kta t fundit psuan disfat n ***`ah, mekkasit vendosn ta shfrytzonin kt fitore t t krishterve dhe t`i rikrijonin n Arabi kushtet q ekzistonin para marrveshjes s Hudejbijes. Disfata muslimane n ***`ah luajti nj rol ky n ngjarjet q do t`i prinin lirimit t Mekkes n vitin 630.


    Muhammed Husejn Hajkal


    Mund t kujtojm se si ushtart e sapokthyer e Halidit n Medine, menjher u quajtn dezertor. Shum ushtar dhe komandant ndjeheshin aq t turpruar, sa nuk dilnin nga shtpia pr t`u mos u br objekt talljeje n publik. Ekspedita e ***`as ia dha Kurejshit prshtypjen se fuqia e muslimanve ishte shkatrruar tashm dhe se dinjiteti dhe nderi q ata ngjallnin tek t tjert, ishin humbur. Kjo i bri mekkasit q t krkonin rikthim t gjendjes q kishte mbretruar para marrveshjes s Hudejbijes. Ata ishin t bindur se tani mund t organizonin nj sulm, kundr t cilit muslimant do t ishin t paaft pr t`u mbrojtur. ("Jeta e Muhammedit", Kairo, 1935)


    Sipas kushteve t marrveshjes s Hudejbijes, fiset arabe mund t vendosnin marrdhnie dypalshe me muslimant ose me Kurejshin, sipas dshirs s tyre. Duke e shfrytzuar kt mundsi, fisi Khuza vendosi t nnshkruante nj marrveshje miqsie me Profetin e Islamit . N ndrkoh, nj fis tjetr, i quajtur Bekr, u b aleat i Kurejshit. Mes ktyre dy fiseve kishte nj armiqsi shum t vjetr por q t dy fiset duhej ta respektonin marrveshjen e Hudejbijes dhe t qndronin larg sulmeve kundr njri-tjetrit.


    Por tetmbdhjet muaj pas marrveshjes s Hudejbijes, nj grup lufttarsht t fisit Bekr e sulmuan fisin Khuza gjat nats. Ky sulm ngjau nga fundi i muajit Rexheb t vitit t tet pas Hixhrit (Nntor 629). Fisi Khuza s`kishte br asgj pr t provokuar nj sulm t till. Ata u strehuan n Qabe por armiqt e tyre i ndoqn deri aty dhe vran disa prej tyre. Disa t tjer shptuan nga vdekja duke u strehuar pran Budajl ibn Varakas dhe pran mikut t tij, Rafa`a, n Mekke.


    Muhammed Husejn Hajkal


    Marrveshja e Hudejbijes parashihte q secili fis t mund t bnte aleanc me Kurejshin ose me Muhammedin, sipas dshirs. Duke u mbshtetur n kt mundsi, fisi Khuza u rradhit ndr aleatt e Muhammedit kurse fisi Bekr iu bashkangjit Kurejshit. Ndrmjet fiseve Khuza dhe Bekr kishte disa mosmarrveshje t vjetra, t cilat duhej domosdo t liheshin mnjan, si pasoj e marrveshjes s Hudejbijes. Duke e patur prkrahjen e Kurejshit, q besonte se muslimant (pas betejs s ***`as) e kishin humbur fuqin e tyre, Benu el Dil, nj deg e fisit Bekr, vendosi se kishte ardhur koha q t hakmerreshin kundr fisit Khuza. ("Jeta e Muhammedit", Kairo, 1935)


    Fisi Bekr nuk do ta kishte sulmuar fisin Khuza sikur t mos ishte prkrahja dhe kurajoja e dhn nga Kurejshi. Historiani i famshm, Taberiu, thot se Ikrime bin Ebu Xhehli, Safvan bin Umejjeja dhe Suhejl ibn Amri, t gjith figura prijse t Kurejshit, u maskuan dhe luftuan n ann e fisit Bekr kundr fisit Khuza. Q t tre ishin nnshkrues t marrveshjes s Hudejbijes.


    Maxime Rodinson


    N Rexheb t vitit t tet (Nntor 629), pr shkak t nj gjakmarrjeje q kishte dekada q vazhdonte, disa nga pjestart m agresiv t Kurejshit, e sulmuan fisin Khuza, nj fis q ishte pran Mekkes dhe q kishte aleanc me Muhammedin. Nj njeri u vra dhe t tjert u plagosn dhe u detyruan t strehoheshin n territorin e shenjt t Mekkes. T ndjekur edhe ktu, ata u strehuan n shtpit e dy miqve t tyre. Duke mos ndaluar me kaq, fisi Bekr i rrethoi shtpit. Njzet vet t fisit Khuza u vran. ("Muhammedi")


    Njri nga prijsit e fisit Khuza, Amr bin Salimi, shkoi n Mekke dhe i krkoi Profetit q t intervenonte. Profeti ishte i tmerruar nga tregimi i tij. Si nj aleat i ktij fisi, ai ishte i detyruar t`i mbronte nga armiku. Por para se t merte masa ushtarake, ai bri nj prpjekje pr ta sjell n vend drejtsin me mjete paqsore. Ai drgoi nj lajmtar tek Kurejshi dhe krkoi q:



    Kurejshi ose aleatt e Kurejshit, dmth. fisi Bekr, t`i paguante dmshprblim fisit Khuza.

    Kurejshi ta hiqte mbrojtjen e tij nga fisi Bekr ose

    Ta shpallte t pavlefshme marrveshjen e Hudejbijes.



    Zarkaniu prcjell se njeriu, q u prgjigj n emr t Kurejshit ishte Kurtaba ibn Umari. Ai i tha lajmtarit t Profetit se vetm i fundmi nga t tre kushtet ishte i pranueshm pr ta. Me fjal t tjera, Kurejshi thoshte se marrveshja e Hudejbijes, me kushtin e nj paqeje dhjetvjeare, ishte tashm nj dokument i pavlefshm.


    Prijsit m gjaknxeht t Kurejshit e shpalln menjher t pavlefshme marrveshjen e Hudejbijes por njerzit m t realt n mesin e tyre shum shpejt e kuptuan se prgjigja e drguar n Medine ishte nj gabim, q kishte qen vetm rezultat i arrogancs s tyre. Kur i menduan pasojat e mundshme t ktij veprimi, ata menjher u vun n lvizje pr t parandaluar nj katastrof. Por si do ta bnin kt? Pas nj diskutimi t gjat, ata vendosn q Ebu Sufjani t shkonte n Medine dhe t prpiqej ta bindte Profetin pr ta rinovuar marrveshjen e Hudejbijes.


    Kur Ebu Sufjani arriti n Medine, ai fillimisht shkoi pr ta takuar t bijn, Umm Habibe, q ishte njra nga grat e Profetit. Kur deshi t ulej mbi nj shtroje, ajo e hoqi at me t shpejt dhe i tha: "Ti je nj idhujtar i pist dhe un s`t lejoj dot t ulesh mbi shtrojen e t Drguarit." Ajo e trajtoi Ebu Sufjanin si ndonj prbindsh, q s`duhej prekur assesi. I tronditur nga nj pritje e till, ai u largua prej saj dhe shkoi drejt e n xhami, pr t`u takuar me Profetin. Por Profeti nuk pranoi t takohej me t. Pastaj ai krkoi ndihm nga Ebu Bekri, nga Umari dhe nga Aliu por q t tre i than se nuk mund t ndrmjetsonin pr t tek Muhammedi. Pas ksaj, ai u kthye n Mekke duarzbrazur.


    Kurejshi e kishte thyer premtimin dhe t drguarit e fisit Khuza ishin akoma n Medine dhe po krkonin drejtsi. Sikur Profeti ta shprfillte kt krim t Kurejshit, do ta dmtonte imazhin q kishte n syt e arabve dhe nj gj t till nuk mund ta lejonte. M n fund, Profeti vendosi ta merte Mekken dhe u urdhroi muslimanve t prgatiteshin.


    Ushtria islame u nis nga Mekkeja n ditn e dhjet t Ramazanit t vitit t tet pas Hixhrit (1 Shkurt 630). Lajmi se nj ushtri po marshonte drejt jugut, u prhap si rrufeja dhe arriti me t shpejt n Mekke. Ata pjestar t fisit Hashim, q kishin mbetur n Mekke, vendosn t largoheshin nga qyteti dhe t`i bashkangjiteshin ushtris. N mesin e tyre ishte Abbas bin Abdu`l Muttalibi, xhaxhai i Profetit, Akil ibn Ebu Talibi dhe Ebu Sufjan bin Harith bin Abdu`l Muttalibi, q t dy kushri t Profetit. Ata iu bashkangjitn ushtris islame dhe hyn bashk me t n Mekke.


    N pasditn e 19 Ramazanit, ushtria arriti n Merr ed-Dharan, n veri t Mekkes dhe u ndal aty pr ta kaluar natn. N mbrmje, Profeti urdhroi q t gjith ushtart t ndiznin nga nj zjarr t vogl, me far e gjith lugina shklqeu.


    Ebu Sufjani dhe Hakim bin Hizami ishin larguar nga Mekkeja pr ta kontrolluar njmendsin e lajmeve n lidhje me sulmin e muslimanve. Duke lvizur drejt veriut, n rrugn q onte n Medine edhe ata arritn n Merr ed-Dharan dhe u shtangn me t prballur me numrin e madh t zjarreve. Kur kuptuan se ishin n kampin e muslimanve tashm, ata nuk ditn `t bnin pr ta shptuar vetveten dhe qytetin e tyre.


    Edhe Abbas ibn Abdu`l Muttalibi bhej merak pr sigurin e mekkasve. Ai kishte frik se sikur t rezistonin, do t prballeshin me nj masakr. Ai po shtitej me mushkn e bardh t Profetit npr kampin musliman, kur papritmas u ndesh me Ebu Sufjanin dhe Hakim bin Hizamin. Ata i than se e kishin par numrin e madh t muslimanve dhe se nuk kishin fuqi t`u kundrviheshin. Ebu Sufjani krkoi nj kshill nga Abbasi. Ai i tha q ta ndiqte at dhe e oi drejt e tek Profeti, pr t`i krkuar strehim. Hakim bin Hizami u kthye n Mekke pr ta prcjellur at q kishte par dhe dgjuar. Abbasi dhe Ebu Sufjani lvizn npr kampin musliman. Pr nj ast kaluan pran adrs s Umarit, i cili krkoi t kuptonte se kush ishte ky vizitor.


    Sapo e njohu Ebu Sufjanin, Umari u zemrua dhe i tha: "O armik i Zotit, n fund ke rn n duart e mia. Tani kam pr t t vrar." Por Abbasi ndrhyri duke thn se Ebu Sufjani ishte nn mbrojtjen e tij. Pas ksaj, Umari shpejtoi pr t`u takuar me Profetin dhe i krkoi leje pr ta vrar. Profeti i tha Abbasit ta sillte pran tij t nesrmen.


    Hert n mngjes, Abbasi, Ebu Sufjani dhe Umari po prisnin para adrs s Profetit. Umari mezi priste pr ta vrar Ebu Sufjanin por Profeti e ndali dhe e ftoi kt t fundit q ta pranonte Islamin. Ebu Sufjani nuk kishte shum dshir pr ta pranuar Islamin por Abbasi i tha se sikur t mos e pranonte, Umari do ta vriste dhe kurr nuk do t mund t kthehej n Mekke. I prballur me vdekjen, Ebu Sufjani e shqiptoi Dshmin (Shehadetin), me t ciln formalisht u pranua n shoqrin muslimane.


    Abbasi gjithashtu i krkoi Profetit q t`i falte Ebu Sufjanit ndonj favor, q do ta dallonte nga mekkasit e tjer. Profeti tha se t gjith mekkasit q do t strehoheshin n shtpin e Ebu Sufjanit dhe q do t qndronin n shtpit e tyre ose n rrethinat e Qabes, do t ishin t mbrojtur. Ebu Sufjani ishte tejet krenar q Profeti e kishte shpallur shtpin e tij nj streh pr idhujtart mekkas. Miqt e tij t mvonshm dhe adhuruesit e tij, akoma po i thurrin epope ksaj "merite" t madhe t tij.


    Ishte e premte, 20 Ramazani i vitit t tet pas Hixhrit (11 Shkurt 630) kur ushtria islame u nis nga Merr ed-Dharani dhe marshoi drejt Mekkes. Abbasi dhe Ebu Sufjani po qndronin n nj vend t lart, duke i vshtruar ushtart q kalonin para tyre. Ky i fundit u ndikua shum nga disiplina, rendi, numri dhe morali i ushtarve dhe i tha Abbasit:


    "Nipi yt vrtet ka krijuar nj mbretri dhe nj fuqi t madhe." Abbasi ia ktheu: "Turp t kesh! Kjo sht profetsi dhe jo mbretri." Ebu Sufjani kurr nuk kishte par nj pamje kaq t mrekullueshme dhe me reflekset e tija pagane e me vizionin e tij tejet t kufizuar, e interpretonte kt gj vetm n aspektin material. Megjithat, ai e kuptonte mjaft mir se loja kishte marr fund pr t dhe pr idhujtart e tjer dhe se e vetmja gj e rndsishme n at ast, ishte shptimi i jets s tij dhe t idhujtarve t tjer.


    Ebu Sufjani vrapoi drejt Mekkes dhe duke hyr n afrsi t Qabes, thirri me z: "O mekkas! Muhammedi ka arritur me ushtrin e tij dhe ju s`keni kurrfar fuqie pr t`iu kundrvn. Ata prej jush q hyjn n shtpin time, do t jen t mbrojtur dhe tashm vetm dorzimi juaj pa kusht, mund t`ju shptoj nga masakra."


    Gruaja e tij, Hindi, e dgjoi kt thirrje. Ajo doli e zemruar nga shtpia, e kapi pr mjekrre dhe brtiti: "O mekkas, vriteni kt idiot! Ai sht plakur krejt. Shptoni prej tij dhe mbrojeni qytetin tuaj!"


    Por kush mund ta mbronte tashm Mekken dhe si? Pr disa aste, Ebu Sufjanin e rrethuan mekkasit dhe njri prej tyre e pyeti: "Shtpia jote mund t marr ve pak njerz. Si mund t strehohen n t t gjith?" Ai ia ktheu: "T gjith q qndrojn n shtpit e tyre dhe q qndrojn n rrethinat e Qabes, do t jen t mbrojtur." Kjo do t thoshte se e gjitha q duhet t bnin idhujtart pr ta shptuar jetn e tyre, ishte t qndronin n shtpi dhe t mos i provokonin ushtart armiq.


    Washington Irving


    Muhammedi prgatiti nj ekspedit t fsheht kundr Mekkes. T gjitha rrugt q onin n Mekke u bllokuan, pr t parandaluar q lajmi t arrinte atje. Por mes t ikurve nga Mekkeja kishte njfar Hatebi, familja e t cilit kishte mbetur n Mekke dhe nuk kishte lidhje me ndonj fis t fuqishm, nn mbrojtjen e t cilit mund t hynte. Hatebi mendoi se familja e tij do t mund t fitonte prestigj n syt e Kurejshit, duke ua treguar planet e Muhammedit. Me kt qllim, ai shkroi nj letr n lidhje me planin e befasishm dhe ia dha nj kngtareje, e cila e do ta onte letrn n Mekke. Ajo ishte n rrug kur Muhammedi mori vesh pr tradhtin e tij. Aliu dhe pes t tjer, t armatosur mir, u drguan pr ta ndjekur lajmtaren. Shum shpejt ata e arritn gruan dhe m kot e krkuan pr t gjetur ndonj letr tek ajo. Shum prej tyre mendonin se duhej t ktheheshin por Aliu ishte i bindur se Profeti nuk mund ta kishte gabim. Ai e nxorri shpatn dhe u betua se do ta vriste lajmtaren sikur t mose kishte letr. Krcnimi pati ndikim dhe ajo e nxorri letrn, q e kishte fshehur mes flokve.


    Kur u kuptua puna, Hatebi menjher e pranoi gabimin dhe u arsyetua se qllimi i tij ishte t`i siguronte nj favor familjes s tij t varfr dhe se ishte i bindur se letra do t ishte e padmshme dhe pa ndonj ndikim n planet e t Drguarit.


    Umari ishte zemruar me kto arsyetime dhe do t`ia kishte prer kokn sikur i Drguari, i cili kujtoi se Hatebi kishte luftuar heroikisht n Bedr, t mos ia falte gabimin..


    Muhammedi, i cili nuk ishte i sigurt me far rezistence do t prballej n Mekke, bri nj ndarje t kujdeshme t forcave t tij. Ndrsa pjesa kryesore e ushtris marshonte prpara, dy grupe prparonin drejt qytetit nga kodrat, q gjendeshin n t dyja ant. Aliut, i cili i printe nj force t madhe kalorsish, iu dorzua flamuri i shenjt, t cilin duhej ta vendoste n malin Hadxhun dhe t qndronte atje derisa t`i bashkangjitej Profeti. T gjith komandantt u urdhruan t ishin t prmbajtur dhe kurrsesi t mos sulmonin t part.("Jeta e Muhammedit")


    I Drguari i Zotit hyri n Mekke nga veriu. Usameja, djali i Zejd bin Harithes, martirit t betejs s ***`as, ishte ulur bashk me t, mbi kafshn e tij. Muhammedi e mbante t prkulur kokn dhe i recitonte vargjet e kapitullit "Fitorja" t Kur`anit.


    Aliu e mbante flamurin e Islamit teksa u printe kalorsve. Profeti i urdhroi Zubejr bin Avvamit q t hynte n qytet nga perndimi dhe Halid bin Velidit nga jugu. Ai u dha urdhra t prer ushtarve q t mos e vrisnin ask, vese n raste vetmbrojtjeje. Prej kohsh po priste pr t`i shkatrruar idhujt n Qabe por dshironte q kjo gj t realizohej pa gjakderdhje. Urdhrat e tij ishin t prer dhe t qart por edhe prkundr ksaj, Halid bin Velidi vrau 28 mekkas n portn jugore t qytetit me arsyetimin se kishin treguar rezistenc.


    Sir John Glubb


    Pushtimi musliman i Mekkes ishte thuase pa gjakderdhje. Halid bin Velidi gjaknxeht vrau ca njerz n portn jugore t qytetit dhe pr kt u qortua ashpr nga Muhammedi. ("Pushtimet e mdha arabe")


    Tet vite m par, Muhammedi ishte arratisur nga Mekkeja si nj ikanak, pr kokn e t cilit ishte dhn nj mim dhe tani po kthehej n t njejtin qytet si lirues. Megjithat, sjellja e tij, nuk kishte gjurm krenarie ose knaqsie por vetm mirnjohje dhe modesti. Mirnjohje ndaj Zotit pr mshirn e Tij, q ia fali nj robi t thjesht dhe modesti para shklqimit t lavdis s ksaj bote dhe t kalueshmris s gjithkaje njerzore.


    Profeti erdhi n rrethinat e Qabes, zbriti nga deveja e vete, e thirri kushririn e tij Ali ibn Ebu Talibin dhe q t dy hapruan brenda Qabes, duke e kujtuar urdhrin hyjnor t dhn Profetve Ibrahim dhe Ismail:


    ...dhe Ne morm fjal nga Ibrahimi dhe Ismaili q ta pastrojn shtpin Time...Kur`an (2:125)


    Profeti dhe Aliu e gjetn Shtpin e Zotit n nj gjendje t mjerueshme. Ajo ishte shndrruar n panteonin e 360 idhujve dhe duhet t pastrohej. Profeti i rrzoi nj nga nj t gjith idhujt, duke e recituar vargun n vijim nga Kur`ani:


    Erdhi e Vrteta dhe u zhduk gnjeshtra. Sepse gnjeshtra do t zhduket domosdo...Kur`an (17:81)


    Idhulli m i madh n kt panteon ishte ai i Hubalit, perndis tradicionale t fisit Umejje. Ebu Sufjani madje e kishte marr njher edhe n fushbetej gjat betejs s Uhudit, pr t`u dhn moral trupave t tij. Hubali ishte vendosur n nj piedestal t veant, t cilin Profeti nuk e arrinte dot. Andaj i urdhroi Aliut q t ngjitej mbi shpatullat e tij dhe ta rrzonte edhe at. Duke iu bindur ktij urdhri t Profetit, Aliu u ngjit mbi shpatullat e tija dhe me nj goditje e thrrmoi perndin kryesore t idhujtarve. Me kt goditje t fuqishme t Aliut, idhujtaria morri fund prgjithmon n Qabe. Shtpia e Zotit ishte pastrua tashm...


    Ebu`l Kalam Azad


    Disa nga idhujt ishin t vendosur mbi piedestale m t larta, t cilat i Drguari s`i arrinte dot. Ai i urdhroi Aliut t ngjitej mbi shpatullat e tij, q t mund t`i rrzonte. Aliu u ngjit mbi shpatullat e t Drguarit dhe i rrzoi idhujt. Me kt, ai e pastroi idhujtarin prgjithmon nga Qabeja. ("I Drguari i mshirs", Lahore, Pakistan, 1970)


    Kur t gjith idhujt ishin thyer, t gjitha pikturat ishin fshir dhe t gjitha shenjat e politeizmit ishin shkatrruar, Muhammedi, i Drguari i Zotit, i urdhroi Bilallit q ta recitonte ezanin. Bilalli recioti dhe lugina e Mekkes u mbush me tekbirin ("Allahu Ekber") e tij t fort e t pasur. Profeti pastaj bri shtat rrotullime rreth Qabes dhe fali nj namaz falnderimi ndaj Krijuesit t tij.


    N ndrkoh, Kurejshi ishte mbledhur prreth Qabes pr ta pritur Profetin. Ata shpresonin se ai do t takohej me ta para se t merte nj vendim n lidhje me fatin e tyre. Ather, i Drguari u paraqit n hyrje t Qabes. Ai e vshtroi grupin e njerzve para tij dhe pastaj u tha:


    Nuk ka zot tjetr ve Allahut. Ai sht Nj dhe i Vetm e nuk ka t barabart. T gjitha lvdatat jan pr T. Ai e mbajti fjaln e Tij. Ai e ndihmoi robin e Tij drejt fitores dhe i shprndau grupet e armiqve.


    O njerz! M dgjoni! E gjith mendjemadhsia, krenaria dhe pretendimet pr gjak fisnik t kohs s Injorancs, jan nn kmbn time.


    O Kurejsh! Zoti e ka shkatrruar arrogancn e kohve t Injorancs dhe e ka shkatrruar krenarin racore. T gjith njerzit jan pasardhs t Ademit dhe Ademi s`ishte vese nj grusht pluhur.


    Pastaj Profeti e recitoi vargun n vijim:


    O njerz! Ne ju krijuam nga nj burr e nj grua dhe ju ndam n fise e familje, q t njiheni mes veti. M i miri dhe m i larti prej juve pran Zotit sht ai q e do At m shum dhe q m s shumti i druhet. Vrtet Zoti sht Njohs dhe i Ditur. Kur`an (49:13)


    Ky varg sht nj Magna Carta e barazis dhe vllazris njerzore n Islam. Nuk mund t ket ndonj dallim mes njerzve n baz t racs, ngjyrs, kombsis, fisit ose pasuris. Ndrkoh q Islami i shkatrron dallimet e tjera, ai themelon dallime t vetat, q s`jan tjetr vese besimi dhe karakteri.


    M pas, Muhammedi i parashtroi nj pyetje Kurejshit: "Si mendon se kam pr t`ju trajtuar tani?" Ata than: "Ti je nj vlla bujar dhe i biri i nj vllai bujar. Presim vetm mirsi dhe falje prej teje." Ai tha: "Un do t`jua them vetm at, q Jusufi ua tha vllezrve t tij: Sot nuk ka fajsim pr ju... (Kur`an 12:92). Shkoni t gjith sepse jeni t liruar!"


    Profeti shpalli nj amnesti t prgjithshme n Mekke, e cila i prfshinte edhe ata q ishin larguar nga Islami. Ai ia ndaloi ushtris plakitjen ose konfiskimin e dikaje, q i takonte Kurejshit, i cili m par, nuk kishte ln gj pa br, pr ta shkatrruar at dhe Islamin. Por n astin e tij t triumfit, ai i falte t gjitha krimet e tyre.


    N fillim, kurejshitt nuk mendonin se kjo ishte e vrtet dhe nuk u besonin veshve t tyre. Si mundej Muhammedi ta prballonte dshirn pr t`i vrar, pas gjith asaj q i kishin br n kto dy dekada dhe n veanti tani, q fuqia ishte n duart e tij? T prmbajturit nga prdorimi i fuqis q kishte n duar, ishte dika e pakuptueshme pr idhujtart e Mekkes. Duhet koh derisa kuptimi i fjalve t Muhammedit t zinte vend n mendjet e tyre dhe amnestia e sapofalur t fillonte t`u dukej e vrtet.


    Qllimi i t Drguarit t Zotit ishte ta merte Mekken pa gjakderdhje dhe ksaj ia kishte dal mban. Pikrisht n kt rast ai e zbuloi veten, t till si prshkruhej n fjalt e Kur`anit. Ai ishte "nj mshir pr njerzimin." Historia nuk njeh nj shembull t till faljeje. Jo vetm q nuk u vran pagant dhe q nuk u dnuan pr krimet e kryera n t kaluarn, por as nuk u przun nga shtpit dhe pronat e muhaxhirve, t cilat i kishin pushtuar, pas ikjes s tyre.


    Nga Qabeja, Profeti shkoi n kodrn Safa, ku mekkasit erdhn pr ta njohur si sovran t tyre, n dy aspekte: si t Drguarin e Zotit dhe si sunduesin e tyre t prhershm. T gjith i dhan bes besnikrie Muhammedit duke i vendosur duart mbi dorn e tij. Pas tyre, erdhi rradha q grat t betoheshin pr besnikri. Por ai nuk kishte dshir q ta prekte dorn e ndonj gruaje, q nuk ishte gruaja e tij. Andaj i urdhroi Umarit q t`i pranonte betimet e grave.


    Sir John Glubb


    Pastaj i Drguari i urdhroi Umar ibn el-Hattabit, t`i pranonte betimet e grave. ("Pushtimet e mdha arabe")


    Kur betimi mbaroi, i Drguari filloi t merej me problemet e reja politike dhe administrative, q u shfaqn me lirimin e Mekkes.


    Tregimi i komplikuar dhe mahnits, q kishte filluar m 12 Shkurt 610, n shpelln Hira, kishte arritur kulmin m 11 Shkurt 630, n oborrin e Qabes. Ishte nj dit prplot ndjenja, premtime dhe ceremoni, e paharrueshme prnga rndsia historike dhe simbolizmi. Aspiratat q ishin dukur krejtsisht t pashpresa n Ta`ifin e vitit 620, tani ishin fakte t realizuara n Mekken e vitit 630.


    Kurejshi kishte dhn nj prpjekje t gjat dhe t ashpr kundr Islamit pr njzet vite me rradh por shum prej tyre, tani e shihnin se idhujt q i kishin adhuruar si perndi e perndesha, s`ishin vese nj morri gjrash t padobishme. Andaj ata e pranuan Islamin. Mes tyre kishte dy lloje njerzish. Njri grup ishin ata, q ishin vrtet t bindur se Muhammedi ishte i Drguari i Zotit dhe q e njihnin si t till. Por kishte edhe shum t tjer prej tyre, q e pranuan Islamin vetm sepse nuk kishin zgjedhje tjetr. Ata e kuptuan se nuk kishte dobi t rezistonin dhe e ndjen se, n fund t fundit, nuk ishte `dhe nj "tregti" aq e keqe t deklaroheshin musliman. Me `doz rezervimi e pranuan Islamin kta njerz, ishte nj pyetje q do t gjente prgjigje n t ardhmen.


    T gjith pjestart e fisit Umejje, duke prfshir edhe Hindin, gruan e Ebu Sufjanit dhe kanibalen e Uhudit, e "pranuan" Islamin.


    Ktu mund t ndalemi pak dhe ta analizojm "pranimin" e Islamit nga ana e tyre. Nj njeri mund t`i dorzohet armikut nga frika dhe frika mund ta detyroj ta mbyll gojn. Frika mund t bj shum gjra por ka dika q nuk e bn dot: frika nuk e kthen urrejtjen n dashuri. Pr njzet vite me rradh, fisi Umejje u kishte prir sulmeve pagane kundr Islamit. Ata bn nj luft ekonomike, ushtarake dhe psikologjike kundr Profetit dhe ndjeksve t tij. T pressh q nj demonstrim i mrekullueshm i fuqis ushtarake t Muhammedit, prnjher t`i bind ata se ai vrtet ishte i Drguari i Zotit, sht nj krkes e teprt nga natyra njerzore. Demonstrimi i fuqis s muslimanve, nuk e ktheu urrejtjen dhe mllefin e umajjadve n dashuri dhe respekt. Kjo gj mund t pritet m s paku, nj nj koh kur Islami jo vetm q ua kishte marr idhujt q i adhuronin por i kishte ln edhe pa prestigjin, privilegjet, statusin dhe fuqin e tyre. Ata, pra, ishin n gjendjen e zakonshme mendore t popujve q psojn disfat. Zemrat e tyre ishin prplot urrejtje dhe dshir pr t`u hakmarr kundr mbrojtsve t Islamit.


    Fisi Umejje e pranoi Islamin, vetm pas shkatrrimit t gjithkaje pagane n Mekke. Prpjekja e tyre pr ta ruajtur t kaluarn dhe pr t`i mbajtur lidhjet e tyre me paganizmin si pagan kishte dshtuar. Por tani, mbase mund ta mbanin t njejtn lidhje duke qen "musliman". Prijsit e idhujtarve, pra, u rradhitn n mesin e besimtarve, t maskuar si musliman. Kjo i bri ata shum m t rrezikshm se m par, kur armiqsia e tyre ishte e hapur. N at ast, ata kaluan n "nntok" dhe i numruan ditt pr t gjetur nj mundsi q ta shkatrronin Islamin, po t ishte e mundur. Nse jo, ata do t`i ndryshonin karakteristikat e tij dalluese dhe do t rikthenin po aq tradita sa mundeshin nga koha e Injorancs.


    Fisi Umejje nuk mund ta shkatrronte Islamin derisa ishte gjall Muhammedi sepse ai kishte marr masa t forta pr ta parandaluar ringjalljen e paganizmit. Ai ishte i kujdesshm gjith kohs dhe pagant nuk arritn ta zinin n befasi. Ai ishte i kujdesshm q atyre t mos u jepte pozita autoritative, t cilat mund t`i prdornin pr t ardhur srish n pushtet.


    Disa historian kan pretenduar se Profeti kishte dshir ta aktivizonte fisin Umejje n shrbim t Islamit sepse ata kishin aftsi t rralla dhe ishin njerz t talentuar.


    Von Grunebaum


    Muhammedi kishte nevoj pr prvojn e klass sunduese t Mekkes. Zgjerimi i shoqris muslimane dhe para se t gjithash, organizimi themelor i saj, nuk mund t administrohej pa ndihmn e mekkasve. ("Islami klasik - nj histori 600-1258", 1970)


    Ky sht nj pretendim q nuk i reziston dot nj hulumtimi t kujdesshm. Nuk ka kurrfar dshmie se Profeti ndonjher e shfrytzoi "prvojn" e fisit Umejje pr dika. Nj pretendim po aq i pasakt sht t thuash se zgjerimi i shoqris islame dhe organizimi themelor i saj nuk mund t administrohej pa ndihmn e tyre. Sikur fisi Umejje t ishte vrtet kaq i aft si pretendohet, prse nuk i prdori kto aftsi n luftn kundr Muhammedit dhe Islamit, prej t cilve psoi disfat? I Drguari i Zotit e krijoi dhe e konsolidoi Shtetin Islam, mes sulmeve t vazhdueshme t umajjadve. Shteti Islam nuk mund t bashkekzistonte me oligarkin mekkase, t prir nga umajjadt. Andaj duhet ta shkatrronte at. Muhammedi kurr nuk u mahnit me "aftsit" e tyre, para ose pas pranimit t Islamit dhe kurr nuk i emroi pr gjeneral, guvernator ose gjykats. Ky element i politiks s tij ndaj tyre nuk mund t ishte m i hapur dhe m i qart.


    Disa historian sunnit kan shkruar se Muhammedi e emroi Muavijen, djalin e Ebu Sufjanit dhe Hindit, si nj "shkrues" t vargjeve kuranore. Ai vrtet mund t kte marr pjes n shnimin e disa vargjeve kuranore por kjo s`do t thot se ato nuk do t mund t shkruheshin pa t. Profeti kishte shum shkrues t tjer t Kur`anit. Si e para, kur Muavije u b musliman, pjesa m e madhe e Kur`anit ishte shpallur tashm dhe kishte mbetur shum pak, n mos asgj fare, pr t shkruar. Prve ksaj, ai ishte vetm njri nga shkruesit e shumt t Kur`anit. Sikur t shkruarit e Kur`anit t ishte nj "cilsi" aq e madhe pr t, ather duhet theksuar gjithashtu, se ai e ndante kt cilsi me shum persona t tjer. N fund t fundit, Abdullah bin Saad bin Ebu Sarh, vllai i qumshtit i Osman bin Affanit, ishte njri nga shkruesit. Ai i ndryshoi vargjet e Kur`anit, teksa i shkruante dhe Profeti e shpalli at nj njeri t dal nga feja. Ai do t ekzekutohej por u shptua nga Osmani. N fund, Profeti e dboi nga Medineja.


    Pra, aftsia e Muavijes si nj shkrues i Kur`anit, nuk ishte ndonj gj, q gjendej rrall n Medine. Historiant i kan shnuar emrat e 29 shkruesve, q ishin n dispozit t Profetit.


    Por edhe prkundr gjith ksaj, pretendimi i Von Grunebaumit, q e prmendm m sipr, do t ishte i sakt, sikur t thuhej se jo Profeti i Islamit por Ebu Bekri dhe Umari, ishin ata q kishin nevoj pr prvojn dhe pr shkathtsit e fisit Umejje dhe se ishin pikrisht ata, t cilt nuk mund t sundonin pa prkrahjen e tyre. Umajjadt ishin t pazvendsueshm pr Ebu Bekrin dhe pr Umarin. Tregimi i rilindjes s umajjadve gjat kalifatit t Ebu Bekrit dhe at t Umarit, do t shpjegohen n nj kapitull tjetr.


    Pr dallim prej tyre, Profeti thjesht u prpoq t`i zbuste zemrat e umajjadve me dhurata, me shpresn pr t`ua hequr urrejtjen ndaj Islamit dhe me shpresn se ndonjher, ata vet ose fmijt e tyre do t bheshin musliman t sinqert. Por kto prpjekje nuk dhan fryt. Asgj q bri ai, nuk e zbuti zemrn e tyre ndaj Islamit. Ata kurr nuk u identifikuan me kt fe dhe kurr nuk u lidhn me t. N aspektin emocional dhe ideologjik, ata nuk mund t pajtoheshin kurrsesi me Islamin. Vetm pas dshtimit t prpjekjeve t tyre luftarake, ata i njohn virtytet e Islamit dhe e pranuan paqen me t. Por pr ta, vetm mjetet kishin ndryshuar. Qllimi mbetej akoma i njejti.


    Ditn kur Ebu Sufjani, e shoqja Hindi, djali i tyre Muavije dhe pjestart e fisit umajjad u bn musliman, "kali trojan" i politeizmit hyri n kshtjelln e Islamit. Ali ibn Ebu Talibi, filozofi i Islamit, konvertimin e tyre n Islam e prshkruan kshtu:



    Umajjadt nuk u bn besimtar t vrtet. Ata vetm sa iu nnshtruan nj force superiore."



    Teksa sillte nj verdikt t till, n lidhje me konvertimin e fisit Umejje n Islam, Aliu e parafrazonte vargun n vijim, nga Kur`ani:


    Arabt thon: "Ne besuam". Thuaj: "Ju s`keni besuar. M mir thoni: "jemi br musliman". Sepse feja akoma s`ka hyr n zemrat tuaja. Kur`an (49:14)


    Profeti i Islamit qndroi dy jav n Mekke, pr t`i edukuar konvertitt e rinj mekkas dhe pr ta organizuar qeverisjen e qytetit. Ai tashm e kishte pastruar Qaben dhe muslimant ishin br sundues t nj qyteti, i cili ishte qendra sociale, politike, kulturore, tregtare dhe religjioze e Arabis. T gjith arabt tani e njihnin autoritetin e qeveris s Muhammedit si autoritetin m t lart n Arabi.


    Profeti i konsolidoi territoret e reja t fituara mes Mekkes dhe Medines dhe ato q ishin n rrethinat e Mekkes. Pas ksaj, ai filloi me riorganizimin e shoqris arabe. N t kaluarn, arabt ishin t njohur vetm me strukturat themelore fisnore dhe familjare, n organizimin e tyre shoqror. Tani, ata ishin br nj "komb" (ummet) nn prijsin e tij. Besnikria e tyre si musliman, nuk themelohej n origjinn racore, n prkatsin fisnore, kombtare ose gjuhsore dhe nuk njihte kufij gjeografik. Prcaktimi i tyre si musliman i kalonte t gjitha barrierat natyrore dhe dallimet artificiale t krijuara nga njeriu. Besnikria e tyre e re ishte ndaj shoqris s besimtarve, t cilt e njihnin Zotin si Nj t vetm dhe Muhammedin si t Drguarin e Tij.


    Shum fise prreth Mekkes ishin akoma pagan dhe Profeti kishte dshir t`i ftonte ata n Islam. Prve ksaj, kishte edhe fise t tjera, q e kishin pranuar Islamin por q nuk i kishin paguar tatimet e tyre dhe duhej t`u prkujtohej nj gj e till. Andaj, ai drgoi misionar dhe mbledhs t tatimeve, me udhzime t qarta pr detyrat e tyre, pr prgjegjsit dhe pr autoritetin q kishin.


    Njri nga kta mbledhs t tatimeve ishte Halid bin Velidi. Profeti e drgoi at tek fisi Xhadhima, pr t`i mbledhur tatimet e papaguara por ai e tejkaloi autoritetin q i ishte dhn dhe i njollosi duart me gjakun e muslimanve t pafajshm.


    Muhammed ibn Is`hak


    Ekpedita e Halidit tek fisi Xhadhima t Kinanes, pas lirimit t Mekkes dhe eskpedita e Aliut pr ta prmirsuar gabimin e Halidit


    Hakimi m ka thn se i Drguari e thirri Aliun dhe i tha t shkonte tek kta njerz, t shihte si qndronte puna dhe t`i ndalonte praktikat e epoks pagane. Andaj Aliu shkoi tek ta me parat, q i kishte drguari Profeti dhe u pagoi tatim gjaku dhe dmshprblim pr humbjet e tyre. Kur ishte shpaguar i gjith gjaku i derdhur dhe t gjitha pronat e dmtuara, mbetn edhe pak para. Ai pyeti n kishte mbetur ndonj shpagim pr t`u br dhe me t marr prgjigjen se s`kishte asgj pr t`u shpaguar, ua fali pjesn tjetr t parave, n emr t t Drguarit. Pastaj u kthye tek i Drguari, i tregoi se `kishte br dhe ky i fundit e lvdoi. Pastaj i Drguari u ngrit dhe duke qen i drejtuar nga Qabeja, i ngriti duar dhe tha: "O Zot! Un jam i pafajshm para Teje pr at q ka br Halidi." Kt e prsriti tri her.


    Halidi dhe Abdurrahman bin Aufi u zun pr kt shtje. Abdurrahmani i tha Halidit: "Ti ke br nj veprim pagan." Halidi i tha se ai thjesht ishte hakmarr pr babain e Abdurrahmanit. Ky i fundit ia ktheu se ai po gnjente sepse vet e kishte vrar vrassin e t atit dhe se Halidi ishte hakmarr pr dajn e tij.


    Pasi e dgjoi kt, Profeti i tha (Halidit): "Lri t qet shokt e mi (sahabet), sepse betohem n Zotin se edhe sikur t kesh nj mal prej ari dhe ta harxhosh n rrug t Zotit, kurr s`ke pr t`i arritur meritat e tyre. "Jeta e t Drguarit t Zotit"


    Washington Irving


    Gjat nj misioni (n Tehame) Halid bin Velidit i duhej t kalonte npr tokn e fisit Xhadsima. Ai kishte me vete 350 vet dhe shoqrohej nga Abdurrahmani, njri nga muslimant m t hershm. Udhzimet e Profetit ishin q t tregohej paqe dhe vullnet i mir me njerzit, t prhapej feja dhe t qndrohej larg dhuns, derisa nuk sulmoheshin.


    Pjesa m e madhe e fisit Xhadsima e kishte pranuar Islamin por n mesin e tyre kishte akoma t till q e ndiqnin fen e sabejve. N t kaluarn, ky fis e kishte plakitur dhe vrar nj daj t Halidit, i cili ishte babai i Abdurrahmanit. Nga frika se Halidi dhe miku i tij mund t hakmerreshin pr kt vrasje, fisi Xhadsima i priti ata t armatosur.


    N brendi, Halidi ishte mjaft i lumtur q i shihte t armatosur. Duke u brtitur me nj ton autoritativ, ai i pyeti n ishin musliman ose jobesimtar. Me nj akcent t ndryshm, ata than: "Musliman". Halidi pyeti: "Ather prse po na prisni me arm n duar?". Prgjigja e tyre ishte: "Sepse kemi armiq n mesin e disa fiseve, q mund t na sulmojn papritmas."


    Me nj ton t ashpr, Halidi u krkoi q t zbrisnin nga kuajt dhe t`i linin n tokt armt e tyre. Disa pranuan dhe menjher u kapn dhe u lidhn. T tjert u arratisn. Duke e pranuar ikjen e tyre si nj shenj t fajsis, Halidi i ndoqi dhe i shkatrroi vendet e tyre. Madje n kulm t zemrimit t tij, ai vrau disa nga t burgosurit.


    Muhammedi, kur dgjoi pr kt mllef krejt t panevojshm, i ngriti duart drejt qiellit dhe i krkoi Zotit t dshmonte se ai vet nuk ishte fajtor pr kt. Halidi, i qortuar ashpr kur u kthye prapa, ia hodhi fajin Abdurrahmanit por Muhammedi mohoi kategorikisht do akuz kundr njrit nga ndjeksit e tij m t hershm dhe m t mir. Aliu bujar u drgua pr t`i korigjuar dmet, q i kishte br Halidi tek fisi Xhadsima dhe pr t`u paguar dmshprblime familjeve t t vrarve.


    Ishte nj mision shum i prshtatshm me natyrn e Aliut dhe ai e prmbushi m s miri detyrn e tij. Pasi i kuptoi dmtimet dhe humbjet e do individi, ai pagoi dmshprblime pr t gjith. Kur t gjith dmshprblimet ishin paguar, Aliu e shprndau pjesn tjetr t parave mes njerzve, duke ln prshtypje tek njerzit me bujarin e tij. Me kt, Aliu i meritoi falnderimet dhe lvdatat e Profetit. N ann tjetr, Halidi u qortua edhe nga ata, t cilt kishte dashur t`i knaqte. "Ki kujdes!", i tha Abdurrahmanit. "Un u hakmorra pr vdekjen e babait tnd." Abdurrahmani ia ktheu: "M mir thuaj se je hakmarr pr vdekjen e dajs tnd. Ti e nderove besimin ton me nj veprim idhujtarsh." ("Jeta e Muhammedit")


    Sir John Glubb


    Pas lirimit t Mekkes, shum emisar u drguan tek fiset fqinje pr t`i nxitur q t`i shkatrronin idhujt e tyre lokal dhe tempujt pagan. Nj grupi t till emisarsh u printe Halid ibn Velidi, fitimtari i Uhudit. Halidi ishte nj lufttar i fuqishm por kokfort, i dhunshm dhe gjakpirs. Ai u drgua tek dega Xhadhima e fisit Kinana, n nj rrafshin bregdetare n jugperndim t Mekkes.


    Ishte nj rastsi mjaft tragjike, q shum vite m par, ky fis e kishte vrar dajn e Halidit, teksa ky i fundit kthehej nga nj udhtim tregtar n Jemen. I Drguari, i cili nuk ishte n dijeni t ksaj shtjeje private mes tyre, i kishte dhn urdhra t prer q t qndronte larg gjakderdhjes. Kur Halidi arriti tek fisit Xhadhima, u tha t`i hidhnin armt, sepse tashm lufta kishte mbaruar dhe t gjith e kishin pranuar Islamin. Por pasi i hodhn armt, ai i kapi disa prej tyre, ua lidhi duart pas shpine dhe dha urdhr q t vriteshin, si nj shpagim pr vrasjen e dajs s tij.


    Nj kalors arab n mesin e forcave t Halidit, i tha se nj i ri i burgosur i fisit, krkonte q t`i lejonin t fliste me nj grua, q qndronte di m tej. Muslimant pranuan dhe i burgosuri erdhi tek grat. "Lamtumir Hubaisha!", i tha njrs prej vashave, "jets sime i ka ardhur fundi." I burgosuri u ul mbi gjunj dhe iu pre koka menjher. Kur ra n tok, vajza doli nga mesi i grave dhe erdhi tek i vrari. I prkulur mbi t, ajo e mbuloi n puthje dhe nuk pranoi t hiqej derisa e vran edhe at.


    I Drguari u tmerrua kur dgjoi pr veprimet e Halidit. Duke qndruar n oborrin e Qabes, ai i ngriti duart mbi kok dhe thirri me z: "O Zot! Un jam i pafajshm pr gjrat q`i ka br Halidi." Menjher pas ksaj, Aliu u drgua me nj shum t madhe pr t`u paguar dmshprblime pr t gjith q ishin vrar dhe pr t gjitha dmtimet e shkaktuara. ("Jeta dhe koha e Muhammedit", fq.320, botuar 1970)


    Muhammed Husejn Hajkal


    Muhammedi qndroi pesmbdhjet dit n Mekke. Gjat ksaj kohe, ai i organizoi punt atje dhe ua msoi njerzve Islamin. Po n kt koh, ai drgoi delegacione pr t`i ftuar njerzit n Islam dhe pr t`i shkatrruar idhujt pagan, pa derdhur gjak. Halid bin Velidi u drgua n Nakhlah, pr ta shkatrruar perndin Uzza t fisit Shajban. Me t prfunduar detyrn, Velidi vazhdoi drejt Xhadhimes. Por atje, njerzit u armatosn me t dgjuar pr afrimin e tij. Halidi u krkoi t`i hidhnin armt me arsyetimin se t gjith njerzit tashm e kishin pranuar Islamin. Njri nga njerzit e fisit Xhadhime, u tha njerzve t tij: "Turp t keni o fisi Xhadhime! A nuk e dini se ky sht Halidi? Pr Zotin, pasi t`i keni dorzuar armt, s`u pret asgj tjetr ve burgosjes dhe pasi t jeni burgosur, s`keni pr t`i ikur dot vdekjes." Disa nga t tijt iu prgjigjn: "Mos ke ndrmend t na vrassh t gjithve? A nuk e di se shumica e kan pranuar Islamin dhe se lufta ka marr fund dhe paqja sht vendosur?" Kta t fundit vazhduan t`u flisnin njerzve t tyre derisa t gjith u bindn pr t`i dorzuar armt. Pas ksaj, Halidi urdhroi q t lidheshin dhe i vrau disa prej tyre. Kur Profeti e dgjoi kt gj, i ngriti duart drejt qiellit dhe u lut: "O Zot! Un e dnoj at q ka br Halid bin Velidi."


    Profeti i dha para Ali ibn Ebu Talibit dhe e drgoi pr ta zgjidhur kt shtje, duke e kshilluar q t`u shmangej t gjitha traditave paraislame. Pasi arriti, Aliu e paguajti tatimin e gjakut pr viktimat dhe i kompenzoi dmet e tyre materiale.


    Para se t nisej, pjesn e mbetur t parave t dhna nga Profeti, ia la fisit, q t prdorej n rast se kishte mbetur ndonj dmtim tjetr i pakompenzuar. ("Jeta e Muhammedit", Kairo, 1935)


    Ky veprim i t Drguarit t Zotit ndaj fisit Xhadhima, i br nprmjet Aliut, ishte m se i nevojshm. Halidi kishte vrar njerz q jo vetm se ishin musliman por ishin edhe krejtsisht t pafajshm. Nj dshtim n shpagimin e ktyre krimeve, do t krijonte tek njerzit nj prshtypje se muslimant ishin t dhunshm, se e keqprdornin autoritetin e tyre dhe se tradhtonin. Pagant dhe ata arab, q n kt koh t hershme, vetm formalisht mund t quheshin musliman, me siguri do ta lidhnin kt krim t Halidit me vet Profetin. Madje ekzistonte mundsia q ata, vetm pr shkak t Halidit, t largoheshin nga Islami dhe t`i ktheheshin idhujtaris. Andaj Profeti shkoi n Qabe dhe tri her e denoncoi veprimin e Halidit dhe i krkoi Zotit q t dshmonte se ai nuk ishte prgjegjs pr kto krime.


    Fisi Xhadhima u dmtua keq nga Halidi. Profeti nuk donte thjesht t`i rehatonte dhe t`u paguante dmshprblime por edhe ta rifitonte besimin dhe dashurin e tyre. Kjo ishte nj detyr tejet e vshtir dhe delikate dhe ai e zgjodhi Aliun pr t. Halidi e dmtoi imazhin e Islamit dhe Profeti e dinte se asnj tjetr n mesin e ndjeksve t tij, nuk ishte i aft ta prmirsonte kt gabim, prve Aliut.


    Aliu dshmoi edhe njher se, pr kt detyr t ndjeshme, msuesi i tij nuk mund t kishte zgjedhur asnj person tjetr m t mir se ai. Ai demonstroi edhe njher se njsoj si ishte i pari n luft, ishte i pari edhe n paqe. Ai e mahniti dhe e knaqi jasht mase fisin Xhadhima me sinqeritetin e tij, me bujarin, tonin miqsor dhe me kujdesin e tij pr lumturin dhe pr mirqenien e tyre.


    Me oratorin e tij t pashoqe, Aliu i pushtoi zemrat e fisit Xhadhima, n emr t Islamit dhe t msuesit t tij, Muhammedi. Ky ishte nj rol, q vetm atij "i shkonte pr shtati" ta prmbushte. Dhe pikrisht ky rol ishte m i dashuri pr t. Ai kishte qejf t`i mbulonte plagt psikologjike t njerzve t tjer dhe t sillte n zemrat e tyre lumturi dhe rehati. Aliu kishte nj dhunti t veant pr t prmbushur nj detyr si kjo.

    Vazhdon...

  11. #11
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-07-2019
    Vendndodhja
    Ballsh
    Postime
    117
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Pr: Ritregim i historis s Islamit dhe muslimanve

    32. Beteja e Hunejnit


    lirimi i Mekkes, n shum zona t Arabis, shkaktoi nj konvertim masiv t njerzve n Islam. Megjithat, kishte akoma disa fise, q jetonin n juglindje t Mekkes dhe q nuk dshironin ta linin idhujtarin. Ata ishin t alarmuar nga prparimi i rrufeshm i Islamit dhe ishin t bindur se sikur t vazhdonte ky ritm i prhapjes, ata shum shpejt do t rrethoheshin nga Islami n do an dhe do t izoloheshin nga fiset e tjera pagane. Prijsit e tyre e kuptuan se do t ishte nj lvizje e pamendt q t`u lejonin muslimanve t`i konsolidonin fitimet e tyre t fundit dhe t bheshin akoma m t fuqishm. Andaj, ata vendosn t vepronin menjher dhe t`i sulmonin muslimant n Mekke, pr t`i shkatrruar. Fiset kryesore mes tyre ishin fiset Havazin, Thakif, Sa`ad dhe Xheshm. Q t gjith ishin lufttar t fort, t cilt krenoheshin me pavarsin e tyre dhe me traditat e tyre ushtarake. Ata e dinin se Mekkeja iu dorzua Muhammedit fare pa luft, por kt gj ia mveshnin paburrris s Kurejshit. Sa pr vete, ata ishin t bindur se ishin kundrshtar t denj n fushbetej, pr heronjt e Islamit.


    N fund t Janarit t vitit 630, Profeti mori informata se fiset Thakif dhe Havazin ishin nisur nga trojet e tyre dhe po lviznin drejt Mekkes. Kur kto lajme u konfirmuan, edhe ai urdhroi nj mobilizim t prgjithshm n Mekken e sapoliruar.


    Profeti nuk donte q Mekkeja t bhej nj fushbetej. Andaj, u largua shpejt e shpejt nga Mekkeja, m 26 Janar t vitit 630, n krye t 12,000 ushtarve, pr t`u ndeshur me armikun. Nga kta ushtar, dhjet mij ishin nga Medineja dhe dy mij t tjer ishin rekrut nga mekkasit e sapokonvertuar.


    Kjo ishte ushtria m e madhe e mbledhur ndonjher n Arabi. Derisa pjest e ndryshme t ushtris marshuan npr portat e qytetit me armatim t plot, Ebu Bekri, q i vshtronte me krenari, tha: "Ksaj rradhe s`mund t humbim sepse jemi t shumt n numr." Por shum shpejt, ai u bind pr t kundrtn. N fillim, muslimant po mundeshin, ndonse ishin sa trefishi i ushtris armike, n numr. Kur`ani ua kishte trhequr vmendjen muslimanve, se numri i madh i ushtarve nuk ishte nj garanci pr fitoren e tyre.


    Sir William Muir


    Kishin kaluar katr jav, qkur Muhammedi ishte larguar nga Medineja. Ai u nis nga Mekkeja n krye t t gjitha forcave t tija, t cilat me shtimin e 2000 mekkasve, numronin 12,000 ushtar. Me krkesn e tij, Safvani prgatiti mbi njqind parzmore dhe po aq deve. Parakalimi i fiseve, ku gjithsecili e mbante lart flamurin e vet, ishte aq madhshtor, sa Ebu Bekri tha me entuziazm: "Sot s`do t humbim nga numri i vogl i ushtarve." ("Jeta e Muhammedit", Londr, 1861)


    Kur forcat e para muslimane, t udhhequra nga Halid bin Velidi, hyn n luginn e Hunejnit n juglindje t Mekkes, armiku ishte n prit tashm dhe i prgatitur pr t`i sulmuar muslimant me shigjeta e shtiza. Kalimi ishte i ngusht, rruga e ashpr dhe muslimant po prparonin, t pavetdijshm pr prezencn e armikut. Pak para agimit, fisi Havazin i sulmoi krejt papritmas.


    Sulmi i armikut ishte aq i beft dhe i befasishm, sa muslimant nuk i bn dot ball. Pjesa e prparme e ushtris, e prbr nga fisi Sulajm, u shprb dhe filloi t ikte. Pjesa qendrore e ushtris ishte menjher pas tyre. Formacioni i Halidit u kthye drejt tyre dhe bri q edhe ata t iknin nga armiku. Shum shpejt, t gjith ushtart filluan t iknin dhe nuk shkoi gjat derisa Muhammedi t mbetej vetm me disa nga ndjeksit e tij m besnik.


    Ushtart e prir nga Halid bin Velidi ishin t part q ikn pas sulmit t armikut dhe u ndoqn menjher nga umajjadt e sapokonvertuar t Mekkes, bashk me miqt dhe prkrahsit e tyre. Pas tyre ishin medinasit. Shum musliman u vran n kt rrmuj dhe shum t tjer u plagosn. I Drguari i thirri prap ushtart q arratiseshin por askush nuk e dgjonte.


    Ushtria e Islamit po ikte, e ndjekur nga nj armik i cili i sulmonte pa ndalur. I Drguari nuk u largua nga vendi i tij dhe qndroi i fort si shkmb. Tet vet ishin akoma me t, duke e ndjekur "spektaklin" e ikjes s ushtarve. Ata ishin:



    1. Ali ibn Ebu Talibi

    2. Abbas ibn Abdu`l Muttalibi

    3. Fadhl ibn Abbasi

    4. Ebu Sufjan ibn el-Harith ibn Abdu`l Muttalibi

    5. Rabi`a, vllai i Ebu Sufjan ibn el-Harithit

    6. Abdullah ibn Mesudi

    7. Usame ibn Zejd ibn Harithe

    8. Ajman ibn Ubejd



    Nga kta t tet, pes t part ishin nga fisi Hashim. Njri prej tyre ishte xhaxha dhe t tjert, kushrinj t Profetit.


    Profeti i krkoi Abbasit q t`i thirrte prapa muslimant, q po iknin. Abbasi kishte nj z t fuqishm dhe thirri:


    "O muhaxhir! O ensar! O fitimtar t Bedrit dhe njerzit e Pems s Besnikris! Ku po shkoni? I Drguari i Zotit sht ktu. Ejani pran tij!"


    Zri i Abbasit jehoi n luginn e ngusht, ku t gjith mund ta dgjonin dhe kjo gj pati ndikim n ndaljen e ikjes s muslimanve.


    Ensart ishin t part q u ndaln dhe u kthyen n betej. T frymzuar nga shembulli i tyre, edhe t tjert i ndoqn. Shum shpejt, muslimant u riorganizuan dhe filloi nj luft e ashpr, q n fillim dukej e barabart por q shum shpejt, filloi t rridhte n favor t muslimanve. Kur e rifituan moralin e humbur, ata filluan ta sulmonin armikun. Armiku luftonte trimrisht por i kishte t kufizuara lvizjet, nga numri i madh i grave dhe fmijve, q kishin marr me vete. Muslimant e shfrytzuan kt prparsi dhe tani ishin pikrisht beduint, q po iknin n do an.


    Sir William Muir, e ka rrfyer gjer e gjat tregimin e ikjes s muslimanve n Hunejn. N librin e tij, "Jeta e Muhammedit" (Londr, 1877), ai shkruan:


    Hert n mngjes, pak para se t agonte dita dhe kur qielli ishte i mbushur me re, ushtria e Muhammedit ishte akoma n lvizje. I mbathur me parzmoren e tij, si n ditn e Uhudit, ai ishte mbi nj mushk, n pjesn e prapme t ushtris.


    Pjesa e prparme, e prbr nga fisi Sulajm dhe e prir nga Halidi, po kalonte npr kalimin e pjerrt dhe t ngusht, kur papritmas fisi Havazin doli nga prita dhe i sulmoi n befasi. T zn t paprgatitur para ktij sulmi, fisi Sulajm u shprnda dhe iku. Ky shok u prcoll nga rradha n rradh. T goditur nga atmosfera e tensionuar dhe nga lodhja rrugs s vshtir, t gjith ushtart i zuri paniku dhe filluan t iknin. Teksa trupat po largoheshin para syve t tij, Muhammedi thirri: "Ku po ikni? I Drguari i Zotit sht ktu! Kthehuni! Kthehuni!" por fjalt e tij nuk patn kurrfar ndikimi, prve tek disa ndjeks t tij besnik, q e rrethuan pr ta mbrojtur.


    Konfuzioni u rrit edhe m, devet filluan t prplaseshin me njra-tjetrn dhe zri i Muhammedit u humb n mesin e ksaj zhurme. M n fund, kur edhe ushtart medinas filluan t iknin, ai i krkoi Abbasit, i cili ia mbante mushkn, t thirrte: "O banor t Medines! O njerz t Pems s Besnikris!" Abbasi kishte nj z t fuqishm dhe pasi i prsriti disa her kto fjal, t gjith dgjuan. Kto fjal e prekn zemrn e medinasve. Ata u ndaln dhe u kthyen drejt Muhammedit duke thn: "Lebbejk! Ja ku jemi!" Njqind nga kta ndjeks besnik, kaluan me vshtirsi nga kalimi i bllokuar nga devet dhe e sulmuan armikun, me far e ndaln prparimin e tij. T liruar nga shtypja e armikut, ushtria filloi t ndalej dhe t kthehej gradualisht n betej. Luftimi ishte i ashpr dhe rezultati i betejs, pr shkak t kushteve natyrore dhe egrsis s beduinve q sulmonin, mbeti i paprcaktueshm pr nj koh. Muhammedi u ngjit n nj vend t lart pr ta ndjekur betejn. I emocionuar nga ajo q shihte, ai thirri: "Tan zjarri sht nxehur. Un jam Profeti q s`gnjen dhe jam pasardhsi i Abdu`l Muttalibit."


    Pastaj Muhammedi i krkoi Abbasit nj grusht gursh t vegjl dhe duke i hedhur ato drejt armikut, tha "Shkatrrojini, kapini ata!" Armiku vrtet kishte filluar t shprndahej. Vendosmria e grupit medinas dhe entuziazmi i ushtarve t rikthyer pas ikjes, e siguruan fitoren. Armiku iku dhe sulmi mbaroi. Shum u vran dhe muslimant luftuan aq ashpr kundr armikut, sa u vran edhe disa fmij t vegjl. Kjo ishte nj gj, t ciln Muhammedi e kishte ndaluar rreptsisht.


    Betty Kelen


    Muslimant ndaluan pak para lugins s Hunejnit dhe n agim, marshuan drejt armikut. Djali i Umarit prshkruan `ndodhi n vijim:


    "Zbritm posht nj lugine t gjr, n muzgun e agimit por armiku kishte ardhur atje para neve dhe ishte fshehur n rrugt ansore dhe n vendet e ngushta. Ata ishin t fort, t armatosur mir dhe dinin `t bnin. Pr Zotin, ishim t tmerruar kur zbrisnim posht lugins dhe Havazini na sulmoi prnjher."


    Beduint sulmuan me gur, me shigjeta, me shtiza e me shpata. Pjesa e prparme e ushtris s Muhammedit, nn komandn e Halidit u thye dhe devet filluan t vraponin tejemban.


    N mesin e ushtarve, ai (Muhammedi) i pa konvertitt e ri nga Mekkeja dhe u thirri, si njeri i tyre q ishte: "Ku po shkoni o njerz? Kthehuni! Ejani tek un! Un jam i Drguari i Zotit. Un jam Muhammedi, djali i Abdullahut."


    Asnjri prej tyre nuk dgjoi. Dhe prse duhej t dgjonin vall? Kishte pas tyre nj ushtar t havazinve, me flamurin e varur mbi shtizn e tij. Seciln her q e hidhte shtizn, tehu i saj prfundonte mbi gjoksin e nj ushtari armik. Zri i Profetit kishte humbur mes zhurms s njerzve dhe zrit t deveve. Ai i krkoi xhaxhait t tij Abbasit, n njeri me z t fuqishm, q t thirrte: "O shok, mos e harroni Pemn e Betimit!" Dhe Aliu, aq i qet n paq por nj prbindsh n betej, i vendosur pran tij, po luftonte pr t`i dal prapa shpine prijsit t Havazinve dhe pr ta vrar.("Muhammedi, i Drguari i Zotit")


    Muhammed Husejn Hajkal


    Muslimant arritn n Hunejn n mbrmje dhe qndruan n hyrje t lugins deri n agim. N agimin e dits s nsrme, ushtria filloi t lvizte dhe Muhammedi, q kalronte mbi mushkn e tij t bardh, ishte prapa Halid bin Velidit, i cili i komandonte trupat e fisit Sulajm, t cilat e prbnin pjesn e prparme t ushtris.


    Teksa muslimant kalonin npr kanjonin e Hunejnit, Malik ibn Aufi, i urdhroi ushtris s tij t sulmonte n muzgun para agimit, fillimisht vetm me shigjeta dhe pastaj me nj sulm t prgjithshm. Rradht e muslimanve u shprndan dhe u kapluan nga paniku. Disa prej tyre ikn nga kanjoni, aq larg sa mundeshin. Duke e par at q u ngjante muslimanve, Ebu Sufjani u ndje i knaqur pr humbjen e armiqve t tij t vjetr, t cilt vetm para pak kohsh e festonin lirimin e Mekkes. Ai tha: "Muslimant nuk kan pr t shptuar, pa u hedhur n det q t gjith." ("Jeta e Muhammedit", Kairo, 1935)


    Pagant psuan disfat por mundn t rigrupoheshin dhe thuhet se arritn t trhiqeshin me sukses nga lugina e Hunejnit.


    D.S. Margoliouth


    Gjenerali (i paganve), Malik bin Aufi, thuhet se arriti t`i mbante n pozitat e tyre kalorsit e tij, aq sa ishte e mjaftueshme pr t`i mbrojtur m t dobtit mes tyre dhe m pas, arriti t`i nxirrte n nj lartsi, prej t cils mund t niseshin drejt Taifit. Me sa duket, disa nga grat shptuan bashk me t dhe disa t tjera, ran n duart e muslimanve. Halid bin Velidi, ashprsia e t cilit ishte qortuar disa her nga Profeti, u qortua prsri pr mendimin e tij se e kishte pr detyr t`i vriste grat. Ishte ky nj akt, krejtsisht i papranueshm pr idet e Profetit mbi burrrin.


    N t njejtn mnyr, Profeti i qortoi edhe ata q kishin menduar se ishte detyra e tyre t`i vrisnin fmijt e jobesimtarve. "Cilt jan m t mirt nga mesi juaj?", tha ai, "n jo fmijt e jobesimtarve..."


    Nj sukses i rndsishm ishte arritur dhe fati i qndroi pas Profetit, n nj koh kur, e kundrta do t kishte patur pasoja serioze. Sepse Ebu Sufjani ishte i gatshm ta shfrytzonte nj disfat t muslimanve, ndonse nuk kishte mjaft fuqi pr t shkaktuar vet nj gj t till." ("Muhammedi dhe rritja e Islamit", Londr, 1931)


    Hunejni ishte beteja e fundit e udhhequr personalisht nga Muhammedi, i Drguari i Zotit. Ajo filloi me shprndarjen e muslimanve, t cilt ikn n do an pr t shptuar, krejtsisht shprfills ndaj faktit se edhe Profeti ishte n fushbetej. Megjithat, m n fund, muslimant doln fitimtar, fal vendosmris dhe guximit t Profetit dhe t fisit t tij.


    N biografin e tij t t Drguarit, historiani indian M. Shibli, shkruan:


    N vend t fitores s muslimanve, ajo q mund t shihej n Hunejn ishte ikja e e tyre. Profeti shikoi prreth dhe nuk gjeti ask tjetr, prve nj numri t pakt nga shokt e tij. Ebu Katada, nj sahabe i Profetit, i cili ishte i pranishm n Hunejn, thot se teksa ushtria ishte duke ikur, ai u takua me Umar ibn el-Hattabin, t cilin e pyeti: "`do t bhet puna e muslimanve tani?" Ky i fundit, ia ktheu: "Kshtu qenka vullneti e Zotit" ("Jeta e Profetit (Siratu`n-Nebi), vll.1, fq.535-536, botuar 1976, Azamgarh, Indi)


    Sir William Muir


    Ikjen e befasishme t ushtarve n fillim t asaj dite, Profeti e shihte si nj pasoj t besimit t teprt t tyre n numrin e ushtris. Suksesi i mpasm iu mvesh ndihms s ndihmuesve t padukshm, q kishin luftuar kundr armikut. Kshtu prmendet kjo betej n Kur`an: Vrtet Zoti ju ndihmoi n shum beteja. Dhe n Hunejn, kur ju ishit mendjemdhenj pr shkak t numrit tuaj e ky numr s`ju solli dobi. Toka, me gjith gjersin e saj, u b ngusht pr ju. Ather kthyet shpin dhe ikt...Kur`an (9:25) ("Jeta e Muhammedit", fq.143, Londr, 1877)


    N kt kontekst, "ndihmuesit e padukshm" e kan kuptimin e moralit t tyre t lart. N fillim t betejs, ata u mundn dhe u shprndan. Por m pas u frymzuan nga shembulli i Profetit, guximi i t cilit e rifreskoi moralin e tyre dhe i bri t luftonin kundr armikut me nj guxim t ri.


    Beteja e Uhudit kishte filluar me fitoren e muslimanve dhe kishte prfunduar me nj disfat t tyre. Ajo e Hunejnit filloi me humbjen e tyre dhe prfundoi si nj fitore pr ta. N fillim t betejs, u vran shum musliman, si pasoj e panikut dhe e pavendosmris s tyre.


    Muhammed Husejn Hajkal


    Fitorja ishte e kushtueshme dhe muslimant paguan nj mim t lart pr t. Ata do t mund ta fitonin betejn shum m leht, sikur t mos ishte ajo ikje e tyre n fillim, q e bri Ebu Sufjanin t besonte se t gjith do t hidheshin n det. Ndonse burimet nuk i prmendin emrat e t gjith t rnve n betej, ata prmendin se dy fise muslimane, thuase u zhdukn krejtsisht dhe se i Drguari mbajti nj funeral pr t gjith ata. Nj gj, q e kompenzonte kt humbje t madhe jetsh, ishte superioriteti i padiskutueshm, q kjo betej u solli muslimanve. Pr m tepr, fitorja solli m shum pre dhe t burgosur lufte, se `kishin par ndonjher. ("Jeta e Muhammedit", Kairo, 1935)


    Aliu dhe beteja e Hunejnit


    Heroi i betejs s Hunejnit ishte prsri Aliu, si n t gjitha betejat e tjera t mparshme. Kur t gjith shokt e Profetit po iknin nga fushbeteja dhe vetm tet vet kishin mbetur pran Profetit, Aliu ishte ai i cili qndroi para ktij t fundit, pr ta mbrojtur. Beduint sulmonin por seciln her, ai i kthente prapa, njsoj si kishte br n Uhud. Pr nj koh, gjithka ishte njsoj si Uhudi.


    M n fund, Aliu arriti ta kthente rrjedhn e betejs. Fillimisht, ai rrzoi nga deveja e tij Uthman bin Abdullahun, q ishte njri nga prijsit e armikut, dhe e vrau at. M past, n nj luftim ball pr ball, ai e vrau Ebu Xherdelin, prijsin e fisit Havazin. Kur kta dy prijs u vran, armiku e humbi morali dhe m pas, edhe vet betejn.


    M.Shibli


    Fisi Malik i Thakifve luftonte burrrisht por filloi t shprndahej, kur u vra prijsi i tyre, Uthman bin Abdullahu... ("Jeta e t Drguarit", Azamgarh, Indi, 1976)


    Ebu Sufjani, prijsi i fisit Umejje, ishte i pranishm n kampin musliman, si prmendm m sipr. Ndonse e kishte "pranuar" Islamin, ai i gzohej ikjes s muslimanve dhe shpresonte se t gjith do t hidheshin n det. Kur Hikda bin Umejje, nj tjetr "musliman" i fisit Umejje, e pa ikjen e muslimanve n fillim t betejs, tha: "M n fund u prish magjia e Muhammedit". Me siguri q t dy, e imagjinonin rivendosjen e perndis s tyre, Hubalit, n vendin e tij n Qabe.


    Ebu Sufjani dhe pjestart e tjer t fisit t tij, nuk e fshihnin dot knaqsin e tyre kur po dukej se muslimant do t psonin disfat nga beduint. Por kjo knaqsi zgjati shum pak. Shum shpejt, ndodhi nj kthim n betej dhe beduint u mundn. Ky kthim i gjendjes duhet t ket shkaktuar nj dshprim t madh tek Ebu Sufjani dhe fisi i tij, t cilt e humbn edhe mundsin e fundit pr t`i rikthyer koht e "Injorancs".


    Fiset q luftuan kundr muslimanve, i kishin ln t gjitha pronat e tyre n fushbetej. I Drguari urdhroi q t mblidheshin gjrat, kafsht t oheshin n Xhirana, nj vend mes Mekkes dhe Taifit dhe ta prisnin ardhjen e tij. N ndrkoh, ai vendosi ta pushtonte edhe Taifin, q ishte kshtjella e fundit e idhujtarve. Pr kt qllim, urdhroi q pjesa kryesore e ushtris t marshonte n at drejtim. Edhe t arratisurit nga beteja ishin strehuar n kshtjelln e Taifit.


    Gjat rrugs pr n Taif, i Drguari kaloi pran nj grupi njerzish, q qndronin rreth trupit t nj gruaje t vrar. Pasi i pyeti, e kuptoi se ajo ishte vrar nga Halid bin Velidi.


    Muhammed ibn Is`hak


    Nj mik i yni na ka thn se i Drguari, nj dit pas Hunejnit, kaloi pran trupit t nj gruaje t vrar nga Halid bin Velidi dhe i pa njerzit e saj, t mbledhur prreth trupit. Kur e dgjoi kt, ai e thirri Halidin dhe ia ndaloi vrasjen e fmijve, grave dhe skllevrve. ("Jeta e t Drguarit t Zotit")


    I Drguari e rrethoi Taifin por ky rrethim nuk dha ndonj fryt dhe u ndpre. Megjithat, Taifi pranoi t dorzohej vullnetarisht disa jav m pas.


    Nga Taifi, i Drguari shkoi n Xhirana pr t`i ndar plakat e lufts, t cilat ishin marr nga fusha e Hunejnit. Pjes q ia dha Ebu Sufjanit dhe bijve t tij, ishte m e madhe se pjesa, q u dha t tjerve. Umajjadt nuk i besonin dot fatit t tyre. Ebu Sufjani, i cili kishte shum arsye pr t mos marr asgj fare, pas "performancs" s tij n Hunejn, u emocionua dhe i tha t Drguarit: "Ti je bujar n luft po aq sa je n koh paqeje."


    Disa orientalist kan thn se pjesa q i Drguari ia dha Ebu Sufjanit dhe bijve t tij, kishte pr qllim t`i mbante musliman, tani q nuk kishte mnyr tjetr pr ta fituar besnikrin e tyre. Ata thon se i Drguari kurr nuk hezitoi t`i "blente" idhujtart, kurdo q ata ishin t gatshm ta shisnin fen e tyre pr deve, dele ose pr gur t muar.


    Ne nuk pajtohemi me kt mendim. Pas lirimit t Mekkes, Ebu Sufjani, bijt e tij dhe pjestart e tjer t umajjadve ishin n mshir t Muhammedit. Ai mund t`i vriste lehtsisht dhe t gjith idhujtart e Arabis nuk mund t bnin asgj pr t`i shptuar. Ai nuk kishte nevoj t`i blinte ata ose dik tjetr, q ta pranonin Islamin. Pranimi i tyre i Islamit edhe ashtu s`kishte kurrfar vlere. Duke u falur dhurata Ebu Sufjanit dhe bijve t tij, Profeti i Islamit vetm sa e demonstronte faktin se nuk ishte nj njeri hakmarrs. Pr arabt, si mund ta kujtoj lexuesi, hakmarrja ishte pjes e natyrs s tyre. Ai u prpoq ta zbuste armiqsin e tyre ndaj Islamit me mirsi dhe me bujari. Kto dhurata ishin nj gjest simbolik i ksaj sjelljeje.


    Ebu Sufjani, bijt e tij dhe umajjadt e tjer, pas pranimit t ktyre dhuratave, u quajtn "Muallafu Kulubuhum" (ata, zemra e t cilve u fitua). Profeti u fali sasi t mdha nga preja e lufts armiqve t tij, q t mund t`i fitonte zemrat e tyre.


    Dr. Muhammed Hamidullahu, n veprn "Hyrje n Islam" (1970), n faqen 80, thot: "Ata, zemra e t cilve u fitua" jan t llojeve t ndryshme. Juristi i madh, Ebu Ja`la el-Farra, thot: "Ata, zemrat e t cilve u fituan", jan katr llojesh:



    1. Ata, zemrat e t cilve duhet t zbuteshin, q t mund t`i vinin n ndihm Islamit.

    2. Ata, zemrat e t cilve duhet t zbuteshin, q t mund t qndronin larg nga t dmtuarit e muslimanve

    3. Ata, t cilt i trhiqte Islami

    4. Ata, me konvertimin e t cilve, bhej i mundur konvertimi i gjith fisit t tyre n Islam



    sht e lejuar q t shfrytzohet secila nga kto kategori t "atyre, zemrat e t cilve duhet t fitohen", qofshin ata musliman ose politeist. Ebu Sufjani dhe fisi i tij i takonin kategoris s dyt, t atyre "zemra e t cilve duhet t fitohej, q t qndronin larg na t dmtuarit e muslimanve".


    Ensart dhe preja e Hunejnit


    Disa nga t rinjt e ensarve ishin t dshpruar me at, q atyre u dukej si nj ndarje e "padrejt" e pres s lufts. Kur Profeti po e ndante pren e lufts, disa prej tyre than se ai po e favorizonte Kurejshin. Kur Profeti e dgjoi kt, urdhroi q ensart t mblidheshin n nj adr dhe u tha:


    "`sht kjo q po dgjoj prej jush, o ensar, n lidhje me ndarjen e pres? A jeni zemruar sepse u dhash nj pjes m t madhe mekkasve sesa juve? Por m thoni njher: a nuk sht e vrtet se ju i adhuronit idhujt tuaj dhe Zoti u solli udhzim nprmjet meje? A nuk sht e vrtet se ju po shkatrroheshit nga lufta civile dhe Zoti u bashkoi nprmjet meje? A nuk sht e sakt se ju ishit t varfr dhe Zoti u pasuroi nprmjet meje?"


    Secils pyetje, ata iu prgjigjn kshtu: "Po, kshtu sht dhe ky sht bekimi i Zotit dhe i t Drguarit t Tij."


    Por pyetjet e tija ishin thjesh retorike dhe i Drguari tashm e kishte shprehur prgjigjen e tyre.


    Sir William Muir


    ...ju mund t kishit thn: "ti erdhe n Medine, si nj njeri q quhej gnjeshtar dhe ne e dshmuam vrtetsin tnde. Ti erdhe si nj ikanak i pashpres dhe ne t ndihmuam. Ti erdhe si nj i pastreh dhe ne t strehuam. Ti erdhe i mjer dhe ne t mbrojtm" Prse po shqetsoheni pr gjra t ksaj bote, me t cilat vetm kam dashur t`i afroj zemrat e ktyre njerzve ndaj Islamit, ndrkoh q ju jeni t vendosur n besimin tuaj? A nuk jeni t knaqur q ata t`i marrin devet dhe bagtin, kurse ju ta merrni me vete t Drguarin e Zotit tuaj n shtpi? Jo! S`kam pr t`ju ln kurr. Sikur i gjith njerzimi t shkoj n nj an dhe njerzit e Medines n ann tjetr, un do t shkoja andej nga t shkojn medinasit. Zoti qoft i mshirshm ndaj tyre, i bekoft bijt e tyre dhe bijt e bijve t tyre prgjithmon... ("Jeta e Muhammedit", Londr, 1861)


    Kur ensart i dgjuan kto fjal, syt e tyre u mbushn me lot dhe than: "T tjert le t`i marrin bagtit, delet dhe devet. Gjith `duam n sht Muhammedi dhe asgj tjetr."


    Ensart gjithashtu kishin patur frik se Profeti mund t vendoste t qndroj n Mekke dhe ta bj at kryeqytet t tij. Por ai i siguroi se kurr nuk kishte pr ta ln Medinen dhe se ai dhe medinasit do t ishin t pandar prgjithmon.


    Nga Xhirana, muslimant u kthyen n Mekke, ku Profeti bri shtat rrotullime rreth Qabes dhe i kreu ritet e pelegrinazhit t vogl (Umre).


    Beteja e Hunejnit ishte mundsia e fundit e Arabis pagane. Kur muslimant doln fitimtar n kt betej, m n fund ra perdeja n prologun pagan t drams s historis arabe. Por pagant ose m sakt pagant e fsheht, edhe shum koh do t vazhdonin ta godisnin pas shpine Islamin.


    N Mekke, Profeti i bri rregullimet e fundit n lidhje me administrimin dhe politikn e qytetit. Para se t largohej, ai e emroi Akib bin Usajdin si guvernator t qytetit. Ky ishte emrimi i par i nj zyrtari t prhershm n historin e Islamit. Prve ksaj, ai shpalli se Mekkeja ishte kryeqyteti fetar i Islamit.


    Pasi kaloi nj muaj prplot ndodhi n Mekke dhe n rrethin, i Drguari i Zotit dhe ushtria e tij u kthyen n Medine.


    D.S. Margoliouth


    Duke i dhn Islamit nj kryeqytet fetar, i cili nuk do t bhej kryeqendr politike, themeluesi i ksaj feje siguroi nj vazhdimsi t sistemit edhe n periudhat m kaotike t tij.


    Vizita n Mekke, e cila ishte shoqruar nga aq shum ndryshime, prfundoi me nj pelegrinazh t vogl t Profetit. Pas ksaj, Akibi, djali i Usajdit, u emrua guvernator i Mekkes, me nj pag prej nj dirhemi n dit. Ky ishte emrimi i par i nj zyrtari permanent n Islam. N Hajber, qyteti tjetr me rndsi nn sundimin e muslimanve, udhheqsia lokale ishte ln pr t vazhduar me punn e saj. Prve guvernatorit, n Mekke u la edhe nj zyrtar fetar, Mu`adh bin Xhebel, nj medinas, t cilit Profeti ia besoi detyrn e t msuarit t fes s re. I Drguari u kthye n Medine pas nj mungese prej m se nj muaji. ("Muhammedi dhe rritja e Islamit", Londr, 1931)


    33. Ekpedita e Tebukut


    Beteja e ***`as, n t ciln muslimant psuan disfat, u b n shtator t vitit 629. Humbja e muslimanve u interpretua si nj shenj e dobsimit t tyre dhe t shtetit t ri islam. Pas nj imazhi t till, plakitsit arab me shum lakmi mendonin ta sulmonin Medinen. Por n vitin 630, n Medine filloi flitej se nuk ishin fiset veriore t arabve por trupat romake, ata q planifikonin nj pushtim t Hixhazit.


    Muhammedi, Profeti i Islamit, vendosi t merte masa preventive pr mbrojtjen e Medines dhe i urdhroi ndjeksit e tij t prgatiteshin pr nj ekspedit t gjat n veri.


    Ishte muaji shtator dhe moti n Hixhaz ishte tejet i nxeht. Pr m tepr, nj thatsir e gjat e rrezikonte zonn dhe rezervat ushqimore po harxhoheshin. Pr kto arsye, prgjigja e muslimanve ndaj ksaj thirrjeje ishte pa ndonj entuziazm. t madh. Ata nuk donin t ndaheshin nga shtpit e tyre n nj koh si kjo.


    Sir John Glubb


    N shtator ose tetor t vitit 630, i Drguari i Zotit dha urdhr q t prgatitej nj ekspedit pr n frontin bizantin. Moti n Hixhaz ishte akoma shum i nxeht, uji dhe ushqimi ishin rralluar dhe lvizja e nj force t madhe ushtarake do t ishte e vshtir. Ndoshta kujtimet e katastrofs n ***`ah, e shkatrronin akoma m shum vullnetin e njerzve, pr t`u prballur srish me bizantint. ("Jeta dhe koha e Muhammedit")


    Hipokritt n Medine e shfrytzuan kt mundsi pr t ngjallur dyshime dhe paknaqsi n mendjet e muslimanve t ri. Ata jo vetm q nuk mernin pjes n ekspedit, por edhe prpiqeshin t`i ndalonin t tjert nga nj gj e till. N nj prpjekje t till pr ta shkatrruar moralin e muslimanve, ata filluan t thonin se ksaj rradhe, armiqt e tyre nuk ishin thjesht fiset e varfra arabe, q as armatim t duhur nuk kishin dhe as dinin t luftonin me rend dhe disiplin. Tani armiku i tyre do t ishte Roma, shteti m i fuqishm dhe m i civilizuar i bots, i cili mund t`i shkatrronte muslimant.


    Edhe prkundr ksaj, shum musliman iu prgjigjn thirrjes s Profetit dhe u armatosn pr ta mbrojtur fen. Kur u b nj numrim, doli se ishin paraqitur 30,000 vullnetar. Kjo ishte ushtria m e madhe e mbledhur ndonjher n Arabi.


    Ksaj rradhe, Profeti e emroi Ali ibn Ebu Talibin si mkmbs t vetin n Medine. Arsyet e zgjedhjes s Aliut pr kt detyr, mund t prmblidhen n tri pika:



    1. Ai deshi t`i tregonte bots se e konsideronte Aliun m t kualifikuar se gjith t tjert, pr t qen sundues i muslimanve dhe pr t qen prijs i Shtetit Islam. Andaj, e emroi pikrisht at si mkmbsin e tij n kryeqytet.

    2. T gjith ushtart po niseshin pr n ekspedit, duke e ln Medinen pa nj ushtri t mirfillt. N rast t nj sulmi kundr qytetit nga fiset nomade, Aliu mund ta kontrollonte situatn, fal guximit dhe aftsive t tija.

    3. Shum hipokrit kishin mbetur n Medine dhe t tjer akoma, ishin ndar nga ushtria dhe ishin kthyer n qytet. Ata ishin nj rrezik potencial pr kryeqytetin e Islamit. Andaj Profeti zgjodhi nj njeri, i cili do t mund ta mbronte Medinen nga do sulm pagan, qoft me forc ushtarake, qoft me an t prarjeve t brendshme.



    Pr hipokritt, s`kishte nj goditje m t dhimbshme sesa ta shihnin Aliun n nj pozit autoritare mbi ta. Kur ushtria u largua nga Medineja, ata filluan t prshprisnin se i Drguari e kishte ln Aliun n Medine, sepse donte t shptonte prej tij. Aliu u ndje shum i piklluar se msuesi i tij e kishte par si nj ngarkes t teprt. Andaj, menjher doli n rrug dhe e arriti ushtrin n vendin e quajtur Xhurf. I Drguari ishte i befasuar q e shihte por kur Aliu ia shpjegoi shtjen, ai tha:


    "Ata njerz gnjejn. Un t lash n Medine q t m prfaqsoje mua. A nuk je i knaqur q t jesh pran meje, si ishte Haruni pr Musn, me dallimin e vetm se nuk ka profet tjetr pas meje?"


    Washington Irving


    Nga kjo shprehje, shum njerz kuptuan se Muhammedi kishte pr qllim ta shpallte Aliun si kalif ose si pasardhs t vetin. Kjo kuptohet nga rndsia e fjals q prdoret pr ta shprehur lidhjen mes Aronit (Harunit) dhe Mojsiut (Muss). ("Jeta e Muhammedit")


    Aliu ishte i knaqur me fjalt q i dgjoi nga i Drguari dhe u kthye n Medine, pr t`i marr prsipr detyrat e tija si mkmbs.


    Kur Profeti e priti Aliun n kampin e tij n Xhurf, disa nga shokt e tij ishin me t. Njri prej tyre ishte Saad bin Ebu Vakkasi, fitimtari i ardhshm i betejs Kadisijja kundr persve. Ai u tregoi muslimanve t tjer se n prani t tij, i Drguari i Zotit i tha Aliut se ai ishte pr t si Haruni pr Musn, me dallimin e vetm se Aliu nuk ishte profet.


    Pas nj marshi t mundimshm, ushtria arriti n frontin sirian dhe ndaloi n nj fshat t quajtur Tebuk, pa gjetur gjurm t ndonj ushtrie romake ose t ndonj armiku tjetr. Kufiri ishte i krejtsisht i qet. Informatat q kishin ardhur n Medine n lidhje me nj pushtim t mundshm t romakve, kishin qen t gabuara.


    Paqja dhe qetsia n frontin sirian jan nj dshmi tjetr se betejn e ***`as, romakt e konsideronin thjesht si nj sulm t nj grupi arabsh t shkrettirs. Sikur ***`ah t ishte ndonj betej madhshtore, si kan qejf ta tregojn disa historian, s`ka dyshim se romakt do ta kishin ruajtur garnizonin e tyre n kufi. Mirpo nuk kishte asnj gjurm prej tyre.


    I Drguari u mendua se `duhej br m tej n Tebuk.


    Washington Irving


    Muhammedi e mblodhi kshillin e lufts dhe pyeti n duhej t vazhdonin m larg se Tebuku. Umari ia ktheu me qesendi: "Nse ke urdhr t Zotit pr t vazhduar, ather vepro ashtu!" Muhammedi ia ktheu: "Sikur t kisha urdhr t Zotit pr t vazhduar, s`do t krkoja kshill prej teje." ("Jeta e Muhammedit")


    M n fund, Profeti vendosi t mos vazhdonte drejt Siris por t kthehej n Medine. Ushtria kaloi dhjet dit n Tebuk. Ndonse nuk ndodhi asnj incident, prania e saj n Tebuk pati nj ndikim tek popullsia. Shum fise veriore t beduinve e pranuan Islamin dhe Daumat`ul-Xhendel, nj pik strategjike mes Medines dhe Siris, u fitua si territor i ri.


    Pak para se t nisej ushtria pr n Tebuk, murgjrit e manastirit Shn Katerina, n luginn e Sinait, erdhn pr t`u takuar me Profetin. Ai i pranoi dhe u dha edhe t krishterve nj dokument t ngjashm si Kushtetuta e Medines, e cila u ishte dhn hebrenjve. Kushtet kryesore, t shprehura n kt dokument ishin:



    1. Muslimant do t`i mbronin kishat dhe manastiret e t krishterve. Ata nuk do t dmtonin dhe nuk do t shkatrronin asnj pron t kishs, pr t ndrtuar xhami ose pr t ndrtuar shtpi pr muslimant.

    2. E gjith prona e kishs do t ishte e liruar nga do lloj tatimi.

    3. Asnj autoritet kishtar nuk do t detyrohej nga muslimant q ta linte pozitn e tij.

    4. Asnj i krishter nuk do t detyrohej nga muslimant pr ta pranuar Islamin

    5. Sikur nj grua e krishter t martohej me nj burr musliman, ajo do t kishte liri t plot pr ta ndjekur fen e saj



    Pasi kishte pushuar pr nj koh, Profeti dha urdhr q ushtria t nisej pr n shtpi. Ai u kthye n Medine pas nj mungese njmujore.


    34. Shpallja e kapitullit Bara`ah ose Teube


    Kur erdhi koha pr pelegrinazhin e vitit t nnt pas Hixhrit, i Drguari i Zotit kishte nj morri punsh q e prisnin at dhe e kishte t pamundur t largohej nga Medineja. Andaj, ai e drgoi Ebu Bekrin n Mekke, si prijs t nj grupi prej treqind pelegrinsh, pr t`i kryer ritet e Haxhxhit. Ishte kjo detyra e par udhheqse e Ebu Bekrit.


    Ebu Bekri dhe pelegrint u larguan nga Medineja. Nj dit pas nisjes s tyre, Profetit i erdhi nj shpallje e re, e quajtur "Bara`ah" ose "Teube", q sht kapitulli i nnt i Kur`anit. Atij iu urdhrua q ose personalisht t`ua shpallte kto vargje njerzve ose nprmjet dikujt nga familja e tij.


    N prshtatshmri me kt urdhr hyjnor, Muhammedi e zgjodhi kushririn e tij Ali ibn Ebu Talibin, ia dha deven e tij dhe i urdhroi q ta onte n Mekke shpalljen m t fundit dhe ta lexonte para pelegrinve, qofshin ata musliman ose pagan.


    Muhammed ibn Is`hak


    Kur kapitulli "Teube" iu shpall Profetit, pasi q Ebu Bekri ishte nisur, pr t`i prir Haxhxhit, dikush i sugjeroi q t`ia drgonte kt shpallje Ebu Bekrit. Ai tha: "Askush s`mund ta prcjell kt gj prve nj njeriu nga shtpia ime." Pastaj e thirri Aliun dhe i tha: "Merre kt pjes fillestare t kapitullit Teube dhe lexoje para njerzve, n ditn e kurbanit, kur t jen mbledhur n Mina." ("Jeta e t Drguarit t Zotit")


    Washington Irving


    Muhammedi e drgoi Ebu Bekrin si prijs t pelegrinve n Mekke, sepse ai vet ishte tepr i zn me punt publike, t cilat i pamundsonin nj largim nga Medineja.


    Pas pak kohe, ai e thirri dhndrin e tij dhe nxnsin e tij besnik, Aliun dhe duke e hipur n njrn nga devet e tij m t shpejta, i krkoi q t shkonte menjher drejt Mekkes, q t mund t lexonte nj pjes t saposhpallur t Kur`anit, para nj numri t madh pelegrinsh, t mbledhur nga do an.


    Aliu e kreu detyrn e tij me vullnetin dhe besnikrin e tij t zakonshme. Ai arriti n qytetin e shenjt, n kulmin e ksaj feste t madhe fetare. Ai u ngrit para nj numri t madh njerzish t mbledhur n kodrn Akabe dhe shpalli se ishte drguar nga Profeti me nj shpallje t rndsishme hyjnore. Pastaj e lexoi kapitullin q e kishte sjell me vete, n t cilin feja e shpats ishte deklaruar me gjith rreptsin e saj.


    Me t`u kthyer n Medine, Ebu Bekri e shprehi paknaqsin dhe habin e tij se nuk ishte zgjedhur pr ta lexuar para njerzve nj shpallje kaq t rndsishme hyjnore, e cila dukej e ndrlidhur me misionin e tij. Ai u qetsua me t`u siguruar se t gjitha shpalljet e reja duhet t shpalleshin nga vet Profeti ose nga nj njeri i familjes s tij t afrt.


    Sir William Muir


    Kur po afrohej fundi i pelegrinazhit, n ditn e madhe t kurbanit, n vendin ku hidhen gurt n Mina, Aliu ua shpalli njerzve urdhin hyjnor.


    Kur mbaroi s recituari kto vargje, Aliu vazhdoi: "M sht urdhruar t`ju them se asnj jobesimtar s`ka pr t hyr n parajs. Asnj idhujtari s`do t`i lejohet t bj pelegrinazh pas ktij viti dhe askush nuk do t mund t ec rreth Shtpis s Shenjt i zhveshur. Gjithkush q ka nj marrveshje me Profetin, le ta dij se ajo do t respektohet po aq sa e ka afatin. Fiset kan katr muaj pr t`u kthyer n territoret e tyre. Pas ksaj, Profeti nuk ka kurrfar obligimi ndaj tyre.


    Njerzit e dgjuan me kujdes Aliun derisa prfundoi me fjalt e tija. Pastaj u shprndan dhe t gjith shkuan n shtpi, duke ua shpallur fiseve t tyre n gjith gadishullin, urdhrat e prer, q i dgjuan prej Aliut. ("Jeta e Muhammedit", Londr, 1877)


    Muhammed Husejn Hajkal


    Pasi mbaroi me recimitin e vargjeve, Aliu vazhdoi me fjalt e tija: "O njerz! Asnj jobesimtar s`ka pr t hyr n Parajs, asnj politeist s`ka pr t br pelegrinazh pas ktij viti dhe asnj njeri i zhveshur nuk do t mund t rrotullohet rreth Qabes. Kushdo q ka br nj marrveshje me Profetin e Zotit, paqja qoft mbi t, do t`i vazhdoj marrveshja, pr sa koh t jen t vlefshme kushtet e saj." Aliu ua shpalli njerzve kta katr udhzime dhe t gjithve u dha katr muaj afat, q t mund t ktheheshin n paqe n shtpit e tyre. Pas asaj kohe, asnj idhujtar nuk bri pelegrinazh dhe asnj i zhveshur nuk eci rreth Qabes. Q nga ajo dit Shteti Islam u themelua... ("Jeta e Muhammedit", Kairo, 1935)


    Ali ibn Ebu Talibi i recitoi "shenjat (ajetet) e Zotit" n Mina, si prfaqsues i t Drguarit t Zotit. Lexuesi yn duhet ta ket parasysh se recitimi ose shpallja e "shenjave t Zotit" para njerzve ishte nj detyr e rndsishme. N t vrtet, sht nj detyr aq e rndsishme, sa vet Zoti e ka marr prsipr at. N Kur`an thuhet:


    Kto jan shenjat e Zotit dhe Ne po t`i shpallim me saktsi. Vrtet, ti je njri nga t Drguarit...(2:252)


    Kjo sht ajo q ta shpallim nga Shenjat dhe kjo sht porosia e Urtsis. (3:58)


    Kto jan shenjat e Zotit. Ne po t`i shpallim me saktsi. Zoti nuk u bn padrejtsi krijesave t Tija. (3:108)


    Sipas ktyre vargjeve, vet Zoti ia shpall Muhammedit shenjat e Tija dhe ky i fundit (pasi t`i ket dgjuar), ua shpall ato njerzve. Shpallja e shenjave t Zotit ishte njra nga detyrat m t rndsishme t Profetit. Rndsia e ksaj detyre theksohet n vargjet n vijim:


    Zoti yn! Drgo tek ata nj t Drguar nga mesi i tyre, q t`ua lexoj ajetet (shenjat), t`ua msoj atyre librin e urtsin dhe t`i pastroj. Vrtet ti je i Fuqishm dhe i Urt. (2:129)


    ...ashtu si sollm nj t Drguar nga mesi juaj, q t`ua lexoj shenjat Tona, t`ju pastroj, t`ua msoj Librin e urtsin dhe at q nuk e dinit. (2:151)


    Vrtet Zoti u bri mirsi besimtarve, q u solli nj t Drguar nga mesi i tyre, pr t`ua lexuar shenjat e Zotit, pr t`i pastruar dhe pr t`ua msuar Librin dhe Urtsin, ndonse ata ishin n nj gabim t qart m par... (3:164)


    sht ai q u drgoi t paditurve nj Profet nga mesi i tyre, pr t`ua lexuar Shenjat e Tij, pr t`i pastruar dhe pr t`ua msuar Librin e Urtsin, ndonse ata ishin n nj gabim t qart m par... (62:2)


    Sipas ktyre vargjeve, i Drguari i Zotit, Muhammedi, i kishte detyrat n vijim:



    1. T`ua lexoj njerzve Shenjat (ajetet) e Zotit

    2. T`ua msoj atyre Librin dhe urtsin

    3. T`i pastroj

    4. T`i udhzoj n dituri t reja



    E para q prmendet nga detyrat e Profetit sht "leximi i shenjave t Zotit". sht nj detyr aq e rndsishme, sa i l pas t gjitha detyrat e tjera.


    Leximi (ose shpallja) e Shenjave t Zotit sht prmendur n veanti n vargjet n vijim:


    Kshtu Ne t drguam tek nj popull, para t cilit shum popuj kan kaluar, q t mund t`ua lexosh at q ta shpallim.... (13:30)


    .. un jam urdhruar t jem nga ata q i dorzohen Zotit dhe ta lexoj Kur`anin. E sikur ndonjri ta pranoj udhzimin, i bn mir vetes dhe sikur dikush t devijoj, thuaj: "Un jam vetm nj paralajmrues." (27:91-92)


    Vrtet Zoti ju ka drguar nj Porosi. Nj t Drguar, q ua lexon shenjat e Zotit, prplot shpjegime pr t`i udhzuar nga gjiri i errsirs n Drit, ata q besojn dhe q bjn vepra t mira... (65:10-11)


    Prve ktyre, sht edhe paralajmrimi n vijim, q shprehet n Kur`an:


    ...ata q e mohojn besimin n Shenjat e Zotit, do t vuajn nga dnimi m i dhimbshm... (3:4)


    Ishte, pra, pikrisht kjo detyr e t "lexuarit t shenjave t Zotit", t ciln duhej ta prmbushte Ali ibn Ebu Talibi.


    Si u prmend m sipr, n muajin Dhilhixhe t vitit t nnt pas Hixhrit, i Drguari i Zotit ishte tepr i zn, q t mund ta bnte Haxhxhin dhe ta lexonte para njerzve kapitullin e saposhpallur "Bara`ah". Andaj, sipas urdhrit t prer t Zotit, ai duhej t zgjedhte nj njeri, pr ta marr prsipr kt detyr. Personi i zgjedhur ishte Ali ibn Ebu Talibi.


    N vitin 8 pas Hixhrit (630), kur Mekkeja ishte liruar tashm, Aliu dhe msuesi i tij, Muhammedi, e kishin pastruar Shtpin e Zotit (Qaben) nga idhujt e arabve. Aliu i kishte coptuar kta idhuj dhe i kishte hedhur jasht Qabes copat e tyre. N vitin e nnt pas Hixhrit, ai e pastroi Qaben edhe nga vet idhujtart, duke shpallur se kurr m nuk do t`u lejohej t afroheshin n rrethinn e shenjt t Qabes.


    Stina e pelegrinazhit t vitit t nnt pas Hixhrit, ishte mbledhja e fundit e idhujtarve n rrethinat e Qabes, n Mekke.


    Zoti e zgjodhi Ali ibn Ebu Talibin pr t`ia rikthyer Qabes pastrtin e saj t mparshme dhe i drgoi Muhammedit nj urdhr t veant, q t`ia tregonte kt gj Aliut. Robi i Zotit, Aliu, e ktheu Shtpin e Zotit n gjendjen n t ciln ajo kishte qen n kohn e Ibrahimit dhe Ismailit (paqja qoft mbi ta).


    Me shpalljen e "politiks qeverisse" t Islamit n Mina, n vitin e nnt pas Hixhrit, Aliu u b nj "instrument" n duart e Zotit, njsoj si n vitin 7 pas Hixhrit, kur ishte br "dora" e Zotit, gjat pushtimit t Hajberit dhe themelimit t Mbretris s Qiejve n tok.


    Rrfimi mbi shpalljen dhe mbi leximin para njerzve, t kapitullit t nnt t Kur`anit (Bara`a), vrteton se:



    1. Ali ibn Ebu Talibi sht pjestar i familjes s Muhammedit, t Drguarit t bekuar t Zotit

    2. N munges t tij, detyrat e t Drguarit t Zotit, mund t kryhen vetm nga Aliu dhe askush tjetr.

    3. Nj prfaqsues ose pasardhs i t Drguarit t Zotit, mund t zgjedhet vetm nga Zoti ose nga i Drguari i Tij dhe jo nga shoqria (ummeti) muslimane.

    4. Aliu ishte personi m i kualifikuar pr ta prfaqsuar t Drguarin e Zotit dhe nuk ka asnj njeri tjetr, m t prshtatshm se ai.

    5. Detyra m e madhe e Prijsit t Shtetit Islam sht shpallja dhe prhapja e urdhrave t Zotit n tok. Ndonse Ebu Bekri ishte i pranishm n Mekke, atij nuk iu lejua t`i lexonte kto shpallje dhe n vend t tij, i lexoi Ali ibn Ebu Talibi.



    Marmaduke Pickthall


    Ndonse Mekkeja ishte liruar dhe njerzit e saj ishin br musliman tashm, rendi zyrtar i pelegrinazhit kishte ndryshuar, me `rast muslimant e kryenin sipas mnyrs s tyre dhe idhujtart sipas mnyrs s tyre. Pas nisjes s karavanit t pelegrinve nga Medineja, n vitin e nnt pas Hixhrit, n nj koh kur Islami dominonte n Arabin veriore, u shpall ajo q do t quhej "Deklarata e mbrojtjes". Profeti i drgoi nj kopje t saj Ebu Bekrit, prijsit t pelegrinve, me udhzimi se Aliu duhet t`i lexonte vargjet para njerzve n Mekke. Prmbajtja e vargjeve ishte se pas ktij viti, vetm muslimanve do t`u lejohej t bnin pelegrinazh dhe atyre fiseve idhujtare, q kurr s`kishin marr pjes n ndonj veprimtari kundr muslimanve dhe q kishin nj marrveshje me muslimant, t ciln e kishin respektuar gjithnj. Ata do t vazhdonin t`i gzonin t drejtat e tyre por kur t mbaronte afati i marrveshjes, edhe ata do t trajtoheshin si t gjith idhujtart e tjer. Kto vargje e shpallnin fundin e idhujtaris n Arabi. ("Hyrja e prkthimit t Kur`anit t Shenjt", Lahore, Pakistan, 1975)


    Ishte dshir e Zotit, q robi i tij i zgjedhur, Ali ibn Ebu Talibi, duke e recituar Shpalljen e tij, t`i jepte prgjithmon fund idhujtaris n Arabi.


    35. Ekspedita e fundit


    Pas lirimit t Mekkes, kishte shum fise pagane, q ishin br musliman me dshirn e tyre dhe ca fise t tjera, q e kishin pranuar Islamin pasi Profeti u kishte drguar misionar, pr t`ua msuar doktrinat dhe praktikat e ksaj feje. Njri nga kta misionar ishte edhe Ali ibn Ebu Talibi. Msuesi i tij e drgoi at n Jemen, n vitin e dhjet pas Hixhrit, pr t`i ftuar n Islam fiset e Jemenit.


    Ndonse ekspedita e fundit, q e organizoi Profeti, ishte ajo q do t drgohej drejt kufirit sirian, nn komandn e Usame bin Zejd bin Harithes, ajo kurr nuk u nis nga Medineja, n t gjall t tij. Andaj, mund t thuhet se ekspedita e Ramazanit t vitit t dhjet pas Hixhrit, e drguar drejt Jemenit, nn komandn e Aliut, ishte ekspedita e fundit, q u nis nga Medineja, derisa ishte gjall Profeti.


    Aliu me kalorsit e tij, arriti n Jemen n mes t dimrit dhe i ftoi pjestart e fisit Medhhexh ta pranonin Islamin. Prgjigja e tyre ishte nj sulm me shigjeta e gur, pas t cilit Aliu u urdhroi trupave t tij t sulmonin. Ata i sulmuan jemenasit dhe i shprndan por nuk i ndoqn, pr t`i vrar sepse misioni i Aliut ishte nj mision paqeje dhe jo nj ekspedit luftarake. Urdhri i tij pr trupat ishte q t luftonin vetm n vetmbrojtje.


    Fisi Medhhexh krkoi paqe dhe Aliu menjher pranoi. Pas ksaj, ai e prsriti ftesn e tij q ta pranonin Islamin. Ksaj rradhe, jo vetm ata por edhe fisi Hamdan iu prgjigj thirrjes s tij dhe e pranoi Islamin. Misioni i Aliut ishte i suksesshm. I gjith Jemeni e pranoi Islamin nprmjet prpjekjeve t tija. Ai, si gjithmon, e kreu misionin e tij n mnyr shembullore dhe demonstroi se ishte misionari par excellence i Islamit.


    M. Shibli


    Grupi m i fuqishm dhe m me ndikim n Jemen prbhej nga fisi Hamdan. Nga fundi i vitit 8 pas Hixhrit, i Drguari e drgoi Halid bin Velidin, pr t`i ftuar n Islam. Halidi kaloi gjasht muaj mes tyre duke u folur pr Islamin por nuk fitoi ndonj konvertit dhe misioni i tij prfundoi me dshtim. Ai ishte nj gjeneral dhe pushtues por jo nj misionar dhe msues i mir. M n fund, I Drguari e thirri t kthehej n Medine dhe n vend t tij e drgoi Ali ibn Ebu Talibin.


    Aliu i mblodhi pjestart e fisit Hamdan n nj fush, ua lexoi porosin e t Drguarit t Zotit dhe ua prezantoi Islamin. Ksaj rradhe ata iu prgjigjn dhe e pranuan kt fe. I gjith fisi u b musliman.


    Aliu i drgoi Profetit nj raport, n lidhje me misionin e tij. Kur Profeti e lexoi kt, iu falnderua Zotit pr mirsin e Tij dhe duke i ngritur syt drejte qiejve, e bekoi fisin Hamdan. Kt gj e bri tri her. "Sirat`un-Nebi" (Jeta e t Drguarit), vll.2, botimi i dhjet (1974), botuar nga ("Ma`arif Printing Press", Azamgarh, Indi.)


    Gjat dhjet viteve t fundit t jets s tij, Profeti i Islamit kishte organizuar tetdhjet ekspedita, t cilat u nisn nga Medineja me misione t ndryshme. Disa prej tyre ishin ekspedita ushtarake dhe disa t tjera paqsore. Ekspedita e Aliut n Jemen meriton nj kujdes t veant sepse ishte e fundit nga kto ekspedita. Pas ksaj, asnj ekspedit nuk u nis nga Medineja, n t gjall t Profetit.


    Viti 10 pas Hixhrit (631 i ers son) njihet si "Viti i delegacioneve". Shum fise arabe drguan delegacione n Medine pr ta pranuar Islamin, pr t`ia shprehur Muhammedit bindjen e tyre dhe pr ta njohur si sundues.


    N vitin e par pas Hixhrit, Medineja e kishte statusin e nj qytet-shteti por vetm dhjet vite m pas, ajo ishte kthyer n kryeqytetin e nj shteti t madh. I gjith gadishulli e kishte pranuar autoritetin shpirtror dhe politik t Medines. Muhammedi (paqja qoft mbi t dhe mbi familjen e tij), m n fund, kishte vendosur paqe n gjith Arabin dhe kishte ndrmarr hapa pr t`i mbrojtur interesat "shtetrore" t ummetit musliman. Nuk kishte tashm kurrfar krcnimi pr Shtetin Islam nga ndonj agresor i jashtm.


    Hebrenjt dhe t krishtert po i paguanin rregullisht tatimet e tyre (Xhizje). Ata i gzonin t gjitha t drejtat e qytetarve t Shtetit Islam dhe gzonin nj liri t plot fetare. Arabt, pjesa m e madhe e t cilve e kishte pranuar Islamin, ishin n vigjilje t nj renesanse t madhe "kombtare". Kto ishin vetm disa nga bekimet, q Islami ia fali Gadishullit Arabik.











    36. Haxhxhi (pelegrinazhi) i lamtumirs


    N muajin Dhulkide (muaji i njmbdhjet i kalendarit islamik) t vitit t dhjet pas Hixhrit, Muhammedi, shpalli se do ta vizitonte Mekken pr t br pelegrinazh. Ky lajm u prhap n gjith vendin dhe nj numr i madh muslimansh u mblodhn pr ta shoqruar. Numri i tyre mendohet se ishte mbi njqind mij. Para se t nisej, ai e emroi Ebu Duxhane Ensariun si guvernator t Medines gjat mungess s tij. N ditn e njzet e pest t muajit t njmbdhjet, ai u nis nga Medineja, i shoqruar nga t gjitha grat e tija. Muslimant e ndoqn me kujdes do lvizje, do veprim dhe do shprehje t Profetit gjat ksaj kohe dhe gjithka q bri ai, mbeti si nj shembull i prjetshm, q do t ndiqej nga gjeneratat e ardhshme.


    Maxime Rodinson



    Pas rnies s Mekkes, Muhammedi e bri pr s dyti her Umren, rrotullimin ceremonial prreth Qabes dhe ecjen ndrmjet kodrave Safa dhe Merve. Por ai akoma s`e kishte br Haxhxhin. Muhammedi kishte ndrmend ta depaganizonte kt ritual. Pas lirimit t Mekkes, Attabi (guvernatori i Muhammedit n Mekke) ishte ai q e udhhoqi kt ceremoni dhe n t morn pjes si pagant ashtu edhe muslimant. Nj vit m pas, n muajin Dhulhixhxhe t vitit t nnt pas Hixhrit, Muhammedi srish nuk mori pjes n pelgrinazh. Ai akoma s`i kishte finalizuar msimet e tija n lidhje me haxhxhin dhe nuk kishte qejf ta kryente kt ritual bashk me pagant. Ai e drgoi Ebu Bekrin pr ta udhhequr ceremonin. Gjat rrugs, atij iu bashkangjit Aliu, i cili ishte drguar me nj shpallje t re, t ciln duhej ai personalisht ta shpallte. N prgjithsi, paganve u ndalohej pjesmarrja n haxhxh pas atij viti. Pas kalimit t katr muajve t shenjt, t gjith ata q s`e kishin pranuar Islamin dhe s`kishin br nj marrveshje me Muhammedin, do t konsideroheshin armiq. Kjo ishte hera e fundit q pagant morn pjes n ritualin e haxhxhit.


    Nj vit m pas, n Dhulhixhxhe (muaji i dymbdhjet islam) t vitit 10 (Mars 632), Profeti shpalli se do t`i udhhiqte personalisht ceremonit, tani q tempulli ishte pastruar nga prania pagane. Ai arriti n Mekke m 5 Dhulhixhxhe dhe m 8 Dhulhixhxhe, ceremonit filluan. Syt ishin fiksuar tek Profeti sepse sjellja e tij do t bhej nj ligj pr muslimant. Muhammedi


    M 9 Dhulhixhxhe t vitit t dhjet pas Hixhrit, i Drguari mbajti nj fjalim historik n luginn e Arafatit, n t cilin bri nj prmbledhje t msimeve t tija. Ai fillimisht iu falnderua Zotit pr mshirn dhe pr bekimet e Tija t pafundme dhe pastaj tha:


    O musliman! M dgjoni me kujdes! Ky mund t jet rasti i fundit q gjendem n mesin tuaj dhe mbase nuk do t mund ta bj edhe njher haxhxhin.
    Zoti sht nj dhe nuk ka t barabart. Mos i gjeni t barabart Atij dhe mos e krahasoni ask me T. Adhurojeni At, kini droje prej Tij, bindjuni Atij dhe duajeni At. Mos i lini pas dore adhurimet tuaja dhe agjroni n muajin e agjrimit. Paguajeni rregullisht zeqatin dhe vizitojeni Shtpin e Zotit, kurdo q t mundeni.
    Mbajeni mend se secili prej jush do t`i jap llogari Zotit pr at q ka br n kt bot dhe dijeni se shum shpejt, do t gjendeni n pranin e Tij.
    Un po i shpall t pavlefshme t gjitha traditat e kohs s injorancs. Gjakmarrja e par q e shpall t pavlefshme, sht ajo pr kushririn tim, Ibn Rab`ia dhe fajdeja e par q e shpall t pavlefshme sht ajo e borxheve t dhna nga xhaxhai im, Abbas ibn Abdul Muttalibi.
    Ju bj thirrje q ta respektoni nderin, jetn dhe pronn e njri-tjetrit, njsoj si e nderoni shenjtrin e ksaj dite. T gjith besimtart jan vllezr. Nse nj gj i takon njrit prej tyre, ajo sht e ndaluar pr t tjert, vese me lejen e tij.
    Jini t sinqert n fjalt dhe n veprat tuaja! Jini t sinqert me njri-tjetrin dhe gjithnj t bashkuar!
    Ju keni t drejta mbi grat tuaja por edha ato kan t drejta mbi ju. Silluni ndaj tyre me dashuri e me butsi, nderojini dhe jini t dhembshur ndaj tyre!
    Robrit tuaj jan krijesa t Zotit. Mos jini t ashpr ndaj tyre! Nse gabojn, falnie gabimin e tyre! Jepuni pr t ngrn nga ajo q hani vet dhe mbathini ata ashtu si jeni t veshur vet.
    Dijeni se pjestart e familjes sime jan si yjet n nat. Ata e ojn drejt shptimit gjithk q u bindet e q i ndjek. N mesin tuaj po l dy gjra t mueshme: Librin e Zotit dhe pjestart e familjes sime. Kto dy gjra prmbushen mes veti dhe kurr nuk ndahen nga njra-tjetra. Po t`u bindeni atyre, kurr s`do t devijoni.
    Dhe mbajeni mend se un jam i Drguari i fundit i Zotit pr njerzimin. Pas meje s`do t ket t drguar t tjer prej Tij.


    M pas, i Drguari i Zotit e prfundoi fjalimin e tij me nj lutje t shkurtr falnderimi ndaj Krijuesit dhe i krkoi q Ai t ishte dshmitar se e kishte kryer detyrn e tij, i kishte prmbushur obligimet dhe se ua kishte prcjellur njerzve, porosin e Islamit.


    Ky fjalim, si gjith fjalimet e tjera t Profetit, dallohet me qartsin dhe me dimensionin e tij praktik. N t, ai i prfshiu t gjitha msimet e tija, q do t mbeteshin prjetsisht t mbjellura n zemrat dhe n mendjet e dgjuesve.
    Profeti u demonstroi muslimanve si t`i kryenin ritet e haxhxhit dhe i shlyejti edhe gjurmt e mbeturinave t fundit pagane. N fjalimin e tij, ai gjithashtu la t kuptohej se ai ndoshta nuk do t jetonte edhe shum gjat. Pikrisht n kt periudh u shpall edhe kapitull 110 i Kur`anit, i quajtur Ndihma (Nasr), q thot:


    Kur t vij ndihma e Zotit tnd dhe fitorja
    E t`i shohsh njerzit tek hyjn n fen e Zotit tuf pas tufe
    Madhroje Zotin tnd me lvdata dhe falje krko
    Se vrtet Ai i pranon pendimet...


    Imam Buhariu prcjell se kur u shpall ky kapitull, Umar ibn Hattabi i krkoi Abdullah ibn Abbasit q t`ia shpjegonte kuptimin e ksaj shpalljeje. Ibn Abbasi tha:


    Kta vargje tregojn se po afrohet koha kur i Drguari do t ndahet prej neve



    Shum historian bashkkohor n lindje dhe n perndim, kan thn se vdekja e Profetit ishte e paparashikuar dhe e beft. Por kjo s`ka t bj aspak me t vrtetn. Ai vet ishte i pari q foli pr kt gj dhe kur u shpall kapitulli Ndihma, ndjeksve t tij kryesor s`u kishte mbetur thuase kurrfar dyshimi n mendje se misionit toksor t t Drguarit, po i afrohej fundi. Porosia pr vdekjen q po afrohej, jepet n vargun e tret, ku thuhet falje krko. Ky varg ishte nj shenj e mjaftueshme pr t zott e mendjes.


    Marmaduke Pickthall



    Ishte pikrisht gjat pelegrinazhit t fundit, q u shpall kapitulli i titulluar Ndihma, t cilin Muhammedi e pranoi si nj paralajmrues se vdekja e tij po afrohej. (Hyrja e prkthimit t Kur`anit t Shenjt, Lahore, Pakistan, 1975)

    Vazhdon...

  12. #12
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-07-2019
    Vendndodhja
    Ballsh
    Postime
    117
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Pr: Ritregim i historis s Islamit dhe muslimanve

    37. Kurorzimi i Ali ibn Ebu Talibit si sundues i ardhshm i muslimanve dhe prijs i Shtetit Islam


    Haxhxhi i lamtumirs kishte mbaruar tashm dhe Muhammedi, i Drguari i Zotit, bashk me turmn e madhe t ndjeksve t tij, ishte gati pr t`u kthyer n shtpi. Ai dha shenj dhe karavani i pelegrinve u nis nga Mekkeja.



    N nj distanc t shkurtr n veri t Mekkes, ka nj lugin t quajtur Khumm, n t ciln gjendej nj liqen i vogl (Gadir n arabisht). Khummi ishte nj udhkryq npr t cilin kalonin shum rrug. Kur i Drguari arriti n afrsi t Gadirit, atij iu shpalln vargjet n vijim:


    O i Drguar! Shpalle porosin q t`u zbrit nga Zoti yt! Po t mos e shpallsh, s`do ta kesh plotsuar detyrn tnde. Dhe Zoti ka pr t t mbrojtur nga njerzit sepse Ai s`i udhzon ata q e mohojn t vrtetn. Maide (Tryeza) 5:67



    Urdhrat hyjnor mbase kurr m par, s`kishin qen kaq t mpreht si n kt varg, i cili me sa shihet, kishte t bnte me nj shtje jetike, t ciln i Drguari duhej ta shpallte hert a von. Andaj, ai urdhroi q karavani t ndalej dhe t thirreshin prapa ata q ishin nisur n drejtime t ndryshme. Pastaj priti derisa edhe karavani i fundit i nisur nga Mekkeja, arriti tek pusi n Khumm.
    Pelegrint do t ndaheshin nga njri-tjetri n Khumm dhe do t vazhdonin me karavan t ndryshm duke shkuar secili drejt destinacionit t vet. Por i Drguari kishte nj shpallje t rndsishme pr t br para se t shprndaheshin pelegrint dhe ishte i kujdesshm q kt shpallje ta dgjonin sa m tepr musliman q t ishte e mundur.



    Nj foltore u improvizua nga lkurat e deveve, t vendosura mbi njra-tjetrn dhe i Drguari u ngjit mbi t, n mnyr q gjitkush t mund ta shihte me syt e vet. Kushriri i tij, Aliu, qndronte pran tij.
    Tani Muhammedi ishte i gatshm pr ta mbajtur fjalimin historik, duke iu bindur urdhrit t dhn n vargun e msiprm. Ai iu falnderua Zotit q i kishte bekuar me Islamin dhe pastaj u parashtroi nj pyetje muslimanve:



    A kam un m shum t drejt mbi shpirtrat tuaj sesa ju vet?
    Muslimant u prgjigjn njzri: I Drguari i Zotit ka m shum t drejta mbi shpirtrat tan sesa ne vet.
    N qoft ashtu, ather kam nj porosi shum t rndsishme pr ju.,tha i Drguari dhe vazhdoi:
    O musliman! Un s`jam vese nj i vdekshm si t gjith ju dhe shum shpejt, mbase do t shkoj n prani t Zotit tim. Trashgimia ime m e vlefshme pr ju, jan Libri i Zotit dhe pjestart e familjes sime. Tani dgjoni me kujdes dhe dijeni se un jam Udhheqsi i t gjith besimtarve. T gjith ata burra dhe ato gra q m njohin mua si Udhheqs t tyre, le ta njohin edhe Aliun si t till! Aliu sht Udhheqs i gjith atyre burrave dhe grave, udhheqs i t cilve jam un.
    Pas ksaj shpalljeje, i Drguari i ngriti duart drejt qiellit dhe tha: O Zot! Ji mik i atij q sht mik me Aliun dhe ji armik i dokujt q sht armik i tij!



    Ajo q prcollm m sipr sht nj prmbledhje e asaj q tha i Drguari i Zotit n Khumm. Teksti i plot dhe konteksti i ktij fjalimi sht ruajtur n veprn e famshme Teuhid ed-Dala`il t dijetarit t famshm sunnit, Allame Shahab-ud-din Ahmed. M posht, po e japim nj version t shkurtuar t fjalimit, ashtu si sht prcjellur n kt vepr:



    I falnderohem Zotit pr t gjitha t mirat e Tija. Dshmoj se s`ka zot tjetr ve Allahut dhe se Ai sht Zoti i vetm, i Gjithfuqishm dhe i Prsosur. Ne t gjith jemi t varur prej tij. Ai s`ka bashkshorte, s`ka fmij dhe s`ka t barabart. Un jam njri nga robrit e Tij por Ai m zgjodhi si t Drguar t udhzimit pr gjith njerzimin. O njerz! Kinie droje Zotin gjithmon dhe kurr mos tregoni mosbindje ndaj Tij! Mos luftoni, vese pr Islamin dhe mbani mend se dituria e Zotit prfshin gjithka.
    O musliman! Kini kujdes sepse kur t shkoj un, do t dalin ca njerz q do t`m mveshin fjal q s`i kam thn dhe do t ket nj grup njerzish qo do t`u besojn atyre. Por un strehohem n mbrojtjen e Zotit sepse s`ju kam thn tjetr prve t Vrtets dhe s`ju kam ftuar drejt asgjje, prve asaj q Ai ma ka shpallur. Ata q i kalojn kufijt n kt pun, do t dnohen.
    At ast, Ibada ibn Samiti, nj ndjeks i Muhammedit, u ngrit dhe tha: O i Drguari i Zotit! Kur t vij ajo koh, kujt t`i drejtohemi pr udhzim?
    I Drguari u prgjigj: Duhet t`u bindeni njerzve t Shtpis sime (Ehl-i Bejtit) dhe ata t`i ndiqni. Ata jan trashguesit e dituris sime prej profeti. Ata do t`ju mbrojn nga devijimi dhe do t`ju udhzojn drejt shptimit. Ata kan pr t`ju ftuar drejt Librit dhe drejt Tradits sime (Sunnetit). Ndiqni ata sepse ata nuk bien kurr n dyshim. Besimi i tyre n Zotin sht i palkundur. Ata jan t udhzuarit, ata jan Imamt dhe vetm ata mund t`ju shptojn nga mosbesimi, nga devijimi dhe nga risit n fe.



    Zoti ju ka urdhruar ta doni Ehl-i Bejtin tim. Devotshmria ndaj tyre sht nj obligim pr ju (Kur`an 42:23) sepse ata jan t pastrit (Kur`an 33:33).


    Ata jan t pajisur me virtyte q s`i ka askush tjetr. Ata jan t zgjedhurit e vet Zotit dhe tani, Zoti m ka urdhruar t`jua shpall kt:
    Dijeni se Meula (Udhheqs; Mbrojts) i kujt t jem un, Meula i tij sht edhe Aliu. O Zot! Ti bhu Mik i atij q sht mik i Aliut dhe bhu Armik i gjithkujt q sht armik i tij. O Zot! Ndihmoje at q e ndihmon Aliun dhe largohu prej atij q largohet prej Aliut!


    Fjalimi kishte mbaruar. I Drguari i Zotit, Muhammedi, zyrtarisht e kishte shpallur Ali ibn Ebu Talibin, sundues t ardhshm t muslimanve dhe e kishte emruar si prijs t Shtetit Islam.
    Sapo u b kjo shpallje, u shpall edhe vargu i fundit i Kur`anit:



    Sot e prsosa pr ju fen tuaj, i prmbusha t mirat e Mia mbi ju dhe ua zgjodha Islamin si fe...Maide (Tryeza) 5:3


    Ishte dita e tetmbdhjet e muajit Dhulhixhxhe t vitit t 10-t pas Hixhrit (21 Mars 632) kur u shpall vargu i fundit i Kur`anit. Shpallja kishte filluar n vitin 610 n shpelln Hira n Mekke dhe prfundoi n vitin 632, n luginn e Khummit, me emrimin e Ali ibn Ebu Talibit si Prijs pas Muhammedit dhe si Udhheqs t qeveris s Medines dhe t Shtetit Islam.


    Ibn Haxhar el-Eskalaniu1, n veprn e tij el-Isaba fi temjiz es-Sahaba thot se pasi e br kt shpallje, i Drguari i Zotit vendosi nj turban n kokn e Ali ibn Ebu Talibit, me far edhe e prfundoi kurorzimin e tij. T gjith shokt e Profetit e prgzuan Aliun pas ksaj ndodhie. N mesin e atyre q e prgzuan ishte edhe Umar ibn el-Hattabi dhe t gjitha grat e Profetit.


    Hassan bin Thabit el-Ensariu ishte poeti zyrtar i t Drguarit t Zotit, i cili i derdhi n vargje, thuase t gjitha ngjarjet e rndsishme n jetn e tij. Kurorzimi i Ali ibn Ebu Talibit, ishte pa dyshim, njra nga ngjarjet m t rndsishme historike q e sfiduan talentin e tij poetik. Me kt rast, ai prpiloi disa vargje q ia kushtoi Aliut. N vijim, po japim n prkthim t prafrt t ktyre vargjeve:



    N ditn e Gadir-i Khumit, Profeti u thirri muslimanve dhe u tha:
    Kush sht Zoti juaj dhe kush sht udhheqsi juaj?
    Allahu sht Zoti yn, than ata. Dhe ti je udhheqsi, t cilit i bindemi t gjith.
    Dhe ai i tha Aliut t ngrihej e kur u ngrit
    Ia ngriti dorn e tha:
    Ty po t zgjedh si prijs pas meje.
    Andaj, prijs i kujt jam un, prijs i tij sht dhe Aliu.
    Pra bhuni t gjith miq dhe prkrahs t tij!


    Nj tjetr poet q prpiloi vargje pr rastin e kurorzimit t Aliut ishte Kajs ibn Ubade Ensariu. Ai tha:



    Kur armiku u ngrit kundr nesh,
    Mjafton Zoti, thash
    Furnizuesi yn dhe Mbrojtsi m i mir.
    Aliu sht Udhheqsi yn (Meula) dhe udhheqsi i besimtar
    Kshtu thot Kur`ani dhe kshtu sht
    Qkur i Drguari doli e tha:
    Prijs i kujt jam un,
    Prijs i tij sht Aliu..


    Ajo q tha i Drguari i Zotit at dit, ishte nj shpallje e vendosur, q nuk linte vend pr kundrshtime.
    sht tejet interesante se madje edhe nj njeri si Amr ibn As (i cili vite m von do t luftonte kundr Aliut) u frymzua t shkruante nj poezi pr Aliun n rastin e Khummit. Ai thot:



    Goditja e shpats s Aliut sht njsoj s bindja q ia shprehm t gjith n Gadir e q e bri gjithk t prulej para fuqis s tij.


    Nse dy vargjet e Kur`anit, q i prmendm m sipr, lexohen njra pas tjetrs dhe kuptohen n kontekstin e tyre historik, kuptimi i tyre bhet m se i qart. Un do t`i prcjell edhe njher n nj analiz t shkurtr dhe pr hir t t qenit praktik, do t`i shnoj me numrat 1 dhe 2 respektivisht.



    1. O i Drguar! Shpalle porosin q t`u zbrit nga Zoti yt! Po t mos e shpallsh, s`do ta kesh plotsuar detyrn tnde. Dhe Zoti ka pr t t mbrojtur nga njerzit sepse Ai s`i udhzon ata q e mohojn t vrtetn.


    2. Sot e prsosa pr ju fen tuaj, i prmbusha t mirat e Mia mbi ju dhe ua zgjodha Islamin si fe...


    Kurorzimi i Aliut ndodhi pikrisht n intervalin kohor ndrmjet shpalljes s ktyre dy vargjeve t Kur`anit. Kjo shtje ishte aq urgjente sa i Drguari i Zotit, n vargun e par, u urdhrua t linte fardo q ishte duke br dhe t merrej me kt pun. Pr kt qllim, ai urdhroi q t ktheheshin t gjith pelegrint dhe t mblidheshn n luginn e Khummit. M pas, ai u shpalli se Aliu do t ishte pasardhsi i tij si sundues i Mbretris s Qiejve n tok.


    Pak koh pasi e kishte br kt emrim t Aliut, u shpall edhe nj varg tjetr nga Zoti, i cili e konfirmonte kt veprim t tijin. Emrimi i Aliut si zvends i tij ishte n t vrtet, kulminacioni i nj pune q, pr Muhammedin, kishte zgjatur sa nj jet e tr. Me emrimin e Aliut, misioni i tij si i Drguar i Zotit ishte kompletuar. N t kaluarn, ai n shum raste e kishte shpallur Aliun si pasardhs t vetin por n Gadir-i Khumm, ai zyrtarisht e emroi at si prijsin e ri t Shtetit Islam.
    Ka nj lidhje tejet logjike dhe t qart mes ktyre dy vargjeve t Kur`anit (i pari aq i rrept dhe ngulmues pr nj veprim dhe i dyti aq miratues pr emrimin e Aliut) dhe fjalve q i Drguari i Zotit i kishte thn: Aliu sht meula (prijs) i t gjith atyre, meula(prijs) i t cilve jam un.


    Disa persona jan prpjekuar t luajn me kuptimin e fjals meula n kt kontekst. Ata pretendojn se kjo thnie e Profetit sht e vrtet dhe autentike por thon se fjala meula nuk do t thot prijs ose udhheqs por thjesht mik. Por sht e qart se ky nuk ishte qllimi i vet t Drguarit. A thua vall ai i ktheu prapa karavant dhe i bri t ndalojn n rrafshinn e nxeht t Khummit, vetm pr t`u thn se Aliu ishte nj mik i tyre? Mos vall pelegrint mendonin se n at koh, Aliu nuk ishte miku i tyre dhe duhej q i Drguari t`i bindte pr nj gj t till?


    Ata q e interpretojn fjaln meula si mik, ndoshta harrojn se, para se ta cilsonte Aliun si t till, Muhammedi e kishte prezantuar veten pikrisht me kt emr. Ky fakt nuk l shum vend pr interpretime dhe na bn t qart se kuptimi i ksaj fjalie mund t ishte vetm nj: Muhammedi, i Drguari i Zotit ishte prijsi i muslimanve dhe Aliu ishte prijsi pas tij.


    Kta persona gjithashtu harrojn se prpara se ta bnte shpalljen e tij, Profeti parashtroi nj pyetje q thoshte:


    A kam un m shum t drejt mbi shpirtrat tuaj sesa ju vet? Prgjigja e muslimanve ishte nj po e thn njzri.


    Kjo pyetje ishte nj prelud i shpalljes s Aliut si pasardhs i tij. Pyetja e parashtruar dhe shpallja q erdhi pas saj ishin t lidhura dhe u than n kontekstin e njejt. Kur t lexohen t dyja s bashku, n kokn e lexuesit nuk do t mbetet as edhe dyshimi m i vogl se fjala meula do t thot prijs ose udhheqs dhe jo mik.
    Shum nga komentuesit sunnit t Kur`anit kan vrtetuar se urdhri i prer nga Zoti ishte pikrisht pr emrimin e Aliut si prijs t muslimanve. Disa prej tyre jan:


    - Vahidiu n veprn Esbab`un-Nuzul
    - Sujutiu n Tefsir durr el-Manthur
    - Ibn Kethiri
    - Imam Ahmed bin Hanbeli
    - Ebu Ishak Nishapuriu
    - Gazaliu n veprn Sirr`ul-Alemin
    - Taberiu n veprn Tarih er-Rusul vel-Muluk
    - Shejh Abdu`l Hakk, muhaddithi i Delhit


    Ktu duhet t theksojm se para shpalljes s vargut t par (5:70), t gjith urdhrat n lidhje me kodin ligjor islam, si namazi, zeqati, haxhxhi, xhihadi (dhe n t vrtet, t gjith urdhrat n lidhje me jetn personale, shoqrore, politike dhe ekonomike t muslimanve) ishin zbritur tashm. I Drguari ua kishte shpallur njerzve kto ligje dhe muslimant kishin filluar t`i implementonin, deri n shkalln q kto ligje ishin br pjese e jetve t tyre. Ai vet e kishte shpallur dhe implementuar do ligj. Gjja e vetme q i Drguari nuk e kishte br deri ather, ishte emrimi i hapur i pasardhsit t tij. Shoqria muslimane kishte t drejt t dinte se kush do t ishte prijsi i saj pas vdekjes s tij. Ishte pikrisht kjo detyr q ai e kreu pas urdhrit pr ta shpallur porosin q i ishte dhn. Urdhri i ardhur nga Zoti ishte tejet i rrept dhe i Drguari nuk mund t mos e realizonte at.


    Dhe menjher pasi e prmbushi urdhrin hyjnor, u shpall vargu i dyt (5:4), i cili vendoste nj vul aprovimi mbi veprimin e tij t sapokryer. Me inaugurimin zyrtar t Ali ibn Ebu Talibit si pasardhs i Muhammedit dhe si prijs i muslimanve, vargjet e fundit t Shpalljes u shkruan n Librin e Zotit. Vargu i fundit i Shpalljes hyjnore u shpall dhe u shnua m 21 Mars t vitit 632, me far dyert e Shpalljes u vulosn prgjithmon. Tetdhjet dit m pas, m 8 Qershor t po atij viti, i Drguari i Zotit u nda nga ndjeksit e tij dhe kaloi n prani t Zotit. Pas ktij rasti, n 80 ditt e mbetura t jets s tij, historia nuk shnon asnj urdhr ose ndales nga i Drguari i Zotit, qoft doktrinale ose praktike. Islami, pra, u shpall i kompletuar dhe i prsosur, n astin kur i Drguari e emroi Ali ibn Ebu Talibin si pasardhs.


    Zoti i mbuloft me mshir robrit e tij Muhammedin dhe Aliun dhe pjestart e familjes s tyre.


    I Drguari i Zotit tashm mund ta sodiste me knaqsi veprn e tij t kryer dhe ta shihte t ardhmen prplot shpres dhe lumturi. N shpalljen e Aliut si pasardhs t vetin, ai shihte nj vazhdimsi t misionit, pr t cilin kishte punuar me aq mundim pr 23 vite me rradh dhe ishte prballur me aq shum rreziqe. Misioni i tij kishte krkuar sakrifica t panumrta. Tani ai e shihte se e gjith prpjekja dhe sakrificat e tija kishin dhn fryt dhe e dinte se Aliu do ta kontrollonte anijen e Islamit drejt destinacionit t saj, me aftsin e njejt q ai vet e kishte kontrolluar.


    Muhammedi nuk e zgjodhi Aliun pr pasardhs t vetin, thjesht sepse ky i fundit ishte kushriri dhe ndjeksi i tij m i preferuar. Ai nuk e zgjodhi Aliun as pr shkak t cilsive t tija personale. N t vrtet, Muhammedi s`kishte fare t bnte me kt zgjedhje. Koha e shpalljes s dy vargjeve t fundit t Kur`anit (5:70 dhe 5:4), ngjarjet q ndodhn n intervalin kohor mes ktyre dy shpalljeve dhe lidhja logjike ndrmjet tyre, na on drejt nj prfundimi t vetm: zgjedhja e Aliut si pasardhs i Profetit t Islamit ishte nj vendim hyjnor. Ishte vet Zoti q e kishte zgjedhur Aliun dhe Zoti nuk mund ta zgjidhte dik q do t ishte dytsor prnga cilsia. Ai mund ta zgjidhte vetm m cilsorin, m t mirin dhe m t veantin mes tyre, q s`ishte tjetr vese Aliu. Aliu ishte simboli dhe shprehja m e qart e t Vrtets s Islamit, njsoj si kishte qen dshmitar i pari i t Vrtets, kur ajo u shpall nga Profeti. Zoti i bekoft q t dy, bashk me familjet e tyre.
    I Drguari i Zotit e shfrytzoi do mundsi pr t`ua br t qart muslimanve, pozitn e lart t Aliut. N nj thnie shum t famshme t tij, ai thot se pozita e Aliut pran tij ishte e ngjashme me marrdhnien mes Muss dhe Harunit, me dallimin e vetm se Aliu nuk ishte profet. Ky hadith prcillet nga Saad bin Ebu Vakkasi dhe sht i shnuar n Sahihun e Imam Muslimit, si vijon:


    Amir bin Sa`d bin Ebi Vakkasi prcjell nga i ati se i Drguari i Zotit (paqja qoft mbi t) i tha Aliut: Pran meje, ti je njsoj si ishte Haruni pran Muss, por me dallimin q nuk ka m profet pas meje. Rrfyesi thot: Kisha dshir ta dgjoja kt gj drejprdrejt nga Sa`d bin Ebi Vakkasi dhe shkova tek ai. I tregova se `m kishte treguar Amiri (djali i tij), me `rast ai m tha: Po e kam dgjuar. Pastaj i vendosi duart mbi vesh dhe foli srish: N gnjefsha, m`u bfshin t shurdhr t dy vesht.


    Sa`d bin Ebi Vakkasi prcjell se i Drguari i Zotit e la pas Ali ibn Ebu Talibin (kur po nisej pr n Tebuk), me `rast ky i fundit i tha:


    O i Drguar i Zotit! A po m l pas me grat dhe me fmijt? Pas ksaj, i Drguari tha: A s`je i knaqur q t jesh pr mua, si ishte Haruni pr Musn, me dallimin e vetm se nuk ka profet tjetr pas meje?


    Ky hadith sht prcjellur edhe nga Shu`baja me zinxhirin e njejt t transmetimit.


    Amir bin Sa`d bin Ebi Vakkas prcjell nga babai i tij, se kur Muavije ibn Ebu Sufjani e emroi Sa`din pr guvernator, i tha: `far s`t lejon ta mallkosh Ebu Turabin (Aliun)? Ai ia ktheu:


    Kam dgjuar tre gjra nga i Drguari i Zotit pr t dhe po ta dgjoja pr vete ve njrn prej tyre, do t ishte pr mua m e mueshme se devet e kuqe. Kur i Drguari e la pas, teksa po shkonim n ekspedit, Aliu i tha: O i Drguar i Zotit, a po m l pas me grat e me fmijt? I Drguari u prgjigj: A s`je i knaqur q t jesh pr mua, si ishte Haruni pr Musn, me dallimin e vetm se s`ka m profet pas meje?



    Prve ksaj, n ditn e Hajberit e kam dgjuar t Drguarin t thot:


    Do t`ia jap flamurin nj njeriu q e do Zotin dhe t Drguarin dhe t cilin Zoti dhe i Drguari e duan. Ne t gjith po prisnim me padurim, kur i Drguari tha: Thirreni Aliun!


    Ky i fundit erdhi dhe syt i kishin marr ndezje. I Drguari i njomi me pshtymn e tij, ia dha flamurin Aliut dhe at dit Zoti na dha fitore. Rasti i tret ishte kur u shpall vargu:


    Ejani t`i marrim fmijt tan dhe fmijt tuaj, grat tona dhe grat tuaja, veten ton dhe veten tuaj e t`i lutemi Zotit q mallkimi t jet mbi gnjeshtart!(Kur`an 3:61) At dit, i Drguari e morri Aliun, Fatimen, Hasanin dhe Husejnin dhe tha: Zoti im! Kto jan familja ime.


    Hadithi i Profetit n t cilin pozita e Aliut pran tij krahasohet me at t Harunit pran Muss, prshtatet me vargun vijues t Kur`anit t Shenjt:



    (Musa u lut)O Zoti im! Ma zgjero gjoksin, ma lehtso punn e m`i largo pengesat nga e folura, q t m kuptojn. Dhe ma je ndihms nga familja ime, tim vlla Harunin, ma shto fuqin nprmjet atij dhe bje at ta ndaj barrn time me mua: q t t madhrojm Ty pa ndalur e t t kujtojm pa pushim, sepse Ti na sheh gjithmon. (Zoti) tha: U pranua lutja jote o Musa. Dhe vrtet Ne t falm t mira edhe her t tjer m par...(Kur`an 20:25)


    Profeti Musa iu lut Zotit q t`i jepte nj ndihms nga familja e tij. Ai nuk krkoi nj ndihms n mesin e ndjeksve dhe miqve t vet. Ai u lut q vllai i tij Haruni t bhej ndihmsi i tij dhe nj burim fuqie pr t.


    Zoti iu prgigj lutjes s Muss, ia dha vllain e tij Harunin si ndihms dhe e bri at nj burim fuqie pr Musn.
    Edhe Muhammedi, i Drguari i fundit i Zotit, zgjodhi nj ndihms nga familja e tij. Zgjedhja e tij ishte vllai i tij Aliu. Aliu i dha fuqi dhe e ndau me t, detyrn q kishte, si kishte premtuar n darkn e t afrmve shum vite m par, kur ishin mbledhur t part e fiseve Hashim dhe Muttalib.
    Ishte pikrisht Zoti, Ai q e zgjodhi Harunin si ndihms t Muss. Nuk ishte ummeti (populli) i Muss ai q e bri zgjedhjen.


    Dhe Ne caktuam me Musn nj koh prej tridhjet netsh e pastaj i shtuam edhe dhjet t tjera, q t prmbushej koha e caktuar nga Zot` i tij: dyzet net. Dhe Musa e la t vllan Harunin:


    M zvendso tek populli im, vepro mir dhe mos e ndiq rrugn e atyre q bjn trazira. Kur`an (7:142)


    Musa e vendosi t vllan Harunin n krye t popullit dhe nuk e la at pa nj udhheqs, ndonse do t largohej vetm pr dyzet dit nga mesi i tyre. Edhe Muhammedi nuk devijoi nga kjo praktik e t drguarve t Zotit. Ai nuk i la muslimant pa nj prijs dhe pr kt pun e zgjodhi t vllan, Aliun.
    Kshtu iu lut Zotit Musa:


    Zoti im! M fal mua dhe tim vlla! Na prano n mshirn Tnde! Sepse ti je m i Mshirshmi i mshiruesve... (Kur`an 7:151)


    Musa, pra, nuk u lut vetm pr vete. Ai lutej n veanti edhe pr vllain e tij Harunin. Po kshtu, edhe Muhammedi lutej pr veten e tij dhe pr vllain e tij Aliun. Ai gjithnj lutej q mshira e Zotit t ishte mbi t dy dhe mbi familjen e tyre.


    Dhe prap u falm t mira Muss dhe Harunit. Paqja dhe mshira qoft mbi Musn dhe mbi Harunin. Kshtu Ne i shprblejm ata q veprojn drejt. Ata ishin dy robr Tan besimtar. (Kapitulli 37, vargjet 114, 120, 121, 122)


    Zoti e bekoi Musn dhe Harunin dhe n t njejtn mnyr i bekoi edhe Muhammedin dhe Aliun. T katrt ishin njerz t t drejts. Andaj Zoti i shprbleu dhe u drgoi paqe.


    Ndonse Haruni u zgjodh nga Zoti pr t qen pasardhsi i Muss, ai vdiq q n t gjall t tij, duke e krijuar nevojn pr t zgjedhur nj pasardhs t ri, q do t ishte Joshua (Jusha). Njsoj si Haruni, edhe ai u zgjodh nga Zoti dhe n zgjedhjen e tij, nuk ishte populli (ummeti) i Muss ai q u pyet. Pas vdekjes s Muss, Joshua i udhhoqi hebrenjt drejt fitores.


    Parametrat e zgjedhjes s pasardhsit t t Drguarit t Zotit, mund t shihen qart n vargjet e siprprmendura t Kur`anit. Ali ibn Ebu Talibi ishte zgjedhja e Zotit dhe gjith `kishte pr t br Muhammedi, ishte q t shpall formalisht se Aliu do t ishte prijs i muslimanve pas vdekjes s tij. Pikrisht shpallja e ktij fakti ishte arsyeja prse ai i mblodhi njerzit n luginn e Khummit.


    Nj musliman i sotm mund t pandeh se kjo shpallje historike e Profetit duhet t jet ndjekur nga nj hare e prgjithshme n mesin e muslimanve. Mund t duket pak e uditshme, por nuk ishte ashtu. Kishte disa musliman q ishin t lumtur por kishte edhe shum t till q nuk e ndanin kt lumturi. Kta t fundit kishin ushqyer shpresa t tjera dhe kishin krijuar n vete disa ambicje, t cilat nuk prshtateshin dhe aq me at q kishte shpallur i Drguari n Gadir-Khumm. Shpallja e tij, aq e drejprdrejt dhe pa kompromis, i shkatrroi shpresat dhe ambicjet e ktij grupi.


    Por ata nuk u dorzuan dhe menduan nj loj tjetr. Kta njerz filluan t prshprisnin n vesht e arabve se emrimi i Aliut si sundues i muslimanve ishte nj akt q buronte nga ambicja e Profetit pr ta monopolizuar gjith fuqin politike tek familja e tij, gjegjsisht tek hashimitt, duke i ln mnjan gjith fiset e tjera. Ata e prezantonin kt emrim si nj akt t pavarur nga Shpallja hyjnore. Kta persona e kuptuan se sikur t arrinin t`ua turbullonin mendjen arabve dhe t`i shtynin drejt nj lufte pr pushtet, ata vet do t mund ta shfrytzonin rastin dhe t ngadhnjenin. Q nga ai ast, ata filluan t krijonin nj strategji t re q do t`i prshtatej situats s sapokrijuar.


    Kush jan kta njerz? Ata nuk jan identifikuar me emra por ekzistenca e tyre dhe potenciali i tyre pr t krijuar trazira sht konfirmuar n vargun e par (5:70), ku thuhet:


    Dhe Zoti ka pr t t mbrojtur nga njerzit sepse Ai s`i udhzon ata q e mohojn t vrtetn...


    Me sa shihet, Profeti hezitoi fillimisht, duke qen i aft ta parashikoj kundrshtimin masiv t shum arabve ndaj emrimit t Aliut, si sundues t ardhshm t Shtetit Islam. N kt varg, ai sigurohet nga Zoti, se Ai do ta mbroj prej tyre dhe se duhej ta tejkalonte at hezitim t vetin dhe ta shpallte Aliun pr pasardhs.


    Kundrshtimet ndaj shpalljes historike t Gadir-Khummit, ishin n t vrtet, kundrshtime ndaj vet Muhammedit. Megjithat, deri n at ast, kundrshtimet dhe opozita ndaj t Drguarit kishte qen e fsheht dhe nuk trhiqte vmendje. Por shum shpejt pas ksaj ngjarjeje, kjo opozit do t shfaqej hapur, edhe prkundr faktit se ai ishte akoma gjall. Kjo tem do t analizohet n kapitujt n vijim.
    Shokt e Profetit q e kan prcjellur rastin e Gadir-Khumit jan kta:


    Khuzajma bin Thabit
    Sehl bin Sa`ad
    Adij bin Hatim
    Akba bin Aamir
    Ebu Ejub Ensari
    Ebu`l-Haitham bin Taihan
    Abdullah bin Thabit
    Ebu Ja`la Ensari
    Numan bin Exhlan Ensari
    Thabit bin Vadi`a Ensari
    Ebu Fadhala Ensari
    Abdurrahman bin Abd Rabb
    Xhunaida bin Xhanada
    Zejd bin Erkam
    Zejd bin Sherhil
    Xhabir bin Abdullah
    Abdullah bin Abbas
    Ebu Said el-Khudri
    Ebu Dherr el-Giffari
    Selman el-Farisi
    Xhubejr bin Mutim
    Hudhejfe bin Jemen
    Hudhejfe bin Usajd


    Nga historiant q e kan prcjellur ngjarjen e Gadir-Khummit, mund t prmenden Ethir`ud-Dini n veprn Usudu`l-Gabe, Halebiu n veprn Sirat`ul-Halebije dhe Ibn Haxhari n el-Sava`ik el-Muhrika.
    N mesin e dijetarve t hadithit, ata q e kan prmendur ngjarjen jan Muslimi, Nesaiu, Ibn Maxha, Ahmed bin Hanbeli dhe Hakimi.


    1: (shnimi prkthyesit) Ibn Haxhar el-Eskalani sht dijetar tejet i famshm i shkolls shafi`ite t ligjit. Kryevepra e tij sht Feth el-Bari, nj komentim enciklopedik i Sahihut t Buhariut, i prbr nga 18 vllime dhe i prfunduar pas nj pun t gjat prej 25 vjetsh. Kjo vepr pranohet si nj nga komentimet m autoritative t Sahihut t Buhariut.


    38. Ekspedita e Usames


    Zejd bin Harithe kishte qen nj rob i liruar dhe mik i t Drguarit. Ai u vra n betejn e ***`as n vitin 629, n t ciln ishte emruar prijs i ushtris muslimane, kundr romakve. Muslimant e humbn betejn dhe u trhoqn n Hixhaz.



    I Drguari prej kohsh dshironte t`i shlyente kujtimet e hidhura t asaj beteje por kishte pritur nj rast t volitshm pr kt gj. Qkur ishte shprngulur pr n Jethrib (Medine), i Drguari kishte patur nj ritm mjaft intensiv pune. Ai kishte kryer detyra t tilla, t cilat nj grupi t tr njerzish do t`i vinin t vshtira. Q nga haxhxhi i lamtumirs n Mars t vitit 632, ai kishte punuar pa ndalur e pa pushuar. Puna intensive dhe kushtet e vshtira t jetess e patn ndikimin e tyre dhe ai shum shpejt u smur. Kjo smundje do t ishte vdekjeprurse pr t. Ndonse edhe m par kishte prjetuar smundje, asnjher nuk kishte lejuar q smundja ta pengonte nga detyrat e tija si i Drguar i Zotit dhe si prijs i muslimanve.



    asti i tij i shumpritur dukej se kishte ardhur. Profeti e furnizoi dhe e organizoi nj ekspedit t re, e cila duhej ta pushtonte frontin sirian. Prestigji i Islamit ishte shkatrruar n betejn e ***`as dhe kishte ardhur koha pr ta korigjuar kt gj. Si prijs t ekspedits, Profeti e zgjodhi Usamen tetmbdhjet vjear, djalin e Zejd bin Harithes, q kishte rn dshmor n ***`ah. Q t dy, baba e bir, kishin qen tejet t dashur pr Profetin. Por ai nuk i bri ata gjeneral vetm pr shkak t ksaj lidhjeje personale. Ata ishin gjeneral fal aftsive t tyre pr t`i kontrolluar njerzit e tjer dhe pr t`i udhhequr n luft.
    N ditn e 18 t muajit Safar t vitit 11, i Drguari ia dha Usames flamurin e Islamit, e udhzoi hollsisht n lidhje me qllimin e ekspedits dhe i dha disa urdhra n lidhje me mnyrn se si duhej t vepronte. Pastaj urdhroi q t gjith ndjeksit e tij, prve Aliut dhe burrave t tjer t fisit Hashim, t paraqiteshin tek Usameja dhe t shrbenin nn urdhrat e tij. N mesin e tyre, ndodheshin personat m t vjetr, m t pasur dhe m t fuqishm t Kurejshit, si Ebu Bekri, Umari, Abdurrahman bin Aufi, Ebu Ubejde ibn el-Xherrahu, Sa`ad bin Ebi Vakkasi, Talha bin Ubejdullahu, Halid bin Velidi dhe shum t tjer. I Drguari urdhroi q ekspedita n krye me Usamen, t nisej menjher drejt destinacionit t saj.


    Sir William Muir



    Ditn e mrkur, Muhammedin u zun ethet dhe nj kokdhimbje e fort por kt gjendje e tejkaloi shpejt. Mngjesin e ardhshm, ai ndjehej mjaft mir sa ta merrte flamurin e ushtris dhe ta vendoste mbi nj shkop. M pas ia dha flamurin Usames dhe tha: Lufto me kt flamur n emr t Zotit tnd dhe n rrugn e Tij! Kshtu ke pr t`i turpruar e pr t`i vrar ata q s`e besojn Zotin. Pas ksaj, kampi u vendos n Xhorf dhe t gjith ushtart, duke mos prjashtuar as Ebu Bekrin dhe Umarin, u thirrn q t`i bashkangjiteshin ushtris. (Jeta e Muhammedit, Londr, 1877)





    Muhammed Husejn Hajkal


    Muslimant s`qndruan gjat n Medine, pas kthimit nga pelegrinazhi i lamtumirs. Profeti kishte urdhruar mobilizim t menjhershm t nj ushtrie t madhe dhe i kishte urdhruar q t marshonte drejt Damaskut. Me kt ushtri, drgoi edhe nj grup nga muslimant m t hershm, n mesin e t cilve ishin edhe Ebu Bekri dhe Umari. Komandn e ushtris ia dha Usame bin Zejd bin Harithes. (Jeta e Muhammedit, Kairo, 1935)


    Profeti krkoi q ushtria t largohej menjher nga Medineja. Por uditrisht, ushtria nuk dukej shum entuziaste pr t`iu bindur urdhrit t tij. N vend t bindjes, Profeti u ndesh me rezistenc nga disa prej ndjeksve t tij m n z.



    Q at ast, i Drguari duhej t prballej me dy probleme. Njri problem ishte smundja e tij kurse problemi i dyt, rezistenca e ushtris. Ditt e fundit t jets s tij n kt bot, do t karakterizoheshin nga kjo prpjekje dydimensionale.
    Pjestart m t moshuar t Kurejshit reaguan me paknaqsi ndaj emrimit t nj djaloshi 18 vjear n krye t tyre, i cili jo vetm q ishte i ri por ishte edhe djali i nj ish-skllavi. Andaj, n vend q t paraqiteshin pran tij pr detyr, shum prej tyre filluan t`i shmangeshin dhe t vonoheshin qllimisht. Madje disa prej tyre, ishin aq t paknaqur me kt zgjedhje t Profetit, sa e shprehn hapur kundrshtimin e tyre.


    R.V.C. Bodley



    Veteranve nuk u plqente ideja se duhej ta sulmonin ushtrin e frikshme romake, t udhhequr nga nj unak pa shum prvoj ushtarake. Megjithat, Muhammedi nuk e ndryshoi pozitn e tij dhe nuk bri asnj hap prapa. Me kt, ai e themeloi shembullin q do t ndiqej q ather n mesin e muslimanve, sipas t cilit mosha nuk e bnte njeriun nj gjeneral m t mir. Ai e mbolli n mesin e tyre porosin e demokracis, q ata duhej t`ia shpallnin bots. Pa e diskutuar fare emrimin e Usames, ai e thirri djaloshin n xhami dhe ia dorzoi flamurin e Islamit, duke i krkuar t`i sillte lavdi ktij flamuri. (I Drguari, New York, 1946)


    Megjithat, emrimi i Usames nuk ishte arsyeja e vetme prse disa nga shokt e Profetit nuk kishin dshir t niseshin pr n Siri. Kishte edhe arsye t tjera, q i bnin disa nga shokt e tij t besonin se ishte jetike t mbeteshin n Medine, pa dallim se `do t urdhronte i Drguari i Zotit. Usameja e pyeti t Drguarin, n s`do t ishte m mir ta shtynin ekspeditn derisa ai t shrohej, por prgjigja e tij ishte: Jo! Dua t niseni q tani.
    Pas ksaj, Usameja shkoi tek kampi n Xhorf por vetm disa prej shokve t Profetit erdhn pr t`iu bashkangjitur. Ata e dinin se smundja e Profetit kishte krijuar n kriz n shoqrin muslimane dhe u dukej tejet e rrezikshme, q t largoheshin nga Medineja, ndonse u dukej nj gj e sigurt, q t tregonin mosbindje ndaj tij. Ata e vendosn n rradh t par, rregullin e art n fillim siguria dhe pastaj urdhrat e t Drguarit.
    Profeti kishte ethe dhe kokdhimbje t fort por megjithat arriti t shkonte n xhami dhe t`u drejtohej njerzve, n mesin e t cilve ndodheshin edhe ata q nuk i ihin bashkangjitur ushtris akoma. Ai tha:



    O arab! Jeni dshpruar ngase e kam emruar Usamen si gjeneral mbi ju dhe dgjoj se po ngreni dyshime e po pyesni n sht i aft pr t`ju udhhequr n luft. Por un e di se ju jeni t njejtt njerz, q m par, e thonit t njejtn gj pr babain e tij. Pr Zotin, Usameja meriton t jet gjenerali juaj, njsoj si meritonte i ati. Tani bindjuni urdhrave t tij dhe nisuni!


    Betty Kelen



    Pak koh pas haxhxhit t lamtumirs, me ambicjet e tija q po rriteshin drejt veriut, si n nj loj t fatit, Muhammedi organizoi nj ekspedit pr n Siri, duke e vendosur n krye t saj, Usamen, djalin e Zejdit, edhe prkundr kundrshtimeve t disa prej gjeneralve t tij pr moshn e re t Usames, i cili ishte njzet vje. Muhammedi u tha ashpr: Ju ankoheni pr t, njsoj si u ankuat pr babain e tij m par. Por ai e meriton udhheqsin e ushtris, njsoj si e meritonte i ati.
    Muhammedi s`kishte nevoj t`i arsyetonte veprimet e tija m tepr. Ai e vendosi flamurin n duart e Usames por megjithat, ky diskutim e shqetsoi dukshm. (Muhammedi, i Drguari i Zotit)


    Kurdo q ndihej m mir dhe paksa i lehtsuar nga smundja e tij, i Drguari i pyeste njerzit prreth vetes n ishte nisur ushtria e Usames. Ai vazhdoi gjith kohs t`u thoshte se duhej ta drgonin sa m par drejt frontit sirian.
    Pjesa m e madhe e ushtarve t thjesht iu bind urdhrave t Profetit dhe u paraqit pran Usames n Xhorf, por ndjeksit m t rndsishm dhe m t vjetr t Muhammedit nuk e bn nj gj t till. Disa prej tyre mbetn n qytet kurse t tjer, pas insistimeve t t Drguarit, shkuan n Xhorf, vetm pr t`u kthyer srish n Medine, pas nj kohe. Ata vazhduan t lviznin ndrmjet kampit dhe qytetit. Disa prej tyre erdhn n Medine pr t`i marr pajisjet q u mungonin kurse disa t tjer, ve pr t`i ndjekur ndodhit m t fundit. Kishte edhe ca t tjer, q erdhn pr t`u interesuar pr shndetit e t Drguarit. N gjith kt, kishte edhe t till q nuk shkuan fare n kampin ushtarak n Xhorf. Ata mbetn n qytet pr shkak t dashuris pr Profetin, me pretekstin se nuk mund ta linin at, n nj koh kur ishte kaq i smur.


    Por kto shfaqje dashurie dhe dhembshuriendaj tij nuk patn dhe aq ndikim tek vet i Drguari sepse pr t, treguesi i vrtet i dashuris ndaj tij, ishte bindja ndaj urdhrave q i kishte dhn. Ai u urdhroi t niseshin drejt Siris por ata shfaqn nj mosbindje t hapur, n ditt e fundit t jets s tij.


    Betty Kelen



    Smundja e tij u prkeqsua por ai me ngulm e shprfillte smundjen e tij pr hir t Usames, sepse sa m shum q prhapej fjala se Muhammedi ishte i smur, aq m t vshtir e kishte Usameja t`i rekrutonte trupat e tij. Disa nga ata q i ishin bashkangjitur, u kthyen n Medine por dika dihej qart: askush nuk kishte ndrmend t nisej. (Muhammedi, i Drguari i Zotit)


    M n fund ndodhi e pashmangshmja. Muhammedi, i Drguari i fundit i Zotit n tok, vdiq. Prpjekja e tij pr t`i larguar shokt e vet nga Medineja prfundoi me triumfin e ktyre t fundit. Ata nuk u paraqiten pran Usames dhe ushtria nuk u nis pr n ekspedit, derisa ishte gjall Profeti.
    Pr muslimant, do urdhr i Muhammedit sht urdhri i vet Zotit sepse pr ta, ai sht Prcjellsi i Vullnetit dhe i Qllimi Hyjnor. Mosbindja ndaj Muhammedit sht sinonim i mosbindjes ndaj Zotit. Andaj, ata q treguan mosbindje, e fituan paknaqsin e Zotit n llogari t tyre.
    Beteja e ***`as kishte ndodhur n vitin 629 dhe kishte prfunduar me humbjen e muslimanve. I Drguari kishte ndrmend ta pastronte kt njoll t disfats por duhej t kalonin tre vite q ai t`i urdhronte Usames ta pushtonte frontin sirian, si shpagim pr katastrofn e ***`as. Koha e zgjedhur pr ekspeditn e Usames krijon nj sr pyetjesh. Prse i Drguari nuk e organizoi kt ekspedit n 3 vjett e kaluar? Prse vendosi q ajo t drgohej pak koh para vdekjes s tij? Prse prnjher u b kaq e rndsishme pr t q shokt e tij dhe ushtart, t largoheshin nga Medineja? Si prmendm edhe m sipr, q nga haxhxhi i lamtumirs, gjendja shndetsore e t Drguarit kishte filluar t tregonte shenja prkeqsimi. Dy muaj m pas, gjendja e tij u prkeqsua edhe m, pr t prfunduar me vdekjen e tij disa dit m von.



    Prve ksaj, si prmendm m sipr, i Drguari u tregoi muslimanve n m shum raste, se nuk i kishte mbetur edhe shum koh pr t jetuar n kt bot. Historiani i famshm Taberiu, i prcjell fjalt e Abdullah ibn Abbasit, i cili thot: (Dy muaj pas haxhxhit t lamtumirs) i Drguari na tha se mbase do t vdiste pas nj muaji. (Historia e Taberiut, vll.2, fq.435)
    Prcillet gjithashtu se nj nat, i Drguari shkoi n varrezat el-Baki, i shoqruar nga shrbetori i tij. Pasi u lut pr t vdekurit, tha: Ata jan m mir se t gjallt. Shpejt kan pr t`u shfaqur shum t liga t reja dhe secila do t jet m e frikshme dhe m e shmtuar se tjetra.
    N njrn an, i Drguari flet pr vdekjen e tij dhe e parashikon shfaqjen e t ligave t reja kurse n ann tjetr, krkon me ngulm q shokt e tij t largoheshin nga Medineja pr n Siri.


    N nj koh kur vdekja po i afrohej, `do t ishte m me rndsi pr t Drguarin? T krkonte hakmarrje pr vrasjen e nj miku t vrar tre vite m par, n nj front t largt ose ta mbronte Shtetin e Medines dhe shoqrin muslimane nga trazirat e reja, q sipas tij, po afronin.
    Prgjigja e qart e ksaj pyetjeje na l t kuptojm se nse vdekja e Zejdit kishte mundur t priste tre vite, ajo mund t priste edhe m. Nuk ka dyshim se siguria e Shtetit t Medines dhe e shoqris muslimane ishte shtja m e rndsishme. Sipas ksaj logjike, i Drguari do t duhej ta vendoste ushtrin n Medine dhe n rrethinat e saj, n vend q ta drgonte n nj front t largt.


    Por me sa duket, i Drguari nuk mendonte kshtu. Pr t, nuk kishte asgj m t rndsishme at ast, sesa t`i drgonte shokt e tij n Siri, jo vetm jasht Medines por edhe jasht Arabis. Kur vrejti se ata nuk u bindeshin urdhrave t tij, i mallkoi. Sipas asaj q prcillet n veprn Kitab el-Milal ven-Nihal (fq.8), ai tha: Ushtria e Usames duhet t niset menjher. Zoti i mallkoft ata q nuk shkojn me t!


    Kjo ishte hera e par q Muhammedi, i Drguari i Mshirs dhe Mshira pr njerzimin, e mallkonte dik. Para ksaj, ai kurr s`e kishte mallkuar ndonj njeri, madje as armiqt e tij m t prbetuar si Ebu Xhehli dhe Ebu Sufjani. Ai nuk i mallkoi as njerzit e Taifit kur ata e przun me gur nga qyteti i tyre. Prve ksaj, n t kaluarn, kur dikush nuk mund t shkonte n betej, ai kurr nuk i kishte br shtypje dhe i kishte lejuar t qndronte n shtpi. Por n ekspeditn e Usames, ai s`kishte dshir t dgjonte arsyetime prej askujt. Urdhrat e tij pr t`iu bashkangjitur ushtris s Usames ishin t prer, t pandryshueshm dhe pa kompromis.
    N astet e fundit t jets s tij, nj njeri gjithmon ka dshir t`i ket pran njerzit dhe miqt e tij. Ai dshiron dhe shpreson q pas vdekjes s tij, ata t marrin pjes n varrim, t luten pr t dhe ta ngushllojn familjen e tij. Por n kundrshti me t gjitha normat n nj rast t till, Muhammedi po bnte gjithka pr t`i larguar ndjeksit dhe miqt e tij nga Medineja. Ai nuk dshironte q ndonjri t mbetej pran tij. Muslimant sunnit pretendojn se Muhammedi, Profeti i Islamit, nuk e emroi pasardhsin e tij dhe me kt, ia la shoqris muslimane zgjedhjen e tij. N sht kshtu, ather urdhrat e Profetit q shokt dhe ndjeksit e tij t largohen nga Medineja, n nj koh kur ai ishte duke vdekur, duken tejet kundrthns.


    Ishte m se e qart se Profeti po vdiste. Edhe vet e kishte thn kt gj disa her tashm. Sipas ksaj, kishte ardhur koha q ndjeksit e tij t mblidheshin e ta caktonin sunduesin e ardhshm. Por Profeti insiston q ata t shkonin n nj vend, qindra kilometra larg tij dhe larg Medines. Sikur ai t kishte dashur q ata ta zgjidhnin pasardhsin e tij nprmjet bisedimeve, a do t`u urdhronte vall t largoheshin nga Medineja? Ai vet e kishte paralajmruar shoqrin islame se ajo rrezikohej nga t liga t reja. A nuk do t duhej athere, q t`u krkonte ndjeksve t tij t qndronin n Medine, pr ta mbrojtur Islamin nga kto rreziqe? N fund t fundit, kush do ta mbronte shoqrin muslimane nga rreziqet, n jo ndjeksit e tij?


    Kur t mendohet se i Drguari e dinte se do t vdiste, ai duhej t mos e kishte prgatitur fare ekspeditn e Usames. N vend t ksaj, ai duhet t`u kishte sugjeruar ndjeksve t tij q t prgatisnin nj strategji, nprmjet t cils do t`i shmangnin kto t liga dhe rreziqe q po shfaqeshin n horizontin e Medines.
    Por Muhammedi nuk bri dika t till. N t vrtet, ai e bri t kundrtn e ksaj. Ai u urdhroi ndjeksve t vet q t largoheshin nga Medineja, me nj ton t ashpr, si kurr m par. Mos vall kjo do t thoshte se vet ndjeksit e tij ishin ata, t cilt ai i shihte si autor potencial t ktyre t ligave q i kanoseshin shoqris muslimane?


    Siguria dhe shptimi i muslimanve varej nga bindja e skajshme e tyre ndaj urdhrave t t Drguarit. N astin q treguan mosbindje ndaj urdhrave t tij, ata e hapn dern e t gjitha t ligave dhe rreziqeve.


    Po t shihet konteksti i ktyre ngjarjeve, duket se Muhammedi kishte arsye shum t rndsishme pr ta shtyre ekspeditn e Usames deri n astet e fundit. M par, ai n mnyr t qart kishte thn dhe kishte prsritur se Ali ibn Ebu Talibi duhej t ishte pasardhsi i tij. Megjithat, ai ishte i vetdijshm pr pranin e nj antipatie t ndjeksve t tij ndaj Aliut.


    I Drguari i Zotit e dinte se grupi q ishte kundr Aliut, ishte tejet i fuqishm dhe i kujdesshm. Prandaj ishte i bindur se sikur t ishin larg Medines pjestart e ktij grupi, Aliu do t mund ta trashgonte pa ndonj penges. Qllimi i vrtet, pra, i ekspedits s Usames, ishte drgimi jasht Medines, i t gjith atyre q do t mund ta sfidonin vendosjen e Aliut si Kalif. I Drguari shpresonte se n munges t ndjeksve t tij n Medine, Aliu do ta merrte lehtsisht n dor pushtetin dhe derisa t ktheheshin ata, do ta vendoste kontrollin e tij mbi qeverisjen e vendit.


    Ekspedita e Usames, pra, ishte preludi i transferimit t pushtetit prej Muhammedit tek pasardhsi i tij, Ali ibn Ebu Talibi.
    Por shokt e Profetit nuk do t largoheshin nga Medineja. Duke qndruar n Medine, ata e sfiduan vet Profetin, duke i shprfillur madje edhe mallkimet e tija. Ata e dinin se sikur Aliu ta merrte qeverisjen n dor, ata do t`i humbnin prgjithmon frert e pushtetit. Pr kt arsye, ata ishin t vendosur q ta parandalonin me do kusht nj gj t till. Ata nuk kishin ndrmend ta rrezikonin fuqin e tyre.


    Pr rivlersimin e episodit me ekspeditn e Usames, lexuesi duhet t`i ket parasysh pikat n vijim:


    1. Beteja e ***`as kishte ndodhur n vitin 629. N vern e vitin 632, fronti sirian ishte i qet dhe nuk kishte kurrfar rreziku pr nj sulm ndaj Medines nga veriu. N t vrtet, nuk kishte madje as thashetheme pr ndonj sulm fardo, q do t`i drejtohej Hixhazit. Por edhe prkundr ksaj, i Drguari krkonte me padurim ta drgonte ushtrin drejt Siris.


    2. Ekspedita e Usames, s paku n dukje, kishte pr qllim ta ngrinte moralin e muslimanve pas betejs s ***`as dhe t`i dnonte ata q e kishin e vrar babain e Usames, Zejd bin Harithen. I Drguari e ngarkoi Usamen q ta shpaguaj vdekjen e babait t tij. Por edhe Xhafer ibn Ebu Talibi, martiri me krah zogu i Islamt dhe njherit vlla i Aliut, ishte vrar n kt betej. Megjithat, Profeti nuk e drgoi Aliun ose ndonj pjestar tjetr t fisit Hashim me kt ekspedit. T gjith i mbajti n Medine.


    3. Edhe prkundr smundjes s tij t rnd, i Drguari ngulmonte q ushtria t nisej drejt Siris. Ai ua preu shkurt disave prej ndjeksve t tij, q shfaqnin interesim pr gjendjen e tij shndetsore dhe u urdhroi prer q t niseshin me Usamen.


    4. N kt ekspedit, Usame bin Zejdi ishte vendosur n krye t disa shokve t Profetit, q ishin mjaft t moshuar sa pr t qen gjyshr t tij. N mesin e tyre ishin Ebu Bekri, Umari, Osmani, Ebu Ubejde el-Xherrahu, Abdurrahmn bin Aufi dhe shum t tjer. Me kt, i Drguari, pak koh prpara vdekjes s tij, e theksonte principin se muslimant nuk duhet ta konsideronin nj njeri si t denj pr prijs, vetm ngase ishte i moshuar.


    5. Nse ka nj njeri t kualifikuar pr t qen prijs, ather njerzit q s`i prmbushin standardet nuk kan `krkojn. Ky ishte themeli i kundrshtimit t shokve t Profetit ndaj udhheqsis s Usames. I Drguari pajtohej se vetm personi m i kualifikuar meritonte t`i jepej autoriteti. Por ai insistonte se Usameja ishte m i kualifikuari n mesin e tyre edhe prkundr moshs s tij t re.


    6. Sunnitt thon se i Drguari konsultohej shpesh me ndjeksit e tij dhe se kjo e bnte qeverisjen e tij nj demokraci t vrtet. sht m se e vrtet se ai konsultohej me ta her pas her, n shtje dytsore. Por edhe prkundr ksaj, ishte ai vet q vendoste m n fund. N Hudejbije, Umar ibn Hattabi ishte udhheqs i opozits ndaj t Drguarit, derisa ky i fundit bnte negociata paqeje me pagant. I Drguari thjesht i shprfilli kundrshtimet e Umarit dhe e nnshkroi marrveshjen e paqes. M pas, dijetart sunnit, shpjegojn se i Drguari i kishte shprfillur kundrshtimet e Umarit sepse ishte duke vepruar me urdhr t prer t Zotit. Plotsisht kan t drejt! Por emrimi i Usames si gjeneral i ushtris s`kishte t bnte fare me urdhrin hyjnor dhe Profeti mund ta trhiqte vendimin e tij, pas gjith atyre kundrshtimeve. Por ai nuk pranoi as t diskutonte me ta mbi kt shtje, e jo m t konsultohej.


    7. Urdhrat e t Drguarit, q ndjeksit e tij t shrbenin nn komandn e Usames dhe t largoheshin nga Medineja pr n Siri, ishin tejet t prer. Por ata nuk u nisn dhe ai vdiq. Me kt, ata ia arritn qllimit t tyre, q s`ishte tjetr vese t ishin t pranishm n Medine, kur ai t vdiste.


    8. Ndjeksit e Profetit, t cilt duhej t paraqiteshin tek gjenerali i tyre Usameja, tregonin mosbindje ndaj urdhrave t tij n nj koh kur ai ishte akoma gjall. Nse ata mund t bnin nj gj t till n t gjall t tij, fare leht mund t`i shprfillnin urdhrat e tij n lidhje pasardhsin, pasi t kishte vdekur. Ata i vendosn ambicjet dhe interesat e tyre para urdhrave dhe dshirave t t Drguarit t Zotit.


    39. Ebu Bekri si Imam n namaz


    Historiant sunnit pretendojn se kur Muhammedi, pr shkak t smundjes s tij, nuk mundej m t merrte pjes n namazet publike, ai i urdhroi Ebu Bekrit q t`i udhhiqte namazet. Kt gj, ata e prdorin si nj argument pr t treguar se ai dshironte q Ebu Bekri t ishte pasardhsi i tij.
    Rrfimet n lidhje me kt gj, prcillen n shum versione. Sipas njrit version, Bilalli erdhi pr ta pyetur t Drguarin, n do t`i udhhiqte namazet. I Drguari i tha:


    Jo, thuaji Ebu Bekrit le t`i udhheq namazet!



    Ky tregim ka nj version t dyt, sipas t cilit, i Drguari e pyeti njfar Abdullah bin Zama`a se ku gjendej Ebu Bekri. Ibn Zama`a e krkoi Ebu Bekrin por nuk e gjeti dot. Pastaj e gjeti Umarin dhe i tha q ta udhhiqte namazin. Por kur Umari e recitoi tekbirin (Allahu Ekber), i Drguari e dgjoi dhe tha:


    Jo, jo! Zoti dhe besimtart e ndalojn kt gj. Thuaji Ebu Bekrit t`i udhheq!


    Versioni i tret thot se i Drguari i pyeti ata prreth vetes n kishte ardhur koha e namazit. Ata i than se kishte ardhur dhe ai u krkoi q t`i thonin Ebu Bekrit t`i udhhiqte njerzit n namaz. E shoqja Aisheja tha se babai i saj ishte nj njeri i prekshm, q do t qante po ta shihte t zbrazur vendin e tij n xhami dhe askush nuk do t mund t`ia dgjonte zrin gjat namazit. Por i Drguari insistoi q Ebu Bekri t ishte imam gjat lutjeve.
    Npr librat e historis ka shum tregime t tilla dhe t gjith thon se Ebu Bekri i udhhoqi njerzit gjat namazit, n ditt e fundit t jets s t Drguarit.


    Muhammed ibn Ishak



    Ibn Shihabi thot se Abdullah bin Ebu Bekri ka prcjellur nga i ati, i cili e ka dgjuar Abdullah bin Zama`an t thot: Kur i Drguari ishte i smur rnd dhe un me disa musliman isha me t, Bilalli e thirri n namaz dhe ai (i Drguari) na tha q ta gjenim dik q do t`i udhhiqte njerzit. Un dola jasht dhe aty ishte Umari me disa njerz, por Ebu Bekri nuk ishte. I thash Umarit t`i udhhiqte njerzit n namaz dhe ai pranoi. Por kur thirri Allahu Ekber, i Drguari ia dgjoi zrin, ngase kishte nj z t fuqishm, dhe pastaj pyeti se ku ishte Ebu Bekri, duke thn dy her: Zoti dhe muslimant e ndalojn nj gj t till. Pastaj un u drgova tek Ebu Bekri dhe ai erdhi pasi Umari e kishte mbaruar namazin dhe i udhhoqi njerzit n namaz. Umari m pyeti se `dreqin kisha br, duke thn: Kur m the t udhhiqja n namaz, un mendova se i Drguari ta kishte urdhruar kt gj. Po t mos ishte ashtu nuk do t bj nj gj t till. Un i tregova se i Drguari s`m kishte thn nj gj t till por se kur nuk e gjeta dot Ebu Bekrin, mendova se Umari ishte m i merituari n mesin e atyre njerzve pr t`i udhhequr n namaz. (Jeta e t Drguarit t Zotit)



    Ajo q kemi prcjellur m sipr sht shnimi m i hershm historik n lidhje me rrfimin se Ebu Bekri ishte imam n namaz. Prcjellsi i ksaj ngjarjeje sht Abdullah bin Zama`a. Ai vet thot se i Drguari i krkoi q t gjente dik domethn kdo q t jet, q do t`i udhhiqte njerzit n namaz. I Drguari nuk e prmend Ebu Bekrin. Edhe m pas, kur ai i ndaloi Umarit t`i udhhiqte njerzit n namaz, ai nuk i urdhroi Ebu Bekrit t bnte nj gj t till. Ai thjesht pyet se ku sht Ebu Bekri.
    Abdullah bin Zama`a mendonte se Umari, n mesin e atyre njerzve, meritonte t`i udhhiqte njerzit n namazin e tyre. Por i Drguari nuk pajtohej me kt.


    Sir William Muir



    Prcillet se nj dit Ebu Bekri nuk ishte prezent kur u thirr ezani nga Bilalli dhe Umari, i cili gabimisht mendonte se Muhammedi i kishte urdhruar atij q t`i udhhiqte njerzit n namaz, u ngrit n kmb dhe me zrin e tij t fuqishm, thirri I madh sht Zoti, pr t filluar me namazin. Muhammedi, i cili e dgjoi kt nga dhoma e tij, thirri me sa kishte fuqi: Jo! Jo! Jo! Zoti dhe t gjith besimtart ndalojn nj gj t till! Askush prve Ebu Bekrit! Mos lini q dikush tjetr t`i udhheq njerzit n lutje prve atij! (Jeta e Muhammedit, Londr, 1877)


    Si shprehm edhe m sipr, sipas historianve sunnit, qllimi prse i Drguari i urdhroi Ebu Bekrit t`i udhhiqte njerzit gjat namazit, ishte q ta promovonte si pasardhs t vetin.



    Realisht, sht m se e mundur q Ebu Bekri t`i ket udhhequr njerzit n namaz gjat jets t t Drguarit. Ajo q, megjithat, nuk sht e qart, sht pyetja, n e bri kt gj Ebu Bekri, si pasoj e urdhrit t Profetit ose s paku, pas miratimit t tij.
    Pretendimi se Ebu Bekri i udhhoqi njerzit n namaz me urdhrin e t Drguarit sht vrtet i dyshimt, kur t mendohet se ai ishte nj ushtar i caktuar pr t qen n ushtrin e Usames. I Drguari i kishte urdhruar t largohej nga Medineja, pr t`u paraqitur tek komandanti i tij n Xhorf, gj q Ebu Bekri kurr nuk e bri.



    Edhe sikur t pranojm pr nj ast se i Drguari urdhroi q Ebu Bekri ta bnte detyrn e imamit, akoma nuk sht e qart se si kjo gj u konsiderua nj nominim i Ebu Bekrit pr pozitn e pasardhsit. N fund t fundit, vet Ebu Bekri bashk me Umarin dhe me Ebu Ubejden, kishin shrbyer nn komandn e Amr ibn Asit n ekspeditn Dhat es-Salasil dhe q t tre ishin rradhitur n namaz, nn udhheqsin e Amrit, pr jav t tra. Amr bin Asi ua kishte br t qart se ai ishte udhheqsi i tyre, jo vetm n aspektin ushtarak por edhe fetar.
    Si prmendm, muslimant sunnit pretendojn se i Drguari e zgjodhi Ebu Bekrin pr t`i udhhequr njerzit n namaz sepse dshironte q ky i fundit t ishte pasardhsi (kalifi) i tij.



    Ibn Haxhar Mekkiu, nj historian sunnit, n librin e tij Tathir el-Xhenan (fq.40) shkruan:


    Ebu Bekri i udhhoqi muslimant n namaz (sipas urdhrit t t Drguarit). Andaj, pranohet me koncensuz nga dijetart se Kalifati i tij ishte me miratimin e t Drguarit.



    Por kta sunnit t njejt jan ata q thon se udhheqja e muslimanve n namaz nuk sht nj merit e veant, q krkon nj kualifikim t caktuar. N kt drejtim, ata mbshteten n hadithin e mposhtm, t prcjell nga Ebu Hurejreja prej t Drguarit t Zotit:
    Namazi sht nj obligim pr ju dhe ju mund ta falni at pas do muslimani, qoft ai edhe fasik (njeri q kryen mkate t mdha).
    Sipas asaj q thuhet m sipr, nj fasik sht po aq i kualifikuar pr t qen imam n namaze, sa `sht nj shenjtor. N aspektin e t qenit imam n namaz, shenjtori i pastr dhe mkatari jan t barabart.


    John Alden Williams



    Bindja dhe t dgjuarit e Imamit dhe t Prijsit t besimtarve sht nj obligim, qoft i virtytshm ose nj njeri prplot vese, qoft ky i ardhur n at pozit me pajtimin e njerzve ose me an t shpats. Lufta e shenjt sht efektive deri n Ditn e Gjykimit dhe njeriu nuk ka t drejt t ndahet nga Prijsi i besimtarve, qoft ai i virtytshm ose krejtsisht i pamoralshm. Ndarja e pres s lufts dhe ushtrimi i dnimeve t parapara nga ligji, i takon vetm Imamit (prkthyesi:n kt rast nnkuptohet Kalifi dhe jo Imami n kuptimin shiit). Askush nuk ka t drejt ta kritikoj Prijsin ose ta kundrshtoj at. Dhnia e paras s zeqatit ktyre njerzve, sht e lejuar. Kushdo q e paguan zeqatin, e ka kryer obligimin e tij, qoft Prijsi i virtytshm ose i pamoralshm. Namazi me xhemaat pas Prijsit ose pas personit q ai e ka caktuar, sht i vlefshm dhe i plot, duke prfshir q t dy sexhdet. Kushdo q i prsrit kto sexhde po sjell risi n fe, duke u larguar nga Tradita e Profetit. Pr nj njeri t till, s`ka kurrfar vlere as namazi i t premtes, prderisa nuk beson n lutjen bashk me Prijsit, qofshin ata t mir ose t lig. Tradita e Profetit sht q t bhen dy sexhde me ta dhe pastaj t konsiderohet e kryer kjo pun. Sa i prket ksaj, le t mos ket kurrfar dyshimi n zemrat tuaja. (Disa doktrina esenciale hanbelite nga nj fetva n lidhje me shtjet e civilizimit islamik, fq.31, 1971)


    Sipas verdiktit hanbelit, t prcjellur m sipr, gjithsecili ka t drejt t`i udhheq muslimant n namaz. Sipas ksaj, Ebu Hurejreja dhe Ebu Sufjani jan po aq t kualifikuar pr nj gj t till, sa edhe Ebu Bekri.



    Ky mendim u formulua nga gjeneratat e mvonshme t muslimanve. I vetmi person q nuk pajtohej me kt gj, ishte Muhammedi, Prcjellsi i Porosis s fundit hyjnore pr njerzimin. Ai e konsideronte Umarin t pakualifikuar pr t`i udhhequr njerzit n namaz dhe i ndaloi ktij t fundit nj gj t till.
    Muslimant shiit e konsiderojn t falsifikuar thnien t ciln Ebu Hurejre ia ka mveshur t Drguarit t Zotit, n lidhje me at se qenka e lejuar t falet namazi pas kujtdo q t jet, qoft edhe fasik. Ata thon se nj Imam duhet t jet:


    - musliman
    - mashkull
    - i rritur
    - me mendje t shndosh
    - i drejt
    - i ditur
    - i njohur si nj njeri me karakter t mir


    Rrfimi se Ebu Bekri i ka udhhequr muslimant n namaz, q n t gjall t Profetit, mund t jet i sakt ose i gabuar. Po t jet i sakt, kjo do t thot se ai ka kryer nj detyr, t ciln sipas Ebu Hurejres dhe sipas juristve dhe dijetarve sunnit, do t mund ta kryente gjithkush. Kjo ishte nj detyr q atij nuk i falte nj status t veant. Po t jet i gabuar ky rrfim, ather do t thot se ai kurr nuk i udhhoqi muslimant n namaz, n kohn kur ishte gjall i Drguari i Zotit.
    Por sikur ky rrfim t jet i sakt, ather do t thot se namazi i falur pas Umar ibn el-Hattabit sht i pavlefshm. Vet i Drguari thot se Zoti nuk dshiron q Umari t bhet imam n lutje. Insistimi i Umarit pr ta marr prsipr rolin e imamit n namaz, para ose pas vdekjes t t Drguarit, nuk i bn kto lutje, m shum t pranueshme pr Zotin.

    Vazhdon...

  13. #13
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-07-2019
    Vendndodhja
    Ballsh
    Postime
    117
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Pr: Ritregim i historis s Islamit dhe muslimanve

    40. Testamenti i pashkruar i t Drguarit t Zotit


    Islami ishte qllimi i jets dhe i ekzistencs s Muhammedit, t Drguarit t bekuar t Zotit pr njerzimin. Ai u drgua n bot pikrisht pr ta shpallur Islamin. Pr ta prhapur porosin e ksaj feje, atij iu desh t luftoj kundr rreziqesh t panumrta, t cilat do t`i kalonte t gjitha. Ai e bri Islamin t aft pr t mbijetuar, fal sakrificave t mdha q u bn pr t. Themeli Islamit dhe sistemi i tij i vlerave ishin pr t si nj kopsht, t cilin e kishte kultivuar me gjakun e t dashurve t tij.
    far mund t ishte m e logjikshme pr t Drguarin sesa t ndrmerrte hapa pr ta garantuar sigurin dhe mbijetesn e Islamit? `mund t ishte m e natyrshme pr t, sesa t dshironte q Islami t ishte i pathyeshm? Pikrisht pr kt qllim, ai vendosi t`i ruante interesat afatgjata t Islamit, me aq sa ishte n fuqit e tija, duke shkruar nj testament.



    A mund vall t mendohet se Muhammedi do ta shprfillte nj detyr t nj rndsie kaq t madhe pr ndjeksit e tij? Nj amanet i fundit, nj testament i t Drguarit t Zotit, n t cilin do t shpreheshin qart dhe prer urdhrat e tij pr transferimin e pushtetit nga ai tek pasardhsi, ishte nj nevoj jetike e Islamit. Andaj, pak para vdekjes s tij, ai u urdhroi shokve t tij t mblidheshin dhe u krkoi t`i sillnin nj pend, letr dhe boj, q t mund t diktonte nj manifest pr shoqrin muslimane, q do ta mbronte kt t fundit nga devijimi dhe do ta ruante nga prarja.
    Ishte kjo nj krkes m se e arsyeshme pr nj njeri n prag t vdekjes. Por srish ai u ndesh me mosbindje. Nj grup nga ndjeksit e tij nuk donte q ai t shkruante nj testament.


    N vllimin e par t veprs s tij Sahih, Imam Buhariu shkruan: Umari tha:


    T Drguarin e Zotit e kan kapluar dhimbjet. Ne s`kemi nevoj pr testament. E kemi tashm Librin e Zotit dhe ai na mjafton. (fq.25)



    N vllimin e dyt t po t njejts vepr, Buhariu e prcjell srish t njejtin incident, si vijon: I Drguari tha:


    M sillni nj cop letre. Do t`ju shkruaj dika n t, q s`do t`ju lr t dvijoni. Por t pranishmit filluan t diskutonin mes veti. Disa prej tyre than se i Drguari i Zotit po fliste n kllapi. (fq.121)



    Ktu Buhariu ka br nj prpjekje pr ta fshehur identitetin e Umarit, pas fjalve disa prej tyre. Por Shejh`ud-din Khaffaxhiu, nj historian sunnit, tregohet m pak i matur n kt drejtim dhe thot: Umari tha:


    I Drguari i Zotit flet prart. (Nisam`ur-Rijadh, vll.4, fq.278)



    T thuash se i Drguari i fundit dhe m i madh i Zotit pr njerzimin, flet prart, sht nj shprehje krejtsisht e pakujdeshme dhe e pamenduar pr nj musliman. A do t ishte vall e mundur q Sjellsi dhe Msuesi i porosis s fundit hyjnore pr njerzimin, t fliste prart? Dhe pr m tepr, `ishte aq e palogjikshme dhe e iracionale n krkesn e tij pr t shkruar nj testament?



    Fjalt e panevojshme dhe t paarsyeshme t Umarit shkaktuan nj diskutim ndrmjet t pranishmive n dhomn e t Drguarit. Disa prej tyre thonin se duhej t`i bindeshin Msuesit t tyre dhe t sillnin letr, boj dhe nj pend. T tjert, q ishin shumic, e prkrahn Umarin dhe nuk lejuan q t silleshin gjrat e nevojshme pr shkrim. Diskutimi u b aq i pakndshm dhe i zhurmshm, sa i Drguari u krkoi q t dilnin jasht e ta linin t qet.
    N Sahihun e tij, Buhariu shkruan: Kur smundja e t Drguarit u prkeqsua, ai tha:


    M sillni letr q t mund t shkruaj pr ju nj testament, i cili s`do t`ju lr t devijoni pas vdekjes sime. Umar ibn el-Hattabi tha: Jo. Kto jan fjal t pakuptimta. Neve na mjafton Libri i Zotit. Nj tjetr njeri tha: Duhet t sjellim letr. Pastaj filloi nj znk dhe i Drguari tha: Dilni jasht!



    Mosbindja e Umarit ndaj t Drguarit t Zotit i kishte polarizuar ndjeksit e ktij t fundit, n dy grupe. Pikrisht n kt ast filloi ndarja n shoqrin muslimane. Kjo, me shum gjasa, ishte hera e fundit q i Drguari i Zotit po shprehte nj dshir para ndjeksve t tij. Por ata nuk ia plotsuan. Ai ishte i shqetsuar nga ky kundrshtim i hapur por mbase jo dhe aq i befasuar. Kjo nuk ishte hera e par q ata shfaqnin mosbindje. Ekspedita e Usames i kishte maskuar tashm t tillt.


    Sir William Muir



    At ast, duke e njohur Umarin dhe disa prej ndjeksve t tij m n z, q ndodheshin n dhom, ai (Muhammedi) tha: M sillni boj dhe letr, q t mund t shkruaj pr ju nj gj, q s`do t`ju lr t devijoni asnjher. Umari tha: S`sht i vetdijshm se `thot. A s`na mjafton neve Kur`ani? (Jeta e Muhammedit, Londr, 1877)


    Muhammed Husejn Hajkal



    Ndrsa ishte i kapluar nga ethet dhe i rrethuar nga vizitor t shumt, Muhammedi krkoi nj pend, boj dhe letr. Ai tha se do t diktonte dika pr t mirn e ndjeksve t tij, duke i siguruar se sikur t`i ndiqnin kto kshilla, kurr nuk do t devijonin. Disa prej tyre mendonin se, ngase Profeti (paqja dhe mshira e Zotit qoft mbi t) ishte i smur rnd dhe ngase ata e kishin Kur`anin tashm, nuk kishte nevoj pr shkrime t mtejme. Prcillet se ky ishte mendimi i Umarit. T pranishmit s`u morrn vesh dot ndrmjet veti n lidhje me kt shtje. Disa thonin se duhej t silleshin materialet pr shkrim dhe t shkruhej ajo q do t diktonte Profeti. T tjer thonin se shkrime t tjera prve Librit t Zotit do t ishin t teprta dhe t panevojshme. Muhammedi u krkoi t dilnin, duke thn: Juve s`ju ngjan t ziheni n pranin time. Ibn Abbasi kishte droje se muslimant do t humbnin dika me rndsi, po t mos silleshin materialet e shkrimit por Umari ishte i palkundur n vendimin e tij, i cili mbshtetej n fjalt e Zotit: Dhe asgj s`kemi ln mnjan, n kt Libr (Jeta e Muhammedit, Kairo, 1935)


    N nj artikull t titulluar Ikbali dhe politika islame, t botuar n numrin e muajit Prill t vitit 1946, n revistn Muslim news international n Karai t akistanit, autori Xhemilud`din Ahmet, shkruan:



    Pyetja me t ciln prballen vendet muslimane sht: A sht i aft Ligji Islam pr t evoluar? Nj pyetje kjo, e cila do t krkoj nj prpjekje t madhe intelektuale dhe q pa dyshim do t gjej nj prgjigje pozitive, sikur bota islame t merret me kt pyetje n stilin e Umarit, q sht mendja e par e pavarur dhe kritike e Islamit dhe q n astet e fundit t jets s Profetit, e pati guximin moral pr t thn: Libri i Zotit nga mjafton


    S`ka dyshim se autori i prcjellur m sipr, sht tejet krenar pr guximin moral t Umarit. Muhammedi, i Drguari i Zotit, ishte n shtratin e vdekjes dhe mbase i kishin mbetur vetm disa or jet. Pikrisht ky ishte asti kur Umari kishte vendosur ta tregonte guximin e tij moral. N Hudejbije, kur i Drguari i urdhroi t`i drgonte nj porosi Kurejshit n Mekke, ai kishte refuzuar, duke thn se nuk kishte asknd n qytet, q do t mund ta merrte nn mbrojtje dhe se po t shkonte i pambrojtur, do ta vrisnin. Prve ksaj, kur u nnshkrua marrveshja e Hudejbijes, Umari, i prir nga dashuria e tij pr Islamin, e kundrshtoi hapur t Drguarin e Zotit. Dhe tani, kur i Drguari ishte n shtratin e vdekjes, kjo dashuri e njejt u shfaq srish dhe e bri at q ta pengonte t Drguarin e Zotit nga t shkruarit e nj gjje, q sipas tij, do ta rrezikonte autoritetin e Librit t Zotit.



    Nse kjo ishte arsyeja e kundrshtimit t Umarit, ather do t thoshte se, sipas tij, Muhammedi do ta sfidonte autoritetin e Librit t Zotit. Por si mund ta dinte Umari nj gj t till? Sikur t Drguarit t`i lejohej nj testament, fjalt e para t dala nga goja e tij, do t tregonin, n fliste ai prart dhe pa qen i vetdijshm, si kishte thn Umari.
    Ndoshta autori i artikullit t msiprm, Xhemilud`din Ahmed, nuk e kishte t qart se Umari po e prdorte mendjen e tij t pavarur dhe kritike kundr vet autoritetit t Kur`anit, i cili thot:


    sht caktuar q kur t`i afrohet vdekja ndonjrit nga ju, n ka pasuri pr t ln, t`u lr prindrve e t afrmve, n nj mas t arsyeshme. Ky sht nj obligim pr ata q i druhen Zotit. (Kur`an 2:180)


    Por ekziston edhe mundsia, q Umari t`i jet kundrvn t Drguarit t Zotit, jo nga frika se ky i fundit, n momentet e fundit t jets s tij, do ta shkatrronte veprn e tij jetsore (Islamin) duke thn dika kundr Kur`anit, por nga frika se ai do ta shnonte me shkrim at q e kishte thn m par n Gadir-Khumm, para nj numri t madh pelegrinsh, duke e prezantuar Ali ibn Ebu Talibin si pasardhsin e tij. Umari duhej t parandalonte nj gj t till me do kusht. Nj testament i nnshkruar dhe i vulosur nga i Drguari i Zotit, i cili e shpall Aliun si udhheqs t ardhshm t Shtetit Islam, do t ishte nj gj, q do ta largonte prgjithmon Kalifatin nga kandidatt e tjer.



    Profeti tashm e kishte t qart qndrimin e ndjeksve t tij kryesor, kur bhej fjala pr pasardhsin e Aliut. Teksa ai vet po dobsohej, mosbindja e tyre shtohej gjith m tepr dhe bhej m e qart. Ekspedita e Usames ishte nj rast akoma i freskt n mendje. Prplot zemrim, i Drguari i kishte mallkuar ata q nuk do t`i bashkangjiteshin Usames por kjo gj nuk kishte patur kurrfar efekti. Ata ishin po kaq shprfills edhe kur ai u krkoi t dilnin nga dhoma e tij.
    Pr nj musliman modern, mund t duket krejt e uditshme q njri nga shokt e t Drguarit t thot se ai flet prart. Por pr kt sjellje t tyre, ka nj prshkrim t ngjashm n Kur`an. Me sa mund t shihet, kta shok t Muhammedit, q thonin se ai fliste prart, kishin nj shembull t ngjashm tek paraardhsit e tyre, vllezrit e Jusufit. Ata kishin thn se babai i tyre Jakubi, i cili ishte gjithashtu profet, ishte duke br nj gabim t madh. Ata mendonin se ata ishin m t menur se ai. Kur`ani e prcjell kt gj, si vijon:



    Ata than: Vrtet babai yn e do m tepr Jusufin dhe t vllan. Por ne jemi nj grup i fuqishm. Vrtet babai yn sht duke gabuar. Vriteni Jusufin ose dbojeni n nj tok t panjohur, q bekimet e babait tuaj t`u falen vetm juve. Pastaj mund t jeni srish nga t drejtt. (Kur`an 12:8-9)



    Ata jo vetm q i urrenin vllezrit e tyre t pafajshm, Jusufin dhe Bunjaminin, por edhe nuk e nderonin dhe e nnmonin babain e tyre si nj mendjeleht injorant, n mosh t thyer. N t vrtet, Jakubi ishte mjaft i urt sa t shihte se djemt e tij t rinj, Jusufi dhe Bunjamini krkonin mbrojtje dhe t shihte se Jusufi kishte nj madhshti shpirtrore. Por pr ta, urtsia e tij ishte nj menduri dhe nj mendjelehtsi, pikrisht ngase e prekte egon e tyre, si bn rndom e vrteta. Prandaj u mbshtetn n forcn e tyre, dhjet t fuqishmit kundr Jakubit plak, djaloshit Jusuf dhe t Bunjamin t vogl. (Shnim i prkthyesit t Kur`anit n anglisht, Abdullah Jusuf Ali)


    Duke e shpjeguar pjesn e fundit t vargut t dyt, komentuesi thot: Ata than me ironi:


    Njher t shptojm prej Jusufit. Pastaj do t kemi koh pr t`u br t mir si ai ose t pendohemi pr kt krim tonin, pasi t`i kemi gzuar t mirat e ksaj pune.



    N kt pik, nj studiues i historis, do t pyeste prse Muhammedi nuk e diktoi testamentin e tij pak m von, pas ktij dshtimi fillestar. Pa dyshim, duhet t ket patur edhe raste t tjera, n t cilat u mblodhn ndjeksit e tij dhe ai mund ta shfrytzonte njrin prej tyre.



    T pranojm se Muhammedi do t mund t diktonte nj testament, m von. Por far mund ta ndalte Umarin dhe prkrahsit e tij, pr t mos thn se ky testament ishte prpiluar n gjendje t pavetdijshme ose duke folur prart dhe se shi pr kt arsye, ishte i papranueshm pr shoqrin muslimane? Muhammedi s`kishte dgjuar ndonj gj m t shmtuar q nga koha e Ebu Xhehlit dhe nuk kishte shum dshir t`i dgjonte srish kto fjal, veanrisht n nj koh kur ishte n shtratin e vdekjes. Andaj, ai u trhoq nga kjo prpjekje.



    Plani i Umarit do t funksiononte edhe sikur Muhammedi t kishte diktuar nj testament. Pr ta racionalizuar sjelljen e Umarit, mbrojtsit e tij thon se n at koh, feja ishte prsosur dhe kompletuar dhe se pr kt arsye, nj testament i till ishte i panevojshm. sht m se e sakt se ishte kompletuar dhe prsosur Islami por kjo s`do t thoshte assesi se edhe shoqria muslimane (ummeti) ishte e prsosur dhe se mund ta linte mnjan udhzimin profetik, duke pretenduar se nuk i kanosej ndonj rrezik pr t devijuar nga e Vrteta. Shoqria muslimane mund t devijonte nga rruga e drejt dhe ajo devijoi vrtet. T gjitha luftrat civile, mosmarrveshjet dhe ndarjet n Islam u shkaktuan pikrisht pr shkak t ktij devijimi.



    Pretendimi i ummetit musliman se nj testament i till s`ishte i nevojshm, sht marrja prsipr nga ummeti, i nj autoriteti m t madh, nga `i takon n t vrtet. Shoqria muslimane duhet ta linte kt vendim n duart e atij, t cilin Zoti e zgjodhi si t Drguarin e Vet pr njerzimin. Vetm ai mund ta dinte n ishte i nevojshm nj testament ose jo. `t drejt kishte shoqria muslimane t`ia kufizonte lirin e veprimit t Drguarit t Zotit mbi tok?
    Kundrshtimet e Umarit ndaj Muhammedit, kur ky i fundit ishte n prag t vdekjes, e prbjn njrn nga skenat m t shmtuara t historis s Islamit, t ciln asnj prpjekje e historianve pr ta mbuluar, nuk mund ta korigjoj. Kjo sken e njejt ishte prelud i konfrontimit ndrmjet shokve t Profetit dhe familjes s tij.


    41. Bashkshortet e t Drguarit t Zotit


    Bashkshortja e par e Muhammedit ishte Hatixheja. Ata u martuan n Mekke dhe ndan s bashku nj erek shekulli dashurie dhe jetese t lumtur, derisa Hatixheja vdiq. N t gjall t saj, Muhammedi nuk u martua me asnj grua tjetr.



    Pas vdekjes s saj, Muhammedi u martua me shum gra t tjera por asnjra nuk arriti ta merte vendin e saj n zemrn e tij. Pr Muhammedin, humbja e saj ishte edhe humbja e hares bashkshortore. Deri n fund t jets s tij, ai e prmendi at dhe gjithnj e kujtoi me dashuri, me dhembshuri e me mirnjohje.
    Gruaja e par, me t ciln i Drguari u martua pas Hatixhes, ishte Sevda bin Zama`a, nj vejush, burri i t cils kishte vdekur n Abisini.
    Gruaja e tret e tij ishte Aisheja, e bija e Ebu Bekrit. Prcillet se me t u martua q n Mekke por ajo u vendos n shtpin e tij, pas shprnguljes n Medine.
    N shum raste, i Drguari u prpoq ta fitoj besnikrin e ndonj fisi ose ndonj familjeje t caktuar duke u martuar me nj grua prej tyre. Martesa e tij me Umm Habiben, t bij e Ebu Sufjani dhe me Safijen, t bijn e Akhtabit, ishin martesa t tilla.


    Njra nga bashkshortet e t Drguarit ishte edhe Hafsa, e bija e Umar ibn el-Hattabit. I shoqi ishte vrar n betejn e Bedrit dhe babai i saj prpiqej t`i gjente nj bashkshort tjetr. Fillimisht, ai u propozoi miqve t tij, Uthman bin Affanit dhe Ebu Bekrit. Por q t dy i krkuan falje dhe refuzuan.
    Umari u ndje i turpruar nga ky refuzim i miqve t tij dhe iu ankua t Drguarit pr kt gj. Ky i fundit, pr ta lehtsuar Umarin nga kto ndjenja, i tha se ngase asnjri s`e kishte pranuar vajzn e tij pr grua, ai do ta merte n haremin e tij.
    Me prjashtim t Hatixhes, asnjra nga grat e t Drguarit nuk i lindi fmij. Guvernatori i Egjiptit i kishte drguar nj skllave kopte, t quajtur Maria. Ajo hyri n haremin e tij dhe i lindi nj djal t quajtur Ibrahim.
    Lindja e djalit i dha nj status t veant Maris, duke i dshpruar grat e tjera t t Drguarit. Muhammedi e donte shum djalin e vogl dhe qndronte pr or t tra me t, duke e mbajtur n krah. Por fatkeqsisht, ky djal nuk jetoi gjat dhe vdiq n vitin e par t jets s tij.


    D.S. Margoliouth



    Vitet e tija t fundit u bn m t ndritshme fal lindjes s nj djali nga konkubina e tij kopte, Maria, t cilin e pagzoi sipas themeluesit mitik t fes s tij, Ibrahimit. Kjo konkubin u b objekt xhelozie i grave t tija t tjera q s`i kishin lindur dot fmij. Kjo ndodhi kishte shkaktuar nj dshprim tek grat e tjera, i cili do t shuhej s shpejti me vdekjen e fmijs (q s`jetoi m shum se njmbdhjet muaj) (Muhammedi dhe zhvillimi i Islamit, Londr, 1931)


    Muhammed Husejn Hajkal



    Duke i lindur nj fmij, statusi i Maris u rrit pran t Drguarit, i cili tashm e shihte at si nj bashkshorte t lir dhe madje si bashkshorten e tij, e cila e gzonte pozitn m t favorshme pran tij.



    sht m se e natyrshme se nj ndryshim i till do t shkaktonte jo pak xhelozi n mesin e grave tjera t tij, t cilat s`kishin lindur dot. Dhe sht po kaq e natyrshme se interesi dhe dhembshuria e t Drguarit pr fmijn e sapolindur dhe pr t mn do ta rriste kt gj. Pr m tepr, Muhammedi e kishte shprblyer Selman, gruan e Ebu Rafiut, pr rolin e saj si mamic. Lindjen e t birit ai e kishte festuar duke u shprndar grur t varfrve t Medines. Djalin e tij, ai e la nn kujdesin e Ummu Sejfit, nj nn qumshti, edhe shtat dhit e t cils do t ishin n dispozicion t foshnjes. do dit, Muhammedi e vizitonte shtpin e Maris, pr ta par fytyrn e ndritur t t birit dhe pr t`u siguruar se i vogli po rritej me shndet t plot. E gjith kjo shkaktoi nj xhelozi t fort tek grat e tjera t tij, q s`i kishin lindur fmij. Pyetja ishte se sa koh do t mund ta duronin ato, kt gjendje.



    Nj dit, me krenarin e zakonshme t nj babai t ri, i Drguari hyri n dhomn e Aishes duke e mbajtur n krah djalin e tij, pr t`ia treguar asaj. Ai i tregoi se sa shum i ngjante. Aisheja e vshtroi foshnjn dhe tha se nuk shihte kurrfar ngjashmrie. Kur i Drguari i tregoi se sa mir po rritej fmija, Aisheja iu prgjigj ftoht se do fmij do t rritej ashtu, po t`i jepej aq shum qumsht sa `i jepej atij. N t vrtet, lindja e Ibrahimit shkaktoi nj pezm aq t madh tek grat e Profetit, sa disa prej tyre do t kalonin prtej ktyre prgjigjeve t hidhura. Kjo gj shkoi aq larg sa edhe vet Shpallja Hyjnore do t ndrhynte duke i qortuar. S`ka dyshim se e gjith kjo, la gjurm n jetn e t Drguarit si dhe n historin e Islamit Jeta e Muhammedit, Kairo, 1935


    N nj rast, Hafsa e befasoi t shoqin e saj, teksa ky i fundit ishte me Marin dhe kt t fsheht ia tregoi edhe Aishes. Grat e tjera t t Drguarit e dgjuan kt gj nga Aisheja. Shum thashetheme dhe shum fjal u prhapn pr kt incident dhe m n fund, Kur`ani ndrhyri me nj qortim pr kto dy zonja (Aishen dhe Hafsn), n vargun vijues:



    Po t ktheheni me pendim drejt Tij (Zotit), vrtet zemrat tuaja kan anuar. Por sikur ju t dyja t bashkoheni kundr tij, Zoti sht mbrojtsi i tij, Xhibrili dhe t gjith t drejtt n mesin e besimtarve. Edhe ngjjt do ta mbrojn at... (Kur`an 66:4)



    Familja e Profetit nuk ishte si do familje tjetr. Bashkshortet e Pastrtis duhej t kishin nj status m t lart n sjellje sesa grat e zakonshme, ngase kishin nj detyr m t lartsuar pr t kryer. Por edhe ato nuk ishin vee njerz dhe mund t binin viktim e dobsive t tyre gjinore, si edhe ndodhte ndonjher.
    Sjellja e gabuar e Aishes njher shkaktoi vshtirsi serioze. Mendja e Profetit ishte e turbulluar dhe ai vendosi t qndronte larg grave t tija pr nj koh. Edhe Hafsa, vajza e Umarit, ishte e prir pr ta shfrytzuar pozitn e saj. Kur ata t dyja i bashkonin fuqit dhe kshilloheshin me njra-tjetrn fshehurazi, i shkaktonin shum probleme Profetit. (Shnim i prkthyesit t Kur`anit n anglisht, Abdullah Jusuf Ali).
    Shum nga prkthyesit dhe komentuesit e Kur`anit e kan prkthyer fjaln saghat, q prmendet n vargun 66:4, n mnyrn si e kemi prcjellur m sipr, gjegjsisht si anuan (angl. inclined) (prkthyesi: edhe prkthimi n shqip nga Efendi Nahiu prkon me kt prkthim n anglisht t Abdullah Jusuf Aliut). Prkthimi i tyre thot:


    Zemrat tuaja kan anuar...


    Drejt `gjje kan anuar? N kt kontekst, shprehja zemrat tuaja kan anuar sht krejtsisht e pakuptimt. Prkthimi i sakt i fjals saghat sht i/e devijuar. M.Ebu`l Ala Maududiu e ka prcjellur prkthimin e sakt t ktij vargu, si vijon:


    Nse ju t dyja pendoheni tek Zoti (do t ishte m mir pr ju), sepse zemrat tuaja kan devijuar nga rruga e drejt. Dhe sikur ta prkrahni njra-tjetrn kundr Profetit, dijeni se Zoti sht Mbrojtsi i tij dhe pas tij Xhibrili dhe besimtart e drejt. Edhe ngjjt jan shok e ndihmues t tij...


    (Tefhim`ul-Kur`an, vll.6, Lahore, Pakistan, prkthyer n anglisht nga Muhammed Ekber Muradpuri dhe Abdu`l-Aziz Kemal, botimi i dyt, Maj 1987)


    Kur Hafsa e kapi n befasi Muhammedin me Marin, supozohet se ai i kishte premtuar asaj se nuk do t shihej me Marin. Kjo, si dihet, ishte e palejuar. Nj bashkshorte nuk kishte t drejt ta kufizonte lirin e t shoqit pr t`u takuar me bashkshortet e tjera t tij. Nj prpjekje e till nga nj bashkshorte, jo vetm q do t ishte n kundrshtim me ligjet e Islamit por edhe me traditat arabe, para dhe pas Islamit.


    Sir William Muir



    Si n rastin me Zejnebin, Muhammedi prodhoi nj porosi hyjnore, e cila nuk i lejonte t ndahej nga Maria, i qortonte Hafsn dhe Aishen pr mosbindjen e tyre dhe fliste pr mundsin q ai t`i divorconte t gjitha grat e tija, pr shkak t nj sjelljeje kaq t pahijshme ndaj tij. Ai pastaj u largua prej tyre dhe jetoi nj muaj me Marin. Umari dhe Ebu Bekri u ndjen t turpruar nga largimi i tij prej vajzave t tyre drejt nj konkubine dhe u mrzitn pr kt ngjarje. (Jeta e Muhammedit, Londr, 1877)


    Nga gjrat q prcollm m sipr, mund t shihet se, pas vdekjes s Hatixhes, jeta bashkshortore e t Drguarit nuk karakterizohej dhe aq nga hareja dhe paqja. Shum prej bashkshorteve t tija ishin gra xheloze dhe viktima e par e ksaj xhelozie ishte pikrisht qetsia e shtpis s tij.


    D.S. Margoliouth



    Qndrimi i bashkshorteve n haremin e Profetit ishte i shkurtr, pr shkak t sjelljeve jo t hijshme. N disa raste, t sapoardhurat, pa qen t vetdijshme, msuan nga grat xheloze t t Drguarit, fjal dhe shprehje q do ta bnin Profetin t`i divorconte menjher. Njra prej tyre u divorcua prej tij, ngase n vdekjen e Ibrahimit, tha se sikur ai t ishte vrtet profet, djali s`do t`i kishte vdekur...(Muhammedi dhe zhvillimi i Islamit, Londr, 1931)


    Ishte nj shprehi e t Drguarit q t largohej natn nga shtpia dhe t`i vizitonte varrezat el-Baki, pr t`u lutur pr t vdekurit q pushonin atje. Pak para smundjes s tij t fundit, ai kishte br srish nj vizit t till, mbase pr t fundit her, dhe kishte qndruar atje deri pas mesnate, duke u lutur pr t vdekurit. Disa historian thon se pikrisht n kt rast, ai u ftoh dhe me kt filloi smundja e tij vdekjeprurse. Thuhet se Aisheja e ndoqi fshehurazi n njrn nga kto vizita


    D.S.Margoliouth



    Thuhet se gjat nats, Profeti shkonte tek varrezat el-Baki dhe lutej pr faljen e t vdekurve. Kt e kishte br shum her. Por gjat njrs prej vizitave t tija, Aisheja e ndoqi at si nj detektiv, duke dyshuar se mund t kishte ndonj afer dashurore. M n fund e kuptoi se destinacioni i tij ishin varrezat. (marr nga Musnedi i Imam Ahmed ibn Hanbelit, vll.4, fq.221) (Muhammedi dhe zhvillimi i Islamit, Londr, 1931)


    Grat, me t cilat i Drguari u martua pas Hatixhes, dallonin shum prej saj, si n karakter ashtu edhe n sjelljet e tyre. Hatixheja i kishte dhn nj prkrahje t pakushtzuar dhe t vazhdueshme t shoqit, n kohn kur ai prpiqej pr prhapjen e Islamit n Mekke. Pr kt qllim, ajo e kishte shpenzuar gjith pasurin q kishte. Sakrificat e saja ia kishin shkatrruar rehatin por ajo kurr nuk iu ankua t shoqit pr mungesat q kishin. Martesa e saj ishte e pasur me bekimin e dashuris dhe miqsis ndaj t shoqit dhe prplot lumturi.



    I Drguari i Zotit jetonte nj jet tejet t varfr. Edhe n kohn kur ishte sunduesi i gjith Arabis, ai abstenonte nga luksi dhe rehatia, njsoj si kishte vepruar gjat periudhs s tij n Mekke. Vet Aisheja prcjell se nuk mbante mend q i shoqi t kishte ngrn derisa t ngopej, m shum se njher n dit.
    Kur plakat e lufts t vinin, i Drguari i shprndante n mesin e muslimanve. Bashkshortet e tija vrejtn se edhe grat m t varfra t Medines po bheshin gjith m t pasura n kt mnyr por ato vet mbeteshin njsoj. Ato ishin t bindura se duhej t prfitonin dika nga bujaria e bashkshortit t tyre. N fund t fundit, ato nuk ishin msuar me jetn e varfr q ai e jetonte. T gjitha e diskutuan kt shtje mes veti dhe u pajtuan se edhe ato duhet ta kishin pjesn e tyre n t mirat dhe n begatit e lejuara, njsoj si grat e tjera t Medines.



    Pas ksaj, shoqet e t Drguarit ia shfaqn atij kto krkesa. T gjitha njzri krkonin nj hise m t madhe prej tij. Dy prej tyre, Aisheja dhe Hafsa, ishin zdhnset e grupit. Teksa kto t dyja i bnin shtypje pr krkesat e tyre, Ebu Bekri dhe Umari erdhn pr ta takuar t Drguarin.
    I Drguari rrinte i heshtur, i rrethuar nga grat e tija. Kur Ebu Bekri dhe Umari kuptuan se `po ndodhte, q t dy u zemruan dhe i qortuan ashpr vajzat e tyre pr krkesat q kishin nga i Drguari.


    Muhammed Husejn Hajkal



    Ebu bekri u ngrit dhe e kapi pr floksh t bijn e tij Aishen dhe t njejtn e bri edhe Umari me Hafsn. Ata u than t bijave: Si guxoni t`i krkoni t Drguarit t Zotit, dika q ai s`ua jep dot? Ata u prgjigjn: Jo pr Zotin! Ne nuk i krkuam nj gj t till. (Jeta e Muhammedit, Kairo, 1935)


    M n fund, shtja u zgjidh nprmjet nj vargu q u shpall n lidhje me kt rast, i cili thot:


    O i Drguar! Thuaju grave tuaja: Nse e dshironi jetn e ksaj bote dhe bukurit e saj, ather ejani! Un do t`ju paguaj furnizimin dhe do t`ju l t lira n nj mnyr t hijshme. Por n e dshironi Zotin, t Drguarin e Tij dhe vendqndrimin e prjetshm, vrtet Zoti ka prgatitur nj shprblim t madh pr ata q veprojn mir. (Kur`an 33:28-29)


    Pozita e grave t Profetit nuk ishte si ajo e grave t zakonshme. Ato kishin prgjegjsi dhe detyra t veanta... T gjitha bashkshortet e tija kishin pozita t larta dhe duhej t vepronin si nna t besimtarve. Jeta e tyre s`ishte nj jet pasive, si ajo e skllaveve t nj haremi, as sa i prket knaqsis s tyre dhe as knaqsis s bashkshortit t tyre. N kt varg atyre u thuhet se ato nuk kan vend n Familjen e shenjt (t Profetit), nse e dshirojn rehatin dhe shklqimin e ksaj bote. N sht kshtu, ato mund t ndaheshin lehtsisht prej tij dhe t jetonin nj jet m t rehatshme. Shnim i prkthyesit t Kur`anit n anglisht, Abdullah Jusuf Ali).
    Kur`ani i Shenjt u ofronte grave t t Drguarit nj zgjedhje. Ose do ta zgjidhnin Zotin dhe t Drguarin e Tij dhe do t jetonin nj jet vetmohuese dhe prplot sakrifica ose do t`i zgjidhnin lukset, knaqsit dhe bukurit e ksaj bote, me far do t ndaheshin prgjithmon nga bashkshorti. Oferta ishte e qart dhe e vendosur dhe bashkshortet ishin t lira pr t zgjedhur. Aisheja, Hafsa dhe bashkshortet e tjera t t Drguarit e rimenduan shtjen dhe vendosn q t largoheshin nga rehatia dhe nga knaqsit e ksaj bote dhe t mbeteshin n familjen e t Drguarit, si gra t tija. Kur i Drguari i Zotit (paqja dhe mshira e Zotit qoft mbi t dhe mbi familjen e tij) vdiq n vitin 632, n haremin e tij kishte nnt gra. Aisheja jetoi edhe gjysm shekulli pas tij kurse gruaja q jetoi m shum koh pas vdekjes s Profetit, ishte Mejmuneja. Ajo ishte njherit edhe gruaja e fundit me t ciln ai u martua.


    42. Vdekja e t Drguarit t Zotit


    Qllimet e Muhammedit, si i Drguari i Fundit i Zotit n tok, ishin:


    - shkatrrimi i idhujtaris dhe politeizmit
    - shpallja e Njshmris absolute t Krijuesit
    - prpilimi prfundimtar i sistemit fetar dhe ligjor
    - pastrimi i shpirtrave t burrave e grave
    - shkatrrimi i padrejtsis, pabarazis dhe injorancs
    - themelimi i nj sistemi paqeje dhe drejtsie
    - krijimi i nj sistemi n formn e nj shteti politik, q do t`i realizonte t msiprmet dhe q do ta ruante intensitetin e veprs s tij



    Brenda njzet e tre vjetve t misionit t tij si i Drguar i Zotit, Muhammedi i arriti t gjith kto qllime dhe pas ksaj, filloi t bhej e qart se, njsoj si t gjith t vdekshmit, edhe ai do t ndahej nga kjo bot. Si u tha m sipr, kt lajm ai e mori s pari n kapitullin Nasr (Ndihma), q sht kapitulli i 110-t i Kur`anit. Muhammedi e kishte kaluar gjith jetn n devotshmri ndaj Zotit dhe n adhurimin e Tij. Por pas shpalljes s ktij kapitulli, angazhimi i tij n adhurim dhe n prgatitje pr t`u takuar me T, u b m i madh se kurdoher m par.
    S paku n dy raste, i Drguari la t kuptohej se vdekja e tij nuk ishte shum larg:


    1- N fjalimin e tij gjat Haxhxhit t Lamtumirs n Arafat. N ditn e nnt t muajit Dhilhixhxhe t vitit t dhjet pas Hixhrit, ai tha:


    Mbase ky sht haxhxhi im i fundit Me t prfunduar fjalimin e tij, ai u parashtroi nj pyetje pelegrinve: Kur t pyeteni nga Zoti juaj pr punn time, `prgjigje do t jepni? Pelegrint u prgjigjn njzri: Ti na prcolle porosin e Zotit dhe e bre detyrn tnde. Kur e dgjoi kt prgjigje, ai e ngriti vshtrimin drejt qiellit dhe tha: Zoti im! Ti dshmo se e kam kryer detyrn time.


    2- Gjat kurorzimit t Ali ibn Ebu Talibit n Gadir-Khumm, m 18 Dhilhixhxhe t vitit t dhjet pas Hixhrit. Ai prsri foli pr mundsin e vdekjes s tij dhe tha:


    Edhe un jam nj i vdekshm dhe s shpejti mund t thirrem n prani t Zotit tim.


    Dhjetra mijra musliman i dgjuan kto fjal t t Drguarit dhe t gjith e dinin se ai nuk do t qndronte edhe shum gjat me ta. Ai vet e dinte se e kishte prfunduar me sukses detyrn q Zoti i tij ia kishte besuar dhe pr kt arsye, ishte i paduruar q t takohej me T.
    I Drguari i kalonte nett me grat e tija, duke qndruar me rradh tek secila. M 19 Safar t vitit 11 pas Hixhrit, e kishte rradhn t flinte tek Aisheja. Natn, ai shkoi pr t`i vizituar varrezat el-Baki, i shoqruar nga shrbetori i tij, Ebu Muvajhibe, i cili prcjell:



    I Drguari qndroi ndrmjet varreve dhe foli me kto fjal. Paqja qoft mbi ata q jan n kto varre. Ju jeni t bekuar n gjendjen tuaj, n t ciln kaluat nga gjendja e njerzve t ksaj bote. Sulme shkatrrimtare po vijn njra pas tjetrs nga do an, si val errsire, secila m e lig se tjetra.
    Muhammed Husejn Hajkali thot se smundja e t Drguarit filloi n mngjesin e ksaj nate, domethn m 20 t muajit Safar. M tej, ai thot:
    Pikrisht ather njerzit filluan t merakoseshin dhe ushtria e Usames nuk lvizi. Por fjalt e prcjellura nga Ebu Muvajhibe vihen n dyshim nga shum historian, t cilt besojn se smundja e Muhammedit nuk mund t ishte arsyeja e vetme q e ndalte ushtrin dhe se nj tjetr shkak ishte dshprimi i shum personave, duke prfshir disa nga paria e muhaxhirve dhe ensarve, n lidhje me udhheqsin e ushtris. Jeta e Muhammedit, Kairo, 1935


    Me sa shihet, ngjarja vijuese duhet t ket ndodhur n mngjesin e dits s njzet t muajit Safar:


    Sir William Muir



    Nj nat, i Drguari eci deri tek varrezat n dalje t qytetit. Atje, ai qndroi duke medituar dhe duke u lutur pr t vdekurit. N mngjes, duke kaluar pran ders s Aishes, e cila vuante nga kokdhimbja, ai e dgjoi zrin e saj: Oh koka ime! Muhammedi hyri brenda dhe tha: Jo Aishe, un jam ai q duhet t qaj pr kokn e tij Pastaj vazhdoi me nj z t but: Por a s`do t doje t vdisje derisa un jam gjall akoma, q t mund t lutem pr ty dhe pastaj, pasi t t mbshtjellin me qefin, t t zbresin n varr?
    I ndodht dikujt tjetr kjo gj!, u prgjigj Aisheja. Jo mua! Pastaj shtoi: Por kjo sht ajo q ti dshiron. Mund ta paramendoj se si, pasi ta kesh br gjith at dhe t m kesh varrosur, do t vije menjher n shtpin time dhe do ta kaloje natn duke u argtuar me njrn nga grat e tjera tuajat.
    I Drguari qeshi me thumbimet e Aishes por smundja i ishte rnduar aq shum, sa nuk mundi t`i prgjigjej me nj ton t ngjashm. (Jeta e Muhammedit, Londr, 1877)


    Betty Kelen



    I Drguari u lut gjat gjith nats (n varrezat el-Baki) dhe u kthye n shtpi, tek kasolla e Aishes, e cila kishte kokdhimbje dhe q me t par t Drguarin, e rrudhi fytyrn dhe tha: Oh koka ime!
    Jo Aishe, i tha i Drguari. sht koka ime. U ul me vshtirsi dhe me nj kok q i rndonte nga dhimbjet, tha: A do t`t pengonte t vdessh para meje, q un t t mbshtjell n nj qefin dhe t t varros?
    Ai dukej tepr i smur, por Aisheja, e cila besonte se ai s`u kishte dhn akoma fund martesave t tija diplomatike, iu prgjigj hidhur: Jo. Sepse mund ta paramendoj se si do t kthehesh nga varri drejt e tek nj bashkshorte e re. (Muhammedi, i Drguari i Zotit)


    Muhammed Husejn Hajkal



    Mngjesin e ardhshm, Muhammedi e gjeti t shoqen Aishen, duke e mbajtur kokn mes duarve dhe duke u ankuar nga kokdhimbja: Oh koka ime! Muhammedi u prgjigj: Jo Aishe, sht koka ime. Megjithat, kokdhimbja e tij nuk e pengonte nga bisedat me grat e tija, nga puna e tij e prditshme dhe madje nga ndonj shaka me to. Teksa Aisheja vazhdonte t ankohej nga kokdhimbja, Muhammedi i tha: N fund t fundit, s`do t ishte dhe aq keq, moj Aishe, q ti t vdisje para meje. Ather un do t mund t lutesha pr ty dhe t gjendesha n varrimin tnd. Por kjo vetm sa ngjalli nj zemrim tek Aisheja e re, e cila ia ktheu: Le t jet ky fati i dikujt tjetr. Po t m ngjante mua, ti do t`i kishe grat e tjera tuajat pr t t br shoqri. (Jeta e Muhammedit, Kairo, 1935)


    I Drguari nuk iu prgjigj ironis s Aishes dhe u mbshtet pr muri. Kur dhimbja i kaloi, ai u ngrit dhe i vizitoi t gjitha grat e tija, si rndom. M 24 Safar, ai ishte n dhomn e Mejmunes, kur e kapn ethet dhe nj kokdhimbje e fort. Thuhet se ai i thirri t gjitha grat e tija dhe u krkoi leje q t qndronte n dhomn e Aishes. Ato u pajtuan.



    I Drguari ishte tepr i pafuqishm pr t ecur. Andaj, Aliu e mbante n njrn an dhe Abbasi, xhaxhai i tij, n ann tjetr, duke i ndihmuar nga dhoma e Mejmunes deri n dhomn e Aishes. Ai qndroi n dhomn e Aishes deri n vdekjen e tij, disa dit m pas.
    Por edhe prkundr etheve dhe dobsis q kishte, i Drguari shkonte n xhami kurdo q mundej dhe i udhhiqte muslimant n namaz. M 26 Safar, prcillet se ai ndihej m mir dhe se shkoi n xhami, i ndihmuar nga Aliu dhe Abbasi. Ai e udhhoqi namazin e dreks dhe pas namazit, u foli njerzve q ishin mbledhur.
    Ky ishte fjalimi i fundit i t Drguarit t Zotit dhe n t, ai srish la t kuptohej se vdekja e tij ishte pran. Historiant sunnit thon se Ebu Bekri, i cili ishte n mesin e t pranishmive, e kuptoi se `donte t thoshte i Drguari dhe filloi t qante ngase ishte nj njeri tepr i ndjeshm. Sipas ktij rrfimi, i Drguari e pa Ebu Bekrin q qante dhe duke u kthyer nga njerzit, tha:


    Un i jam mirnjohs Ebu Bekrit m shum se kujtdo tjetr pr ndihmn e tij materiale, pr prkrahjen morale dhe pr miqsin. Sikur t mund t zgjidhja nj mik n kt shoqri, un do ta zgjidhja at. Por s`ka nevoj pr nj gj t till, ngase vllazria islame sht nj lidhje m e fuqishme nga t tjerat dhe ajo na mjafton neve. Dhe mbajeni mend se t gjitha dyert q hapen drejt xhamis do t mbyllen, prve asaj t Ebu Bekrit.



    Pastaj i Drguari i paralajmroi muslimant q t mos i ktheheshin idhujtaris dhe ta mbanin mend se ishin monoteist. Pastaj shtoi:


    Nj gj q s`duhet ta bni kurr, sht ta adhuroni varrin tim. Ata popuj t kaluar, q i adhuruan varret e profetve t tyre, e fituan mllefin e Zotit dhe u shkatrruan. Kini kujdes q t mos e bni t njejtn.



    Po at dit, i kishin treguar t Drguarit se ensart ishin tejet t piklluar pr shkak t smundjes s tij. Ky fjalim i tij ishte nj rast i volitshm pr t`u treguar muhaxhirve n lidhje me shrbimet e mdha t ensarve pr Islamin. Ai tha:
    Mos harroni as pr nj ast t vetm se far kan br ensart pr ju. Ata ju dhan streh dhe mbrojtje. Ata e ndan bukn e tyre dhe shtpin e tyre me ju. Ndonse nuk ishin pasanik, ata i vendosn nevojat tuaja mbi t vetat. Ata jan amaneti im pr ju. Popujt e tjer do t rriten gjith kohs por numri i ensarve vetm sa do t bjerr. fardo q t ken qen detyrimet e ensarve, ata i kan kryer me zell. Tani sht rradha juaj pr t`i kryer obligimet q i keni ndaj tyre.
    Ensart ishin t pranishm n xhami dhe mezi i mbanin lott. Duke u folur atyre, i Drguari u tha:


    O ensar! Pas vdekjes sime, do t prballeni me shum vuajtje dhe gjma.
    Ata e pyetn: O i Drguar i Zotit! `sht kshilla jote pr ne? Si t sillemi n kto koh t vshtira q do t vijn?
    Ai u prgjigj: Jini t durueshm dhe mos e humbni besimin tuaj n Zotin.


    Ekspedita e Usames akoma nuk ishte nisur. I Drguari i dnoi veprimet e ndjeksve t tij dhe mosparaqitjen e tyre tek Usameja, duke u urdhruar srish q t largoheshin nga qyteti sa m par. Ai pushoi disa aste dhe pastaj i mallkoi t gjith ata burra q nuk iu bindn urdhrave t tij pr t shkuar n Siri.
    Fjalimi kishte mbaruar. I Drguari zbriti nga foltorja dhe u kthye n dhomn e tij. Ai ishte lodhur nga mundimi i madh gjat t folurit dhe nuk shkoi srish n xhami. Kjo ishte hera e fundit q u pa n publik.



    Autenticiteti i pjess s par t fjalimit, n lidhje me Ebu Bekrin, sht tejet i dyshimt dhe duket se sht nj pjes e shtuar m pas. Si kemi theksuar tashm, Ebu Bekri ishte urdhruar q t`i bashkangjitej ushtris s Usames por sht e mundur q i Drguari ta ket mbyllur njrin sy para dshtimit t tij pr t`u paraqitur n kampin ushtarak. Prve ksaj, i Drguari mund edhe ta ket shprehur mirnjohjen e tij pr kontributet materiale t Ebu Bekrit pr Islamin. Ky i fundit kishte liruar shum robr n Mekke dhe e kishte falur gjith pasurin e tij pr ta furnizuar ekspeditn e Tebukut.
    Tregimi mbi at se i Drguari urdhroi q t gjitha dyert q hapeshin drejt xhamis t mbylleshin, prve ders s Ebu Bekrit, sht nj falsifikim tejet i qart. Ebu Bekri jetonte n periferi t Medines, n nj vend t quajtur Sunh. Ai nuk jetonte n qytet dhe nuk kishte nj shtpi, dera e t cils hapej drejt xhamis.
    N fjalimin e tij, i Drguari thot se sikur t mund t zgjidhte nj mik, ky do t ishte Ebu Bekri.
    Nse ky fjalim i prcjellur, sht autentik, kjo do t thoshte se i Drguari shpalli publikisht se nuk donte ta kishte mik Ebu Bekrin. Po t parafrazohet kjo thnie, ajo do t tingllonte kshtu:


    Po t mund t zgjidhja nj mik, do ta zgjidhja Ebu Bekrin. Por un nuk e zgjedh at. T gjith jemi pjestar t vllazris universale t Islamit dhe kjo na mjafton



    N fund t fundit, far mund ta pengonte Muhammedin nga zgjedhja e Ebu Bekrit si mik? Asgj! ngjlli Xhibril s`kishte ardhur nga qiejt pr t`i thn se nuk mund ta kishte mik Ebu Bekrin dhe askush n bot nuk do t`i bnte dika sikur t miqsohej me t.
    Ngase kjo ishte shfaqja e fundit publike e t Drguarit t Zotit dhe ngase, sipas pretendimeve sunnite, ai e donte jasht mase Ebu Bekrin, ai do t duhej ta shfrytzonte kt rast, jo vetm pr ta shpallur mik kt t fundit, por edhe pr ta shpallur Kalif (pasardhs) t vetin. Sikur t bnte dika t till, a do t mundej vall dikush t`i kundrvihej? Por pr nj shkak misterioz, ai nuk e bri as njrn dhe as tjetrn (nuk e zgjodhi Ebu Bekrin as si mik dhe as si pasardhs). Dashuria e tij pr Ebu Bekrin do t duhej t ishte shprehur por nj gj e till nuk ndodhi. Me sa duket, i Drguari e la mnjan nj gj t till, n nj koh tejet kritike.
    M 27 Safar, i Drguari ndjehej tepr i dobt pr t qndruar n kmb dhe pr ta falur namazin. Historiant sunnit thon se kjo sht data, n t ciln ai i urdhroi Ebu Bekrit t`i udhhiqte muslimant n namaz. Ai vet, thon ata, ndenji ulur dhe e ndoqi namazin.
    Buhariu, n prmbledhjen e tij me hadithe, e prcjell ngjarjen n vijim:
    M 28 Safar, Abbas ibn Abdul Muttalibi shkoi tek Aliu dhe i tha:


    Pr Zotin, Muhammedi do t vdes s shpejti. Kt ta them ngase e di shprehjen e fytyrs s fmijve t Abdul Muttalibit kur vdesin. Andaj, t sugjeroj q t flassh me t dhe ta pyessh n lidhje me pasardhsin e tij. Por Aliu iu prgjigj: Jo n kt gjendje n t ciln ndodhet. Nuk dua ta hap kt shtje.



    Historiant shiit nuk e pranojn kt rrfim. Ata thon se i Drguari, n shum raste, kishte shpallur se Aliu do t ishte pasardhsi dhe udhheqsi i muslimanve. Nse arabt nuk do ta pranonin udhheqsin e tij pas aq shum shpalljeve t hapura, nj shpallje e fundit vshtir se do t bnte dallim. N t vrtet, i Drguari kishte br nj prpjekje pr t shkruar nj testament, kur krkoi t`i sillej nj pend, letr dhe boj. Por kjo krkes e tij nuk u pranua. Aliu nuk kishte shum dshir ta shihte srish dik q do ta shfaqte guximin e tij moral duke brtitur se i Drguari i Zotit po fliste prart. T dgjuarit e fjalve t tilla vetm sa do ta prshpejtonin vdekjen e msuesit t tij. Edhe sikur t pranojm se ky rrfim sht i sakt, ai vetm sa e shpreh devotshmrin e Aliut ndaj msuesit t tij dhe prpjekjen e tij pr ta mbrojtur nga do gj e pakndshme.



    Muslimant shiit gjithashtu thon se vet Abbasi mund ta kishte diskutuar kt shtje me t Drguarin, po t donte, sepse ky i fundit ishte nipi i tij. I Drguari ishte nj njeri miqsor dhe i arritshm edhe pr t huajt. `nevoj kishte Abbasi t druhej nga gj e till?
    Ndjeksit e tij po shihnin se i Drguari nuk do t shrohej nga ethet q kishte dhe nga kokdhimbja. Sapo e pan se ai ishte i lidhur tashm me shtratin e vdekjes, shum prej tyre filluan t ndjenin se nuk kishte kurrfar rreziku edhe sikur t mos i bindeshin. Andaj, pavarsisht se sa u bnte shtypje pr t shkuar n Siri, ata nuk u nisn dhe ekspedita e Usames nuk u realizua kurr, s paku jo n t gjall t tij. Gjat pasdites, Muhammedi e thirri Aliun dhe i tha:


    Pr mua ka ardhur fundi i rrugs. Kur t vdes, ti laje trupin tim, mbshtille n nj plhur dhe zbrite n varr! U kam borxh filan njerzve, ndr t cilt edhe nj ifuti q m ka dhn para pr ta furnizuar ushtrin e Usames. Paguaji kto borxhe, duke prfshir edhe at t ifutit.
    Pas ksaj, i Drguari e hoqi unazn e tij, ia dha Aliut dhe i krkoi q ta vinte n gisht. Aliu e bri kt dhe m pas, i Drguari ia dha atij edhe shpatn, shtizn, parzmoren dhe armt e tjera q kishte.


    E hn, 1 Rebi el-Evvel, viti 11 pas Hixhrit
    Kjo ishte dita e fundit e Muhammed bin Abdullahut, t Drguarit t Zotit n tok. Pati disa aste kur u ndje m mir por kryesisht, ishte e qart dhimbja e tij e madhe. E shoqja Aisheja, thot:
    Teksa afronte mesdita, Fatimeja, e bija e t Drguarit t Zotit, erdhi pr ta par. Ai i dshiroi mirseardhje dhe i krkoi t ulej pran tij. Pastaj i tha asaj dika, q s`e dgjova un, pas t cils ajo filloi t qante. Duke i par lott e t bijs, ai i tha prap dika, q un srish s`e dgjova por q e bri Fatimen t buzqesh. Ajo i ngjante aq shum t atit, n sjellje, n pamje dhe n karakter.
    Pak koh pasi vdiq i Drguari, Aisheja e pyeti Fatimen se `i kishte thn i ati, q e kishte br at t qante n fillim dhe pastaj t buzqeshte. Ajo ia ktheu: N fillim, babai im m tha se do t vdiste. Kur e dgjova kt, fillova t qaja. Pastaj m tha se un do t isha e para q, shum shpejt, do ta takoja n qiej. Kur e dgjova kt, u gzova shum dhe buzeqesha.


    Washington Irving



    Fatimeja, fmija i vetm i mbetur i Muhammedit dhe njherit edhe e shoqja e Aliut, erdhi pr ta par. Aisheja gjithnj thoshte se s`kishte par ask q t`i ngjante Profetit prnga sjellja e kndshme, m shum se Fatimeja. I Drguari gjithnj sillej me respekt dhe me butsi ndaj saj. Kur ajo vinte tek ai, ai ngrihej, shkonte drejt saj, e kapte pr dore, ia puthte dorn dhe pastaj e bnte t ulej n vendin e tij. Takimi i tyre n kt rast, prcillet nga Aisheja, n nj hadith t regjistruar nga Ebu`l-Fida:
    Mirse erdhe bija ime!, i tha i Drguari dhe e bri t ulej pran tij. Pastaj i prshpriti dika n vesh, pas t cils ajo filloi t qante. Duke e kuptuar dhimbjen e saj, ai i prshpriti dika tjetr dhe fytyra e saj shklqeu nga gzimi.
    `do t thot kjo?, e pyeta Fatimen. I Drguari po t nderon me nj besim q nuk e shfaq ndaj asnjrs prej grave t tija. Fatimeja u prgjigj: Nuk mund t ta them t fshehtn e t Drguarit t Zotit. Por edhe prkundr ksaj, pas vdekjes s t Drguarit, ajo m tregoi se n fillim ai i kishte treguar pr vdekjen q i afrohej dhe duke e par se kishte filluar t qante, e kishte ngushlluar duke i thn se ajo do t vinte menjher pas tij dhe do t ishte nj princesh n parajs. (Jeta e Muhammedit)


    Gjat pasdites, i Drguari ndjente dhimbje dhe vazhdimisht e lagte fytyrn me uj, nga nj shtamb q i rrinte pran. Duke e par n kt dhimbje, Fatimeja tha e shqetsuar:


    Ah kto vuajtjet e tim ati! Ai srish u prpoq ta qetsonte duke i thn: Pas ksaj dite, babai yt kurr s`do t ndjej dhimbje edhe njher. Pastaj shtoi: Kur t vdes un, thuaj: Ne jemi t Zotit dhe tek Ai sht kthimi yn.


    At ast, frymmarrja e tij filloi t rrallohej dhe ai prshpriti dika. N veprn Tabkaat, Ibn Saadi prcjell se i Drguari thoshte:


    Gjith `krkoj tani sht shoqria e Zotit. Kto ishin fjalt e tija t fundit.
    Muhammedi i prsriti tri her kto fjal dhe pastaj heshti prgjithmon. Aisheja thot: Un vendosa nj nnkres nn kokn e tij dhe ia mbulova fytyrn. Pastaj u ngrita bashk me grat e tjera dhe t gjitha bashk filluam t vajtonim, duke i goditur gjoksat tan dhe fytyrn.


    Muhammedi, Profeti i Islamit, vdiq pasditen e hn, m 1 Rebi el-Evvel t vitit t njmbdhjet pas Hixhrit, tet dit para ditlindjes s tij t 63-t.
    Historiant sunnit thon se i Drguari vdiq m 12 dhe jo m 1 Rebi el-Evvel. Historiant shiit, n ann tjetr, thon se ai nuk vdiq m 1 Rebi el-Evvel por nj dit m par, domethn m 28 Safar.
    Koncensusi i historianve modern perndimor sht se i Drguari vdiq m 8 Qershor t vitit 632, q prkon edhe me datn e lindjes s tij.


    Varrimi i t Drguarit
    Trupi i t Drguarit u la t martn. Vetm gjasht persona ishin t pranishm gjat ktij rituali. Ata ishin:
    Ali ibn Ebu Talibi
    Abbas ibn Abdu`l-Muttalibi
    Fadhl ibn Abbasi
    Kathm ibn Abbasi
    Usama bin Zejd bin Haritheja
    Aus bin Khuli Ensariu


    Usameja, gjenerali i ekspedits pr n Siri, ishte akoma n Xhorf, n pritje t ushtarve t tij. Disa prej tyre i drguan fjal se i Drguari po vdiste dhe se duhet t kthehej n Medine. Ai u kthye dhe vetm pas disa astesh, msuesi i tij vdiq.
    Aliu e lau trupin e t Drguarit teksa Usameja hidhte uj. Kur trupi ishte lar tashm, Aliu e mbshtolli at n nj plhur dhe e fali namazin e t vdekurit. Pastaj doli dhe u tha muslimanve t pranishm n xhami, q t hynin n dhom dhe t`i recitonin lutjet e tyre. Hashimitt ishin t part q e bn kt dhe pas tyre, erdhn muhaxhirt dhe ensart.



    N Medine kishte dy grrmues varresh. Njri ishte Ebu Ubejde ibn el-Xherrahu dhe tjetri ishte Ebu Talha Zejd bin Sehli. Ata u thirrn por vetm ky i fundit u gjet. Ai erdhi dhe e grrmoi varrin. Aliu hyri n varr pr ta rrafshuar at. Pastaj e ngriti trupin nga toka dhe e uli ngadal n varr, i ndihmuar nga xhaxhai dhe nga kushrinjt e tij. M pas, varri u mbulua me dh, kurse Aliu derdhi pak uj mbi t.
    Ndrkoh q Aliu dhe pjestart e tjer t fisit Hashim ishin t zn me varrimin e Profetit t Islamit, Ebu Bekri, Umari, Ebu Ubejde ibn el-Xherrahu dhe disa t tjer, ishin t zn n Sakife, me pretendimet e tyre pr Kalifatin. M n fund, Ebu Bekri ngadhnjeu. Kur tashm e kishte siguruar bindjen e ensarve, ai dhe miqt e tij u kthyen n xhamin e t Drguarit. M pas, Ebu Bekri u ngjit n foltoren e t Drguarit dhe e krkoi t njejtn bindje nga populli. Mbrmjen e t hns dhe gjith ditn e mart, njerzit vinin n xhami pr t`ia shprehur bindjen atij. Kjo ceremoni mbaroi t martn n mbrmje dhe vetm ather, Kalifi i sapozgjedhur gjeti koh pr t ndar pr msuesin e tij t vdekur dhe pr t`u lutur pran varrit t tij.
    Muhammedi, i Drguari i Zotit, Udhheqsi i muslimanve dhe Bamirsi m i madh i njerzimit, nuk pati nj funeral shtetror. Ve nj numr i vogl burrash, t gjith t afrm t tij, ishin t pranishm n varrim. Shum nga ata q pretendonin se ishin ndjeks dhe miq t tij, e kishin ln vetm n kohn e vdekjes. Mungesa e tyre ishte ngjarja m e rndsishme gjat varrimit t tij.
    N veprn Tabkaat, Ibn Saadi thot se Ali ibn Ebu Talibi i pagoi t gjith borxhet e Muhammedit, t Drguarit t Islamit. Ai drgoi nj lajmtar q t shpallte n Medine se ai do t`i paguante borxhet e Muhammed dhe t njejtn gj e bri edhe n Mekke, gjat periudhs s haxhxhit. Kushdo q kishte ndonj gj pr t marr, mund t vinte tek ai dhe ta merte. Ai u pagoi njerzve pa i pyetur shum dhe pa u krkuar asnj dshmi se Muhammedi vrtet u kishte borxh. Kt gj, ai e bri deri n ditt e fundit t jets s tij.


    43. Reagimi i familjes dhe i shokve t Muhammedit ndaj vdekjes s tij


    Pjestart e familjes s Muhammedit i kaploi nj val e fuqishme pikllimi. E bija Fatimeja kishte qen drita e syve t tijpor ata sy tashm ishin mbyllur prgjithmon dhe kurr m s`do t`i prshndesnin at dhe fmijt e saj. Ajo kurr m s`do ta dgjonte nga buzt e tija zrin prplot dashuri dhe butsi t tij, teksa i dshironte mirseardhje. Buzt e tija kishin heshtur prgjithmon. Pr t, ai ishte nj baba, nj nn, nj ngjll mbrojts dhe vet mshira e Zotit mbi tok. Pr t, ai ishte boshti i ekzistencs.



    Kurse pr Muhammedin, e bija Fatimeja dhe familja e saj e vogl, ishte tempulli i tij i dashuris, lumturis dhe dhembshuris. Sa koh q kishte qen gjall, ai e kishte trajtuar at me respektin m t thell dhe ishte sjell me t si me ndonj princesh. Por pr Muhammedin, ajo ishte shum m tepr se kaq. Nga t gjith njerzit n bot, ajo ishte personi m i dashur pr t.
    Pas vdekjes s tij, dshira e vetme e Fatimes ishte q t takohej srish me t atin n qiej. Kjo dshir e saj do t plotsohej shum shpejt, vetm dhjet jav pas vdekjes s tij. Vdekja e saj do ta fundoste t shoqin dhe fmijt n nj dhimbje t dyt, pas asaj pr t Drguarin e Zotit.
    Hasani dhe Husejni ishin niprit e Muhammedit dhe ishin shum t dashur pr t. Ata uleshin n prehrin e tij, n shtpi ose n xhami, dhe ai shpesh i mbante mbi supe kur ecte rrugs. Prehri i tij ishte djepi i tyre, q tashm ishte humbur prgjithmon. Syt e tyre t lagur nga lott, dshprimthi e krkonin gjyshin e tyre t dashur gjithandej. Mihrabi dhe minberi i tij n xhami, ishin t zbrazur tashm dhe muret dukej sikur qanin pr t. Xhamia e tij, tani dukej si nj guac, margaritari i t cils ishte humbur. Vajtimi i dy fmijve t vegjl prplasej n muret e xhamis s tij pr t jehuar n do an.
    Q t dy fmijt e ndjenin at ndjenj t uditshme, t pakndshme dhe t panjohur pr ta deri ather dhe ndjeheshin t kapluar nga nj frik, t cils s`ia dinin emrin. Ata ishin tepr t ri pr t`i emruar ndjenjat dhe frikn q kishin prbrenda, por edhe ata e shihnin se po i rrethonte nj pasiguri e uditshme. Pr her t par n jett e tyre, ata ishin ndjer t pasigurt sepse pr ta, gjyshi i tyre kishte qen shenja dhe simboli i siguris, q tashm ishte zhdukur.



    Pr Aliun, vdekja e Muhammedit ishte tragjedia m e madhe e jets s tij, e cila kishte lvizur gjithnj prreth ktij njeriu, q nga dita kur kishte lindur. Muhammedi kishte qen gjithnj qendra e jets s tij dhe boshti rreth t cilit kishte lvizur. Tani Muhammedi ishte larguar nga bota e tij dhe Aliu nuk dinte si ta prballonte kt gjm. Ai ndjehej si nj anije e humbur n det dhe jeta e tij dukej sikur e kishte humbur kuptimin.
    Aliu ishte gjeniu i Islamit. Kishte nj karakter sublim dhe nj personalitet t pakrahasueshm. Por deri ather, ai ishte mbshtetur tek Muhammedi, si nj katalizator q do ta sillte n shprehje gjenialitetin dhe personalitetin e tij. Aliu i kishte t gjitha potencialet pr t qen i pazvendsueshmi i Islamit por kishte qen e nevojshme prekja magjike e Muhammedit pr t`i br kto potenciale t shfaqen n siprfaqe.
    Reagimi i Fatimes, Hasanit, Husejnit dhe Aliut ndaj vdekjes t t Drguarit ishte tejet normal dhe i parashikueshm. Ata t pest ishin pjes e nj rrethi familjar, t bashkuar n dashurin dhe n bindjen ndaj Zotit. Muhammedi ishte boshti i ktij rrethi. Me vdekjen e tij, rrethi u thye, duke i ln t orientuar pjestart e tjer t familjes. Mbase n at ast akoma nuk e dinin, por m pas do t kuptonin shum mir se vdekja e Muhammedit s`ishte vese nj prelud i befasive dhe i vuajtjeve t reja q do t vinin. Q nga ajo koha, ata do t ishin n nj gjendje t vazhdueshme vuajtjeje. Por edhe prkundr dhimbjeve dhe vuajtjeve t mdha, besimi i tyre n mshirn e Zotit dhe n triumfin prfundimtar t drejtsis dhe t t vrtets, qndroi gjithnj i fort dhe i palvizshm si shkmb. Shpresa e tyre pr ta fituar knaqsin e Zotit u b gjith m e fort me do goditje t valve t vuajtjes.
    Pr ta duruar vuajtjen e vdekjes s Muhammedit, pjestart e familjes s tij krkuan dhe gjetn ndihm n burimin e Vetm q nuk dshton kurr: n mshirn e pakufishme t Zotit.


    Vdekja e Muhammedit dhe ummeti i tij


    Muslimant ishin t bindur ndaj Muhammedit n dy dimensione. N njrin, ai ishte i Drguarii Zotit dhe n tjetrin, ai ishte Sunduesi i Arabis. Askush nuk mund t tregonte mosbindje ndaj tij n kto dy dimensione dhe t mbetej akoma musliman.
    N karakterin e tij si i Drguar i Zotit, Muhammedi i kishte shptuar nga adhurimi i idhujve dhe u kishte msuar ta adhuronin Zotin e vetm. Kurse n karakterin e tij si Sundues i Arabis, ai i kishte shptuar nga kaosi politik dhe nga luftrat shkatrrimtare. Ai u kishte sjellur rend dhe paqe dhe i kishte shptuar nga anarkia morale, nga varfria ekonomike dhe nga shterpsia e tyre kulturore. Ai i kishte br t pasur dhe t civilizuar dhe kishte krijuar prej tyre nj popull perandorak. Thn shkurt, ai ishte personi me kontributin m t madh pr ta. M e pakta q mund t bnin ata ishte t`i shprehnin besnikri dhe dashuri. Besnikria ndaj Muhammedit dhe dashuria pr t do t ishin standardi sipas t cilit do t matej feja e muslimanve n Islam.
    Kishte shum musliman, shumica njerz t rndomt, t cilt do ta donin Muhammedin dhe askush nuk mund t mohoj se dashuria e tyre ishte e pastr dhe e vrtet. Pas vdekjes s tij, ata u kapluan nga pikllimi dhe pr ta, xhamia, qyteti dhe e gjith bota filloi t dukej e shkret.
    Por reagimi i ndjeksve t tij m n z ndaj vdekjes s Muhammedit, do t ishte paksa i ndryshm. Kur ai vdiq, ndjeksit e tij t afrt nuk reaguan thuase fare ndaj vdekjes s tij. Edhe nse vdekja e tij i piklloi, ata kurr nuk shprehn ndonj shenj pikllimi. Gjja e vetme q ata nuk e bn, ishte shprehja e ngushllimeve familjes s tij. Askush n mesin e tyre nuk erdhi tek ata dhe t`u thoshte O njerz t shtpis s Muhammedit, ne e ndajm me ju kt dhimbje tuajn. Vdekja e tij nuk sht nj humbje vetm pr ju, por pr t gjith ne.


    N nj koh kur njerzit do t prisnin ngushllime edhe nga t huajt, madje edhe nga armiqt, sht e pabesueshme por e vrtet se shokt (sahabet) e Muhammedit, t Drguarit t Zotit, nuk do t`i shprehnin nj ngushllim t till familjes s tij. Ata e lan familjen e Muhammedit q t`ia vajtoj vdekjen.



    44. Muhammedi dhe pasardhsia e tij


    Si burr shteti, Muhammedi rradhitet ndr m t mdhenjt e historis s njerzimit. Ai ishte i bekuar me nj zgjuarsi t jashtzakonshme, me vizion dhe me gjenialitet politik. Gjat dhjet viteve t fundit t jets s tij, ai i mori vendimet m kritike t historis s Islamit. Kto vendime nuk do t kishin ndikim vetm tek muslimant dhe tek arabt por tek i gjith njerzimi. Ai ishte tejet i vetdijshm se vendimet dhe veprimet e tija do t kishin ndikim tek t gjitha gjeneratat e muslimanve q do t vinin pas tij.



    Pr kt arsye, Muhammedi, i Drguari i Zotit, kurr nuk mori nj vendim, sado i parndsishm q t dukej, pa e planifikuar mir. Ai kurr nuk mori vendime thjesht duke e provuar fatin. T gjitha vendimet e tija ishin t frymzuara dhe ishin nj shembull i prjetshm pr shoqrin muslimane. Ishte pikrisht me kt vetdij q ai thoshte ose bnte gjithka.



    Muhammedi, pas nj prpjekjeje t gjat dhe t prgjakshme kundr politeizmit dhe idhujtaris arabe, kishte arritur ta themelonte Mbretrin e Qiejve n tok, q t mund t jetonte n paqe dhe n siguri populli i tij, i admiruar dhe i lakmuar nga pjesa tjetr e bots. Mbretria e Qiejve n tok ishte kryevepra e Muhammedit.


    Ai e dinte se ishte i vdekshm dhe se do t vdiste ndonj dit por e dinte mir se puna e tij, e mishruar n kt mbretri do t vazhdonte t jetoj. Ai e dinte mir se pas vdekjes s tij, dikush tjetr do t duhej ta vazhdonte detyrn q kishte nisur dhe e dinte se nj pasardhsi e planifikuar ishte nj kusht i domosdoshm pr stabilitet. Ai e dinte gjith kt dhe dinte edhe shum m tepr se kaq. Asnj musliman nuk do t guxonte t pretendoj se Muhammedi, i Drguari i Zotit, nuk e dinte kt gj m mir se gjithkush tjetr.


    shtja e pasardhsit t Muhammedit kishte qen prej kohsh nj objekt spekulimesh n mesin e muslimanve. Pyetja se kush do ta zvendsonte t Drguarin e Zotit ishte vendosur n kokn e tyre, veanrisht pas lirimit t Mekkes.


    Kjo pyetje pranon vetm nj prgjigje. At duhej ta trashgonte m i miri i muslimanve. Pasardhsi i Muhammedit nuk mund t ishte nj njeri i kategoris s dyt por produkti m i mir i Islamit. Duhej t ishte nj njeri, t cilin Islami do t mund ta prezantonte me krenari si kryevepra e tij. Nj kryevepr e till e Islamit ishte Ali ibn Ebu Talibi. Muhammedi e kishte zbuluar at shum hert n jetn e tij, e kishte edukuar dhe m n fund e kishte emruar si pasardhs t vetin, duke siguruar kshtu, nj transferim paqsor dhe t rregullt t pushtetit. Muhammedi ishte skajshmrisht i kujdesshm q t shmangte nj luft pushteti n mesin e ndjeksve t tij.


    Por pr fat t keq, ky plan nuk funksionoi si duhej dhe transferimi i pushtetit t t Drguarit nuk u b aspak n mnyr paqsore dhe t rregullt. N mesin e ndjeksve t tij m n z, pati nj luft serioze pr pushtet, n t ciln disa kandidat arritn ta mernin nn kontroll qeverisjen e Medines. Suksesi i tyre ishte lajmtar i prfundimit t menjhershm t Mbretris s Qiejve n tok dhe n t njejtn koh, edhe sinjalizues i lindjes s Shtetit Musliman, i nj shteti t udhhequr nga njerz q ishin ndjeks t Islamit. Shteti Islam, pra, q ishte vet Mbretria e Qiejve n tok, nuk mbijetoi prtej vdekjes s themeluesit t saj.
    Vdekja e Shtetit Islam q n lindjen e tij mund t`i duket nj pretendim interesant nj studiuesi t historis. Ai mund t mendoj se prse ky shtet jetoi kaq pak dhe si ishte e mundur q kta kandidat t rinj ta shkatrronin sistemin e krijuar nga vet i Drguari pr nj transferim t rregullt dhe paqsor t pushtetit, duke i imponuar shoqris muslimane, nj sistem t krijuar nga vet ata.


    N vijim, do t prpiqemi t`i japim nj prgjigje ksaj pyetjeje.
    Kandidatt e rinj pr pushtet nuk e kishin pranuar planin e prpiluar nga i Drguari pr transferimin e pushtetit. Ata dhe prkrahsit e tyre ishin shum t rezervuar n lidhje me kt plan dhe vendosn q ta mernin sundimin e shtetit t Medines n duart e tyre. Pr kt qllim, ata prpiluan nj strategji, t ciln do ta vinin n zbatim, q n t gjall t t Drguarit.



    Pjesa kryesore e planit t tyre pr ta marr pushtetin n duar ishte q t vinin n qarkullim, pretendime se n t vrtet, Libri i Zotit nuk kishte dhn ndonj mendim n lidhje me udhheqsin e shoqris muslimane dhe se i Drguari i Zotit nuk kishte zgjedhur asknd si pasardhsin e tij. Ata kuptuan se sikur muslimant ta besonin kt pretendim, ata do t pranonin domosdo se detyrn e gjetjes s nj udhheqsi t ri, i Drguari ia kishte ln shoqris muslimane. Dhe nse kjo gj i mbetej shoqris muslimane, kjo do t thoshte se gjithkush ishte i lir pr t hyr n list dhe pr ta marr pushtetin pr vete.


    Dr. Hamid`ud-Din



    Kur`ani Fisnik nuk ka prmendur asgj n lidhje me zgjedhjen e kalifi. Thniet e besueshme t t Drguarit jan gjithashtu t heshtura n kt drejtim. Nga kjo mund t kuptojm se Sheriati (Ligji hyjnor) ia l kt detyr vet Ummetit (shoqris muslimane), q ai ta zgjedh udhheqsin e tij sipas nevojave t kohs dhe sipas kushteve q mbretrojn n nj periudh t caktuar. (Historia e Islamit nga Dr.Hamid`ud-Din, botuar nga Ferozesons Limited Publishers, Karachi, Pakistan, fq. 188, botimi i katrt, viti 1971)


    Ky plan i tyre pati nj sukses dhe nj jetgjatsi t pabesueshme. Ai u prdor ather dhe akoma po prdoret sot. N t kaluarn, ai prdorej vetm n Lindje kurse sot prdoret njsoj edhe n Lindje edhe n Perndim. Shum pak vet n Lindje dhe askush n botn perndimore nuk e ka sfiduar kt ide. Suksesi i ksaj ideje mund t shihet nga dshmit e historianve vijues:


    Marshall G.S. Hodgson



    Kur`ani nuk ka folur n lidhje me mundsit politike pas vdekjes s Profetit. (Rrugtimi i Islamit, vll.1, 1974)


    Dr. Muhammed Hamidullah



    Fakti se pati mendime t ndryshme pas vdekjes t t Drguarit, dshmon se ai nuk pati ln udhzime t qarta dhe precize n lidhje me pasardhsin e tij. (Hyrje n Islam, Kuvajt, 1977)


    Francesco Gabrieli



    Muhammedi vdiq pas nj smundjeje t shkurtr, m 8 Qershor t vitit 632. Ai nuk prpiloi ose nuk mundi t prpiloj nj testament politik ose t shpreh se kush meritonte t ishte zvendsi i tij. (Arabt, nj histori e prmbledhur, New York, 1963)


    G.E. von Grunebaum



    Profeti vdiq m 8 Qershor 632. Ai nuk la udhzime n lidhje me pasardhsin e tij. (Islami klasik-nj histori 600-1258)


    John B. Christopher



    Problemi m urgjent politik, me t cilin u prball shteti i ri islam ishte udhheqsia e shoqris muslimane pas vdekjes s Muhammedit. Ky problem u zgjodh me krijimin e instancs s Kalifatit. Ngase Muhammedi nuk dha udhzime n lidhje me pasardhsin e tij, shoqria muslimane, menjher pas vdekjes s Profetit, u kthye drejt traditave fisnore t zgjedhjes s prijsit t fisit. (Tradita islame, New York)


    Bernard Lewis



    N themelet e tij, instanca madhshtore e Kalifatit islam ishte nj improvizim. Vdekja e t Drguarit pa zgjedhur nj pasardhs, krijoi nj kriz n shoqrin e re muslimane. (Trashgimia e Islamit-Politika dhe Lufta, 1974)


    George Stewart



    Duke e par me kujdes historin, s`ka si t mos habitesh me ardhjen n ekzistenc t Kalifatit. Muhammedi s`kishte ln testament dhe nuk e kishte emruar ask pr t`ia marr vendin. Ai s`i kishte dhn askujt autoritet shpirtror dhe nuk ia kishte dorzuar elsat e parajss ndonj apostulli. (Artikulli A sht Kalifi nj Pap?, t botuar n librin Lindja e mesme tradicionale, redaktuar nga Steward Robinson, botuar nga Prentice-Hall, Inc., New Jersey, 1966)


    Robert Frost ka thn:


    Nse nj teori mbrohet mjaft gjat dhe mjaft me ngulm, ajo shndrrohet n doktrin. Kjo thnie mund t modifikohet dhe t shprehet kshtu: Nse nj gnjeshtr mbrohet mjaft gjat dhe mjaft me ngulm, ajo shndrrohet n doktrin.
    Numri m i madh i historianve t Islamit kan pretenduar se i Drguari nuk e emroi ask si pasardhs t vetin n pozitn e Prijsit t Shtetit t Medines, pas vdekjes s tij. Pr ta dhe pr shum t tjer, ky pretendim tani sht kthyer n nj doktrin.
    Kjo gj vlen pr t gjith, prve pr muslimant shiit. Ata vazhdojn t besojn se i Drguari i Zotit shpalli vazhdimisht dhe n mnyr shum t vendosur se Aliu do t ishte trashgimtari i tij dhe sunduesi i muslimanve.
    Muhammedi prpiloi nj vij pr ummetin e tij dhe i kshilloi t mos devijojn prej saj, pasi t kishte vdekur ai vet. Megjithat, shoqria muslimane devijoi dhe pikrisht ky devijim, me ose pa qllim, solli deri n ringjalljen e traditave pagane.
    Pas vdekjes t t Drguarit, disa nga ndjeksit e tij u mblodhn n nj kasolle n Medine, t quajtur Sakife dhe ktu e zgjodhn Ebu Bekrin si prijs t muslimanve. Nj metod e till zgjedhjeje nuk kishte ndonj shembull n Islam por kishte shum shembuj n traditat e kohve para-islamike.
    N veprn e tyre t titulluar Historia e Kalifatit islam, tre autor bashkkohor shkruajn:


    Pas vdekjes s Muhammedit, detyra m komplekse me t ciln u prballn muslimant ishte zgjedhja e nj Kalifi. Kur`ani sht i pafjal n kt shtje dhe po kshtu edhe i Drguari. N koht para-islamike, tradita e arabve ishte q t zgjidhej kreu i fisit nprmjet votave t shumics. (Duke mos mundur t gjejn nj metod tjetr), po ky princip u pranua edhe gjat zgjedhjes s Ebu Bekrit. (Historia e Kalifatit Islam (n gjuhn Urdu) nga Profesor M.Ikbal, Lahore, Pakistan; Dr. Pir Muhammed Hasan; Profesor M.Ikram Butt)


    Sipas historianve t siprprmendur, detyra m e rndsishme e muslimanve pas vdekjes s Profetit, ishte gjetja e nj lideri, ngase ky i fundi i kishte ln pa nj t till. Duke mos gjetur dot ndonj shembull n Islam, ata u detyruan t vepronin sipas nj tradite pagane dhe nprmjet saj e zgjodhn Ebu Bekrin si prijs.
    Kjo metod e zgjedhjes s udhheqsit ishte e huaj pr gjenialitetin e Islamit. Andaj, si prmendm m sipr, ishte nj devijim. Ky devijim sht vrejtur nga disa orientalist, ndr t cilt:


    R. A. Nicholson



    Fakti se Muhammedi nuk la pas ndonj djal t vetin sht mbase m pak kritik sesa shprfillja ose refuzimi i tij pr t emruar nj pasardhs. Arabt s`ishin t msuar me transferimin e pushtetit sipas trashgimis dhe ideja e nj trashgimie hyjnore n familjen e t Drguarit nuk kishte lindur akoma. Andaj ishte krejtsisht n prshtatshmri me traditat arabe, q shoqria muslimane ta zgjidhte prijsin e saj, njsoj si zgjidhej prijsi i fisit n kohrat pagane. (Nj histori letrare e arabve)


    Profesor Nicholson-i thot se arabt s`ishin t msuar me transferimin e pushtetit sipas trashgimis familjare dhe mbase ka t drejt. Megjithat, arabt ishin t panjohur me nj sr sendesh t tjera, si besimi n nj Zot pr shembull. Ata ishin t msuar me idhujt e tyre prej guri e prej druri dhe ishin t lidhur aq verbrisht me ta, sa shum prej tyre edhe do t vdisnin pr t`i mbrojtur.



    Por edhe prkundr ksaj, ideja se arabt nuk ishin t msuar me sundimin mbretror sipas trashgimis nuk zgjati dhe aq shum. N t vrtet, kjo ide zgjati m pak se tridhjet vite (632-661). Pas ktyre tridhjet viteve, n t cilat arabt s`ishin t msuar me sundimin mbretror, ata u msuan shum shpejt me t dhe kjo shprehi e tyre zgjati deri n kohn ton.
    Duke qen t panjohur me principin e trashgimis familjare t pushtetit, arabt krkonin si t verbr n errsir, kur papritmas e gjetn nj shembull nga e kaluara e tyre para-islamike, nga koha kur ishin akoma idhujtar dhe menjher u kapn fort pas tij. Ata ishin t lumtur q m n fund kishin gjetur shptim.


    Francesco Gabrieli



    Me zgjedhjen e Ebu Bekrit u themelua principi se Kalifati ose Imamati (n kt rast Imam sht sinonim i Kalifit) duhej t mbetej tek fisi Kurejsh i Mekkes, nga i cili vinte edhe Muhammedi. Por n t njejtn koh, karakteri zgjedhor i postit u kufizua, ngjashm si ai i prijsit t fisit n kohn pagane, duke i refuzuar pretendimet legjitimiste t familjes s Profetit (Ehlul Bejt) t personifikuara tek Aliu. (Arabt, nj histori e prmbledhur, 1963)


    Francesco Gabrieli thot se me zgjedhjen e Ebu Bekrit u themelua principi se Kalifati do t qndronte n fisin mekkas t Kurejshit. Por ai nuk tregon se kush sht ai q e themeloi kt princip dhe n mbshtetet ai, n autoritetin e Kur`anit ose n at t thnieve t t Drguarit. E vrteta sht se kjo ide nuk ka kurrfar themeli t till. Ky princip ishte nj improvizim i astit, nga ata q dshironin ta kufizonin Kalifatin ose Imamatin tek vetja e tyre. Kta e pan dobin q fshihej pas ktij principi sepse ai u mundsoi q ta mernin n duar shtetin e Muhammedit dhe ta mbanin larg pushtetit, familjen e tij. Sado pragmatik q ishte ky princip, mbshtetja e tij nuk gjendet n Kur`an por pikrisht n shoqrin pagane, si sht theksuar edhe nga vet historiani.


    Bernard Lewis



    Kriza e par n Islam filloi pas vdekjes s Profetit n vitin 632. Muhammedi kurr s`kishte pretenduar se ishte m tepr se nj njeri i vdekshm, i zgjedhur si i Drguar i Zotit dhe si barts i fjals s Tij, por assesi i pavdekshm ose i shenjt. Megjithat, ai nuk la udhzime t qarta n lidhje me at se kush duhej ta zvendsonte si prijs t shoqris muslimane dhe sundues i shtetit t ri Islam. Muslimant e kishin n dispozicion vetm prvojn e pakt politike t kohrave para-islamike t Arabis. Pas disa diskutimeve dhe nj momenti t rrezikshm tensionesh, ata u pajtuan q ta zgjidhnin Ebu Bekrin, njrin nga konvertitt e par dhe m t nderuar, duke e krijuar, thuase aksidentalisht, postin historik t Kalifatit. (The Assasins, 1968)


    Si u theksua edhe m sipr, gnjeshtra se Muhammedi, i Drguari i Zotit, nuk la udhzime n lidhje me pasardhsin e tij si prijs t shoqris muslimane, sht br nj kusht i besimit pr shum historian, qofshin t vjetr ose modern, musliman e jomusliman. Mbase kjo gj mund t`u falet historianve sunnit por sht e pabesueshme se si dijetar t nj niveli aq t lart si Nicholson ose Bernard Lewis, nuk kan br tjetr n veprat e tyre vese e kan prsritur nj histori stereotipe , t prcjell nga historiant e oborreve mbretrore t Damaskut dhe Bagdadit. Megjithat, Bernard Lewis, njsoj si Nicholsoni dhe Francesco Gabrieli, ka pranuar se ata musliman q e zgjodhn Ebu Bekrin pr Kalif, e kishin n dispozicion vetm prvojn politike t Arabis para-islamike. M tej, Bernard Lewis thot se posti historik i Kalifit, lindi thuase aksidentalisht. Sipas ksaj, instituti m i rndsishm islam, ai i Kalifatit, lindi nga nj thuase aksident.


    George Stewart



    Posti i Kalifatit nuk u krijua si pasoj e ndonj plani ose vizioni t qart por thuase nga nj aksident... Kalifati u formsua nga koht prplot trazira prej t cilave lindi.(Lindja e Mesme tradicionale, 1966)


    Duke shkruar pr shoqrin para-islamike arabe, Profesor John Esposito thot:
    Nj grup prej disa familjesh prbnin nj klan. Nj trsi prej disa klanesh prbnte nj fis. Fiset udhhiqeshin nga nj prijs (shejh),i cili zgjidhej me koncenzusin e t parve t familjeve. Islami-rruga e drejt, 1991, fq.5


    N librin e njejt (dhe n po t njejtin kapitull), Profesor Esposito, m tej, shkruan: Nj shoqri e themeluar n lidhjet fisnore dhe ligjet fisnore t krijuara nga njerz t thjesht, u zvendsua me nj shoqri fetare (ummeti musliman), t udhhequr sipas Ligjit t Zotit.



    Ebu Bekri u zgjodh si prijs (shejh) me koncenzusin e paris. Pra, s`ishte tjetr vese ligji fisnor i krijuar nga njerz t thjesht ai q ia dha pushtetin. Gjja e vetme q nuk u prmend gjat zgjedhjes s tij, ishte pikrisht Ligji i Zotit.


    T gjith historiant e prmendur m sipr, jan t nj mendimi n lidhje me pikat n vijim:



    1- I Drguari i Zotit, Muhammedi nuk i la kurrfar udhzimi shoqris muslimane n lidhje karakterin e qeverisjes s ardhshme t Islamit dhe nuk emroi asnj person si prijs t ktij sistemi pas vdekjes s tij. N shtjen e pasardhsit t tij, ai nuk kishte nj politike t qart dhe:


    2- Kur Muhammedi vdiq, muslimant duhej t gjenin nj prijs t ri pr shoqrin. Duke mos patur shembuj dhe udhzime t tjera, ata u detyruan t mbshteteshin n traditat e kohs s injorancs pr t gjetur nj prijs dhe Ebu Bekri ishte zgjedhja e tyre.


    Nse kta historian kan t drejt, ather Kur`ani Fisnik, bashk me interpretuesin dhe prcjellsin i tij, Muhammedin, kan br nj lshim t madh duke mos i udhzuar muslimant n lidhje me mnyrn se si duhej ta zgjidhnin prijsin e tyre.
    Por as Kur`ani dhe as Muhammedi nuk mund t bnin dhe n t vrtet, nuk bn nj lshim t till. Kur`ani, me fjal t qarta dhe t kuptueshme, ka thn se cilt jan tiparet dalluese t nj sunduesi t zgjedhur nga Zoti. N ann tjetr, Muhammedi i kishte treguar shum qart shoqris muslimane se kush i posedonte kto cilsi.


    Por edhe prkundr ksaj, Ebu Bekri u zgjodh Kalif i muslimanve. Ligji i Zotit nuk u prmend gjat zgjedhjes s tij dhe shi pr kt arsye, kjo zgjedhje l hapsir pr disa pyetje esencial, si pr shembull:
    1- Dshirat e t Drguarit t Zotit nuk duken asgjkundi n zgjedhjen e Ebu Bekrit. Ngase ai u zgjodh nga disa ndjeks t t Drguarit, ai ishte prfaqsuesi i tyre ose i muslimanve. Por vetm i Drguari kishte t drejt ta zgjidhte pasardhsin e tij dhe ai nuk e zgjodhi Ebu Bekrin. Duke e marr parasysh kt, a mund Ebu Bekri akoma t quhet pasardhs (Kalif) i t Drguarit t Zotit?


    2- Detyra m e rndsishme n secilin organizim shoqror kryhet nga qeveria dhe nga kreu i qeveris. Kur`ani thekson se sht gjithprfshirs dhe se nuk ka ln mnjan asgj t rndsishme. Por partizant e Ebu Bekrit thon se Kur`ani nuk u ka treguar muslimanve se si duhet ta zgjedhin prijsin e tyre. Nse ata kan t drejt, ather a do t mund t pretendonim para jomuslimanve se Kur`ani sht nj ligj i prsosur dhe i kompletuar, i cili nuk ka ln mnjan asnj detaj t rndsishm t jets njerzore?


    3- Nse vrtet Muhammedi nuk i udhzoi muslimant, si n teori ashtu edhe n praktikn e qeverisjes, a mund akoma t pretendojm para jomuslimanve se ai sht shembulli i prsosur pr njerzimin, n do aspekt?


    4- A thua vall msimet e Muhammedit t ishin aq t paprsosura dhe joefektive, q menjher pas vdekjes s tij, muslimant t ishin t detyruar t`u riktheheshin traditave pagane?

    E vrteta sht se Kur`ani Fisnik sht nj ligj i prsosur dhe gjithprfshirs jetsor. Por vetm ata q e krkojn udhzimin, do ta gjejn at n Kur`an. Por si dshmon historia, askush nuk krkoi udhzim prej Kur`anit, n rastin e zgjedhjes s Ebu Bekrit. Principi mbi t cilin u mbshtet zgjedhja e tij, u shkput nga prvoja politike e Arabis pagane. Si e till, udhheqsia e tij mbshtetej n traditat para-islame fisnore t arabve.
    Njsoj si sht Kur`ani, nj ligj i prsosur jetsor, edhe Muhammedi, Sjellsi dhe Interpretuesi i tij, sht modeli i prsosur pr njerzimin. Ai e dinte se nj dit do t vdiste si t gjith t vdekshmit e tjer. Ai kishte nj ndjesi t mjaftueshme pr histori dhe e dinte se `kishte ngjar kur kishin vdekur prijsit e tjer t mdhenj. E vetmja gj q ai nuk do t lejonte, ishte q populli i tij t kthehej srish n kohn e injorancs. E vetmja gj q nuk mund dhe nuk i shptoi vmendjes s tij, ishte principi i trashgimis n Mbretrin e Qiejve mbi tok.


    Ebu Bekri u zgjodh n Sakife si prijs i muslimanve, me ndihmn e Umar ibn el-Hattabit. Andaj, qeverisja e tij, njsoj si ajo e t dy pasardhsve t tij, Umarit dhe Osmanit, ishin produkte t Sakifes. N kt vepr, qeverisjet e tyre do t`i idenfitikojm si qeverit e Sakifes, pr t`i dalluar nga qeverisja e Ali ibn Ebu Talibit, e cila nuk ishte e till. Qeverisja e Aliut ishte rikthimi i Mbretris s Qiejve n tok.


    45. Teoria sunnite e qeverisjes


    Ata musliman q thon se e ndjekin Traditn (Sunnah- thniet dhe veprimet) e t Drguarit t Zotit dhe t shokve t tij (Sahabeve), quhen Ehl-i Sunnet ve`l-Xhema`at ose shkurt sunnit. Ata gjithashtu vetquhen muslimant besimdrejt dhe e prbjn shumicn drmuese t muslimanve n bot.
    Muslimant sunnit besojn se i Drguari i Zotit nuk zgjodhi asknd si pasardhs t vetin dhe (me shum gjasa) pandehte, se pas vdekjes s tij, muslimant do ta zgjidhnin vet udhheqsin e tyre. Ata m tej thon se i Drguari nuk u tregoi fare ndjeksve t tij, se si duhej ta zgjidhnin udhheqsin e tyre ose far tiparesh duhej t krkonin tek ai. Andaj, duke mos patur ndonj shembull dhe udhzim nga i Drguari, shokt e tij nuk kishin rrug tjetr vese t improvizonin dika.
    Por improvizimi nuk sht nj politik veprimi dhe pashmangshmrisht, dshmoi se ishte nj mnyr e paorganizuar e zgjedhjes s nj prijsi pr shoqrin muslimane. N rastin e par, muslimant zgjodhn nj prijs, nprmjet asaj q supozohet se ishte nj zgjedhje. N rastin e dyt, Kalifi i par (i cili ishte zgjedhur) e emroi vet pasardhsin e tij. M pas, n rastin e tret, Kalifi i dyt (i cili ishte emruar drejprdrejt), zgjodhi nj kshill prej gjasht vetsh dhe ua la atyre detyrn q t zgjidhnin nga mesi i tyre, nj udhheqs pr muslimant.



    Kalifi i tret, i zgjedhur n kt mnyr, u vra n mes t nj anarkie dhe kaosi, n t cilin shoqria muslimane mbeti pa nj udhheqs. At ast, shokt e t Drguarit u kthyen drejt familjes s tij dhe i krkuan njrit prej tyre q ta merte n dor qeverisjen e muslimanve, duke e shptuar shoqrin nga shprbrja dhe shkatrrimi.
    Kalifi i katrt ishte akoma n pushtet kur nj kandidat i ri u shfaq n Siri. Ai e la mnjan muhabetin e zgjedhjeve, e sfidoi udhheqsin e kohs me forc ushtarake dhe n fund, arriti ta merte n duar qeverisjen. Pas veprimeve t tija, numri i principeve pr gjetjen e nj udhheqsi pr muslimant, u rrit n katr, si vijon:
    1. Zgjedhje: Ebu Bekri u zgjodh Kalif (pasardhs i t Drguarit) me votn e shumics n Sakife. Edhe Ali ibn Ebu Talibi, Kalifi i katrt, u zgjodh me votn e shumics s muhaxhirve dhe ensarve t pranishm n Medine, pas vdekjes s Kalifit t tret.


    2. Emrim: Umari u emrua nga Ebu Bekri si pasardhs i ktij t fundit.


    3. Zgjedhje me votat e disa plutokratve: Osmani u zgjodh si Kalif, nga nj kshill prej gjasht vetsh, t formuar nga Umari.


    4. Marrja e udhheqsis nprmjet dhuns: Muavije bin Ebu Sufjani e mori n duar qeverisjen e muslimanve nprmjet forcs ushtarake.


    Muslimant sunnit i pranojn si t ligjshm dhe t vlefshm t gjith kto principe. Pikrisht n kt mnyr, u krijuan katr mnyra kushtetuese pr zgjedhjen e nj udhheqsi pr shoqrin muslimane.



    Ktu duhet theksuar se ndonse muslimant sunnit, secils prej ktyre mnyrave, ia dhan statusin e nj principi, asnjra prej tyre nuk buron nga Libri i Zotit (Kur`ani) ose nga Libri i t Drguarit (Hadithet). T gjith kto principe burojn nga ngjarjet q ndodhn pas vdekjes s Profetit t Islamit.
    N historin e do populli, krijimi i nj kushtetute sht hapi i par drejt krijimit t shtetit. Kushtetuta sht ligji i vendit dhe sht korniza themelore e autoritetit ligjor. Ajo i cakton dhe i definon prgjegjsit, detyrat dhe autoritetin e qeveris dhe t gjith vendimet q kan t bjn me interesat e kombit, meren pastaj n prshtatshmri me principet e kushtetuts. Gjithka q prshtatet me kushtetutn sht legale dhe e vlefshme dhe gjithka q bie ndesh, sht nj veprim jokushtetues.


    H. A. R. Gibb



    Ligji i paraprin shtetit, qoft logjikisht qoft n aspektin kohor. Shteti ekziston me qllimin e vetm t mirmbajtjes dhe ushtrimit t ligjit. (Ligji n Lindjen e Mesme)


    Por teoria sunnite e qeverisjes vuan nga nj anomali n prbrjen e saj.
    sht nj ligj se politikat dhe veprimet e prijsve politik duhet ta ndjekin kushtetutn. Por kjo gj nuk ndodh n rastin e teoris sunnite t qeverisjes. N vend t ksaj, sht kushtetuta q i ndjek ngjarjet q vijn pas vendimeve dhe veprimeve t prijsve politik. Me fjal t tjera, nuk sht kushtetuta ajo q e kontrollon qeverin por sht qeveria, gjegjsisht jan prijsit politik, ata q e kontrollojn kushtetutn.



    N t vrtet, nuk ka nj gj q do t mund t quhej teoria sunnite e qeverisjes. Kurdo q t ndodhte nj gj, juristt sunnit krijuan nj teori ose nj princip t ri pr ta racionalizuar gjendjen e re. N kt mnyr, ata e pajisn teorin e tyre t qeverisjes me nj karakter t ndryshueshm dhe me nj fleksibilitet q sht vrtet i jashtzakonshm.



    Teoria sunnite e qeverisjes sht studiuar dhe analizuar nga shum studiues t zhvillimit politik islam, qofshin t vjetr ose modern, musliman a jomusliman. Autori i Sherh-Mavakif, nj autor klasik arab, beson se parakushti i vetm q nj kandidat t bhet udhheqs, sht aftsia e tij pr ta marr n dor pushtetin dhe pr ta mbajtur at. Ai thot:
    Kur nj Imam (prijs) t vdes dhe nj njeri q i ka kualifikimet e nevojshme pr postin e tij, t krkoj ta marr at (pa e patur bindjen dhe miratimin e njerzve dhe pa qen i emruar nga paraardhsi), pretendimi i tij pranohet, derisa ai sht i fuqishm t`i nnshtroj njerzit. E njejta vlen edhe kur Kalifi sht injorant dhe imoral. Dhe nse ndodh q nj Kalif t mundet nga nj tjetr konkurrent m i fuqishm, humbsi do t hiqet dhe fitimtari do t njihet si Imam ose si Kalif.
    Nj tjetr analist i periudhs klasike, Taftazaniu, sht i mendimit se nj prijs mund t jet edhe tiran dhe i pamoralshm. Edhe prkundr ksaj, ai duhet t pranohet si sunduesi legjitim i muslimanve. N veprn e tij, Sherh-Aka`id-Nesafi, ai shkruan:
    Nj Imam (prijs) nuk mund t hiqet nga detyra me arsyetimin se sht shtyps dhe se s`sht i virtytshm.


    Stewart Robinsoni, n veprn Lindja e Mesme tradicionale, prcjell nga Imam Gazaliu, i cili thot: Njerzit duhet t`i binden nj sulltani, qoft ai edhe i lig dhe barbar.


    Disa analist bashkkohor t mendimit politik islam, kan vrejtur ca paprputhshmri n teorin sunnite t qeverisjes. M posht, do t`i prcjellim fjalt e disave prej tyre.


    H. A. R. Gibb



    Teoria politike sunnite ishte n t vrtet, nj racionalizim i historis s shoqris muslimane. Pa shembuj, pa teori dhe pa imponimin e interpretimit t burimeve islame, kjo teori sht thjesht arsyetimi post eventum i shembujve q m pas, miratoheshin me ixhma (koncenzus). (Studime mbi civilizimin islam, 1962)


    Bernard Lewis



    Katr kalift e par, t miratuar nga tradita muslimane si prijs t drejt, vrtet doln nga mesi i muslimanve pa u mbshtetur n trashgimin familjare, nprmjet disa metodave, q n kuptimin ligjor t sunnizmit, mund t prshkruhen si zgjedhje. Por tre nga kto katr Kalifate prfunduan me vrasje dhe dy t fundit n mes t nj lufte civile. Pas ksaj, Kalifati u b i trashgueshm n dy dinasti t njpasnjshme, at t Umajjadve dhe t Abbasidve, sistemi i t cilve m shum u ngjante perandorive autokrate t lashtsis sesa shoqris patriarkale t Medines. Detyrimi i popullit pr bindje ndaj Kalifit mbeti i pandryshuar dhe madje u theksua edhe m. Por n ann tjetr, obligimi q Kalifi t`i prmbushte kushtet pr ta marr kt post u shlyen thuase krejtsisht.
    Kjo paprshtatshmri ndrmjet teoris dhe praktiks, ndrmjet principeve t shenjta t ligjit dhe fakteve t hidhura t qeveris, i ka detyruar disa dijetar q ta shpallin krejtsisht t pavlefshm sistemin shoqror dhe politik t krijuar nga juristt klasik musliman, si nj sistem artificial dhe abstrakt, aq pak t lidhur me realitetin, sa lirit civile t parapara nga diktaturat moderne. Ky krahasim sht i tepruar dhe i padrejt.
    Juristt e mdhenj t mesjets islame nuk ishin mendjeleht ose t korruptuar dhe as t panjohur me realitetin ose t paguar pr ta mbuluar at. Prkundrazi, ata vepronin me nj prgjegjsi fetare, q buronte pikrisht nga vetdija e tyre n lidhje me distancn ndrmjet idealeve t Islamit dhe praktiks s shteteve muslimane. Problemet e juristve musliman n lidhje me qeverisjen islame ishin shum m t thella sesa sjellja e nj sunduesi ose nj tjetri. Ky problem kishte t bnte me kahjen q kishte marr e tr shoqria muslimane, q nga koha e Profetit dhe q e kishte uar at shum larg nga idealet etike dhe politike t Islamit profetik.
    Megjithat, ta vije n pyetje vlefshmrin e sistemit t qeverisjes islame, do t thoshte ta vije n pyetje besimdrejtsin (ortodoksin) e shoqris muslimane, nj gj kjo, e papranuar pr dijetart sunnit, pr t cilt vet definicioni i besimdrejtsis (ortodoksis) ishte i lidhur me praktikn e shoqris. Andaj juristt ishin t obliguar q, deri diku, ta arsyetonin rendin ekzistues, sa pr t mundur ta mbronin besimin sunnit dhe sistemin, kundr akuzave se kishin devijuar dhe se i kishin uar muslimant drejt mkatit. (Trashgimia e Islamit, kapitulli mbi Politikn dhe Luftn, viti 1974)


    G. E. Von Grunebaum



    N prezantimin e rolit t Kalifit, sht m se e qart prpjekja e autorve pr ta harmonizuar kt detyr ideale me faktet e hidhura t periudhs s tij. Ligji i ka vendosur principet e tija t pandryshueshme, pa e patur parasysh paaftsin n rritje t postit t Prijsit t Besimtarve pr t`i kryer edhe detyrat m modeste. Kshtu, teoria detyrohet t bj kompromis dhe ta zgjeroj principin e zgjedhjes, n nj mnyr q do ta prfshinte edhe zgjedhjen nga nj votues i vetm, gjegjsisht emrimin e Kalifit nga paraardhsi i tij ose nga ana e prijsit ushtarak q sht n pushtet n at periudh. N kt rreth, pranohet edhe mundsia e nj numri m t madh udhheqsish. Njsoj si n periudhat dhe n civilizimet e tjera, teoria e qeverisjes bhet nj arm n luftn pr pushtet. (Islami, Londr, 1969)


    John Alden Williams



    Nj shembull i asaj se si legalistt musliman t periudhave t vona t mesjets e shihnin problemin e sundimit dhe t udhheqsis islame, mund t shihet nga nj bashkkohs i Ibn Tejmijes (me t cilin natyrisht, hanbelitt nuk pajtoheshin). Ibn Xhama`a (vdekur n 1333) ishte njri nga zyrtart m t lart t sistemit fetar t periudhs s Memlukve dhe dy her Gjykats kryesor i Kairos.


    Ndonse ishte nj shaf`i, njsoj si el-Meverdiu, mendimi i Ibn Xhama`as prshtatet me at t Ahmed bin Hanbelit, n doktrinn se Prijsi q sht n fuqi duhet t pranohet, pa dallim se si ka ardhur n pushtet. N nj konflikt ndrmjet unitetit dhe drejtsis, uniteti i shoqris muslimane e ka prioritetin. Sipas ktij principi, kushdo q sht i fuqishm n nj krahin t caktuar, duhet t pranohet si sundues i saj nga Prijsi, prderisa ky i fundit s`sht i aft ta largoj nga pozita. Thn shkurt, prijsit duhet t trajtoheshin sikur t ishin t prsosur, pa dallim n ishin vrtet t till ose jo. Kjo ngase nevoja e mbrojtjes s shoqris nga gabimi e krkon nj gj t till. sht nj mendim tejet logjik por Ibn Tejmije mendonte se ishte nj mendim jo aq i moralshm. (prcjell nga vepra El-Ahkam fi Tedbir ehl el-Islam t Ibn Xhama`a)


    Imamati sht dy llojesh: me zgjedhje dhe me uzurpim. Imamati i zgjedhur konfirmohet me dy metoda kurse ai i uzurpuar me nj metod t tret. Metoda e par n Imamatin e zgjedhur sht nj betim bindjeje nga ata q kan fuqi pr t zgjedhur e pr t hequr nga pozita. Kurse metoda e dyt sht q Imami t zgjidhet nga paraardhsi i tij.


    Metoda e tret, me t ciln pretendimi i nj uzurpatori bhet i vlefshm, realizohet me nnshtrimin e sunduesit paraprak. N rastin kur nuk ka nj Imam t caktuar dhe nj njeri i pakualifikuar pretendon ta marr at pozit, i nnshtron njerzit me fuqin e ushtris s tij, pa zgjedhje dhe pa emrim, udhheqsia e tij pranohet si valide dhe njerzit jan t obliguar pr t`iu bindur, q t mund t ruhet uniteti i muslimanve dhe q t flasin t gjith me nj z. Ktu nuk ka fare rndsi n bhet fjal pr nj injorant ose nj njeri t padrejt. Nse nj tjetr pretendent vjen dhe e nnshtron t parin me an t ushtris s tij, ather ky i dyti bhet Imam, pr hir t mirqenies dhe unitetit t muslimanve, si tham m sipr. Pr kt arsye, n betejn e Harras (prkthyesi: n t ciln ushtria umajjade e sulmoi dhe e plakiti Medinen) djali i Umarit tha: Ne jemi me ata q fitojn.


    N praktik, shoqria muslimane ia dorzonte punt e saj nj Kalifi dhe pastaj i krkonte atij q t ishte nj sundues absolut. Prve pyetjes n sht kjo gj nj kundrthnie ose jo, nuk kishte nj sistem pr ta zgjedhur Kalifin ose pr t siguruar nj transferim paqsor t pushtetit. Shum shpesh, madje zakonisht, sunduesit vinin n pushtet nprmjet dhuns. Dhe n astin q uleshin n fron, nuk kishte nj mekanizm pr t`i hequr nga pozita e tyre prve nprmjet dhuns, q ndalohej me ligj. sht nj fakt melankolik se n shum shtete, prve tek Otomant dhe Mugalt q arritn t krijonin nj sistem efektiv t trashgimis familjare, asgj nuk i ndihmonte m shum nj pretendenti pr pushtet m tepr se instinkti i tij kriminal. Motive nga civilizimi islam, 1971, Shtypi i Universiteti t Kalifornis, Berkeley


    Teoricientt dhe juristt sunnit ishin t aft pr t br kompromise dhe prshtatje t pafundme. Ata ishin shpesh t prir pr t`i pranuar si sundues legjitim, jo vetm tirant dhe uzurpatort musliman por edhe jomuslimant.


    Bernard Lewis



    sht shkruar shum pr ndikimin e Kryqzatave n Evrop por shum pak gjra jan shkruar pr ndikimin e ktyre luftrave n tokat e Islamit. Pr her t par, q nga fillimi i Islamit, muslimant ishin detyruar q pas dshtimeve ushtarake, t`u lshonin territore t mdha, sunduesve t krishter dhe t linin nj numr t konsiderueshm popullsie muslimane nn kta sundues. T dy kto gjra u pranuan n mnyr t qet nga muslimant. Qoft n Lindje ose n Perndim, sunduesit musliman me shum dshir bashkpunonin me fqinjt e tyre t rinj dhe madje koh pas kohe bnin edhe aleanca me ta, kundr vllezrve t tyre musliman, si pjes e Ligjit t Shenjt, i cili nuk e pati shum t vshtir q n obligimin pr t`iu nnshtruar nj sundues tiran, t`i prfshij edhe jobesimtart. Njerzit duhet t`i binden atij q e ka fuqin, me kushtin q ai t`u lejoj muslimanve ta ushtrojn fen e tyre dhe ta ndjekin Ligjin Hyjnor. Madje sipas disa juristve, sundimi i nj prijsi t till mund t konsiderohej si pjes e Toks s Islamit. (Trashgimia e Islamit, kapitulli Politika dhe lufta)


    Prfundimi q mund t nxirret nga analiza e msiprme sht se teoria sunnite e qeverisjes pranon vetm nj princip, at t dhuns. Thuase t gjith juristt sunnit e kan bekuar kt princip, i cili si i till, ka qen i vetmi princip konstant i qeverisjes sunnite, qkur Muavije bin Ebu Sufjani e uzurpoi Kalifatin n vitin 661. Sipas ktij principi, nj njeri, i cili n Mbretrin e Qiejve mbi tok ose kudo tjetr, arrin ta ringjall ligjin e lasht fuqia ka gjithnj t drejt, mund t konsiderohet nj sundues legjitim i muslimanve. Qeveria nuk ka nj teori, nj struktur ose ndonj rreze veprimi prve forcs arbitrare. Urdhrat e Zotit t prfshir n Kur`anin Fisnik dhe shembulli ose urdhrat e t Drguarit, jan krejtsisht irelevant.



    Mbase nuk duhet t jet dhe aq befasuese se ky qndrim i juristve sunnit ka vazhduar deri n koht e sotme. Kongresi i Kalifatit i mbledhur n Kairo, n vitin 1926, ritheksoi se nj musliman mund t bhet nj Kalif legjitim edhe nse e pushton me dhun kt pozit dhe nuk e plotson asnj kusht tjetr t krkuar.
    N analizn e dhn m sipr, Dr.Williamsi prcjell nga Abdullahu, djali i Umar ibn el-Hattabit (Kalifi i dyt) se ai vet (Abdullahu) sht me ata q fitojn, kushdo q t jet fitimtari. Ky person ishte i njohur pr devotshmrin e tij fetare dhe pr diturin q kishte. Ai kaloi ose s paku prpiqej t kalonte sa m shum koh q t ishte e mundur, n shoqri t t Drguarit dhe kur thoshte dika, ajo konsiderohej (dhe konsiderohet akoma) si nj thnie autoritative n botn sunnite.
    sht e pabesueshme se si ai mund t mendonte se n nj prballje ndrmjet dy individve, e drejta ose gabimi nuk kishte fare rndsi. Gjja e vetme q kishte rndsi ishte fitorja. Sipas tij, kushdo q triumfon, ka t drejt. Nse nj bandit i eliminon gjith kundrshtart e tij dhe bhet sunduesi i padiskutueshm n nj luft pr pushtet, ather ai logjikisht bhet edhe nj kandidat ideal pr pozitn m t lart t bots muslimane. Gjith `duhet t bj nj person i till pr t treguar se e meriton kt post, sht q t demonstroj se mund ta marr at me dhun. Nse arrin t bj dika t till, ather udhheqsia i takon atij.
    Juristt, teoricientt dhe analistt politik sunnit kan treguar nj unanimitet t jashtzakonshm, kur bhet fjal pr mbajtjen n kmb t principit se duhet t pranohet si sundues, gjithsecili q e ka pushtetin n duar. Me shum gjasa, kjo sht arsyeja prse bindja pasive ndaj sunduesit, sipas fjalve t Elie Kedourie, ka qen tradita dominuese politike n Islam dhe prse ky respekt i teprt i muslimanve ndaj faktit se kjo gj sht nj akt i kryer e ka karakterizuar historin muslimane.


    Muslimant shiit e mohojn teorin sunnite t qeverisjes pr shkak t mangsive morale dhe pr shkak t mungess s nj rregulli t vazhdueshm. Ata thon se nj princip duhet t jet ose i sakt ose i gabuar dhe standardi i vetm pr t vendosur nj gj t till sht Kur`ani. Sipas tyre, muslimant e gjith bots mund ta miratojn nj ligj por derisa ai sht n kundrshtim me Kur`anin, nuk mund t jet islamik. Burimi i koncenzusit moral n Islam sht Kur`ani dhe jo mendimi i shumics.



    Muslimant shiit gjithashtu insistojn se duhet t ket nj vazhdimsi n aplikimin e nj ligji ose t nj principi. Por nse nuk ka nj gj t till dhe nse nj ligj ose nj princip i ri krijohet pr t`iu prshtatur do rasti, kjo nuk mund t konsiderohet nj politik e qart veprimi por vetm nj shfrytzim i rastit. Si u tha edhe m sipr, vazhdimsia e vetme q mund t gjendet n teorin sunnite t qeverisjes, sht pranimi i pakushtzuar, nga dijetart dhe juristt sunnit, i ligjit se fuqia sht sunduesi i ksaj bote dhe se muslimant duhet t`i binden m t fuqishmit. Madje edhe Imam Gazaliu thot se ky princip duhet t ruhet, ngase, sipas tij, sht nj urdhr i Kur`anit pr muslimant.


    Imam Gazaliu sht nj nga figurat m t famshme t bots muslimane. Ai shpesh shihet si teologu m i madh i Islamit sunnit. Disa dijetar sunnit, madje, kan shkuar aq larg sa t thon se sikur ndonj njeri t mund t ishte profet pas Muhammedit, ky do t ishte Imam Gazaliu. Dhe megjithat, ky njeri i kshillonte muslimant q ta pranonin pa kundrshtuar nj abuzim t fuqis autokrate nga nj diktator ose nga nj udhheqs ushtarak sepse (sipas tij) ky sht nj obligim i imponuar nga Kur`ani, ku thuhet: Bindjuni Zotit, t Drguarit t Tij dhe atyre q u sht dhn autoritet nga mesi juaj! sht e pabesueshme se si nj njeri si Imam Gazaliu nuk ka mundur t bj me tepr vese t pranoj nj interpretim m se stereotipik t ktij vargu.


    N ndrkoh, Kur`ani Fisnik sht krejtsisht i huaj pr kto teori t qeverisjes dhe kta principe t organizimit politik, t zbuluar, t shprehur dhe t kodifikuar nga shumica muslimane, pr nj arsye shum t thjesht: Kur`ani e ka teorin e vete t qeverisjes dhe filozofin e vete politike. Andaj, ai nuk sht i interesuar pr kurrfar teori t huaj t filozofis s qeverisjes.
    Filozofia politike e Kur`anit sht analizuar n nj kapitull tjetr n kt libr.

    Vazhdon...

  14. #14
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-07-2019
    Vendndodhja
    Ballsh
    Postime
    117
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Pr: Ritregim i historis s Islamit dhe muslimanve

    46. Lufta pr pushtet I


    Muslimant sunnit gjithnj thon se t gjith shokt e Muhammedit, t Drguarit t bekuar t Zotit, ishin modele sjelljeje pr muslimant dhe se kta njerz ishin t pastr nga lakmia pr para, pr pushtet ose pr gjra t tjera t ksaj bote. Ata gjithashtu thon se t gjith kta njerz duheshin ndrmjet veti dhe se miqsia e tyre e ndrsjell ishte e paprekur nga cinizmi dhe nga xhelozia.



    Pr fat t keq, realiteti nuk ishte aspak i till. Ndonse do t kishim dashur q kto pretendime t ishin t vrteta, historia nuk e prkrah nj utopi t till dhe faktet e hidhura n lidhje me jett e shokve t t Drguarit, e shkatrrojn mitin dhe retorikn e prcjellur nga adhuruesit e tyre. Edhe admiruesit m t mdhenj t tyre s`mund ta mohojn faktin se n mesin e shokve t Profetit, lufta pr pushtet kishte filluar akoma pa u varrosur trupi i ktij t fundit. Vetm dshmit e historis do t na bjn t mundur q t bjm nj vlersim m realist t karakterit t shokve (sahabeve) t t Drguarit t Zotit dhe t rolit t tyre n historin e Islamit.


    sht m se e natyrshme se jo t gjith ndjeksit e tij mund t jen t njejt n do dimension. Nuk ka n bot dy individ, sjellja e t cilve mund t jet identike n do rrethan. Pranimi i Islamit dhe t qenit n shoqrin e t Drguarit t Zotit, nuk bnte domosdoshmrisht q do arab t emancipohej dhe t bhej nj krijes m sublime. Ndjeksit e t Drguarit ishin nj grup heterogjen. Pas pranimit t Islamit, disa prej tyre arritn nj shkall jashtzakonisht t lart por disa thjesht mbetn atje ku ishin.


    Vshtirsia m e madhe n vlersimin e rolit t shokve t Profetit, sht n fleksibilitetin e definicionit t ktij statusi. Sipas njrit definicion, do musliman q e kishte par t Drguarin, ishte njri nga shokt (sahabet) i tij. Shum musliman e kishin par t Drguarin n kohn prej 23 vjetsh n t ciln e kishte zhvilluar misionin e tij dhe sipas ksaj, t gjith ata prfshiheshin n grupin e shokve t Profetit. Por muslimant shiit nuk e pranojn kt definicion. Ata thon se titulli i sahabes ishte dika q vetm Muhammedi mund t`ia jepte dikujt. Nse ai nuk kishte br dika t till, nuk u takonte t tjerve q ta bekojn nj njeri me nj titull t till.


    Muslimant sunnit prcjelln nj thnie t t Drguarit, sipas t cils, ai supozohet se ka thn: Sahabet e mi jan si yjet. Nga cilido q t krkoni udhzim, do ta gjeni at. Nse pranojm se kjo thnie sht autentike dhe se vrtet shokt e t Drguarit jan yje, ather, n nj mnyr tejet t uditshme dhe befasuese, njri nga kta yje dhe mbase m shklqimploti n mesin e tyre, ishte tejet i rezervuar n lidhje me shokt e Profetit.


    Ylli n fjal ishte Umar ibn el-Hattabi, Kalifi i dyt i muslimanve. Ai jo vetm q tregoi se nuk pajtohej me thniet e tilla t t Drguarit por edhe haptazi i mohoi ato. Gjat Kalifatit t tij, ai u urdhroi shokve t Profetit (yjeve) q t qndronin n Medine dhe t mos largoheshin pa lejen e tij. Me kt, ai e kufizoi lirin e tyre t lvizjes dhe shkaktoi nj hidhrim n mesin e tyre. Megjithat, Umari ishte mjaft i kujdesshm sa t`u shpjegonte se kt gj e bnte pr t mirn e tyre.


    N kt drejtim, Dr. Taha Husejn, n veprn e tij El-Fitnetul-Kubra (Trazira e madhe), t botuar n vitin 1959 n Kairo, shkruan: Umari kishte nj politik t caktuar veprimi ndaj muhaxhirve dhe ensarve m n z. Ata ishin ndr t part q e kishin pranuar Islamin dhe prmendeshin me plot nderim edhe nga vet i Drguari. Gjat jets s tij, ai i kishte vendosur shum prej tyre, n pozita me rndsi. Edhe vet Umari konsultohej me ta n shtjet q kishin t bnin me interesin publik dhe shum prej tyre i bri kshilltar pran vetes.


    Megjithat, ai druhej se dikush mund t`u shkaktonte probleme atyre dhe se ata vet mund t`i shkaktonin probleme Umarit. Pr kt arsye, ai i mbante n Medine dhe ata nuk mund t dilnin jasht Medines pa lejen e tij. Ai kurr nuk u lejoi t shkonin drejt tokave t reja t pushtuara, vese me leje paraprake prej tij. Umari kishte frik se njerzit e atyre vendeve, do t`i madhronin s teprmi (si shok t Profetit q kishin qen) dhe se nga ky madhrim i teprt, ata do t kaploheshin nga lakmia. Umari gjithashtu kishte droje se ky madhrim i shokve t Profetit do t`i shkaktonte probleme qeveris. S`ka dyshim se shum prej shokve t Profetit ishin t paknaqur me kt vendim t tij dhe kjo paknaqsi ishte e theksuar veanrisht tek muhaxhirt.


    Tani besoj se do t ishte me vend q t bjm nj analiz kritike t ksaj politike t Umarit ndaj ndjeksve m n z t t Drguarit t Zotit. Kur ai u urdhroi q t qndronin n Medine, mbase kishte t drejt. Por prse t mos e tregojm kt shtje ashtu si ishte vrtet? Prse t mos e shprehim me fjal t tjera arsyen q e detyroi Umarin t`i mbante n Medine shokt e Profetit? Umari kishte frik se nse shokt e Profetit shkonin n kto provinca t reja t shtetit, ata mund ta shfrytzonin pr interesa personale, ndikimin dhe prestigjin q kishin.



    Nj analiz e ngjarjeve q vijuan pas vdekjes s Profetit, n kontekstin e tyre njerzor, do ta amortizonte at shok t muslimanve, t cilt presin t shohin ngjj n mesin e shokve t Profetit por nuk gjejn tjetr vese njerz ta zakonshm. Nse ndonjri nga shokt e Profetit u shfaq si nj njeri lakmitar dhe ambicioz vetm pas vdekjes s tij, arsyeja e ksaj sht fakti se n t gjall t Profetit, kta njerz nuk kishin ndonj mundsi pr t`i realizuar ambicjet e tyre. Por sapo vdiq ai, ata u ndjen t lir pr t`i prmbushur qllimet q kishin n jet.


    Qndrimi tradicional sunnit n lidhje me rolin e shokve t Profetit ka qen ai, q Thomas Fleming do ta quante kndvshtrimi roz mbi shtjet. Ky kndvshtrim e shfaq secilin prej tyre si nj kombinim t heroit shenjtor dhe t gjeniut. Por nj prshkrim i till s`sht aspak i realt. Nj kndvshtrim m realist do t ishte mendimi se edhe ata ishin njerz si t gjith t tjert dhe se edhe ata mund t`i mundeshin lakmis dhe t shfrytzonin nj rast pr ta marr fuqin n duart e tyre.
    Lord Acton, historiani i famshm britanik dhe nj katolik i devotshm, ua shkroi qortimin n vijim, njerzve q prpiqeshin n do mnyr t`i arsyetonin skandalet dhe krimet e Papve t periudhs s Renesanss:


    Nuk mund ta pranoj mendimin tuaj se nj Pap ose nj Mbret nuk mund t gjykohet si t tjert, ve duke u mbshtetur n nj supozim se ai nuk gabon... Fuqia zakonisht on drejt korruptimit kurse fuqia absolute prher e bn kt gj. Nuk ka herezi m t keqe se kur vet posti e shenjtron personin q e mban at.


    Kur`ani i ka prmendur me lvdata ata musliman q kan vrtetuar se meritojn t jen n shoqri t Muhammedit. Por n ann tjetr, ai i ka kritikuar ata q nuk e meritonin nj status t till. Shum vargje t Kur`anit jan shpallur me kt qllim.



    Reputacioni i shum prej shokve t Profetit sht i njollosur me xhelozi. Paknaqsia e tyre me emrimin e Usame bin Zejdit si Komandant Suprem t ekspedits siriane, ishte nj manifestim i ksaj xhelozie. N vitet e mvonshme, e njejta xhelozi do ta shkaktonte vrasjen e nj Kalifi dhe rebelimin kundr nj Kalifi tjetr. Shum pak prej shokve t Profetit bnin nj prpjekje t vetdijshme pr ta mbajtur nn kontroll xhelozin e tyre, pr hir t interesit t prgjithshm islam dhe at t shoqris muslimane.


    Konfliktet ndrmjet shokve t Profetit kan mbetur n histori tashm. Andaj, duhet m n fund t jet e mundur pr muslimant modern q t kalojn prtej lidhjeve emocionale me t kaluarn dhe t hedhin nj vshtrim kritik drejt tyre. Nj gj e till sht pa dyshim e vshtir por jo edhe e pamundur, nse qllimi yn nuk jan personat por e vrteta. N fund t fundit, sht m me rndsi t kuptohen gjrat sesa t shihen n nj mnyr sentimentale.
    Muhammedi e kishte kurorzuar tashm Ali ibn Ebu Talibin si pasardhs t vetin n Gadir-Khumm dhe e kishte shpallur udhheqs t ardhshm t muslimanve. Kishte shum pak musliman q ishin t vetdijshm se veprat e t Drguarit nuk mund t viheshin n dyshim. Kta besonin se t gjitha veprimet e tija ishin t frymzuara nga Zoti dhe se nuk buronin nga shpirti fisnor. Ata e dinin se nse i Drguari e kishte ngritur Aliun n nj pozit t till, kjo ishte ngase ky i fundit i kishte t gjitha tiparet e nevojshme pr nj pozit t till.


    Por kishte edhe nj grup tjetr n mesin e ndjeksve t t Drguarit q nuk ishte dhe aq i bindur se ai nuk vepronte sipas solidaritetit dhe shpirtit fisnor (asabijja n arabisht). Pikrisht ktij shpirti fisnor ia mveshnin edhe emrimin e Ali ibn Ebu Talibit dhe si i till, ky emrim u dukej i papranueshm. Ata e konsideronin veten po aq t kualifikuar pr kt post sa edhe Aliu dhe ishin t vetdijshm se pr ta marr kt pozit nga Aliu, do t duhej t vepronin sa m par. Pr pjestart e ktij grupi, kishte nj mnyr t vetme pr ta marr kontrollin e qeveris s Medines: pritja e rastit t volitshm. Me kt qllim, ata filluan ta prhapnin iden e tyre se profetsia dhe kalifati nuk duhej t ishin n nj familje t njejt. Ata nuk kishin mundsi ta mernin profetsin nga familja e Muhammedit por kalifatin mund ta mernin me lehtsi.


    Ata vendosn ta provonin fatin e tyre dhe lvizjn e filloi Umar ibn el-Hattabi. Ai ishte prijsi i grupit q dshironte ta merte n duar qeverisjen. Historia shnon nj dialog ndrmjet Umarit dhe Abdullah ibn Abbasit, n t cilin Umari i thot ktij t fundit se arabve nuk do t`u plqente mendimi q edhe Kalifi t ishte nga fisi Hashim, njsoj si ishte Profeti. Dialogu i tyre sht si vijon:
    Umari: E di se arabt nuk deshn q ju (fisi Hashim) t bheshit prijsit e tyre.
    Abdullahu: Prse?
    Umari: Sepse atyre nuk u plqente mendimi q edhe autoriteti shpirtror edhe ai politik t bheshin prgjithmon monopol i hashimitv.


    Historiani bashkkohor i Egjiptit, Abbas Mahmud el-Akkad, n veprn e tij, Ekberijet el-Imam Ali t botuar n Kairo, n vitin 1970, shkruan:



    Kurejshi zgjodhi nj Kalif sipas vullnetit t vet. Ata nuk dshironin q edhe Profetsia edhe Kalifati t ishin n fisin Hashim.


    Kta pjestar t Kurejshit, t prir nga ambicja e tyre pr ta marr pushtetin n duar, kishin prpiluar tashm nj plan pr kt qllim, duke mos i ln asgj rastsis. Buhariu, Ebu Davudi dhe Tirmidhiu (prmbledhsit e haditheve) kan prcjellur nga Abdullah bin Umar ibn el-Hattabi thnien n vijim:
    N kohn e t Drguarit ne thonim se m t mirt e ummetit musliman ishin Ebu Bekri, Umari dhe Uthmani. Virtytet e dhjet sahabeve, Mahmud Seid Tantavi nga Kshilli i shtjeve Islame, Kairo, Egjipt, 1976


    John Alden Williams



    Ahmed bin Hanbeli thot: M i miri i ktij ummeti, pas t Drguarit, sht Ebu Bekr el-Siddiku, pastaj Umar ibn el-Hattabi, pastaj Osman bin Affani. Ne i preferojm kta t tre (para Aliut) si kan vepruar shokt e t Drguarit t Zotit. Ata ishin t nj mendimi n lidhje me kt shtje. Pas ktyre t treve, rradhiten pes zgjedhsit e caktuar nga Umari teksa po vdiste: Ali ibn Ebu Talibi, Zubejri, Talha, Abdul-Rahman ibn Aufi dhe Sa`d bin Ebi Vakkasi. T gjith e meritonin Kalifatin dhe t gjith ishin Imam. N kt shtje, ne veprojm sipas thnies s djalit t Umarit, i cili thot: Kur i Drguari ishte akoma gjall dhe ndjeksit e tij akoma t rrall, ne fillimisht e prmendnim Ebu Bekrin, pastaj Umarin, pastaj Osmanin dhe m pas qndronim t heshtur. (Disa doktrina themelore hanbelite, 1971)


    Fjalt e Abdullah ibn Umarit jan nj dshmi se fushata e shokve t Profetit pr ta ngritur statusin e Ebu Bekrit, Umarit dhe Osmanit n dm t Aliut, kishte filluar q n gjall t t Drguarit, duke br prgatitje pr koht q do t vinin. Kurejshi tashm kishte vendosur se cilt do t ishin prijsit e shoqris muslimane dhe me far renditjeje.



    Kur i Drguari vdiq, Ebu Bekri nuk ishte n Medine. Ai ishte n shtpin e tij n Sunh, n periferi t qytetit. Por Umari ishte i pranishm. Ai e nxorri shpatn e tij dhe filloi t brtas: Hipokritt thon se i Drguari i Zotit ka vdekur. Por ai nuk vdiq. Ai sht gjall. Ai ka shkuar si Musa, pr ta par Zotin e tij dhe do t kthehet pr dyzet dit. Nse dikush thot se ai ka vdekur, kam pr ta vrar.
    Shum musliman i kaploi dyshimi kur e dgjuan Umarin. Duke e nxjerr shpatn e tij dhe duke i krcnuar ata me vdekje, ai kishte arritur t`i heshtte njerzit. Disa prej tyre mendonin se mund t kishte t drejt dhe se i Drguari s`kishte vdekur. Disa t tjer filluan ta pyesnin njri-tjetrin se `po ndodhte. Por at ast, Ebu Bekri hyri n xhami dhe e recitoi vargun vijues t Kur`anit:


    Muhammedi s`sht vese i Drguari i Zotit. Sikur ai t vdes ose t vritet n luft, a do t ktheheni prapa n idhujtari? (Kur`an 3:144)


    Kur muslimant e dgjuan kt varg, ata u bindn se Muhammedi kishte vdekur vrtet dhe askujt nuk i mbeti kurrfar dyshimi m pas.
    Si u prmend edhe m sipr, Umari nuk e kishte lejuar t Drguarin e Zotit ta shkruante testamentin e tij, duke patur frik se do t mund ta shpallte Aliun si pasardhs. Pastaj i Drguari vdiq. N intervalin kohor ndrmjet vdekjes s tij dhe arritjes s Ebu Bekrit, Umari kishte frik se muslimant e pranishm n xhami mund ta njihnin Aliun si sundues. Pr t parandaluar nj gj t till, ai e nxorri shpatn e tij dhe filloi t brtiste se Muhammedi nuk kishte vdekur por se ishte akoma gjall, q t mos mendonte askush se duhej zgjedhur nj udhheqs t ri pr shoqrin muslimane. N kt mnyr, Umari linte t kuptohej se ngase i Drguari ishte akoma gjall, s`kishte nevoj pr t zgjedhur nj udhheqs t ri.



    Shum politikan, para dhe pas Umarit, e kan fshehur vdekjen e mbretit ose udhheqsit t shtetit, q t mund pasardhsi i tij ta siguroj fronin.
    Vdekja e t Drguarit ishte nj fakt. A do ta vriste vall Umari nj njeri vetm sepse e kishte thn kt gj? A do ta vriste vall dik vetm sepse e kishte thn t vrtetn? Mos sht vall nj krim q t thuash se nj njeri i vdekur sht vrtet i vdekur? `mund t jet dnimi pr nj gj t till?
    Pr t`i bindur muslimant se Muhammedi s`kishte vdekur, Umari bri nj analogji me Musn. Por ishte m se e qart se analogjia e tij nuk prputhej. Israelitt e kishin par Musn teksa largohej prej tyre, derisa ky i fundit u zhduk nga vshtrimet. Por n rastin e Muhammedit, trupi i tij i pajet rrinte shtrir n dhomn e tij dhe nuk kishte shkuar asgjkundi. Muslimant, duke prfshir ktu edhe Umarin, mund ta shihnin at, ta preknin dhe t ndjenin se ky trup ishte i pajet tashm.
    Biografi i Umarit, M.Shibli dhe disa t tjer, thon se ai i krcnonte muslimant me vdekje pr shkak t dashuris s madhe q kishte pr Muhammedin. Sipas tyre, ai ishte i shokuar dhe nuk e pranonte dot realitetin.
    Umari ishte nj njeri n t pesdhjetat kur vdiq i Drguari i Zotit. A sht e mundur q ai t mos kishte par nj njeri t vdekur dhe t mos e dinte se `do t thoshte t vdessh?


    E vrteta e hidhur sht se Umari vetm po aktronte. Gjendja e tij e shokuar s`ishte tjetr vese nj mask pr qllimet e tija t vrteta. Insistimi i tij se Muhammedi nuk kishte vdekur, ishte vetm njra nga manovrat e tija t shumta pr ta trhequr vmendjen e njerzve nga shtja e pasardhsis dhe e sundimit pas t Drguarit. N fillim, ai ishte i gatshm pr ta vrar gjithk q do t thoshte se Muhammedi kishte vdekur por pak aste m pas, kur arriti Ebu Bekri dhe i recitoi nj varg t Kur`anit, ai prnjher u bind se i Drguari ishte nj i vdekshm dhe se si i till, mund t vdiste. Ai madje e pranoi injorancn e tij n lidhje me vargjet e Kur`anit duke thn se iu duk sikur t kishte qen hera e par q e dgjonte kt varg, t cilin Ebu Bekri ia recitoi atij dhe t gjith muslimanve n xhami.
    Ardhja e Ebu Bekrit ia riktheu Umarit gjith qetsin e tij mendore. M pas, bashk me Ebu Bekrin, ai u ngut pr n Sakife, pr t`i shprehur pretendimet pr Kalifatin dhe pr ta marr at para se ta mernin ensart. Varrosja e trupit t t Drguarit ishte dika q mund t`i lihej familjes s tij.


    Prpjekja e Umarit pr t vrtetuar se Muhammedi ishte akoma gjall, prfundoi papritmas. M n fund, ai arriti ta pranonte realitetin.
    Nj pjes e ligjit t lasht romak thot se nj suppressio veri (ta mbulosh t vrtetn) sht i barabart me nj suggestio falsi (t thuash gnjeshtr). Kjo do t thot se ta mbulosh t vrtetn s`sht vese t krijosh nj t pavrtet.


    N pjest paraprake t ktij kapitulli, prmendm nj paragraf nga vepra El-Fitnetul-Kubra nga Taha Husejni, n lidhje me kufizimet e imponuara nga Umar ibn el-Hattabi, ndaj lvizjes s lir t muhaxhirve.


    Umari u ndaloi muhaxhirve t largoheshin nga Medineja pa lejen e tij. Por kush ishin ata muhaxhir, t cilve u ndalohej kjo gj? T gjith muhaxhirt ishin larguar nga Medineja, prve dy vetve: Osman bin Affanit dhe Ali ibn Ebu Talibit.


    Ngase Osmani s`ishte shum i aft pr pun pushtimesh ushtarake dhe administrimesh politike, ai mund t ket mbetur n Medine me vullnetin e tij. Sipas ksaj, kufizimi i Umarit vlente vetm pr Aliun. Ai s`mund t thoshte hapur se nga t gjith muhaxhirt, vetm Aliut i ndalohej largimi nga Medineja. `arsyetim mund t kishte Umari pr nj gj t till? sht e qart se s`kishte kurrfar arsyetimi. Andaj, ai do t duhej ta prdorte termin e prgjithshm muhaxhirt, pr ta kufizuar lvizjen e lir t Aliut. Megjithat, Aliu ishte personi i fundit q do t prpiqej ta shfrytzonte ndikimin e tij mbi ushtrin, nse vrtet ishte kjo, ajo q e trembte Umarin.


    47. Lufta pr pushtet II


    Mbledhja e ensarve n Sakife



    N vitin 622, ensart e kishin ftuar Muhammedin n Medine dhe e kishin pranuar si prijsin e tyre shpirtror dhe politik. Muslimant e tjer t Mekkes, muhaxhirt, gjithashtu u shprnguln drejt Medines, ku ensart i pritn krahhapur.
    Ata e ndan me mekkasit ushqimin e tyre dhe shtpit. N shum raste, ata nuk u dhan buk fmijve t tyre, vetm q t mund t`i ushqenin muhaxhirt e uritur.
    Muhammedi e bri Medinen kryeqytet t Islamit dhe pas nj kohe t caktuar, qyteti filloi t`i fitonte tiparet e nj shteti. Me kalimin e kohs, qytet-shteti i vogl u rrit n nj qeverisje t mirorganizuar me burimet e veta t tatimeve, me thesarin e vet, me ushtrin, sistemin gjyqsor dhe me zyrn diplomatike.
    sht e pashmangshme q ensart ta ken patur t qart se do t vij nj dit, kur Muhammedi, themeluesi i Shtetit t Medines, do t`u thoshte lamtumir dhe do t ndahej nga kjo bot. Kjo mundsi i la ata ball pr ball me disa pyetje t reja tejet t pakndshme:


    1- `do t thoshte vdekja e Muhammedit pr Shtetin e sapolindur t Medines dhe pr shoqrin muslimane?


    2- Kush do ta trashgonte Muhammedin si prijs t ktij shteti, kur ky i fundit t vdiste?


    3- `do t ishte statusi i ensarve pas vdekjes s Muhammedit? A do t ishte vall pasardhsit i tij, i drejt dhe i barabart ndaj t gjithve, si kishte qen Muhammedi?


    4- A do t ishin ensart akoma t zott n shtpin e tyre edhe pas vdekjes s tij?


    Ensart e kishin dgjuar fjalimin e t Drguarit t Zotit n Gadir-Khumm, kur ai e shpalli Aliun si pasardhs t vetin. Ata e kishin prkrahur me gjith zemr kt zgjedhje t tijn. Megjithat, ata e kishin ndjer edhe armiqsin e fsheht q ekzistonte tek muhaxhirt ndaj Aliut dhe nuk ishin shum t bindur se transferimi i pushtetit tek Aliu do t ndodhte aq leht, n do t realizohej fare. Pr ta ishte tejet e qart se kishte nj opozit masive n mesin e muhaxhirve ndaj emrimit t Aliut dhe se n mesin e gjith atyre njerzve, Aliu ishte nj njeri i vetm. Sapo e kuptuan kt fakt, ensart vendosn t ndrmernin dika. Kjo ishte arsyeja e mbledhjes s tyre n Sakife.



    Veprimet e ensarve, ndonse jan t kuptueshme, nuk jan aspak pr t`u lvduar, po t meret parasysh se menjher pas vdekjes s msuesit t tyre Muhammedit, gjja e par q u shkonte ndrmend ishte mbrojtja e interesave t tyre. Ndonse do t ishte m e drejt q ta shtyenin prpjekjen e tyre politike deri pas varrimit t t Drguarit, ata ishin t bindur se duhej t vepronin para se t ishte tepr von.
    Si tham edhe m sipr, ensart e patn ndihmuar Islamin, ather kur gjendja e tij ishte m e dobt. Pr hir t Islamit, ata u armiqsuan me gjith Arabin dhe luftuan me t gjith. N do betej t Islamit, ata e kishin dshmuar veten e tyre n mnyr t prsosur dhe shum t rinj nga mesi i tyre kishin vdekur n kto beteja. N betejn e Uhudit, 75 musliman vdiqn dhe vetm katr prej tyre ishin muhaxhir. Ata, n do rast, e kishin demonstruar devotshmrin e tyre ndaj Islamit dhe besnikrin q kishin ndaj t Drguarit.
    Ensart e dinin se Kalifati ishte e drejta e Aliut por ishin t vetdijshm edhe pr planin e arabve pr ta mbajtur Kalifatin jasht shtpis s Muhammedit. Intrepretimi i tyre i ktij plani, i solli n prfundimin se muhaxhirt nuk do t`i lejonin Aliut q t bhej Kalif. Por n jo Aliu, kush do t bhej pasardhs? Prgjigja e vetme, q s`krkonte shum menuri, ishte e thjesht: nj tjetr muhaxhir. Por ndonj muhaxhir tjetr prve Aliut, s`ishte i pranueshm pr ensart. Andaj, ata vendosn q ta propozonin kandidatin e tyre pr udhheqs t shoqris muslimane. N fund t fundit, kishte qen fuqia e tyre dhe jo ajo e muhaxhirve, q e kishte br Islamin t fuqishm.


    Merakosja e ensarve sht tejet e kuptueshme. Pr ta, mundsia q qeveria e Medines t mbetej n duart e umajjadve, kryearmiqve t Zotit dhe t t Drguarit (t cilt tani ishin br musliman), ishte tepr e frikshme. Ensart kishin vrar shum prej tyre n betejat e Islamit. Nse qeveria e Medines, e konsoliduar me prkrahjen e tyre, t binte n duart e idhujtarve q ata (ensart) i kishin vrar, ather far fati do t`i priste medinasit? Kjo ishte pyetja e pashqiptuar n zemrat e tyre. Ngjarjet vijuese do t dshmonin se frika e tyre s`kishte qen e kot.


    Umajjadt kishin luftuar ashpr kundr Islamit dhe kundr t Drguarit t Zotit. Kur muslimant e liruan Mekken, umajjadt e pranuan Islamin ngase nuk kishin rrugdalje tjetr. Si prmendm tashm, i Drguari kurr nuk u dha ndonj post t rndsishm, ndonse ishte tejet bujar ndaj tyre kur bhej fjal pr plakat e fituara n betejn e Hunejnit. Pr Muhammedin, ky ishte nj gjest pr pajtim por kurr nuk e hoqi urrejtjen e tyre ndaj Islamit.
    Pa kaluar shum koh nga vdekja e t Drguarit, Ebu Bekri i ngriti kta armiq tradicional t Islamit dhe t t Drguarit, n pozitat m t larta t ushtris s tij. Ai e bri Jezidin, djalin e Ebu Sufjanit, njrin nga gjeneralt e ushtris s tij. Kur Siria u pushtua, Umari, i cili e kishte trashguar Ebu Bekrin tashm, e shpalli Jezidin, guvernator t par t ksaj province. Jezidi vdiq pas disa vitesh dhe n vend t tij, Umari e emroi t vllan Muavije bin Ebu Sufjanin, si guvernator. Sikur t mos kishte br mjaft pr umajjadt tashm, kur ishte n shtratin e vdekjes, Umari e manipuloi situatn, pr t`i mundsuar Osman bin Affanit, nj tjetr umajjadi, t bhej Kalif. Gjat Kalifatit t Osmanit, pjestart e fisit t tij (umajjad) do t bheshin guvernator t do province t perandoris islame dhe gjeneral t do divizioni t ushtris muslimane. Nj frik tjetr e ensarve ishte se sikur muhaxhirt ta mernin n duar sundimin, ata do ta nnvlersonin shrbimin e ensarve pr Islamin dhe do t`u jepnin atyre vetm detyra dytsore n qeverisje.


    T aft pr t`i parashikuar gjrat q mund t vinin, ensart bn nj vlersim t sakt dhe t realt t situats. Mbledhja e tyre n Sakife ishte krejtsisht mbrojtse prnga natyra e saj dhe ishte e prir thjesht nga instinkti i tyre pr mbijetes. Por pr fat t keq, ata u shkatrruan nga xhelozit e tyre t brendshme, t cilat do t`u kushtonin shum. Fiset q i prbnin ensart, Aus dhe Khazraxh, kishin dyshime pr qllimet e njri-tjetrit dhe ishin pikrisht kto dyshime, q u dhan nj mundsi t mir muhaxhirve.


    Si kemi prmendur tashm, mbledhja e ensarve n Sakife, l vend pr shum pyetje por njherit tregon se instinkti i tyre ishte i shndosh. Ngjarjet q do t vijonin, dshmuan se ata kishin t drejt n dyshimet q kishin n lidhje me qllimet e muhaxhirve ndaj tyre. N mesin e muhaxhirve, i vetmi q mund t`i mbronte interesat e tyre ishte Ali ibn Ebu Talibi. Por kur Kurejshi arriti ta mbante at larg pushtetit, arriti edhe t`i zbriste ensart n nivelin e qytetarve t zakonshm.
    Kur vdiq Muhammedi dhe kur u pengua Aliu nga zvendsimi i tij, ensart (medinasit) pushuan s qeni t zot n shtpin e tyre.


    48. Lufta pr pushtet III


    Sakifeja e Beni Saidit
    N Sahihun e tij, Buhariu prcjell nga Umar ibn el-Hattabi:
    Kur vdiq i Drguari, ensart na kundrshtuan. Ata u mblodhn n Sakifen e Beni Saidit. Edhe Aliu, Zubejri dhe miqt e tyre na kundrshtuan.


    `ishte ajo q bnte Umari me miqt e tij dhe q ensart e kundrshtonin?
    Kur vdiq i Drguari, ensart, t ndjeshm ndaj rrymave t fshehura politike dhe t trembur nga ambicjet dhe qllimet e muhaxhirve, u mblodhn n nj kasolle t quajtur Sakife, n Medine dhe i rrfyen prijsit t tyre Saad ibn Ubades, n lidhje me planet e muhaxhirve. Saadi ishte i smur dhe i tha t birit, Kajsit, se nuk ndjehej mir sa pr t`u folur njerzve t mbledhur. Pastaj i tregoi atij se `kishte pr t thn dhe ky i fundit ua prsriti njerzve fjalt e t atit.


    Fjalimi i Saadit
    O ensar! Ju keni nj pozit n Islam, t ciln se ka asnjeri dhe vetm kjo mjafton pr t`ju dalluar n gjith Arabin. I Drguari i Zotit e shpalli Islamin pr 13 vjet me rradh, n mesin e njerzve t tij dhe vetm pak njerz e pranuan porosin q kish` sjellur. Ata ishin aq t dobt sa nuk mundeshin as ta mbronin at ose t luftonin pr Islamin. Zoti, me mshirn e Tij, vendosi q t`jua fal juve nderin pr ta mbrojtur Muhammedin. Ai ju zgjodhi juve n mesin e njerzve t tjer, pr t`i dhn streh t Drguarit t Tij dhe muslimanve t tjer t Mekkes. Ai vendosi q ta fuqizonte Islamin nprmjet jush, q ju t luftonit kundr armiqve t fes s Tij. Ju e mbrojtt t Drguarin e Tij nga armiqt, deri kur porosia e Islamit u prhap n gjith Arabin. Nprmjet shpatave tuaja, ai e sundoi gjith Arabin n emr t Islamit dhe ishte srish nprmjet shpatave tuaja, q pagant u nnshtruan. Pastaj erdhi koha q i Drguari t ndahej nga kjo bot. Ai ishte i knaqur nga ju kur u nis drejt Zotit t tij. Andaj, sht e drejta e juaj ta sundoni Arabin, tani q ai ka vdekur.



    Ensart u pajtuan me Saadin dhe shtuan se, sipas tyre, s`kishte njeri m t mir se ai pr t`u br sundues i muslimanve.
    Pikrisht n at ast, Ebu Bekri, Umari dhe Ebu Ubejde ibn el-Xherrahu arritn n Sakife. Me t par kt, Thabit bin Kajsi, njri nga ensart, u ngrit dhe tha: Ne jemi robr t Zotit dhe prkrahsit e t Drguarit t Tij. Dhe ju, muhaxhirt nga Mekkeja, jeni pak vet. Por ne e dim se ju doni ta merni n duar qeverisjen e Medines dhe t na prjashtoni neve nga kjo mundsi. (Historia e Taberiut dhe e Ibn Ethirit)
    Kto fjal flasin shum dhe tregojn se muhaxhirt kishin plane pr ta marr n dor pushtetin dhe se mbledhja e ensarve n Sakife, s`ishte vese nj reagim ndaj ktij plani.



    Kur Thabit bin Kajsi i tha kto fjal, asnjri nga tre muhaxhirt e sapoardhur nuk e kundrshtoi. Umari thot se kur Thabit bin Kajsi u ul, ai vet vendosi t thoshte dika. Kisha prgatitur nj fjalim t mir pr nj rast si ky, thot Umari. (Tarikh`ul-Khulafa)



    Ky sht nj pranim nga ana e Umarit se ai kishte br prgatitje paraprake pr t`u prballur me do rast. Por Ebu Bekri e ndaloi dhe vet u foli ensarve. Ai tha:
    S`ka dyshim se Zoti e drgoi Muhammedin me Besimin e vrtet dhe me dritn e fes s Tij. Andaj ai, i ftoi njerzit drejt fes s Zotit. Ne ishim t part q iu prgjigjm dhe t part q e pranuam Islamin. Kushdo q e pranoi Islamin m pas, e bri kt pas neve. Pr m tepr, ne jemi n farefisni me t Drguarin e Zotit dhe jemi m fisnikt e arabve, prnga gjaku dhe prejardhja. Nuk ka fis q s`e njeh prejardhjen e Kurejshit.



    Kurse ju ensart, jeni ata q dhat streh dhe ndihmuat. Ju jeni vllezrit tan n fe dhe ne ju duam m shum se njerzit e tjer. Por prijsit duhet t jen nga Kurejshi. Ne do t jemi sundues dhe ju do t jeni vezirt tan. Nuk duhet t jeni xheloz. Ju na keni ndihmuar n t kaluarn dhe nuk duhet t jeni t part pr t kundrshtuar. Un ju sugjeroj q t`ia shprehni bindjen njrit nga kta dy burra, Umarit ose Ebu Ubejdes. I kam zgjedhur t dy pr kt qllim. T dy e meritojn kt nder dhe meritojn t jen prijs.


    Muhammed Husejn Hajkal



    Umari dhe Ebu Bekri erdhn n oborrin e Beni Saidve. Bashk me disa muhaxhir, ata e zun vendin e tyre n mbledhje. Shum shpejt, nj njeri u ngrit dhe u foli ensarve: E gjith lavdia dhe t gjith falnderimet i takojn Zotit. Ne jemi ensart, ndihmuesit e Zotit dhe ushtria e Islamit. Kurse ju, muhaxhirt, s`jeni vese nj grup i vogl n kt ushtri dhe doni t na e merni t drejtn e udhheqsis.



    Pr ensart, kjo ishte nj ankes e vjetr, e shqiptuar q n t gjall t t Drguarit. Me ta dgjuar srish, Umari u zemrua dhe ishte i gatshm t`i jepte fund edhe me shpat po t duhej. Por Ebu Bekri e qetsoi dhe i krkoi t ishte i but. Pastaj u kthye drejt ensarve dhe tha:


    O ensar! Ne jemi m fisnikt prnga gjaku dhe prejardhja. Ne jemi m t mirnjohurit, m t lavdishmit dhe m n numr, nga t gjith fiset e Arabis. Pr m tepr, ne jemi m t afrt me t Drguarin, prnga gjaku. Vet Kur`ani na ka dalluar. Ishte vet Zoti, i cili tha: t part jan muhaxhirt, pastaj ensart dhe pastaj ata q i ndoqn kta dy grupe n virtyte dhe n drejtsi. Ne ishim t part q u shprngulm pr hir t Zotit dhe ju ishit ensart, ndihmuesit. Megjithat, ju jeni vllezrit tan n fe, bashkpuntort tan n luft dhe ndihmuesit tan kundr armikut. T gjitha virtytet q i keni prmendur pr veten tuaj jan t vrteta, sepse ju jeni m t mirt e njerzve. Por arabt nuk do ta pranonin udhheqsin e ndonj fisi tjetr, prve Kurejshit. Andaj, ne do t jemi udhheqsit dhe ju vezirt tan.
    Pas ksaj, u ngrit njri nga ensart dhe tha: do vendim varet nga ne. Dhe vendimi yn sht q ju ta keni prijsin tuaj dhe ne tonin. Por Ebu Bekri tha srish se prijsi i muslimanve duhej t ishte nga Kurejshi kurse vezirt nga ensart. N kt pik, ai i zgjati duart e Umarit dhe t Ebu Ubejdes dhe tha: Secili prej ktyre dy burrave meriton t jet prijs i muslimanve. Zgjidheni njrin! (Jeta e Muhammedit, Kairo 1935)


    Por Umari e kundrshtoi Ebu Bekrin dhe tha:


    O Ebu Bekr, nuk sht e drejt q ndonjri nga ne t dal para teje sepse ti je m i miri n mesin ton. Ti ishte shoku i shpells pr t Drguarin dhe i dyti nga t dy. Dhe mos vall ka harruar dikush se i Drguari t krkoi ty t`i udhheqsh muslimant n namaz? Andaj, ti meriton m s shumti t jesh pasardhsi i tij.



    Pastaj nj tjetr nga ensart u ngrit pr t`iu prgjigjur Ebu Bekrit dhe Umarit. Ai tha:


    Ne e dim se ju e pranuat Islamin para neve, i njohim edhe cilsit e tjera tuajat dhe ju duam gjithashtu. Por kemi frik se pas juve, dikush tjetr mund ta marr n dor qeverisjen dhe t jet i padrejt ndaj nesh. Andaj sugjerojm q t ket dy udhheqs, nj muhaxhir dhe nj ensar (autori: ky ishte hapi i par prapa i ensarve, i cili e shfaqte dobsin e tyre). Nse vdes nj udhheqs muhaxhir, nj muhaxhir duhet ta zvendsoj at dhe nse vdes nj ensar, ve nj ensar mund ta zvendsoj. Nse e pranoni kt, ne do t betohemi pr besnikri ndaj juve. Ky sht plani m i mir sepse po t bhet udhheqs nj nga Kurejshi, ensart do t jetojn gjithnj nn frik dhe sikur nj ensar t bhet prijsi i vetm, ksaj rradhe Kurejshi do t jetoj me frik.


    Prgjigja e Ebu Bekrit ishte: Zoti e drgoi Muhammedin me Librin e Tij pr njerzimin. Asokohe, gjithkush i adhuronte idhujt e tij. Kur Muhammedi u tha t`i shkatrronin idhujt, ata u zemruan dhe nuk donin t ndaheshin prej tyre. Andaj, Zoti i zgjodhi muhaxhirt q ta dshmonin profetsin e Muhammedit. Pjesa tjetr e arabve i prndjeknin dhe i ofendonin muhaxhirt por ata ishin t vendosur n prkrahjen e tyre pr t Drguarin. Ata ishin t part q e adhuruan Zotin dhe t part q iu bindn t Drguarit t Tij. Ata jan t lidhur me t dhe jan fisi i tij. Andaj, vetm ata meritojn t jen pasardhsit e tij dhe askush s`do t`i sfidonte n kt pun, prve t padrejtve. Dhe ju o ensar! Ju jeni njerz, virtytet e t cilve s`i mohon dot askush. Askush s`guxon ta sfidoj pozitn tuaj t lart n Islam. Zoti u bri prkrahs t fes s Tij dhe t t Drguarit. Pikrisht tek ju u shprnguln muhaxhirt. Andaj pozita juaj n Islam sht m e larta, pas muhaxhirve. Ne ju duam dhe ju nderojm. Por m e drejt sht q prijsit t jen nga muhaxhirt dhe vezirt nga ensart. Gjith `t bjm, do ta bjm duke u kshilluar me ju.


    Folsi i ardhshm ishte nj medinas, i quajtur Hubab ibn el-Mandhir. Ai tha:


    O ensar! Kta njerz (muhaxhirt) jan nn mbrojtjen tuaj dhe s`kan kurrfar fuqie pr t`ju kundrshtuar. Ju jeni njerzit e nderit dhe t fuqis. Syt e gjith Arabis jan kthyer drejt juve dhe ju e keni t njejtn pozit t lart n Islam, q e kan edhe ata. Pr Zotin, ata nuk guxuan ta adhuronin hapur Zotin derisa ju nuk u dhat streh n qytetin tuaj. N asnj vend s`jan thn hapur lutjet, prve n qytetin tuaj. Me shpatat tuaja u mundn idhujtart dhe politeistt. Andaj, juve ju takon udhheqsia. Por nse ata s`pajtohen me nj gj t till, ather le t ket dy udhheqs.


    Umari iu prgjigj Hubabit, duke thn:



    sht e pamundur t ket dy mbretr n nj tok. Arabt kurr s`kan pr t`iu nnshtruar dikujt q s`sht nga Kurejshi, ngase vet i Drguari i takonte Kurejshit. Andaj, Kalifi i muslimanve duhet t jet nj njeri q vjen nga fisi i vet t Drguarit. Fakti se ai ishte nga Kurejshi, nuk l vend pr diskutime. Ne jemi kurejshit dhe askush s`mund t na sfidoj n rolin ton si udhheqs.



    Hubabi iu prgjigj:


    O ensar! Mos e dgjoni kt njeri dhe as shokt e tij! Kalifati sht e drejta e juaj. Mereni at! Po s`e pranuan kt gj, dbojini ata nga qyteti juaj dhe pastaj zgjidhni nj prijs! Mos ua jepni ktyre njerzve, at q e keni fituar me shpatat tuaja dhe nse ndonjri m kundrshton tani, kam pr ta heshtur me shpatn time.


    Pastaj Ebu Ubejde ibn el-Xherrahu u ngrit dhe tha:


    O ensar! Ju ishit t part q e prkraht t Drguarin e Zotit dhe q i dhat streh fes s tij. A do t jeni tani t part q t shkaktoni trazira n kt fe?
    Pas tij, foli nj tjetr ensar i quajtur Beshir ibn Saad. Ai e dinte se ensart dshironin ta zgjidhnin Saad ibn Ubaden si udhheqs t shoqris muslimane. Ai e xhelozonte Saadin dhe nuk dshironte ta shihte at si udhheqs t Arabis. Andaj, ajo q e tha n Sakife, nuk ishte e prir nga dashuria e tij pr Ebu Bekrin ose pr muhaxhirt, por nga xhelozia q kishte ndaj Saadit. Ai tha:


    O ensar! S`ka dyshim se ne jemi t part n Islam dhe n luftrat e Islamit. Por ngase sht ashtu, ather t mos i shohim vetm interesat tona tani. Qllimi yn duhet t jet knaqsia e Zotit dhe bindja ndaj t Drguarit. Shrbimet tona pr Islamin ishin pr hir t Zotit dhe jo pr t prfituar n kt bot. sht Zoti, Ai q do t`ju shprblej andaj s`ka kuptim q t prpiqemi pr t prfituar nga kto shrbime tonat. I Drguari i Zotit ishte nga Kurejshi dhe pr kt arsye, sht e drejt q edhe pasardhsi i tij t jet nga i njejti fis. Ata meritojn t jen trashgimtar. Kalifati sht e drejta e tyre dhe jo e jona. Andaj s`kemi prse t`i kundrshtojm pr kt gj. Pra, kinie frik Zotin dhe mos krkoni ta merni at q s`ju takon!


    Kto fjal t Beshirit i dhan guxim Ebu Bekrit, i cili u ngrit srish dhe tha:


    Si thash edhe m par, prijsit duhet t jen nga Kurejshi. Andaj o ensar, mos krijoni ndarje n mesin e muslimanve. Kshilla ime pr ju sht q t`ia shprehnin bindjen dhe besnikrin njrit nga kta dy burra, Umarit ose Ebu Ubejdes. Q t dy jan nga Kurejshi.



    Por Umari ia preu fjaln dhe tha:


    Si sht e mundur q dikujt tjetr t`i betohemi pr besnikri kur ti ndodhesh n mesin ton? Ti je m i vjetri i Kurejshit dhe ke kaluar m shum koh me t Drguarin, nga `kemi kaluar ne. Andaj asnjri s`mund t dal para teje. Zgjate dorn q t t betohem pr besnikri.
    Umari ia kapi dorn Ebu Bekrit dhe e vendosi dorn e vete mbi t tijn, n shenj besnikrie. Me kt akt, ai e njohi Ebu Bekrin si Kalif.



    T njejtn e bn edhe Ebu Ubejde ibn el-Xherrahu dhe Beshir bin Saadi nga ensart. Ky i fundit dukej se po e bnte me shum zell kt gj. Hubab ibn el-Mandhiri, duke e par at, brtiti:


    O Beshir! Ti je tradhtar i njerzve t tu. Ne e dim prse u ngute t`ia shprehsh besnikrin Ebu Bekrit. Ti e xhelozon Saad ibn Ubaden, o tradhtar i shkret! Sa urren ta shohsh at si udhheqs t muslimanve.


    Pikrisht n kt ast kritik, n sken u shfaqn beduint e fiseve q jetonin ndrmjet Mekkes dhe Medines. Ata kishin nj antipati ndaj ensarve dhe kishin ardhur n qytet, me t dgjuar pr vdekjen e t Drguarit t Zotit. Duke kuptuar se `po ngjante, ata e rrethuan Sakifen. Shfaqja e tyre e papritur u dha nj prkrahje t fort morale Ebu Bekrit dhe Umarit dhe n t njejtn koh, e shkatrroi vetbesimin e ensarve. T gjith beduint ishin t armatosur. Me arritjen e tyre, prparsia n debatin e gjat ndrmjet ensarve dhe muhaxhirve, kaloi n ann e ktyre t fundit.


    G. E. Von Grunebaum



    N mbledhjen e tensionuar, ensart m n fund u bindn q t mos krkonin nj udhheqs nga mesi i tyre dhe t mos insistonin n konceptin e dy udhheqsve. Pjesrisht nn shtypjen e beduinve q po e mbushnin qytetin, ata u pajtuan q t`i shprehnin besnikri Ebu Bekrit. (Islami klasik-nj histori 600-1258)


    M pas, Umari do t thoshte se deri n arritjen e beduinve n Sakife, ai kishte qen n dyshim n lidhje me rezultatin e mbledhjes. Arritja e tyre n koh dhe shtypja q u bn ensarve, garantoi q ata ta pranonin ngjitjen e Ebu Bekrit n fron.



    Loja e Beshirit kishte dhn rezultat. Ai e shkatrroi vullnetin e ensarve. Kundrshtimet e Saad ibn Ubades dhe Hubab ibn el-Mandhirit ishin t kota. Kur Umari, Ebu Ubejdeja dhe Beshiri i shprehin besnikri Ebu Bekrit, t tjert i ndoqn si dele t bindura. Ensart e kishin humbur betejn...
    elsi i suksesit t Ebu Bekrit n Sakife ishte armiqsia e ndrsjell mes fiseve Aus dhe Khazraxh, t Medines. Kto dy fise kishin br nj luft t tyre t njqind vjetve dhe i kishin shuar kto armiqsi vetm pr shkak t lodhjes dhe mjerimit tek t dy palt.


    G. E. Von Grunebaum



    Fiset Aus dhe Khazraxh, breza me rradh kishin qen n nj gjendje t vazhdueshme lufte guerilase me njri-tjetrin. Ky konflikt e arriti kulmin n vitin 617 n betejn e Bu`athit, pas t cils, protagonistt e saj ishin aq t sfilitur dhe t shkatrruar sa gradualisht shkuan drejt nj armpushimi, t ndrprer her pas here nga ndonj akt gjakmarrjeje. (Islami klasik-nj histori 600-1258)


    Beteja e fundit me rndsi ndrmjet ktyre dy fiseve ishte br vetm kat vite para arritjes t t Drguarit n Medine, si ndrmjetsues. N astin q t dy fiset e njohn at si sundues, ata u pajtuan q t`ia linin atij vendimet n lidhje me mosmarrveshjet e tyre. Me kt, ata m n fund u dhan fund luftrave t tyre shkatrrimtare. Por menjher pas vdekjes s Ndrmjetsuesit dhe Gjykatsit, xhelozit e tyre t vjetra, frika dhe dyshimet u shfaqn srish.
    Kur pjestart e fisit Aus vrejtn se fisi Khazraxh e kishte sugjeruar Saad bin Ubaden si kandidat pr Kalif, menduan se nse ai e merte n duar pushtetin, ata vet do t ktheheshin prgjithmon n robr. Ata mendonin se interesat e tyre do t ishin m t sigurta, nse udhheqsi vinte nga mesi i muhaxhirve mekkas. Pr kt arsye, ata u ngutn pr t`i ln Ebu Bekrit t kuptoj se do t`i shprehnin bindjen atij, para se fisi Khazraxh ta shpallte udhheqs t ri, Saad bin Ubaden. Ishte, pra, fisi Aus i Medines, q ia siguroi Ebu Bekrit pozitn e tij si Kalif. Faktor t tjer, si tradhtia e Bashir ibn Saadit ndaj fisit t tij, Khazraxh, dhe intervenimi i beduinve n nj ast kritik, dhan nj kontribut t konsiderueshm n zgjedhjen e Ebu Bekrit.


    Maxime Rodinson



    Medinasit dhe veanrisht pjestart e fisit Khazraxh, e ndjenin se kurejshtitt e ardhur nga Mekkeja bashk me Muhammedin (t cilt i kishin xhelozuar gjithnj), tani do t prpiqeshin ta mernin n duar sundimin. I Drguari kishte vdekur dhe nuk kishte asnj arsye tashm prse t`u nnshtroheshin t huajve. Ata organizuan nj mbledhje n shtpin e njrit prej klaneve medinase, at t fisit Saida, pr t diskutuar se si do t mund t`i mbronin interesat e tyre m s miri. Ata vendosn se m e mira do t ishte q ta zgjidhnin nj nga mesi i tyre, Saad bin Ubaden, si Udhheqs t Medines.
    Ebu Bekri, i cili ishte n shtpin e Muhammedit, u lajmrua pr kt gj dhe shpejtoi t shkonte n mbledhje bashk me miqt e tij, Umarin dhe Ebu Ubejden. N rrug, atyre iu bashkangjit edhe prijsi i fisit Aus, q ishte rival i fisit Khazraxh. Gjja e fundit q do t donin t shihnin pjestart e fisit Aus, ishte q sundimi t mbetej n duart e fisit Khazraxh. Npr rrugt e Medines, tensioni u prhap edhe tek pjestart e fiseve t tjera, t cilt nuk donin t ishin gur shahu n nj luft pr pushtet, q mund t fillonte do ast. Teksa po binte nata, t gjith e kishin harruar trupin e pajet t Muhammedit, q rrinte shtrir n kasollen e vogl t Aishes.
    Diskutimi q vazhdoi nn dritn e llambave dhe flakadanve ishte i gjat, i tensionuar dhe kaotik. Njri nga medinasit sugjeroi q t kishte dy udhheqs, nj medinas dhe nj mekkas. Shum prej t pranishmive e kishin t qart se kjo do t thoshte nj ndarje pr shoqrin muslimane. T gjith po brtisnin dhe madje mund t ket patur edhe konfrontime fizike. (Muhammedi, 1971)



    Dhe vrtet pati konfrontime fizike. Saad bin Ubadeja e kapi Umarin pr mjekrre kurse Umari e krcnoi se do ta vriste sikur t`i kpuste nj qime t mjekrrs. Umari i tha Hubab ibn el-Mandhirit: Zoti t vraft!. Ky i fundit ia ktheu me t njejtat fjal.


    Hubabi dshprimthi prpiqej pr ta kontrolluar situatn. Teksa po prpiqej t`i ndalte ata q niseshin pr t`i shprehur besnikri Ebu Bekrit, nj grup e sulmoi, ia mori shpatn dhe e nxorri jasht. Kta ishin prkrahsit beduin t muhaxhirve. Hubabi e humbi shpatn e tij por vazhdoi t`i godiste medinasit q po i shprehnin besnikri Ebu Bekrit. Ai i mallkoi duke thn:


    O ensar! Jam duke par me syt e mi se si fmijt tuaj po luten pr buk n dyert e ktyre mekkasve dhe si n vend t buks, przihen me shqelma e me dhmb t thyer.


    Ebu Bekri e pyeti Hubabin:


    A ke frik se un kam pr t br dika t till? Ai tha: Jo! S`kam frik prej teje por prej atyre q do t vijn m pas. Duke u prpjekur ta qetsonte, Ebu Bekri tha: Po t ndodh dika e till, gjithmon do t kesh t drejt ta trheqsh betimin tnd pr besnikri. Hubabi ia ktheu: Ather do t jet tepr von dhe s`do t sjell dobi.



    Ishte pikrisht kjo mbledhje kaotike, joformale dhe e zhurmshme q e zgjodhi Ebu Bekrin pr Kalif. Medinasit i dhan vetm nj prkrahje t ftoht dhe t detyrueshme zgjedhjes s tij. N kt mbledhje, diskutimi nuk ishte n lidhje me zgjedhjen e personit m t kualifikuar pr t udhhequr. Umari, me shum shkathtsi e mbajti t mbuluar shtjen e kualifikimit t nevojshm pr udhheqs dhe nuk lejoi q t prmendej gjat gjith debatit. shtje e kualifikimeve dhe cilsive t kandidatit pr udhheqs, u fundos nn pluhurin e nj retorike t mjegullt.


    Saad bin Ubadeja, prijsi i fisit Khazraxh dhe kandidati n zgjedhjen pa kritere dhe t hapur pr t gjith t Sakifes, ishte njri nga personat q nuk pranoi t`i shprehte besnikri Ebu Bekrit. Ai i tha:


    O Ebu Bekr! Po t mos isha kaq i smur, do t`t drgoja ty n Mekke, bashk me miqt e tu.


    Pas ksaj, Saadi u krkoi miqve t tij q ta nxirrnin jasht. Pr nj koh, Ebu Bekri nuk e ngacmoi at. Por nj dit, i drgoi fjal q t vinte tek ai dhe t`i betoheshte pr besnikri. Saadi nuk pranoi. Umari i bri shtypje Ebu Bekrit q t merte betim prej tij me forc. Por Beshir bin Saadi ndrhyri dhe tha: Nse Saadi nuk u ka dhn bes njher, s`ka forc q ta detyroj pr nj gj t till. Nse e sulmoni, kjo do t oj n gjakderdhje dhe i gjith fisi Khazraxh do t ngrihet kundr jush. Pr mendimin tim, s`do t ishte me mend q t prdorej forca pr ta detyruar. N fund t fundit, ai sht nj njeri i vetm dhe si i till, s`mund t bj asgj.


    T gjith ata q ishin t pranishm pran Kalifit, e miratuan mendimin e Beshirit dhe Saadi u la i qet. Ai u shrua nga smundja e tij dhe pas tre vitesh, u shprngul pr n Siri.
    Tekstet e fjalimeve t mbajtura n Sakife dhe prshkrimi i ngjarjeve t ndodhura me kt rast, jan marr nga burimet vijuese:
    1- Historia e Taberiut
    2- Tarikh el-Kamil nga Ibn Ethiri
    3- Kitab el-Imama ves-Sijasa nga Ibn Kutajba Dinvariut
    4- Siret`ul-Halebije nga Halebiu


    49. Lufta pr pushtet IV


    Kur Ebu Bekri u zgjodh Kalif n Sakife, ai, Umari dhe Ebu Ubejde ibn el-Xherrahu u kthyen n xhamin e t Drguarit. Shum njerz ishin mbledhur aty dhe n mesin e tyre ishin edhe pjestart e fisit Umejje, Saad bin Ebi Vakkasi, Abdurrahman bin Aufi dhe disa muhaxhir t tjer.



    Duke i par t mbledhur n grupe t vogla, Umari brtiti: Ebu Bekri u zgjodh si Kalif i muslimanve. Tani t gjith duhet t`ia shprehni besnikrin atij. Ensart, Ebu Ubejdeja dhe un tashm e kemi br kt gj.
    Umajjadt e pranishm n xhami, ishin t part q iu prgjigjn thirrjes s Umarit dhe q ia shprehn besnikrin Ebu Bekrit. Saad bin Ebi Vakkasi, Abdurrahmn bin Aufi dhe t tjert, vijuan nga pas.
    Ditn e hn, thuase e gjith paria ia shprehi besnikrin Ebu Bekrit. Populli i thjesht nuk ishte lajmruar akoma pr zgjedhjen e tij. Ata erdhn t martn n xhami dhe gjat gjith dits, Ebu Bekri ishte i zn duke i pranuar betimet e tyre pr besnikri. Vetm ditn e mrkur, Ebu Bekri pati koh pr t`u marr me shtjet e tjera.
    N ndrkoh, gjat gjith asaj beteje pr pushtet n Sakife, Ali ibn Ebu Talibi dhe pjestart e tjer t fisit Hashim, ishin t zn me varrimin e t Drguarit t Zotit. Kur ky i fundit ishte varrosur tashm, Aliu dhe fisi Hashim u trhoqn npr shtpit e tyre.


    Shum njerz n Medine ia kishin shprehur besnikrin Ebu Bekrit por kishte akoma disa t till q s`e pranonin pr Kalif. M i spikaturi ndr to ishte Ali ibn Ebu Talibi, prijsi i ri i familjes s hashimitve. Kalifi i ri dhe kshilltart e tij besonin se ishte absolutisht jetike q Aliu t shprehte besnikri, njsoj si t gjith t tjert. Ata e thirrn Aliun por ai e refuzoi ftesn e tyre. Ky refuzim nga ana e tij e zemroi Umarin. Si kishte qen faktori kryesor n zgjedhjen e Ebu Bekrit si Kalif, tani ai e kishte mbathur rolin m t lart ekzekutiv n qeverin e re t Sakifes.


    Ai u nis bashk me rroje t armatosura pr t`i ekzekutuar urdhrat e qeveris dhe krcnoi se do ta digjte shtpin e vajzs s t Drguarit t Zoti, nse Aliu nuk vinte pr t`ia shprehur bindjen Ebu Bekrit. Dikush tha se kjo shtpi i takonte t bijs s Muhammedit por Umari ia ktheu se kjo nuk kishte fare rndsi. Ajo q ishte me rndsi, ishte q t merej betimi i besnikris nga Aliu.


    Edward Gibbon



    Vetm hashimitt nuk pranuan t`i shprehnin besnikri Ebu Bekrit dhe prijsi i tyre (Aliu), kaloi gjasht muaj n shtpin e tij, n nj opozit t heshtur dhe t pavarur, pa u vn veshin krcnimeve t Umarit, i cili u prpoq edhe ta digjte shtpin e t Drguarit. (Rnia dhe shkatrrimi i Perandoris Romake)


    Madje edhe nj person si Shibliu, biografi i Umarit dhe njri ndr admiruesit e tij m t flakt, nuk ka mundur t mos pranoj se Umari ishte nj njeri i dhunshm dhe nuk sht aq e pamundur q ai edhe t jet prpjekur pr ta djegur shtpin e vajzs s t Drguarit(El-Faruk)
    Sa simpatike dhe sa heroike kjo prpjekje e Umarit pr ta djegur shtpin e Fatima Zehras!!! Tri dit pas vdekjes s Muhammedit, t Drguarit t fundit t Zotit pr njerzimin, Umari mbrriti para ders s Fatimes. Nj grup njerzish ishte me t dhe ai krkoi q Aliu t`i shprehte besnikrin Ebu Bekrit.
    Ky demonstrim heroizmi, me siguri duhet ta ket knaqur me t madhe Zotin, n veanti kur t kujtojm se, prve Aliut dhe Fatimes, n shtpi gjendeshin edhe katr fmijt e tyre, niprit dhe mbesat e t Drguarit t Zotit, mosha e t cilve ishte ndrmjet dy dhe tet vje. Fmijt me siguri u magjepsn nga zri i Umarit. Pr ta, ai me siguri u duk si ndonj babadimr i shkrettirs, q qndronte para ders s tyre, me nj dhurat t zjarrt pr ta. Dhurata e tij kishte fuqi t`i kthente muret e prhimta t shtpis s tyre, n nj vallzim magjik flaksh.



    `mund t kishte br tjetr pr t`i qetsuar dhe pr t mos ua prishur qejfin, pas vdekjes s gjyshit t tyre Muhammedit, i cili aq shum i kishte dashur? Mos vall ata kishin par ndonj spektakl fishekzjarresh, si ai q do t`ua prgatiste Umari, vetm sikur babai i tyre t mos i shprehte besnikri Ebu Bekrit???


    At ast, edhe Zubejr bin Avvami ishte me Aliun. Gruaja e tij ishte nj nga vajzat e Ebu Bekrit dhe nna e tij Safije bin Abdul Muttalib ishte halla e Muhammedit dhe e Aliut. Andaj, ai thoshte gjithnj se ishte pjestar i hashimitve. Umari i urdhroi q t`i shprehte besnikri Ebu Bekrit por ai nuk pranoi dhe krcnoi se do ta prdorte shpatn e tij, nse Umari vazhdonte me shtypjet. Umari u urdhroi njerzve t tij q t`ia mernin shpatn dhe ata arritn ta nnshtronin Zubejrin. Ai u armatos dhe u drgua tek vjehrri i tij, Ebu Bekri. Vetm pas gjith ksaj, ai e pranoi Ebu Bekrin pr Kalif.


    Umari u prpoq t`i bindte me krcnime dhe me ashprsi. Pas largimit t Zubejrit, gjith vmendjen e tij e prqndroi tek Aliu, t cilin gjithashtu e detyroi t shkonte pran Ebu Bekrit. Atje, Umari ia prsriti t njejtn krkes, por Aliu i tha:


    Un jam nj rob i Zotit dhe jam vllai i Muhammedit, t Drguarit t Tij. Robi i Zotit nuk mund t bhet rob i dikujt tjetr. Nse ju e mort n duar qeverisjen ngase, si that, jeni m t afrt me Muhammedin se ensart, ather un po ju them se jam vllai i tij. Cili nga ju mund t pretendoj se sht m i afrt me t, se un? T gjith muslimant duhet mua t ma shprehin besnikrin dhe askujt tjetr. Ju po ia vidhni t drejtn familjes s msuesit tuaj. Ju i bindt ensart se i Drguari i Zotit ishte nga mesi juaj dhe ata ua dhan Kalifatin. Tani un po e prdor argumentin tuaj kundr juve. Ne jemi trashgimtart e t Drguarit t Zotit, n t gjall t tij dhe pas vdekjes. Nse vrtet besoni n misionin e tij dhe e pranoni sinqerisht Islamin, ather mos na e merni t drejtn!
    Umari ia ktheu:


    Ti je nj rob i Zotit por nuk je vllai i t Drguarit t Tij. Por sido q t jet, ti do t`i shprehsh bindje Ebu Bekrit dhe ne s`kemi pr t t lshuar derisa ta bsh kt.
    Aliu tha:


    O Umar! sht tejet e kuptueshme prse ti e mbron me kaq zell kauzn e Ebu Bekrit. Ti sot po e bn at mbret, q pastaj ai t ta lshoj vendin. Un s`do ta bj at q thua dhe s`kam pr t`iu betuar pr besnikri.


    Ebu Ubejde ibn el-Xherrahu ishte nj pjestar i trojks dhe si rrjedhoj, nj mbrojts i qeveris s Sakifes. Edhe ai bri nj prpjekje pr ta bindur Aliun q ta njihte qeverin e re dhe t`i shprehte besnikrin prijsit t saj. Ai tha:



    O kushriri i t Drguarit! Ti je m i ri se kta burra. Ata jan shum m t moshuar se ti dhe kan shum m tepr prvoj. Tani ti duhet t`i betohesh Ebu Bekrit pr besnikri dhe mbase ndonj dit, do t vij edhe rradha jote. Ti meriton t jesh prijsi i muslimanve pr shkak se je ndr t part musliman, je i guximshm, i menur, i ditur dhe i ke shrbyer shum Islamit. Prve ksaj, ti je edhe dhndri i t Drguarit.


    Aliu u prgjigj:


    O muhaxhir! Mos e merni fuqin dhe autoritetin e t Drguarit t Zotit nga shtpia e tij n shtpit tuaja! Pr Zotin, trashgimia e Muhammedit na takon neve. Ai vet e shpalli kt gj, jo nj por shum her me rradh. A ka ndonj n mesin tuaj q e di Kur`anin m mir se `e di un? Mos ka vall ndonj n mesin tuaj q m mir i njeh sjelljet dhe thniet e t Drguarit t Zotit se un? A ka ndonj q sht m i aft se un pr ta udhhequr kt qeveri? Nse ka nj t till, ma thoni dhe un do ta pranoj. Por nj njeri t till nuk ka. Vetm un mund t`u jap paqe, prparim dhe drejtsi t vrtet gjith muslimanve. Andaj mos iu nnshtroni lakmis dhe mos i vendosni dshirat dhe ambicjet tuaja para urdhrave t Zotit dhe t t Drguarit t Tij. Po t veproni kshtu, do t devijoni nga e vrteta dhe do t bini n gabim.


    Beshir bin Saadi, q kishte qen i pari medinas pr t`i betuar Ebu Bekrit pr besnikri, ia preu fjaln Aliut dhe tha:


    O Ali! Po t na kishe thn kt gj m hert, ne nuk do t`i betoheshim askujt tjetr pr besnikri.


    Aliu ia ktheu:


    A nuk e dinit vall? Ju m thoni q un duhej t hyja n Sakife pr t garuar me ju pr Kalifatin dhe ta lija t Drguarin e Zotit menjher pas vdekjes s tij, njsoj si e lat ju. Un nuk mund ta bja kt sepse nj gj e till s`m shkon pr shtati. Nuk mund ta lija vetm t Drguarin e Zotit n vdekjen e tij, njsoj si nuk e kam ln n t gjall.


    Pas ktyre fjalve, Aliu u largua nga xhamia e t Drguarit. Kto ishin, pra, mekanizmat e zgjedhjes s Ebu Bekrit pr Kalif: nj sr improvizimesh t bra shpejt e shpejt dhe dshprimthi.


    Kur kishte mbaruar shprehja private e besnikris n Sakife dhe ajo publike n xhamin e t Drguarit, Ebu Bekri, Kalifi i ri, e mbajti fjalimin e tij t par. Pas falnderimeve dhe lvdatave ndaj Zotit, ai tha:


    O musliman! Ata q e adhuruan Muhammedin, le ta dijn se ai ka vdekur. Por ata q e kan adhuruar Zotin, le ta dijn se Ai sht Gjall dhe s`ka pr t vdekur asnjher. O musliman! Ndonse m keni br prijs mbi ju, un nuk jam m i miri n mesin tuaj. Sikur ndonj tjetr ta kishte marr barrn e ksaj detyre q ma dhat, mbase do t ishte m mir pr mua. Nse prisni q t udhheq si ka udhhequr i Drguari i Zotit, po ju them se kjo sht e pamundur. I Drguari pranonte shpallje nga qiejt dhe ishte i pagabueshm, kurse un jam vetm nj njeri i thjesht dhe s`jam m i mir se ju. Andaj, nse m shihni duke ecur n rrug t drejt, m ndiqni! Nse gaboj, m korigjoni! Tregoni bindje ndaj meje, prderisa i bindem Zotit dhe t Drguarit t Tij. Por nse shihni se tregoj mosbindje ndaj tyre, edhe ju jini t pabindur ndaj meje!


    Ju e keni Kur`anin pran vetes dhe ai sht i plot. I Drguari i Zotit, si me ligje ashtu edhe me sjellje, ju ka treguar se si duhet t silleni n jet. M i fuqishmi n mesin tuaj sht ai q i druhet Zotit. M i dobti n syt e mi, sht ai q kryen mkate. Nj popull q e l xhihadin (luftn e shenjt), e humb nderin e tij. Jini t prpikt n namaze dhe mos i vononi ato. Zoti ju mshiroft dhe ju falt t gjithve!


    Fjalimi i Kalifit t ri s`ishte vese nj przierje pa motiv dhe pa ndonj thellsi t caktuar, e disa shprehjeve klishe, pr t`u dukur sa m modest. Megjithat, fjalia hyrse e fjalimit sht interesante. Ai u thoshte arabve se n e kishin adhuruar Muhammedin, ai kishte vdekur. Por mos vall e kishte adhuruar dikush Muhammedin? Pr 23 vite me rradh, Muhammedi, i Drguari i bekuar i Zotit, e kishte gozhduar msimin e Njshmris (Teuhidit) s Zotit n kokat e arabve. Nse edhe pas gjith ksaj prpjekjeje t gjat, ata do t fillonin ta adhuronin at, ather misioni i tij do t ishte nj dshtim i qart.


    Por misioni i Muhammedit s`ishte aspak i dshtuar. Muslimant e adhuronin Zotin dhe kurr s`e adhuruan Muhammedin. N t vrtet, ata e prsrisnin shum her n dit (gjat ezanit) se Muhammedi ishte nj rob i Zotit dhe nj i drguari i tij. Ebu Bekri e dinte shum mir kt gj. Prse ather e shihte t nevojshme nj fali t till?


    Fjalia e Ebu Bekrit ishte nj strategji shum e zgjuar. Muhammedi sapo kishte vdekur dhe ishte m se e natyrshme q muslimant t ndjenin nj dhembshuri ndaj familjes s tij, pr shkak t ksaj humbjeje t madhe. Por Ebu Bekrin e trembte kjo dhembshuri sepse i dukej e rrezikshme pr pozitn e tij n fron. Po kaq e rrezikshme do t ishte edhe nj periudh zyrtare zie pr t Drguarin. Andaj, ai e barazoi vajtimin pr Muhammedin, me adhurimin e tij. Dhe far mund t ishte m e gabuar n Islam, sesa adhurimi i Muhammedit n vend t Zotit?


    Me kt lvizje, Ebu Bekri e largoi vmendjen e shoqris muslimane nga do lloj dhembshurie ndaj vuajtjes dhe zis s familjes s Muhammedit.
    Arabt nuk adhuronin asgj m mir se idhujt prej guri dhe druri. Muhammedi i bri adhurues t Allahut, t Krijuesit t vetm dhe Zotit t universit. Arabt s`ishin m tepr se nj grusht barinjsh dhe banditsh. Muhammedi i bri mbretr dhe pushtues. Arabt ishin barbar dhe injorant. Muhammedi i bri njerzit m t civilizuar t bots. Ai ishte bamirsi m i madh i arabve dhe i mbar njerzimit. Pas vdekjes s nj njeriu t till, arabt dhe muslimant, t cilt kishin prfituar aq shum nga puna e tij, do t duhej t kaploheshin nga pikllimi. Por uditrisht, nj gj e till nuk ndodhi. Ndonse e kishin humbur bekimin m t madh q Zoti ua kishte drguar atyre n personin e t dashurit t Tij, ata nuk shfaqnin kurrfar ndjenje humbjeje dhe pikllimi.


    Muslimanve as q u shkoi ndrmend, se Muhammedi, i cili kishte qen udhzuesi i tyre, si n jet ashtu edhe n vdekje, meritonte nj varrim zyrtar dhe nj periudh zie pr t.


    Si duket, muslimant mendonin se vajtimi pr vdekjen e tij dhe varrimi i Muhammedit, ishte nj detyr q mund t`i lihej familjes s tij. Andaj, familjart e tij vajtuan pr t dhe e varrosn.


    50. Nj kritik e Sakifes


    Muhammed ibn Ishaku, biografi i par i Profetit t Islamit, n veprn e tij Jeta e t Drguarit t Zotit, i prcjell fjalt e Umarit:
    Dhe ata (ensart) po prpiqeshin t na shkpusin nga prejardhja jon dhe ta mernin fuqin nga duart tona. Kur ai (njri nga ensart) mbaroi, un desha t flas, sepse kisha prgatitur nj fjalim n mendjen time, q m plqente. Desha ta mbaja fjalimin para Ebu Bekrit dhe prpiqeshin t`i zbusja disa pjes m t ashpra t tij, por Ebu Bekri tha: But Umar! Un nuk doja ta zemroja at, prandaj ai foli. Ai ishte nj njeri me m shum dituri dhe dinjitet se un dhe pr Zotin, ai nuk la mnjan asnj fjal q kisha menduar dhe i tha t gjitha n at mnyrn e tij t paprsritshme, m mir se `do t bja un.


    Ai (Ebu Bekri) tha:


    T gjitha t mirat q i keni thn n lidhje me veten tuaj, jan t vrteta. Por arabt s`kan pr t njohur autoritet tjetr prve atij t Kurejshit, sepse ata jan m t mirt e arabve, prnga gjaku dhe prejardhja. Po jua ofroj njrin nga kta dy burra. Zgjidheni njrin prej tyre! Me t thn kt, ai e kapi dorn time dhe at t Ebu Ubejdes...


    I Drguari i Zotit s`kishte nj or q kishte vdekur, teksa Ebu Bekri e ringjalli arrogancn e kohve t injorancs, duke u thn ensarve se Kurejshi, fisi t cilit i takonte vet, ishte m i mir dhe m superior se ensart, prnga gjaku dhe prejardhja.
    N far mbshtetej Ebu Bekri kur e thoshte kt? Kur`ani dhe Prcjellsi i tij Muhammedi, kurr nuk than se Kurejshi ishte m i mir se dikush dhe se kishte ndonj lloj superioriteti ndaj t tjerve. N t vrtet, ishin pikrisht pjestart e Kurejshit q e kishin luftuar Islamin m ashpr se gjith idhujtart e tjer t Arabis. Ata mbetn t lidhur pas idhujve t tyre, duke luftuar kundr Muhammedit dhe kundr Islamit me nj mllef kanibal, pr m shum se njzet vite. Ensart, n ann tjetr, e pranuan Islamin n mnyr spontane dhe vullnetare. Ata e pranuan Islamin t gjith s bashku dhe pa hezituar fare.
    Superioriteti i Kurejshit, me t cilin mburrej Ebu Bekri n Sakife, s`ishte vese nj motiv i mbetur nga koht para-islamike, t cilin ai e ringjalli pr ta prforcuar pretendimin e tij pr Kalifatin.


    Vetm disa dit m par, Umari nuk lejoi q Muhammedit t`i sillej nj pend, letr dhe boj, kur ky i fundit ishte n shtrat t vdekjes dhe krkoi ta shkruante testamentin e tij. Nj testament, i cili sipas Umarit, ishte i panevojshm, sepse Libri i Zotit na mjafton. Por uditrisht, n Sakife, Ebu Bekri dhe Umari e harruan kt Libr, sipas t cilit superioriteti nuk fitohej nga gjaku dhe prejardhja por nga virtytet. Ai Libr thot:


    Vrtet, m i lartsuari n syt e Zotit sht ai q sht m i drejt n mesin tuaj... (Kur`an 49:13)


    N syt e Zotit, vetm njerzit me karakter t pastr jan t lartsuar dhe superior. T tillt, t cilt i druhen Zotit dhe e duan At. Por e vetmja gj, n t ciln s`u mbshtetn Ebu Bekri dhe Umari n Sakife, ishte pikrisht Libri i Zotit. Para se t hynin n Sakife, ata kishin harruar se trupi i vdekur i t Drguarit priste t varrosej dhe kur kishin hyr n mbledhje tashm, e harruan edhe Librin e Zotit. Nj rastsi interesante harresash!!!


    Dr. Muhammed Hamidullah



    Kur`ani e ka mohuar do superioritet t bazuar n gjuhn, ngjyrn ose n dhuntit e tjera natyrore t njeriut. Ai e njeh vetm superioritetin e individve, t bazuar n virtyte. (Hyrje n Islam, Kuvajt, 1977)


    Pretendimi i Ebu Bekrit se Kurejshi ishte superior prnga gjaku dhe prejardhja, ishte simptoma e par e ringjalljes s paganizmit n Islam.


    Sir John Glubb



    N lidhje me ngjarjet pas vdekjes s Profetit t Islamit:
    Kjo sken e ashpr sapo kishte mbaruar kur nj njeri shpejtoi drejt Ebu Bekrit pr ta lajmruar se medinasit po mblidheshin n shtpin e klanit Benu Saida, duke dashur ta zgjidhnin Saad ibn Ubaden, kryeplakun e fisit Khazraxh, si pasardhs t Profetit.
    S`kishte kaluar akoma nj or nga vdekja e Muhammedit, kur lufta pr pushtet rrezikonte tashm ta ndante Islamin. Ebu Bekri i qet dhe i matur bashk me Umar ibn el-Khattabin q leht zemrohej, u nisn me t shpejt pr t`u prballur me kt sfid t re. Atyre iu bashkangjit edhe Ebu Ubejdeja i urt dhe i but, njri nga konvertitt e hershm, pr t cilin do t flasim m shum n vijim.
    Dhjet vite m par, medinasit e kishin mirpritur t Drguarin n shtpit e tyre dhe e kishin marr nn mbrojtje. Por Muhammedi ishte bri gjith m i fuqishm dhe i famshm dhe ishte i rrethuar gjithnj nga t afrmite tij kurejshit. Medinasit, n vend q t ishin mbrojtsit e muslimanve, e gjetn veten n nj pozit dytsore n qytetin e tyre. Kritikat ishin heshtur n t gjall t Profetit por menjher pas vdekjes s tij, fiset Aus dhe Khazraxh vendosn t shptonin nga kjo sjellje e Kurejshit. Le ta ken ata prijsin e tyre!, than medinasit. Dhe ne do ta kemi udhheqsin ton. Ebu Bekri, nj njeri shtatshkurtr dhe i dobt n t gjashtdhjetat, po prballej me skena anarkie, para t cilave do t qndronte i qet. O medinas!, tha ai. T gjitha t mirat q i keni thn pr veten tuaj jan t vrteta. Por arabt nuk pranojn nj udhheqs, vese nga Kurejshi.
    Jo! Jo! Kjo s`sht e vrtet. Nj udhheqs nga ne dhe nj nga ju. Salloni u mbush me britma, shtja mbetej n dyshim dhe anarkia po rritej gjith m tepr.
    Ashtu nuk mundet, u prgjigj Ebu Bekri. Ne jemi m fisnikt e arabve. Ja ku po ua ofroj ta zgjidhni njrin prej ktyre t dyve dhe t`ia shprehni besnikrin. Me ta thn kt, ai bri shenj drejt Umarit dhe Ebu Ubejdes, dy shokve t tij, q ishin gjithashtu nga Kurejshi. (Pushtimet e mdha arabe, 1967)


    N fillim t ktij fragmenti, Sir John Glubb i referohet skens s ashpr q ngjau menjher pas vdekjes t t Drguarit. sht e vrtet se kishte mjaft kaos dhe paqartsi. Por pjesa m e madhe e ktij kaosi u dirigjua pr nevojat pragmatike t disa personave. Sapo Ebu Bekri arriti n vendngjarje, ai i bindi t gjith se i


    Drguari kishte vdekur dhe i gjith kaosi prfundoi. Paqartsia ishte mbajtur aq sa ishte e nevojshme.
    Ensart po i ndiqnin kto ngjarje. Atyre u dukej se refuzimi i muhaxhirve pr t`iu bashkangjitur ushtris s Usames, refuzimi pr t`i dhn pend, flet dhe boj t Drguarit n shtratin e vdekjes dhe mohimi i vdekjes s tij, ishin t gjitha pjes e nj strategjie pr ta marr Kalifatin nga familja e tij. Ata ishin t bindur se muhaxhirt q tregonin mosbindje ndaj Profetit q n t gjall t tij, nuk do ta lejonin Aliun t ulej n fron. Andaj vendosn q ta zgjidhnin udhheqsin e tyre.
    Por ensart u mundn nga muhaxhirt. Ata nuk kishin nj sistem aq t mir kundrzbulimi sa muhaxhirt. Njeriu q e informoi Ebu Bekrin dhe Umarin n lidhje me planin e ensarve, ishte vet nga fisi Aus i Medines. Si prmendm edhe m sipr, ai po e spiunonte fisin Khazraxh.


    N t vrtet, spiuni e informoi Umarin dhe ky i fundit e thirri Ebu Bekrin, q gjendej n dhomn e t Drguarit. S bashku, ata u nisn drejt Sakifes dhe e morn me vete edhe Ebu Ubejden. Kta t tre, e prbnin trojkn e pushtetarve.


    Ensart n Sakife nuk po bnin ndonj komplot kundr Ebu Bekrit dhe Umarit ose kundr dikujt tjetr. Ata thjesht po diskutonin nj shtje q kishte t bnte me Islamin dhe me muslimant. Arritja e trojks n kt mbledhje, e befasoi fisin Khazraxh por e knaqi fisin Aus. Kta t fundit shpresonin t`i ndalnin rivalt e tyre me ndihmn e trojks.


    Sir John Glubb thot se Ebu Bekri dhe Umari u nisn me t shpejt pr t`u prballur me kt sfid t re. Si ndodh q vetm Ebu Bekri dhe Umari duhej t prballeshin me nj sfid q i krcnonte jo vetm ata por edhe t gjith muslimant? Kush u dha atyre autoritet pr t`u prballur me kt sfid? N fund t fundit, ata s`ishin vese pjestar t zakonshm t shoqris muslimane. Dhe si ndodh q ata nuk e morn me vete ask tjetr prve Ebu Ubejdes, sikur t ishin n ndonj mision sekret?


    Historiani n fjal thot gjithashtu se medinasit e ndjenin veten n pozit dytsore n qytetin e tyre. Kjo gj vrtet ndodhi, por jo gjat jets t t Drguarit. Ai i kishte trajtuar ensart si mbretr dhe ata gjithmon kishin nj vend t veant n zemrn e tij. Por me t vdekur Muhammedi, gjithka ndryshoi pr ta dhe ata pushuan s qeni t zot n shtpin e tyre.


    Muhammed Husejn Hajkal



    Sa e vshtir duhet t ket qen kjo gj pr Muhammedin, kur n t njejtn koh duhet t prballej me shtje aq kritike si mobilizimi i ushtris s Usames dhe fati i rrezikuar i ensarve dhe i shoqris arabe, i ngjizur nprmjet Islamit? (Jeta e Muhammedit)


    Pjesa e nnvizuar e ksaj pyetjeje sht shum domethnse. Kjo flet se rreziku pr ensart ishte i qart. Edhe vet i Drguari edhe miqt e tij medinas po e ndjenin ekzistencn e nj t lige q u rrinte pezull mbi kok. Por kush mund t`i krcnonte ensart dhe pr `arsye? N kontekstin e ngjarjeve, sht m se e qart se t vetmit njerz q mund t`i krcnonin ensart ishin mysafirt e tyre mekkas: muhaxhirt. Askush tjetr prve muhaxhirve, nuk ishte n gjendje pr ta vn n rrezik sigurin e ensarve.



    Fiset Aus dhe Khazraxh ushqenin xhelozi dhe dyshime ndaj njri-tjetrit. Me kt, ata ishin nj mundsi e mir manipulimi pr armiqt e tyre. Dhe ngase prijsit e tyre ishin t vetdijshm pr kt dobsi, ata ishin domosdo n pozit mbrojtjeje n Sakife. Dhe n astin kur ata filluan t flisnin pr dy udhheqs, nj pr ju dhe nj pr ne, ishte e qart se flisnin nga nj pozit e brisht dhe e dobt. Duke sugjeruar dy udhheqs, ensart ua kishin zbuluar kundrshtarve brishtsin e tyre.
    Clausewitz1 shkruan se nj shtet mund t nnshtrohet nprmjet trazirave t brendshme. Edhe nj grup mund t mundet n t njejtn mnyr. N rastin e ensarve, ishte pikrisht efekti i prarjeve t brendshme q ua kishte sjellur disfatn. Ata kishin ndrmarr hapa tepr t gabuar. Saad ibn Ubade i kishte paralajmruar se po ua shpallnin kundrshtarve brishtsin e tyre por gabimi ishte br tashm, sepse fisi Aus ishte i bindur se muhaxhirt do t ishin m t drejt ndaj tyre sesa Saad bin Ubadeja i Khazraxhve.
    N debatin e ashpr dhe t strzgjatur t Sakifes, Ebu Bekri, ndr tjerash, u tha ensarve se arabt nuk do t pranonin nj udhheqs tjetr prve Kurejshit. Por do t ishte shum m e sakt sikur t thoshte se nj prijs jo-kurejshi, do t ishte i papranueshm pr at vet, pr Umarin dhe pr disa muhaxhir t tjer. N fund t fundit, nga e dinte ai se arabt nuk do ta pranonin udhheqsin e nj personi q nuk ishte nga Kurejshi? Mos vall fiset arabe i patn drguar delegacione pr t`i thn se nuk do t pranonin nj medinas si udhheqs? Ebu Bekri i prfshiu t gjith arabt n pikpamjet e disa muhaxhirve, t cilt donin ta mernin pushtetin n duar.


    John Alden Williams



    Origjina e Kalifatit ka qen njra ndr pyetjet m t vshtira n historin islame. Shumica muslimane, sunnitt, kan trashguar dokumente q tregojn se Kalifati erdhi n ekzistenc aty pr aty, si reagim ndaj vdekjes s Profetit n vitin 632. Pr sa koh q ishte gjall Profeti, ai kishte qen udhheqsi i prsosur, i hapur pr t gjith, i njerzishm, i but, lufttar, gjykats dhe gjithmon i drejt sipas njerzve t tij. Por tani, krejt papritmas, ai kishte vdekur.
    T prballur me kt humbje dhe pa ndonj pasardhs pr t, shoqria filloi t ndahej n fise. Me nj veprim t beft, Ebu Bekri dhe Umari arritn q ta impononin njrin prej tyre si udhheqs. Nj versioni i hollsishm i ngjarjeve, i prcjellur nga vet Umari kur ishte Kalif, sht si vijon. Ai thot:
    Un do t them dika q Zoti dshiron ta them. Ai q e kupton dhe merr msim, le ta ruaj pran vetes kudo q t shkoj. Kam dgjuar se disa thon: Po t vdes Umari, kam pr ta ndjekur filanin (dmth. Aliun). Askush le t mos e gnjej vetveten duke thn se pranimi i Ebu Bekrit ishte nj pun e paplanifikuar, e cila u pranua pastaj. Nuk ishte kshtu por Zoti na mbrojti nga e liga e saj. Ai q e pranon dik si udhheqs pa u konsultuar me muslimant, le ta dij se nj pranim i till sht i pavlefshm dhe se q t dy, rrezikojn t vriten. Ajo q ndodhi sht kjo:
    Kur Zoti e mori t Drguarin e Tij, ensart (medinasit) na kundrshtuan dhe u mblodhn me prijsit e tyre n Sakifen e Benu Saidve. Kurse Aliu dhe Zubejri bashk me miqt e tyre u ndan nga ne. Ather muhaxhirt u mblodhn prreth Ebu Bekrit.
    Un i thash Ebu Bekrit q t shkonim tek vllezrit tan ensar. N mes t tyre rrinte Sa`ad bin Ubadeja q ish` i smur. Ather folsi i tyre vazhdoi: Ne jemi ndihmuesit e Zotit dhe ushtria e Islamit. Ju, o muhaxhir, jeni farefisi yn dhe nj grup prej juve erdhi pr t`u vendosur tek ne.
    Dhe kshtu ata po prpiqeshin t na ndanin nga prejardhja jon dhe t na e mernin autoritetin. Un desha t flas por Ebu Bekri m tha: Butsisht Umar! Un s`doja ta zemroj at dhe ai foli n mnyrn e tij t paprsritshme, m mir se `do t flisja un. Ai tha: T gjitha t mirat q i keni thn pr veten tuaj jan t vrteta. Por arabt nuk do t pranonin autoritet tjetr prve Kurejshit, q sht fisi m i mir n mesin e arabve, prnga gjaku dhe prejardhja. Un po ua sugjeroj njrin prej ktyre t dyve. Pastaj ma kapi dorn mua dhe Ebu Ubejde ibn el-Xherrahut. (Motive nga civilizimi islamik, 1971)


    Me nj veprim t beft, si thot Dr. Williams, Ebu Bekri dhe Umari arritn ta impononin njrin prej tyre si udhheqs t ri. N t vrtet, me veprimet e tyre t befta, Ebu Bekri dhe Umari u imponuan q t dy si udhheqs. Ky veprim i tyre gjithashtu garantoi se Aliu dhe ensart do t mbaheshin larg elits udhheqse. N Sakife, fuqia dhe autoriteti kaluan n duart e tyre, ku edhe do t qndronin. Edhe pas vdekjes s tyre, prijsit e ardhshm t shoqris muslimane do t ishin prher njerz t vetimponuar si prijs. Kjo ishte goditja m e fuqishme e strategjis s tyre. Por veprimi i beft u solli disa dobi t jashtzakonshme vet atyre.
    Tipari m karakteristik i fjalimit t Ebu Bekrit n Sakife, ishte kamuflazhi. Ky ishte edhe elsi i suksesit t tij. Ndonse ishte nj kandidat pr Kalif dhe nj pjestar i opozits ndaj ensarve, ai e shfaqte veten si nj njeri t painteresuar dhe si nj pal t tret, t paanshme. Po t hynte n Sakife si nj kandidat ose si zdhns i muhaxhirve, kundrshtimi i ensarve do t ishte m i madh. Por ai tha:



    Po ua ofroj njrin nga kta dy burra: Umarin ose Ebu Ubejden. Zgjidheni njrin si prijs tuajin!


    Ebu Bekri i lvdoi ensart dhe shrbimet e tyre t mdha pr Islamin por para se t gjithash, duke u dukur i paanshm dhe i painteresuar, ai arriti t`i armatoste. N lidhje me muhaxhirt, ai tha se ishin t part n pranimin e Islamit dhe se i takonin fisit t vet Profetit. Natyrisht, ensart nuk mund t`i mohonin kto pretendime. Ai e prforcoi edhe m tej kauzn e muhaxhirve, duke prcjellur nj thnie t t Drguarit, n t cilin ai supozohet se ka thn: Udhheqsit do t jen nga Kurejshi.
    Si nj mim pr t`u br sundues, Ebu Bekri ofroi q ensart t bheshin vezirt (kshilltart) e tij. Por kjo s`ishte vese nj kurth pr ensart. Ata kurr s`u bn kshilltar ose ndonj gj tjetr n qeverin e Sakifes.



    Duke i rikujtuar ngjarjet e Sakifes, Umari ankohej se ensart kishin dashur t`i ndanin nga prejardhja e tyre. Por `ishte kjo prejardhje prej t cils ensart e ndanin Umarin dhe n `mnyr? Kjo fjali sht e paqart. N t vrtet, a nuk ishte Umari ai q po prpiqej t`i ndante ensart nga prejardhja e tyre?
    Koh pas kohe, duket sikur Umari ka patur probleme me kujtesn. Kishte raste kur ai i harronte urdhrat e Zotit t shpallur n Kur`an, si pranonte edhe vet dhe kishte raste t tjera, kur i harronte thniet e t Drguarit t Zotit. Sipas ksaj, duket se ai nuk i kujtonte dy ngjarje nga jeta e t Drguarit, e para n lidhje me Beslidhjen e dyt t Akabes (viti 622) dhe e dyta n lidhje me betejn e Hunejnit (viti 630). Q t dy ngjarjet kishin t bnin me ensart.
    Gjat Beslidhjes s dyt t Akabes, Ebu`l Hajthumi nga Jethribi (Medineja e ardhshme) e pyeti Muhammedin:


    O i Drguar i Zotit! `do t ndodh kur t bhet i fuqishm Islami? A do t largohesh nga Jethribi dhe t kthehesh n Mekke, pr ta br at kryeqytetin tnd?
    Kurr! kishte qen prgjigja e prer e t Drguarit t Zotit. Nga kjo dit, gjaku juaj sht gjaku im dhe gjaku im sht gjaku juaj. Kurr s`kam pr t`ju ln. Un dhe ju do t jemi gjithnj t pandar.


    Pastaj erdhi koha kur Islami u b i fuqishm dhe Muhammedi nuk e harroi premtimin q u kishte dhn. Ai e bri Medinen, kryeqytet t Islamit. Muhammedi kurr nuk u tha muhaxhirve mekkas se gjaku i tij ishte gjaku i tyre dhe se gjaku i tyre ishte gjaku i tij. Ishte, pra, Umari q po prpiqej t`i ndante ensart nga prejardhja e tyre dhe jo e kundrta.
    Rasti i dyt ishte menjher pas betejs s Hunejnit. I Drguari u krkoi ensarve t mblidheshin n nj adr n Xhirana dhe pasi u mblodhn, u tha:



    ...Un kurr s`kam pr t`ju ln. Po t shkoj i gjith njerzimi n nj an dhe medinasit n ann tjetr, s`ka dyshim se un do t shkoja n rrugn e medinasve. I bekoft Zoti ata, bijt e tyre dhe bijt e bijve t tyre prgjithmon!


    I Drguari i Zotit u kishte thn ensarve se ai do t shkonte n rrugn e tyre edhe sikur e gjith bota t ecte n nj rrug tjetr. Duke i kundrshtuar dhe duke i nnshtruar muhaxhirt, nuk sht e vshtir t shihet se n `rrug shkuan muhaxhirt. Muhammedi dhe ensart kishin zgjedhur nj rrug pr t ecur. Por n Sakife, muhaxhirt zgjodhn nj rrug tjetr pr vetveten.


    Umari gjithashtu flet edhe pr nj autoritet, t cilin ensart po prpiqeshin ta mernin prej tyre. Edhe kjo fjali e tija sht tejet e paqart, si fjalia paraprake. Pr cilin autoritet po fliste Umari? Dhe tekefundit, far autoriteti kishte ai? Kush ia kishte dhn at autoritet, q tani ensart po prpiqeshin pr t`ia marr? Prse u nis ai pr n Sakife, n rradh t par? A nuk shkoi atje pikrisht pr ta marr autoritetin nga ensart?


    Mbledhja n Sakife kishte vetm nj pik n rend t dits dhe ajo ishte autoriteti. Ebu Bekri dhe Umari ishin ata q arritn ta mernin n duar kt autoritet. Sapo e kishin siguruar, Umari mund t guxonte t bhej kritik dhe t`i qortonte ensart se ishin prpjekur pr ta ndar at nga prejardhja e tij dhe pr t`ia marr autoritetin q i takonte. Si tham edhe m sipr, kur vdiq i Drguari, Ebu Bekri nuk ishte i pranishm n xhami. Ai ishte n Sunh, n pak largsi nga Medineja. Mungesa e tij e la Umarin t merakosur. Ai nxorri nj shpat dhe krcnoi se do ta vriste gjithk q do t thoshte se Profeti kishte vdekur. Kjo gjendje histerike e Umarit buronte nga frika se muslimant e pranishm n xhami do t`i shprehnin besnikri Ali ibn Ebu Talibit dhe se do ta njihnin si udhheqsin e tyre. Por duke mos e ditur se kur do t vinte Ebu Bekri, ai u kthye drejt Ebu Ubejdes dhe i tha:


    O Ebu Ubejde! Ma zgjat dorn dhe un do t`ta shpreh besnikrin time q ti t bhesh udhheqs i muslimanve. E kam dgjuar t Drguarin t thot se ti je i besueshmi i ktij populli.


    Por Ebu Ubejdeja e refuzoi kt gj dhe ia ktheu:



    Si mundesh o Umar, t ma ofrosh mua Kalifatin kur n mesin ton ndodhet nj njeri si Ebu Bekri? Mos vall ke harruar se ai sht i sinqerti dhe i dyti nga t dy, kur ishin n shpell, bashk me t Drguarin?


    Prgjigja e Ebu Ubejdes e la t pafjal Umarin. Ai me shum gjasa u b srish histerik, duke krcnuar se do ta vriste gjithsecilin q do t thoshte se i Drguari ka vdekur, duke mbetur n kt gjendje derisa erdhi Ebu Bekri. Kur erdhi ky i fundit, Umari prnjher e tejkaloi at gjendjen e tij histerike.
    Disa aste m pas, trojka e prbr nga Ebu Bekri, Umari dhe Ebu Ubejdeja u nis drejt Sakifes. Atje, Ebu Bekri i ftoi ensart q ta pranoni si udhheqs Ebu Ubejden ose Umarin. Me kt, pr m pak se nj or, Ebu Ubejdeja, varrmihsi i Medines, pranoi dy oferta pr kurorn e Arabis, njher nga Umari dhe pastaj nga Ebu Bekri. Ai duhet t ket qen nj njeri vrtet i jashtzakonshm, mbasi paska merituar nj ofert t till jo vetm nga nj por nga dy persona t till.


    N t vrtet, prve faktit se ishte njri nga konvertitt m t hershm, Ebu Ubejdeja s`kishte ndonj gj tjetr pr t rn n sy. N lidhje me t, historiani britanik Sir William Muir, n veprn Jeta e Muhammedit, shkruan:


    Nuk kishte asgj n biografin e Ebu Ubejdes q do t`i jepte pik n pretendimin pr t`u br Kalif. Ai u prmend nga Ebu Bekri vetm pr hir t faktit se ishte i vetmi kurejshit tjetr i pranishm, prve Umarit.


    Sir William Muir ka plotsisht t drejt kur thot se n biografin e Ebu Ubejdes nuk kishte asgj q do ta prforconte nj pretendim pr t qen Kalif. Por far kishte vrtet n biografin e Umarit, pr ta br at ta meritoj Kalifatin? Ku dhe kur ishte dalluar ai n shrbimet e tija pr Islamin, qoft n fushbetej dhe qoft n paqe?
    N kt rast, historiani n fjal shpreh habi se si mundej Ebu Bekri t`ia ofronte Kalifatin Ebu Ubejdes, nj njeri pa asgj t madhe n biografin e tij. Me sa duket, historiani nuk ka kuptuar se n rastin q po studiojm, kualifikimet e nj kandidati nuk kishin fare rndsi. Trojka e pushtetarve do t`ia ofronte Kalifatin cilitdo nga muhaxhirt, prderisa ky person nuk ishte Ali ibn Ebu Talibi ose ndonj pjestar tjetr i familjes s Muhammedit, t Drguarit t Zotit.
    Sir William Muir thot se Ebu Bekri e prmend Ebu Ubejden thjesht sepse ai ishte i vetmi kurejshit tjetr i pranishm n mbledhje. Srish ka t drejt. Megjithat, duhet t mbahet mend se Ebu Bekri dhe Umari ishin t zn me detyrn tejet t rndsishme, t emrimit t nj Udhheqsi pr Mbretrin e Qiejve n tok. Dikush mund t pyes, n guxonin t ishin aq t pakujdesshm sa `ishin. Dhe `do t kishte ngjar vall sikur n vend t Ebu Ubejdes, nj tjetr nga Kurejshi, Ebu Sufjani pr shembull, t ishte i pranishm n mbledhje? A do t`ia ofronte Ebu Bekri Kalifatin edhe atij? Me shum gjasa po. N fund t fundit, Ebu Sufjani jo vetm q ishte n pjestar i Kurejshit, por ishte edhe njri nga prijsit e ktij fisi, gj q nuk ishte as Ebu Ubejdeja dhe as Umari.



    Umari dhe Ebu Bekri po prpiqeshin t`ia jepnin fronin e Arabis, nj njeriu t kualifikuar, sipas standardit t tyre. Por a ishte vall ky fron, nj pron personale q ata mund t`ia falnin kujt t donin? Po t jet ashtu, kush ua fali atyre kt t drejt, n rradh t par? N fund t fundit, sht m se e qart se ata nuk e trashguan. Dhe sikur t mos ua kishte falur askush, ather `t drejt kishin ata t`ia jepnin dikujt? Ata po ofronin dika q nuk u takonte atyre. Nse pranojm se ata nuk ishin br pronar t ksaj gjje n mnyr legjitime, n mnyrat q Zoti i lejon, ather duhet t pranojm se ata posedonin dika, t ciln e kishin uzurpuar.


    Gara pr t`u br udhheqs pas vdekjes s Profetit, ishte e hapur vetm pr pjestart e Kurejshit dhe jo pr muslimant e tjer. Ebu Bekri, Umari dhe Ebu Ubejdeja i krijuan rregullat e lojs, t cilat nuk do t ishin fare fleksible. Edhe hashimitt ishin pjes e Kurejshit por ata ishin ln jasht ksaj gare. Si do t arrihej kjo gj?
    Ky ishte nj problem pr trojkn. Ata arritn ta zgjidhnin problemin me nj instinkt jetik pr mbijetesn n shkrettir. Ata shpalln se familja Hashim kishte dhn tashm nj Profet pr arabt. Ky ishte nj nder i madh pr ta, me t cilin duhej t ishin t knaqur. Sa pr pasardhsin e tij, nuk do t ishte n interes t shoqris muslimane q ai t vinte po nga kjo familje. Andaj do t duhej q familjet e tjera ta jepnin pasardhsin.



    I mbetej trojks t vendoste se cilat familje mund t ishin n gar. Natyrisht, fiset t cilve u takonin ata vete, ishin t preferuar. N kt mnyr, argumenti m i madh pr fisin Kurejsh, gjegjsisht fakti se Muhammedi ishte prej tyre, u b njkohsisht edhe argumenti m i madh pr ta prjashtuar familjen e t Drguarit nga kjo gar pr pushtet. Hashimitt u diskualifikuan vetm pr shkak t faktit se Muhammedi ishte nga familja e tyre.


    Umari bri nj kthim prej 180 shkallsh n Sakife. Para se t shkonte atje, ai thoshte se sikur familja e njejt prej t cils vinte Profeti, ta jepte edhe pasardhsin e tij, arabt do t rebeloheshin kundr tyre. Por kur u konfrontua me ensart n Sakife, ai tha se arabt nuk do ta pranonin udhheqsin e nj njeriu q nuk do t`i takonte fisit t njejt, t cilit i takonte i Drguari i Zotit. Ai dhe Ebu Bekri e prkrahn pretendimin e tyre pr Kalifatin, duke thn se i takonin fisit t njejt me Muhammedin, prkundr ensarve q ishin nj fis krejtsisht tjetr.



    Maulana Ebu`l Ala Maududiu nga Pakistani ka prpiluar disa prshkrime tejet ekstravagante t Kurejshit. Ai thot se pjestart e Kurejshit ishin njerz me aftsi dhe shkathtsi t jashtzakonshme dhe se ata i kan prodhuar udhheqsit e muslimanve. Pr ta prkrahur kt pretendim, ai ka prcjellur disa thnie n lidhje me superioritetin e tyre, t cilat sipas tij, jan thn nga i Drguari i Zotit dhe nga Ali ibn Ebu Talibi.
    Por sht po kaq e mundur q ensart t prodhonin udhheqs po aq t mdhenj dhe madje dhe m t mdhenj se ata t Kurejshit. Megjithat, trojka i ndaloi n Sakife dhe shoqria muslimane kurr nuk arriti t prfitoj nga talenti i tyre pr udhheqsi.
    Autenticiteti i thnies q Maududiu ia mvesh Aliut, sht krejtsisht i dyshimt. Aliu vshtir se do t kishte arsye pr ta lvduar Kurejshin. Ai ishte katrmbdhjet vje kur ata e bn prpjekjen e tyre t par pr ta ndalur Muhammedin. Aliu u prball me kt sfid. Shpata e tij gjithnj do t rrinte lagur me gjakun e tyre pagan. Aliu dhe Kurejshi gjithmon do t ishin n nj konfrontim jetsor me njri-tjetrin.
    Muslimant shiit e kundrshtojn zgjedhjen e udhheqsve thjesht duke u mbshtetur n pandehje ose n mosh. Sipas tyre, cilsit vendimtare pr t zgjedhur nj udhheqs s`kan t bjn fare me moshn e tij ose me lidhjen q ka me Kurejshin. Ajo q sht me rndsi sht karakteri, integriteti i tij si person, aftsit dhe prvoja. Karakteri vjen n fillim. Si do t sillet udhheqsi i muslimanve n jet, jo vetm ndaj nj roli t caktuar, por n planin afatgjat dhe t prgjithshm? Kjo sht nj shtje me rndsi.


    Zgjedhja e udhheqsit meriton nj hulumtim t trthort, q zgjatet shum prtej sjelljes etike. N fund t fundit, udhheqsia e muslimanve nuk sht nj mim n nj gar moraliteti. Ky njeri duhet t jet jo vetm njeri me karakter dhe intergritet, por edhe i aft dhe me prvoj. Me fjal t tjera, rregulli duhet t jet zgjedhja e kandidatit m t mir, n do kuptim, gjegjsisht zgjedhja e nj kandidati, me karakter t fort dhe me aftsi q jan demonstruar, jo nj ose dy her, por shum her me rradh. Dhe kuptohet, ai duhet ta ket nj cilsi t pazvendsueshme shtes, t quajtur takva (droje nga Zoti).
    Zgjedhsit, n ekziston dika e till, kan pr detyr t bjn nj hulumtim t kujdesshm dhe t trthort t cilsive dhe prapavijs personale t personit q kandidohet pr pozitn m t lart t Islamit. Ata duhet ta masin kompetencn e tij, gjykimin, pavarsin dhe kndvshtrimin e tij filozofik, pr t kuptuar n sht ky personi, t cilin mund ta pranojn si Kalif.


    Si shpjeguam, karakteri dhe aftsit e kandidatve pr t`u br Kalif, nuk u diskutuan fare n Sakife. Kto ishin shtje irelevante. Retorika e muhaxhirve dhe e ensarve, sillej rreth nj pyetjeje t vetme: a duhej t ishte nj muhaxhir ose nj ensar, udhheqsi i ardhshm i muslimanve?
    Ensart e pranuan disfatn n Sakife, kur u prballn me argumentimin e kundrshtarve t tyre muhaxhir, sipas t cilve Kalifati ishte e drejt e Kurejshit, pr arsyen e vetme se vet Muhammedi kishte qen nga Kurejshi.


    1: (shnim i prkthyesit) Carl von Clausewitz (1780-1831) ishte ushtar dhe teoricient ushtarak gjerman, i famshm pr veprn e tij Mbi luftrat (Vom Kriege)

    Vazhdon...

  15. #15
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-07-2019
    Vendndodhja
    Ballsh
    Postime
    117
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Pr: Ritregim i historis s Islamit dhe muslimanve

    51. Sakifeja dhe logjika e historis


    N hyrjen e veprs, folm n lidhje me tendencn e pjess m t madhe t orientalistve pr t`i pranuar si fakte t padiskutueshme, disa thnie dhe disa pretendime t dyshimta, t vendosura n qarkullim para shum kohsh nga historiant e paguar oborrtar t qeverive t Damaskut dhe Bagdadit, q t dyja trashgimtare t qeveris s Sakifes. Pr shembull, n mesin e tyre ka nj koncensus pr at se i Drguari i Zotit nuk emroi nj pasardhs dhe se nuk u tregoi muslimanve se si duhej ta zgjidhnin udhheqsin e qeveris, t ciln ai e kishte themeluar. Sipas tyre, ai vdiq, duke ua ln t gjitha kto gjra shoqris muslimane.



    Disa pranime symbyllur t ktij pretendimi, u prmendn tashm n kapitullin 44. N vijim, po prcjellim edhe nj shembull t till:
    Muhammedi vdiq m 8 Qershor t vitit 632, pa ln kurrfar udhzimi n lidhje me kreun e ardhshm t shoqris muslimane...
    Kjo fjali gjendet n artikullin e titulluar Kalifati, n faqen 643, n vllimin e katrt, t botimit t katrmbdhjet t Encyclopedia Britannica. Ndonse sht nj fjali tipike propagande, edhe nj vepr madhshtore si Encyclopedia Britannica e ka pranuar si nj fakt t padiskutueshm. Ndonse sht gnjeshtra me ndikimin m t madh prars n historin e Islamit, kjo ide vazhdon t mbijetoj e pasfiduar pr shekuj me rradh.


    Edhe prkundr faktit se orientalistt kurr s`e sfiduan kt gnjeshtr shekullore, prapseprap shfaqen disa pyetje kritike. Kto pyetje q kan t bjn me etosin e Islamit dhe t filozofis politike t Muhammedit, jan rradhitur m posht. T gjitha mbshteten n supozimin se Muhammedi nuk la pasardhs dhe se ai nuk u dha ndjeksve t tij kurrfar udhzimi n lidhje me qeverin e ardhshme t shoqris muslimane.
    Andaj, kur ai vdiq, shoqria muslimane e gjeti veten n mes t nj kaosi.
    Pyetjet:
    1. A emroi ose jo nj pasardhs Muhammedi, i Drguari i Zotit dhe themeluesi i Shtetit t Medines?


    2. `mund t ket qen shkaku ose shkaqet pr kt dshtim t supozuar t Muhammedit pr ta emruar pasardhsin e tij?


    3. Nse Muhammedi nuk emroi vet nj pasardhs, a e ngarkoi ai shoqrin muslimane me kt detyr?


    4. Ngase shoqris muslimane i mungonin udhzimet pr ta zgjedhur udhheqsin, a prgatitn shokt e Muhammedit rregulla dhe principe t caktuara, sipas t cilave duhej t zgjidhej nj njeri pr kt detyr?


    5. `ishte qndrimi i ndjeksve m t shquar t Muhammedit kundrejt shtjes s udhheqsis s shoqris muslimane pas vdekjes s tij?


    6. `ishte praktika e Muhammedit n shtjen e zgjedhjes dhe emrimit t zyrtarve?


    7. `sht verdikti kuranor n lidhje me praktikat e Muhammedit?


    8. `bri vrtet Muhammedi pr pasardhsin e tij?


    9. `ndodhi vrtet pas vdekjes s Muhammedit?


    10. far rndsie ka pyetja e pasardhsis n histori?


    1. A emroi ose jo nj pasardhs Muhammedi, i Drguari i Zotit dhe themeluesi i shtetit t Medines?
    Asnj njeri dhe pa dyshim asnj musliman, s`do t thoshte se Muhammedi nuk ishte i kualifikuar pr ta emruar pasardhsin e tij. Nj muslimani as q i kalon npr mendje se t Drguarit i mungonte aftsia e nevojshme pr t zgjedhur nj pasardhs pr veten.
    Arabt ishin nj popull i ashpr, injorant dhe pa kurrfar ligji. Muhammedi i prhapi Ligjet e Zotit n mesin e tyre dhe u krkoi t`i respektonin dhe t`u bindeshin. Ai krijoi nj organizim politik t quajtur Shteti i Medines, n t cilin kompetencat e tija ishin t pakufizuara. Ai i zgjidhte t gjith funksionart, qofshin civil ose ushtarak. Ai kishte autoritet pr ta emruar ose pr ta liruar nga detyra nj zyrtar, n mnyr arbitrare dhe pa qen i detyruar t jap arsyetime.
    Sjellja e Muhammedit ishte nj sjellje e themeluar n principe. N t vrtet, aq shum themelohej n principe dhe n standarde sjellja e tij, sa mund t thuhej lirisht se ai ishte i parashikueshm. T gjith muslimant e dinin se ai domosdo do t`i vendoste personat m t aft n pozitat kye dhe e dinin se kt gj do ta bnte pa u konsultuar me ta. Ai kurr nuk i dha autoritet ndonjrit prej shokve t tij, pr t emruar zyrtar. Sipas ksaj, mund t thuhet se vetm Muhammedi ishte mjaft i kualifikuar pr t emruar nj pasardhs t vetin dhe se askush nuk mund ta bnte kt gj n vend t tij.


    2. `mund t ket qen shkaku (ose shkaqet) pr kt dshtim t supozuar t Muhammedit, pr ta emruar pasardhsin e tij?
    Nse Muhammedi vdiq pa e emruar pasardhsin dhe trashgimtarin e tij, ai mund t kritikohej se nuk e kishte kryer si duhet detyrn. Kushdo q pretendon se ai s`emroi nj pasardhs, thot se Muhammedi e la anijen e brisht t Islamit n mes t valve t trbuara, pa nj kompas, pa spiranc dhe pa kapiten, duke e ln krejtsisht n mshir t errave dhe t valve. Q nj gj e till t jet e vrtet, duhet t supozojm se ai ishte i pavetdijshm pr interesat m t rndsishme t shoqris muslimane dhe se ishte i pakujdesshm ndaj mirqenies s gjeneratave t ardhshme muslimane.
    Nj pakujdesi e till mund t kishte tre shkaqe. Muhammedi, pra, do t`i lejonte vetes t ishte kaq i pakujdesshm, vetm nse supozojm se:



    a. T gjith pjestart e shoqris muslimane ishin t menur, t urt, i druheshin Zotit dhe e donin At. T gjith kishin nj njohuri t prsosur t interpretimit t Kur`anit. Prve ksaj, t gjith ishin t barabart n do drejtim dhe Djalli e kishte t pamundur t`i manipulonte dhe t`i bnte t devijojn. Pr kt arsye, Muhammedi mundej lirisht t`ia linte fatit zgjedhjen e pasardhsit t tij. Ai mund ta qetsonte veten me iden se kushdo q t bhej udhheqs i shoqris muslimane, do t ishte njeriu i duhur, t cilit do t mund t`i dorzohej qeverisja e Medines dhe e t gjith shoqris muslimane.
    Por gjendja nuk ishte dhe nuk mund t ishte e till. As pr dy persona nuk mund t pretendohet se jan t barabart n aftsi, karakter dhe sjellje. Muhammedi e dinte se jo t gjith arabt q e pranuan Islamin, ishin musliman t sinqert. N mesin e tyre kishte nj numr t madh hipokritsh ose muslimansh formal. Prania e tyre n Medine dshmohet edhe nga vet Kur`ani. Ata e pranuan Islamin s jashtmi por n zemrat e tyre vazhduan t ishin pagan. Ata ishin armiq t Muhammedit, t Islamit dhe t shtetit q ai e kishte themeluar. Ata ishin agjenti i fsheht i paganizmit n Medine, i gatshm pr ta shfrytzuar rastin e par q do t shfaqej, pr ta shkatrruar Islamin. Sikur Muhammedi ta linte shtetin e ri pa nj udhheqs, ai vetm sa do t`ua kishte falur ktyre sabotuesve ideologjik, armn e nevojshme pr ta shkatrruar at. Muhammedi e dinte kt gj dhe ai nuk vdiq papritmas, por pas nj smundjeje t strzgjatur. Ai pati mjaft koh pr t`u marr me punt m t rndsishme t Shtetit, n mesin e t cilave zgjedhja e nj pasardhsi ishte m e rndsishmja. Gjja e vetme q Muhammedi s`do ta kishte br, do t ishte ta linte qeverin, q ishte Mbretria e Qiejve mbi tok, n duart e fatit ose n duart e nj avanturisti dosido.


    b. Muhammedi nuk e donte vrtet Islamin. Ai ishte i prir vetm nga ambicjet personale. Ai vetm dshironte ta sundonte Gadishullin Arabik dhe Islami ishte thjesht instrumenti q do ta shfrytzonte pr kt qllim. Por pasi i realizoi ambicjet e tija, ai filloi t mos e vriste mendjen fare pr ardhmrin e qeveris dhe t shtetit. Pr t, ishte krejtsisht irelevante, n pas vdekjes s tij, arabt do t`i mbeteshin besnik Islamit ose do t`i riktheheshin idhujtaris dhe barbarizmit.
    Por `mund t jet m absurde sesa t mendohet se Muhammedi nuk e donte Islamin? N Mekke, ai duroi kundr torturs, uris, etjes, nnmimit dhe dbimit, vetm pr hir t Islamit. Me t arritur n Medine, prej tij priteshin sakrifica akoma m t mdha n emr t fes. Dy xhaxhallar, tre kushrinj, dy bij t adoptuar, nj vlla qumshti dhe shum miq t tij u vran n mbrojtje t Islamit. Pas nj kohe, ai u b sovran i gjith Arabis por standardi i jetess s tij nuk ndryshoi. Shum pjestar t shoqris ishin t mjer dhe ai i ushqente. Muhammedi i ushqente me ushqimin e tij dhe shum shpesh, vet ai dhe fmijt e tij duhej t mbeteshin t uritur. Kjo vazhdoi vite me rradh. T gjitha kto sakrifica ai i bri vetm pr ta br m t fuqishm Islamin.
    N Mekke, Kurejshi i ofroi Muhammedit fuqi dhe pasuri, q ta linte misionin e tij si Profet i Islamit. Por ai i refuzoi t gjitha, me far edhe e refuzoi ambicjen n prgjithsi. Mbase pr t, kurr nuk ekzistoi nj gj e quajtur ambicje. Themeli i prpjekjes s Muhammedit pr Islamin ishte dashuria e tij pr t. Ishte pikrisht kjo dashuri q do ta prkrahte nga fillimi deri n fund. Ambicja e tij e vetme n jet ishte q ta shihte Islamin t prjetshm. Ai e realizoi kt ambicje, sepse sot shohim se Islami sht br vrtet i prjetshm.


    c. Muhammedi nuk e emroi pasardhsin e tij sepse kishte frik nga kundrshtimet. Por gjithkush e di se Muhammedi nuk kishte fare lidhje me frikn. Ai e sfidoi paganizmin n nj koh kur ishte krejtsisht i vetm n tr botn dhe kur e gjith bot ishte armiqsore kundr tij. Paganizmi bri


    `mos pr ta thyer por dshtoi. M n fund, ai e theu paganizmin. Me guximin e tij, ai ngadhnjeu kundr nj bote t tr. N dy nga pes betejat e mdha t Islamit, muslimant u mundn dhe filluan t iknin nga fushbeteja. Por ai qndroi i palkundur dhe nuk iku. Ai madje u b streha ku do t fshiheshin t tjert q iknin. Prania e tij e ringjallte guximin e muslimanve dhe ata ktheheshin n betej.
    Pas betejs s Hunejnit, e gjith Arabia ishte nn kmbt e Muhammedit dhe asnj fis ose lidhje fisesh nuk mundej ta sfidonte fuqin e tij, e cila ishte tashm fuqia supreme n Gadishull. Andaj, pretendimi se ai mund t kishte frik nga kundrshtimi i dikujt, nuk mund as t prmendet.

    3. Nse Muhammedi nuk emroi vet nj pasardhs, a e ngarkoi ai shoqrin muslimane me kt detyr?
    Emrimi i udhheqsit t shoqris muslimane ishte n shtje, rndsin e madhe t t cils Muhammedi e kuptonte. Por pr nj arsye t panjohur, ai nuk emroi pasardhs. Arsyeja e vetme pr kt gj mund t jet q ai t`ia ket ln kt detyr shoqris muslimane.
    Por as Ebu Bekri ose Umari dhe as historiant e mvonshm sunnit nuk kan patur nj pretendim t till. Ata kur nuk kan pretenduar pr shembull se Muhammedi ka thn:


    O musliman! Un nuk dua t emroj nj pasardhs. , O musliman! Un nuk mundem t emroj nj pasardhs ose Un s`jam i aft pr t emruar nj pasardhs. Andaj po jua ngarkoj juve kt prgjegjsi. Kur t vdes, ju zgjidhni nj udhheqs nga mesi juaj.



    Asnjeri nuk i ka mveshur t Drguarit nj thnie t till. Muhammedi nuk u dha ndjeksve t tij autoritet pr t emruar as edhe ndonj zyrtar t zakonshm dhe jo m udhheqsin e ardhshm t Shtetit Islam.


    4. Ngase shoqris muslimane i mungonin udhzimet pr ta zgjedhur udhheqsin, a prgatitn shokt e Muhammedit rregulla dhe principe t caktuara, sipas t cilave duhej t zgjidhej nj njeri pr kt detyr?
    Ndjeksit e Muhammedit kurr nuk prgatitn ndonj sistem rregullash, q do t`i udhzonte gjat zgjedhjes s nj udhheqsi. N kt shtje, ata thjesht vepruan sipas nevojave t astit. S pari ata e emruan udhheqsin dhe pastaj e formuluan nj rregull ose nj princip pr zgjedhjen e tij. Shoqria muslimane i zgjodhi katr Kalift e par ose Kalift e drejt,si njihen n histori. Zgjedhja e secilit prej tyre solli n zbulimin e nj principi t ri dhe m n fund, kto katr principe u intergruan n mendimin politik t muslimanve.
    Por shum shpejt, nj Kalif tjetr erdhi n fuqi n Siri. Ardhja e tij n pushtet solli zbulimin e nj principi t ri t quajtur fuqia ka t drejt. Ky princip i bri t panevojshme dhe t pavlefshme principet e tjera. Duke filluar nga ajo koh, Kalifati do t ishte mimi q do ta fitonte gjithsecili, q do ta prdorte fuqin n mnyr m brutale se kundrshtari i tij. Ky princip gjeti nj prkrahje universale n mesin e muslimanve prgjat historis s tyre t gjat.


    5. `ishte qndrimi i ndjeksve m t shquar t Muhammedit kundrejt shtjes s udhheqsis s shoqris muslimane pas vdekjes s tij?
    Muslimant sunnit thon se Ebu Bekri dhe Umari ishin ndjeksit m t shquar t Muhammedit. Ishin, pra, pikrisht kta ndjeks m t rndsishm t tij, q e morn n duar qeverin e Medines, n nj koh kur Aliu dhe hashimitt ishin t zn me varrimin e t Drguarit.
    Me t vdekur Profeti, ndjeksit e tij m t shquar u mblodhn n nj kasolle n Sakife pr t`u kandiduar pr udhheqsin e shoqris muslimane. Sipas tyre, kjo udhheqsi ishte aq e rndsishme sa ata nuk mund ta shtynin pr m von, as sa pr ta varrosur trupin e bamirsit dhe msuesit t tyre t vdekur. Lufta e egr pr pushtet filloi vetm disa minuta pas vdekjes s Profetit. Zamakshariu (v.1144), njri nga historiant dhe dijetart m t famshm sunnit, shkruan:
    Ishte koncenzusi i t gjith shokve t Profetit se pasardhsi i tij duhet t caktohej menjher. Ata besonin se kjo ishte madje m me rndsi se pjesmarrja n varrimin e msuesit t tyre. Ishte pikrisht ky fakt q i detyroi Ebu Bekrin dhe Umarin t`u drejtoheshin muslimanve. Ebu Bekri tha:


    O njerz, m dgjoni! Ata nga ju q e kan adhuruar Muhammedin, le ta din se Muhammedi ka vdekur. Por ata q e kan adhuruar Zotin, le ta din se Ai sht gjall dhe kurr nuk vdes. Ngase Muhammedi ka vdekur, ju duhet t vendosni tani se kush do t jet udhheqsi juaj i ri.


    Njerzit than se kishte t drejt dhe se duhej t zgjidhej udhheqsi i ri. Ne, sunnitt dhe mutezilitt, besojm se shoqria muslimane duhet t ket nj udhheqs n do koh. Logjika e shndosh e imponon nj gj t till. Gjithashtu, i Drguari i Zotit kishte prpiluar ligje dhe kishte dhn urdhra n lidhje me mbrojtjen e Islamit, mbrojtjen e Medines dhe mbrojtjen e Arabis. Pas vdekjes s tij, do t duhej t kishte nj njeri q do t`i ushtronte kto ligje dhe q do t`i ekzekutonte urdhrat e tij.


    Nga ajo q thuhet m sipr, mund t kuptojm se shokt e t Drguarit e kishin kuptuar se sa e rndsishme ishte q shoqria muslimane t kishte nj udhheqs. Ata e dinin se sikur t mos kishte asknd pr t`i implementuar ligjet dhe urdhrat e prpiluar nga i Drguari, shoqria muslimane do t binte n nj gjendje kaosi.
    Kto fjal po mbyten nga ironia!!! Shokt e Profetit ishin t bindur se ishte e nj rndsie jetike q shoqria muslimane t kishte nj udhheqs. Dhe me sa duket, vetm nj njeri nuk ishte i ktij mendimi: vet Muhammedi. N fund t fundit, sikur t ishte ashtu, ai do t caktonte nj udhheqs pr shoqrin muslimane. Me sa duket nga shnimet e ktyre historianve, Muhammedi ishte njeriu i vetm, t cilit s`i shkoi ndrmend se do t duhej t kishte nj person pr t`i implementuar urdhrat dhe ligjet q ai vet i kishte prpiluar.



    Ndjeksit e tij m t shquar nuk morn pjes n varrimin e Muhammedit. Pr ta, m me rndsi se ky takim, ishte zgjedhja e nj udhheqsi t ri. Problemi ishte tejet i koklavitur por ata e zgjodhn shum thjesht, duke e emruar njrin nga mesi i tyre (Ebu Bekrin) si udhheqs t ri.
    Pas dy vitesh, Ebu Bekri ishte duke vdekur. N shtratin e vdekjes, ai e emroi Umarin pr udhheqs t ri t muslimanve. Duke e br kt gj, ai jo vetm q e dinte se po e kryente detyrn e tij m t rndsishme por e dinte edhe se do t`i jepte llogari Zotit, sikur t mos e kryente si duhej.
    Esma, gruaja e Ebu Bekrit, thot se kur i shoqi ishte n shtratin e vdekjes, Talha erdhi tek ai dhe i tha:


    O Ebu Bekr! Ti e ke br Umarin udhheqs t muslimanve dhe e di se ai ishte nj njeri i ashpr n kohn kur ti ishe Kalif. Tani q do t jet krejt i lir, nuk mund t paramendoj se si ka pr t`i shtypur muslimant. Pas pak kohe do t vdessh dhe do t jesh n prani t Zotit. Ather do t duhet t`i japsh Atij llogari pr veprimet e tua. A e ke prgatitur prgjigjen tnde? Ebu Bekri u ngrit pak dhe i tha: O Talha! A po prpiqesh t m trembsh? Tani m dgjo dhe dije se kur t takohem me Zotin tim, do t`i them se un e kam br udhheqs, njeriun m t mir t ksaj shoqrie.



    Pas ksaj, Ebu Bekri shtoi se njohja dhe prvoja e gjat me Umarin e kishte bindur se askush tjetr prpos tij, nuk mund ta bartte ngarkesn e Kalifatit. Andaj, ai ishte i bindur se prgjigja e tij do ta knaqte Zotin.
    Ebu Bekri e dinte se do t duhej t prgjigjej n Gjyqin e Zotit pr emrimin e Umarit si pasardhs dhe ishte bindur se nuk mund t kishte zgjedhur nj njeri m t mir. Merakosja e Talhas pr llogarin q Ebu Bekri do t`ia jepte Zotit, vetm flet pr vetdijn e tij t lart n lidhje me detyrn pr ta urdhruar t mirn dhe pr ta ndaluar t lign.
    `ironi! T gjith ndjeksit e Muhammedit ishin idhujtar para se t vinte Muhammedi dhe t`i konvertonte n Islam. Tani, si musliman t devotshm, ata ishin t vetdijshm se do t`i prgjigjeshin Zotit, n lidhje me prgjegjsin e tyre pr t zgjedhur nj pasardhs. Por uditrisht, kishte vetm nj njeri q me sa duket s`ishte i vetdijshm se nj dit do t qndronte n Gjyqin e Zotit dhe do t pyetej n lidhje me obligimin e tij pr t ln nj pasardhs. Ky ishte Muhammedi, vet i Drguari i Zotit!!! Muslimant besojn se Ebu Bekri ishte i gatshm ta mbroj emrimin e tij para Zotit me nj arsyetim, q sipas tij, do ta knaqte At. A besojn ata vall se edhe Muhammedi, Profeti i tyre, ishte i gatshm ta mbronte para Zotit dshtimin e tij t supozuar, pr t emruar nj pasardhs?
    Pas vdekjes s Ebu Bekrit, pasardhsi i tij Umar ibn el-Hattabi sundoi si Kalif pr dhjet vite. Gjat viteve t fundit t jets s tij, at shpesh e shihnin t zhytur n mendime. Kurdo q ta pyesnin se pr far mendonte, ai thoshte: Nuk di `t bj me ummetin e Muhammedit dhe si t zgjedh nj njeri q do ta udhheq pas vdekjes sime.


    Si mund t shihet, Umari i jepte nj rndsi t madhe emrimit t pasardhsit t tij dhe harxhonte mjaft koh duke e menduar kt shtje.
    Merakosjen e Umarit pr punn e pasardhsit t tij, e ndante edhe Aisheja, e veja e t Drguarit. Historiani i famshm, Taberiu, n lidhje me kt, prcjell:
    Kur Umari po vdiste, ai e drgoi t birin tek Aisheja pr t krkuar leje q t varrosej pran t Drguarit dhe Ebu Bekrit. Aisheja pranoi me gjith qejf dhe shtoi:


    Prshendete babain tnd dhe thuaji q t mos i lr muslimant pa nj udhheqs, sepse kjo gj do t shkaktonte kaos pas tij.



    Aisheja po tregonte nj kujdes t veant pr mirqenien e muslimanve dhe nj gj e till do t pritej prej saj. Kur Umari po vdiste, ajo e kshilloi q t mos e linte shoqrin muslimane pa nj udhheqs sepse, si thoshte ajo, kaosi do t mbretronte pas tij. sht vrtet e uditshme q Aisheja kurr nuk e kshilloi t shoqin pr t njejtn gj dhe nuk i tha se shoqria muslimane do t mbetej n kaos, nse ai nuk emronte nj udhheqs.
    Por Aisheja, e bija e Ebu Bekrit, kishte arsye t mira pr t qen e heshtur ndaj t shoqit dhe pr t mos e hapur me t, shtjen e pasardhsit t tij.


    6. `ishte praktika e Muhammedit n shtjen e zgjedhjes dhe emrimit t zyrtarve?
    Gjat dhjet viteve t fundit t jets s tij, Muhammedi organizoi m se tetdhjet ekspedita. Ai i drgoi shum prej tyre nn komandn e dikujt por disa prej tyre i udhhoqi vet. Kurdo q Muhammedi t drgonte ndonj ekspedit, ai e emronte njrin nga ndjeksit e tij, si udhheqs, t cilit duhej t`i bindeshin t tjert dhe i cili duhej t`i jepte llogari atij vet. Kur ekspedita kthehej n Medine, ai krkonte nj raport t hollsishm nga komandanti. Kurr nuk ndodhi q ai t`u thoshte ushtarve t nj ekspedite q ta zgjidhnin vet prijsin e tyre.
    N rastet kur Muhammedi i udhhiqte vet ekspeditat, ai gjithnj linte pas nj guvernator n qytet dhe e bnte at prgjegjs pr mirmbajtjen e rendit dhe qetsis, gjat mungess s tij. Ai kurr nuk u tha qytetarve t Medines q, n munges t tij, ta zgjidhnin vet nj guvernator pr qytetin.
    N vitin 630 kur Muhammedi e liroi Mekken dhe e integroi brenda Shtetit t ri, ai emroi nj administrator pr qytetin dhe e bri kt gj fare pa u konsultuar me vet mekkasit ose me ndjeksit e tij.


    Montgomery Watt



    Niveli i sundimit autokrat t Muhammedit n dy-tre vitet e fundit t tij, mund t shihet n emrimin e mkmbsve q do t vepronin n emr t tij, n do lmi. N t vrtet, i gjith sistemi administrativ emrohej prej tij. Q nga fillimi, Muhammedi kishte emruar mkmbs q do t kryenin detyra t ndryshme, pr t cilat ai ishte prgjegjs. N kt mnyr, ai emronte edhe komandant pr ekspeditat, n t cilat s`ishte i pranishm. Nj emrim tjetr i rregullt ishte emrimi i nj mkmbsi n Medine, n rastet kur ai largohej nga qyteti. (Muhammedi n Medine, 1966)


    Maxime Rodinson
    Profeti ose emronte nj udhheqs ose e merte vet komandn. Ai duket se kishte dhunti pr strategji politike, po aq sa pr strategjin ushtarake. Ai emronte persona t caktuar pr t vepruar si mkmbs t tij, n kryerjen e disa detyrave. Pr shembull, kurdoher q largohej prej Medines, ai linte pas nj mkmbs n qytet. (Muhammedi, 1971)


    Kjo ishte, pra, praktika e t Drguarit t Zotit n zgjedhjen dhe n emrimin e zyrtarve dhe ai kurr s`devijoi prej saj.


    7. `sht verdikti kuranor n lidhje me praktikat e Muhammedit?
    Sipas Kur`anit, veprimet e Muhammedit jan veprimet e vet Zotit. Lexuesit musliman mund t prsiaten pak n lidhje me vargjet n vijim:


    Kur hodhe (nj grusht dh), nuk ishe ti q hodhe por Zoti...(Kur`an 8:17)



    Vrtet ata q t betohen ty pr besnikri, s`i betohen tjetr vese Zotit. Dora e Zotit sht mbi duart e tyre. Kushdo q e thyen besn ndaj Tij, e bn kt n dm t vetes dhe kushdo q e mban premtimin, Zoti do ta shprblej me t madhe... (Kur`an 48:10)



    T gjith muslimant besojn se gjithka q ka thn dhe q ka br Muhammedi, ishte e frymzuar nga Zoti. Me fjal t tjera, ai ishte instrumenti nprmjet t cilit realizohej vullneti i Zotit. Si u tha edhe m par, i Drguari i Zotit nuk e ndau me asknd autoritetin e tij pr t emruar ndonj guvarnator ose nj komandant pr ekspeditat. Vetm ai e ushtroi kt t drejt nga fillimi deri n fund. Shum m i rndsishm se emrimi i nj guvernatori ose i nj komandanti ushtarak, ishte zgjedhja dhe emrimi i pasardhsit t tij dhe i sovranit t ardhshm t shoqris muslimane. S`kishte kuptim q ai ta ndryshonte praktikn e tij t prhershme dhe ta linte shoqrin islame pa nj udhheqs. Sjellja e tij kishte qen gjithmon e themeluar n principe dhe n vijim, po e prcjellim edhe dshmin e Kur`anit pr kt fakt:


    S`do t gjesh kurrfar ndryshimi n rrugn e Zotit. N rrugn e Zotit s`do t gjesh lajthitje...(Kur`an 35:43)



    Ky sht ligji i kahmotshm i Zotit. N t s`do t gjesh kurrfar ndryshimi...(Kur`an 48:23)


    Dhe vrtet nuk kishte kurrfar ndryshimi n sjelljen e t Drguarit t Zotit. Ai nuk i la muslimant si nj kope pa bari. Ai e zgjodhi kushririn e tij, Ali ibn Ebu Talibin, si pasardhs t vetin dhe si sovran t ardhshm t shoqris muslimane. Ai e prezantoi Aliun si sovran t ardhshm, n darkn e t afrmit, menjher pas shpalljes s par publike t misionit t tij si i Drguari i fundit dhe m i madh i Zotit pr njerzimin.


    8. `bri vrtet Muhammedi pr pasardhsin e tij?
    Muhammedi e krijoi shtetin e ri islam. Qllimi i tij n krijimin e ktij shteti ishte themelimi i Mbretris s Qiejve n tok. Kt gj ai e arriti me ndihmn dhe me bashkpunimin e kushririt t tij, Ali ibn Ebu Talibit. Ai e zgjodhi Aliun n mesin e ndjeksve t tij, si pasardhs t vetin n postin e udhheqsit t shtetit dhe sovranit t t gjith muslimanve.
    Pr ta br nj emrim t till, Muhammedi nuk priti deri n krijimin e Shtetit dhe deri n konsolidimin e Mbretris s Qiejve. Ai e shpalli Aliun pr pasardhs t vetin, n nj koh kur akoma as nuk ekzistonte shteti. Ai e shpalli kt gj n t njejtn koh, kur shpalli se Zoti e kishte zgjedhur si t Drguarin e Tij t fundit pr njerzimin.
    Muhammedi e emroi Ali ibn Ebu Talibin pr pasardhs t tij n darkn e t afrmve, kur ky i fundit ishte akoma trembdhjet vje. M pas, do t kalonte nj jet t tr duke e edukuar pr prgjegjsit e mdha q e prisnin.
    Njzet vite m pas, n rrafshinn e madhe t Khummit, pran Gadirit, Muhammedi i bri prekjet e fundit mbi veprn e tij dhe e ftoi shoqrin muslimane, q ta njihte sovranin e saj t ardhshm. Duke e br kt, ai vetm sa i bindej nj urdhri hyjnor t shprehur n vargun 70 t kapitullit t pest t Kur`anit, me fareai e kreu detyrn e tij. Shoqria muslimane kishte t drejt ta dinte se kush do ta udhhiqte at pas Muhammedit.
    Muhammedi nuk e shpalli pasardhs Aliun, vetm pr ta shpjeguar dhe pr t`i interpretuar ligjet e Islamit. Ai e shpalli pasardhs pr t`i implementuar dhe pr t`i ushtruar kto ligje. Me fjal t tjera, ai e emroi Aliun q ky i fundit ta udhhiqte qeverin e Islamit.
    Nse ka nj ligj, ather duhet domosdo t ket nj autoritet q e implementon at. Thjesht prpilimi i ligjeve nuk ka kurrfar kuptimi. Vet ligji nuk mund t garantoj sigurin, mirqenien dhe lumturin e njeriut. Pasi t jet prpiluar nj ligj, sht e nevojshme q t krijohet ekzekutivi, i cili do ta implementoj at. Nse nj ligj nuk mund t implementohet, ai nuk sht tjetr vese nj cop letre. Nse nj qeverie i mungon autoriteti, ajo nuk mund t quhet qeveri. Andaj, kur Islami sillte ligje, ai gjithashtu krijonte edhe nj autoritet ekzekutiv.
    N kohn e Muhammedit, ligjet jo vetm q u shpjeguan dhe u prhapn por edhe u implementuan dhe u imponuan si t tilla. Muhammedi ishte ai q i implementonte ligjet. Muhammedi, pra, e emroi Aliun pr t`i implementuar kto ligje dhe pr t`i prforcuar urdhrat e Zotit, t shpallur n Kur`an. Ai e emroi Aliun pr t ushtruar nj autoritet ekzekutiv mbi muslimant, pas vdekjes s tij.


    9. `ndodhi vrtet pas vdekjes s Muhammedit?
    Pas vdekjes s Muhammedit, ensart u mblodhn n Sakife pr t zgjedhur nj udhheqs t ri. Ebu Bekri, Umari dhe Ebu Ubejdeja, tre muhaxhir, iu bashkangjitn mbledhjes. Ata u than medinasve se ngase Muhammedi nuk kishte emruar nj pasardhs, ata do t zgjidhnin nj person pr kt detyr. Ky veprim i tyre, than ata, jo vetm q ishte i arsyeshm por tepr i nevojshm pr ta shptuar shoqrin muslimane nga anarkia dhe kaosi.
    T tre muhaxhirt filluan nj debat t nxeht me ensart n Sakife. Tema kryesore e diskutimit ishte:


    A duhet t jet nj muhaxhir ose nj ensar, pasardhsi i Muhammedit si udhheqs i muslimanve?


    Oratort e mrekullueshm e diskutuan kt tem me disa fjalime prplot klishe. Ndonse kishte shum shtje tejet t rndsishme pr debatin n fjal, si vullneti i Zotit dhe i t Drguarit, kualifikimet e kandidatve dhe interesat e Islamit e t shoqris muslimane, asnjra nuk u diskutua. Kto shtje nuk ishin fare n rend t dits gjat takimit t Sakifes. Andaj, oratort nuk u larguan aspak nga tema e tyre.
    M n fund, me shum shkathtsi, durim dhe gjenialitet, tre muhaxhirt e zgjodhn problemin ose m mir thn, improvizuan nj zgjidhje pr t.


    Francesco Gabrieli



    N mbledhjen e tensionuar n distriktin e Beni Saidve n Medine, Umari, krejt papritur e imponoi Ebu Bekrin si Kalif dhe pasardhs t t Drguarit t Zotit. Si shum ngjarje dhe institucione prgjat historis, edhe Kalifati lindi nga nj improvizim. (Arabt, nj histori e prmbledhur, 1963)


    Kalifati ose udhheqsia e shoqris muslimane sht instituti m i rndsishm n gjith Islamin. N t vrtet, ekzistenca e Islamit varet nga udhheqsi i shoqris. Duke qen kshtu, sht vrtet e uditshme se si nj gj kaq e rndsishme mund t`i lihej improvizimit. Nuk duhet t jet aspak e habitshme q bota muslimane sht prgjakur shpesh pr shkak t shtjeve t pasardhsve dhe t udhheqsis. Luftrat, luftrat civile, konfliktet dhe anarkia u bn nj pjes e pashmangshme e jets s muslimanve, qkur shoqria muslimane vendosi t improvizonte n Sakife, n vend q ta ndiqte planin hyjnor dhe strategjin e frymzuar t Muhammedit, pr nj transferim t qet dhe paqsor t pushtetit tek pasardhsi i tij.
    Mbrojtsit e Sakifes thon se qllimi i Umarit ishte q t parandalonte nj monopolizim t udhheqsis n nj familje t vetme, gjegjsisht n familjen e Muhammedit. Kta thon se nj monopol i till do t ishte katastrofal pr Islamin. Ky argument i komplikuar sht br nj sllogan i historianve sunnit por asnjri nuk ka shpjeguar se si do t vinte deri n pasoja katastrofale, po t mbetej pushteti tek familja e Muhammedit. Nse pas vdekjes s Muhammedit, udhheqsia mbetej n familjen e tij, a thua arabt do t largoheshin nga Islami dhe do t`i riktheheshin idhujtaris? Ose mos vall perst dhe romakt do ta pushtonin Arabin dhe do t`i zhduknin muslimant?



    N kndvshtrimin e Ebu Bekrit dhe Umarit, kishte vetm nj mnyr pr ta shptuar shoqrin muslimane nga katastrofa dhe ajo ishte q t pengohej familja e Muhammedit dhe pushteti t mbetej n duart e tyre.
    Umari e prhapte me plot zell iden se Kalifati s`duhet t bhej i trashgueshm n nj familje dhe se duhej t qarkullonte n mesin e muslimanve, q do djalosh arab ta kishte mundsin t bhej Kalif. Por megjithat, edhe prkundr ktij vizioni t Umarit, Kalifati u b i trashgueshm vetm gjashtmbdhjet vite pas vdekjes s tij. Dhe jo n familjen e Muhammedit por n familjen e armiqve t tij t prbetuar prej pagansh mekkas, n familjen e Ebu Sufjanit dhe Hindit. Pra ky vizion i Umarit nuk zgjati m tepr se gjashtmbdhjet vite, prve nse qllimi i tij i vrtet ishte q nj dit, Kalifati t bhej i trashgueshm n familjen e Ebu Sufjanit.
    N Sakife, Ebu Bekri dhe Umari i arritn kulmet e improvizimit.
    Duke e komentuar kaosin q mbretroi pas vdekjes s Muhammedit dhe duke i dhn arsyet e tija prse kushriri i tij Aliu, u mbajt larg nga Kalifati, Sir John Glubb shkruan:



    Arabt kurr s`kan qen t prir pr t`i respektuar gradat, titujt ose privilegjet e trashguara. (Pushtimet e mdha arabe, 1963)


    Kjo analiz e karakterit arab nga historiani n fjal, bie ndesh me dshmit historike. Selxhukt, mamlukt dhe turqit otoman do t`i sundonin arabt pr shekuj me rradh dhe kta t fundit do t`u bindeshin si dele. Ata, n t vrtet, e kishin pranuar tashm ligjin se turqit do t sundonin dhe arabt duhet t bindeshin. Askush nuk mund t thot se sa do t zgjaste sundimit turk mbi arabt, sikur t mos ishin britanikt dhe francezt pr t`i dhn nj fund ktij sundimi.
    N dorzimin e tyre total dhe t pakushtzuar para turqve, arabt i respektonin pikrisht gradat, titujt dhe privilegjet e trashguara. Pr shum shekuj, vendet arabe u sunduan me nj dor t hekurt dhe askush nuk e dgjoi as edhe prshprimn m t vogl kundrshtuese nga populli arab.
    N t vrtet, arabt nuk ndryshojn fare nga popujt e tjer t bots, duke prfshir ktu edhe britanikt, t cilve u takon historiani n fjal. Njsoj si respektohen gradat, titujt dhe privilegjet e trashguara tek popujt e tjer, respektohen edhe tek arabt. Nuk sht fare e qart prse Sir John Glubb prpiqet t krijoj tabu t tilla n lidhje me arabt.



    Po ky autor, shkruan m tej:
    Trashgimia kurr nuk u pranua nga arabt si nj themel i mjaftueshm pr pasardhsin. Gjat zgjedhjes s prijsve t thjesht, zgjidhej kandidati m i prshtatshm i familjes sunduese. N zgjedhjen e Kalifit, zgjedhja m natyrale dhe ajo e cila teorikisht u b n zgjedhjn e katr Kalifve t par, ishte ajo e muslimant m t prshtatshm. N praktik, vshtirsia e zgjedhjes s kandidatit m t mir dhe rreziku i lufts civile, rezultoi n trashgimin e djalit m t madh n dinastit e ardhshme muslimane. Megjithat, arabt kurr nuk e pranuan principin e pasardhsis automatike t djalit m t madh. Pushtimet e mdha arabe, 1963
    Me sa duket, historiani srish bie ndesh me faktet. Kur thot se trashgimia kurr nuk u pranua nga arabt si nj themel i mjaftueshm pr pasardhsin, ai do t duhej t theksonte se arabt pr t cilt flet, jan ata t gjenerats s Profetit dhe jo ata q erdhn pas tij. Vetm tridhjet vite pas vdekjes s Profetit, t njejtt arab do t prkuleshin tek kmbt e Kalifit sirian dhe do ta pranonin trashgimin familjare si n themel t mjaftueshm pr pasardhsin, pa shkaktuar kurrfar problemi. Ata jo vetm q do ta njihnin Jezidin, djalin e Muavijes, si Kalif legjitim, por pr 600 vitet e ardhshme, kurr s`do t kundrshtonin n lidhje me t drejtn e djalit t nj Kalifi pr ta trashguar t atin.


    Geoffrey Lewis



    Me Kalifin e pest, Muavijen e fuqishm (661-680), Kalifati u b i trashgueshm. Dinastia e tij umajjade do t zvendsohej nga abbasidt. (Turqia, 1965)


    Dr. Hamid`ud-Din



    Q nga koha e Muavijes, froni i Kalifatit u b e drejt e trashgueshme e umajjadve. do Kalif e emronte t birin ose ndonj t afrt tjetr si pasardhs dhe muslimant me gatishmri dhe me bindje e pranonin Kalifin e ri dhe nuk kundrshtonin. (Historia e Islamit, 1971, fq. 364, Pakistan)


    T vetmit arab q nuk pranuan nj trashgimi familjare pr Kalifatin, ishin shokt e t Drguarit t Zotit. Por arsyeja e tyre pr t mos pranuar dika t till, ishte tejet pragmatike: po t pranonin nj mnyr t till trashgimi t Kalifatit, ata vet kurr s`do t mund t bheshin Kalif.
    N teorin shiite t qeverisjes, trashgimia familjare nuk pranohet si nj baz pr pasardhsin. Sipas shiitve, e drejta e zgjedhjes s pasardhsit t tij, i takonte vetm Muhammedit dhe jo shokve t tij. Ai e zgjodhi Aliun. Kjo zgjedhje e tij nuk ishte pr shkak t afrsis familjare por pr shkak se ishte nj urdhr i vet Zotit. Kur arabt refuzuan ta pranonin zgjedhjen e Muhammedit, ata nuk po ndiqnin ndonj princip. Refuzimi i tyre ishte vetm nj loj pr ta larguar sundimin dhe autoritetin nga shtpia e Muhammedit. Kur ky princip i kishte dhn frytet e nevojshme, ata (arabt) ishin t part q do ta shkelnin.


    Laura Veccia Vaglieri



    Gjat fundit t sundimit t tij, Muavije, duke i prdorur t gjitha aftsit e tija diplomatike, arriti t`i bindte personat m t shquar t mbretris, q ta njihnin Jezidin si trashgimtar t fronit, duke e ln t paprekur rregullin se ishte parakusht q besnikria t`i shprehej sunduesit t ri. N kt mnyr, ai bri nj kompromis. Teorikisht, vullneti i zgjedhsve respektohej, ngase ata e kishin mundsin ta refuzonin personin e nominuar nga Muavije (n t vrtet vetm 3-4 vet nga paria muslimane e bn kt gj) por n t vrtet, ky ishte nj zhvleftsim i sistemit zgjedhor, i cili kishte qen aq problematik n t kaluarn. Me kt, ai u b nismtari i trashgimis familjare. Kjo risi e Muavijes u ndoq nga t gjith Kalift q erdhn pas tij dhe u mundsoi umajjadve t qndronin n pushtet pr 90 vite me rradh kurse abbasidve, pr pes shekuj. (Historia e Islamit Cambridge, 1970)


    Muavije e shkatrroi principin e zgjedhjes s Kalifit, q edhe ashtu s`ishte vese nj fars.
    Dhe megjithat, n gjith kt loj t zgjedhjes ose t emrimit t nj udhheqsi pr muslimant, kishte vetm nj princip q mbeti gjithnj i vlefshm. Ky ishte principi i mbajtjes larg t familjarve t t Drguarit t Zotit nga pushteti dhe fuqia. N t vrtet, Sakifeja ishte nj lvizje monolitike dhe e bashkuar e ndjeksve m t shquar t t Drguarit, pr ta penguar fisin Hashim nga prfshirja n qeverin e Islamit. Nse ka nj gj q sht e prbashkt n veprimet e tre kalifve t par, t shumics s shokve t Profetit, t umajjadve dhe t abbasidve, sht pikrisht aplikimi i ktij principi. N kt drejtim, gjithnj pati koncensus mes tyre. Ky ishte boshti i politiks s tyre t koordinuar. Madje edhe pr dinastit q do t vinin pas umajjadve dhe abbasidve, sinjalet e Sakifes do t ishin tejet t fuqishme, t qarta dhe t pagabueshme. Ata me shum besnikri, thuase fanatikisht, e ndoqn vijn e formuluar n kasollen e Sakifes. Boshti i ksaj politike ishte nj antagonizm i hapur ndaj Ali ibn Ebu Talibit, kushririt t Profetit dhe ndaj fisit t tij hashimit.


    10. far rndsie ka pyetja e pasardhsis n histori?
    shtje e pasardhsis dhe e transferimit t pushtetit nga nj sundues tek tjetri, ka qen njri nga problemet m delikate dhe m t koklavitura t historis. N t shumtn e rasteve, ky problem sht zgjidhur n nj betej t pamshirshme pr pushtet dhe fuqia ka qen gjithnj mimi q kan fituar m t pamshirshmit e kandidatve. Fakti se nj popull ka nj qeveri kushtetuese nuk sht nj garanci se ajo nuk do t bhet sken e nj lufte pr pushtet. Beteja e Stalinit dhe e Trockit pas vdekjes s Leninit n vitin 1924 dhe likuidimi i Berias pas vdekjes s Stalinit n vitin 1953, jan dy shembuj modern t ktij fenomeni.
    N raste t panumrta gjat historis, pyetja e pasardhsit ka shkaktuar luftra civile, n t cilat shum njerz kan vdekur. Shum prej nesh, sot mund t krenohen se e kan ln pas kt t kaluar barbare, n t ciln mijra njerz vdisnin pr t vendosur se kush do t ishte sunduesi. Por nuk ka vend pr mburje t teprt. Lufta pr pushtet mund t filloj gjithkund dhe n do koh n t ardhmen, njsoj si ka ndodhur n t kaluarn. Nj luft e fshehur pr pushtet vazhdon gjith kohs por ajo del n siprfaqe vetm pas vdekjes s nj udhheqsi.


    Geoffrey Blainey



    Nj hulumtim i shkaqeve t prbashkta t luftrave t shekullit t tetmbdhjet, zbulon nj dshmi t qart. Vdekja e nj mbreti ishte shum shpesh shkaku i drejtprdrejt i lufts. Kjo lidhje sht mishruar n emrtimet e katr luftrave t rndsishme. Kshtu, pati nj Luft t trashgimis spanjolle dhe nj Luft t trashgimis polake, t ndjekura nga luftra t tilla n Austri dhe n Bavari. Vetm emrat e luftrave mjaftojn pr t treguar se pyetja e pasardhsis ishte shkaku qendror i tyre. Kto katr luftra s`jan t vetmet, t cilat u paraprin dhe u shkaktuan nga vdekja e nj monarku. N vitin 1700, sunduesit e Saksonis, Danimarks dhe Rusis, luftuan kundr Suedis, mbreti riosh i t cils, Charlesi XII, nuk kishte qen n fron pr shum gjat. N vitin 1741, trupat suedeze e pushtuan Rusin, Cari i t cils ishte nj fmij njvjear. N vitin 1786, vdekja e Frederikut t Madh t Prusis, i hapi rrug lufts austro-ruse kundr Turqis, nj vit m von.
    N Mars t vitit 1792, vdekja e Perandorit Leopold II n Vjen, ishte njri nga faktort q pati ndikim q Franca t`i shpallte luft Austris pas nj muaji. T tet luftrat e shekullit t tetmbdhjet u paralajmruan dhe u shkaktuan nga vdekja e nj monarku dhe pikrisht kto, ishin luftrat m t mdha t ktij shekulli. Kto luftra nuk mbaruan as edhe pas vitit 1800. Dy luftrave ndrmjet Prusis dhe Danimarks u parapriu vdekja e mbretit danez kurse Lufta Civile Amerikane, filloi pas largimit t nj presidenti n vitin 1861. S fundmi, Lufta e Par Botrore filloi pr shkak t vrasjes s trashgimtarit t fronit. (Shkaqet e luftrave, 1973)


    Lufta pr pushtet sht nj karakteristik e historis njerzore. N t kaluarn, vdekja e nj mbreti ishte shum shpesh nj shenj e trazirave n shtetin e tij. N kishte qen nj sundues me dor t hekurt, vdekja e tij konsiderohej si nj mundsi e mir pr ta goditur qeverin qendrore dhe pr t br prpjekje pr pavarsi n rajonet disidente. N disa raste t tjera, vdekja e nj mbreti ishte nj parashenj pr fqinjt ambicioz, t cilt duke shpresuar se sunduesi i ri dhe i paprvoj s`do t ishte i aft ta mbronte vendin, e sulmonin shtetin pr t prfituar territorialisht.
    Edhe historia e dinastive muslimane sht e lar me gjakun e muslimanve. N t kaluarn, kurdo q t vdiste nj mbret ose nj sulltan, djemt dhe vllezrit e tij luftonin me njri-tjetrin. Ndonjher, fmijt dhe madje foshnjat nuk liheshin gjall, nse kishin ndonj lidhje t drejprdrejt gjaku me mbretin e vdekur dhe nse si pasoj, mund t prbnin nj krcnim. Pas vdekjes s nj sunduesi, luftrat, luftrat civile dhe rebelimet npr provinca konsideroheshin normale.
    Shum historian modern, q e kan studiuar teorin politike t Islamit dhe praktikueshmrin e tij dhe q jan prpjekur t`i lidhin shkaqet dhe pasojat, i kan konsideruar konfliktet dhe luftrat brendaislame, si pasoj e dshtimit t Muhammedit pr t ln nj pasardhs. Madje n shkrimet e disave prej tyre, lihet t kuptohet n mnyr t trthort se Muhammedi ishte prgjegjs pr kto gjra. N disa shkrime t tjera, ky pretendim thuhet hapur.


    Edward Jurji



    Lufta ndrmjet Profetit dhe fisit t tij kishte marr fund me fitoren totale t forcave muslimane, q e arriti kulmin me hyrjen triumfuese t Muhammedit n qytetin e tij t lindjes, pr t`i shkatrruar monumentet e idhujtaris. Ndonse karriera e tij mbeti ajo e nj profeti, Muhammedi gjith m tepr po e prdorte shpatn e nj sunduesi ushtarak, teksa po i kontrollonte punt e nj shteti agresiv politik, i vetdijshm pr rolin e tij n histori. Kur erdhi vdekja e tij m 8 Qershor 632, ai u la ndjeksve t tij nj trashgimi religjio-politike, e cila pr shum shekuj do t`i ngarkonte me detyrn e vshtir t gjetjes s nj Kalifi (pasardhsi) pr ta plotsuar postin m t lart t Islamit. Si nj shtje, Kalifati, i nisur nga heshtja e Profetit pr ta emruar pasardhsin e tij, u b shkak i shum t ligave dhe mbeti problemi m i madh i brendshm i Islamit, nj burim trazirash e ndarjesh dhe nj trashgimi prplot lot dhe gjak. (Fet e mdha t bots moderne, 1953)


    Sipas historianit n fjal, ishte heshtja e t Drguarit n lidhje me pasardhsin e tij, ajo q u b shkak i shum t ligave dhe mbeti problemi m i madh i brendshm i Islamit, nj burim trazirash e ndarjesh dhe nj trashgimi prplot lot dhe gjak..
    Por a ishte kjo vall, trashgimia q Muhammedi e la pr ndjeksit e tij? Nse muslimant modern akoma do ta besojn mitin e Sakifes se i Drguari nuk emroi nj pasardhs, ather do t duhet t pajtohen me gjykimin e ktij historiani. Por nse pajtohen me kt gjykim, ather do t duhet t bien ndesh me Kur`anin, i cili Muhammedin e quan nj mshir pr njerzimin.


    Sir John Glubb



    I Drguari vdiq pa ln udhzime n lidhje me pasardhsin e tij. Sapo u kuptua se kishte vdekur, medinasit u mblodhn pr t zgjedhur nj udhheqs t vetin. Pretendentt rival pr Kalifatin do t shkaktonin luftra t panumrta civile n Islam, t cilat mbase do t mund t shmangeshin, sikur Muhammedi t`i prcaktonte rregullat e pasardhsis. (Nj histori e shkurtr e popullit arab, 1969)


    Nse muslimant modern, edhe pas leximit t ktij gjykimi t historianve, akoma insistojn se Profeti i tyre nuk emroi nj pasardhs, do t duhet t pranojn se luftrat e prgjakshme civile t historis s tyre, ishin nj dhurat e tij pr ta. Nj dhurat e atij, q ishte mishrimi i mshirs. A jan nj bekim ose nj mallkim luftrat dhe n veanti ato civile? Nse vrtet jan nj mallkim (dhe duhet pranuar se s`ka mallkim m t madh se lufta), a do t besonin vall muslimant se Profeti i tyre, ishte sjellsi i Islamit (paqes)?



    N t vrtet, njra nga detyrat e t Drguarit t Zotit ishte shmangia e luftrave dhe rivendosja e paqes s vrtet n bot. Lufta sht mallkimi m i tmerrshm kurse paqja sht bekimi m i madh i Zotit. Dhe Muhammedi ishte i Drguari i Paqes. N t vrtet, vet lvizja q ai e nisi, u quajt paqe ose Islam. Nse nj musliman vrtet beson se Muhammedi ishte nj shkak luftrash dhe gjakderdhjesh, ai pushon s qeni musliman.
    Tani zgjedhja sht e thjesht pr muslimant. Ata ose do t besojn se Muhammedi nuk ka emruar nj pasardhs ose do ta besojn t kundrtn, se ai ka emruar nj t till. Nse e besojn t parn, kjo do t thoshte se Muhammedi ishte shkaku i t gjitha tragjedive dhe vuajtjeve t kaluara dhe t ardhme t shoqris muslimane. Nj besim i till, do t ishte nj akuz e hapur nga nj musliman ndaj Muhammedit, pr mosprmbushje t detyrs. Por para se ta bj kt, nj njeri duhet ta pyes veten n guxon ta akuzoj t Drguarin e fundit dhe m t madh t Zotit pr njerzimin dhe akoma t vetquhet musliman.
    Nse muslimani modern beson se Muhammedi emroi nj pasardhs, ather do t duhet t pranoj se mbledhja e mbajtur n Sakife ishte jolegjitime, sepse u mbajt n nj shprfillje t plot t urdhrave t Zotit dhe t t Drguarit t tij. T gjitha t ligat, problemet e brendshme t Islamit, ndarjet, lott, gjakderdhja dhe luftrat e pafundme civile t muslimanve, e kan burimin n Sakife.
    Islami u jep t drejt zgjedhjeje muslimanve. N njrn an, ata e kan gjykimin e frymzuar t Muhammedit dhe n ann tjetr, e kan gjykimin e br n Sakife. Ata mund ta zgjedhin cilin t dshirojn.
    Muhammedi, i Drguari i Zotit dhe Interpretuesi i Kur`anit, ishte m i dituri i njerzve. Ai jo vetm q e dinte historin dhe shkaqet e ngritjes dhe rnies s popujve, por e njihte shum mir edhe natyrn njerzore. Motivet e historis ishin t mirnjohura pr t. Dhe ngase ishte i ditur n kto shtje, ai nuk e la shtjen e pasardhsit t tij n duart e fatit. Ai e kishte filluar implementimin e programit t rindrtimit t shoqris njerzore dhe e kishte themeluar Mbretrin e Qiejve n tok. Muhammedi e dinte se s`kishte pr t jetuar prgjithmon.
    Muhammedi e dinte se ai do t vdiste dhe se misioni i tij do t jetonte prgjithmon sepse ishte nj thirrje q krkonte vazhdimsi. Vazhdimsia ishte jetike pr misionin e tij dhe pr kt arsye, ai e zgjodhi Aliun, i cili ndonse i ri n mosh, ishte mishrimi i t gjitha cilsive islame t udhheqsit ideal. Muhammedi bri nj shpallje frymzuese n darkn pr t afrmit, duke thn se Aliu ishte veziri, trashgimtari dhe pasardhsi i tij. Por ai gjithashtu bri edhe nj studim dhe analiz t gjat t karakterit t Aliut, gjat gjith jets s tij dhe rezultati i zbuluar ishte ai i nj karakteri t pakrahasueshm.
    Aliu ishte unik. Ai ishte nj personazh i jashtzakonshm n Islam. Edhe sikur t mos ekzistonte kurrfar dshmie historike se Muhammedi e emroi pasardhsin e vet, prapseprap do t ishte e mundur q t arrihej n prfundime nga sjellja e tij. Muhammedi ishte tejet i kujdesshm dhe i prpikt, si n publik ashtu edhe n jetn private. Kujdesi i tij, vizioni dhe planifikimi i hollsishm e kishte karakterizuar gjithnj punn e tij. Pretendimet se ai nuk u tregoi muslimanve se kush do t ishte udhheqsi i tyre n luft e n paqe dhe kush do t`i udhzonte n udhkryqet e tjera t jets, bien ndesh me karakterin e Muhammedit.
    Muhammedi ishte msuesi i muslimanve. Ai u msoi gjithka q dinin dhe nuk mbajti fshehur prej tyre, asgj nga dituria e Islamit. T pretendohet se ai e fshehu prej tyre informacionin m t rndsishm pr ta, gjegjsisht emrin e personit q do ta kontrollonte anijen e Islamit pas tij, bie ndesh me arsyen e shndosh njerzore.


    Si do t kujtoj lexuesi, kur Muhammedi ishte akoma n Mekke, qytetart e Mekkes ia sillnin atij parat dhe gjrat e tyre me vler, q ai t`ua ruante. Kjo ndodhte edhe para shpalljes s Islamit edhe pas shpalljes s tij sepse njerzit i besonin. Sinqeriteti dhe besnikria e tij ishin prtej do dyshimi.
    N vitin 622, Muhammedi u shprngul nga Mekkeja drejt Medines. Para se t largohej, ai ia dha Aliut prgjegjsin q t`ua kthente pronat e tyre paganve, atyre t njejtve, t cilt po bnin `mos pr ta vrar at. Por amaneti sht nj gj e shenjt dhe duhet t ruhet, n veanti nga nj i Drguar i Zotit.
    Amanetet mund t jen t shprehura qart ose t nnkuptuara. Nj amanet i shprehur qart sht ndonj pron ose ndonj porosi q i lihet nga personi dikujt, tek i cili ka besim, q t kryhet n raste t caktuara, pr shembull pas vdekjes. Kurse nj amanet i nnkuptuar sht fuqia, pozita ose mundsia. Pr shembull, nj mbret e ruan mbretrin e tij si nj amanet nga Zoti pr njerzit. Prkthimi dhe komentimi i Kur`anit Fisnik, Abdullah Jusuf Ali


    Pas largimit t Muhammedit nga Mekkeja, Aliu ua ktheu amanetet pronarve t tyre. Por pr Muhammedin nuk kishte nj amanet m t vlefshm se Islami. Zoti ia kishte dhn pr detyr, prcjelljen e amanetit t Tij, gjith njerzimit. Andaj, para se t vdiste, Muhammedi do t`ia linte dikujt prgjegjsin pr kt amanet.
    Muhammedi, Profeti i Islamit, e bri Aliun prgjegjs pr amanetin e tij dhe pr shprehjen politike t ktij amaneti, qeverin e Medines.
    Garancia m e madhe pr sigurin e Shtetit t Medines, t cilin e kishte themeluar, ishte informimi i muslimanve n lidhje me pyetjen se kush do t ishte udhheqsi i tyre pas vdekjes s tij. N t vrtet, siguria e Shtetit do t rrezikohej sikur ai t mos e ndante me ndjeksit e tij kt informat t rndsishme.
    Asnj musliman nuk do t mund t paramendonte q Muhammedi, vet i Drguari i Zotit, t bnte ndonj gj n dm t Islamit. Po kshtu, asnj musliman nuk do t besonte se Muhammedi mund t kishte thn ose t kishte br dika t palogjikshme.
    Supozimi se Muhammedi nuk emroi nj pasardhs dhe se nuk ia prezantoi at shoqris muslimane, nuk prkrahet as nga faktet dhe as nga logjika. Prap dhe n mnyr t pashmangshme, faktet jan n ann e tij. Ishte, pra, n kasollen e Sakifes, q logjika e historis u kthye prmbys.


    52. Saad bin Ubadeja, kandidati medinas pr Kalif


    Saad bin Ubadeja ishte prijsi i fisit Khazraxh t Medines. Fiset Aus dhe Khazraxh, prej t cilve prbheshin ensart, ishin t dalluar pr shrbimet e tyre n Islam. Kto shrbime u prmendn edhe nga vet Ebu Bekri, teksa ai po diskutonte me ta n Sakife.


    N betejat e Islamit, ensart ishin gjithnj n vijn e par t frontit dhe luftuan kundr gjith Arabis. Ebu Katade, nj ensar, me plot t drejt thoshte se asnj fis n Arabi skishte dhn aq shum dshmor pr kauzn e Islamit, sa ensart. Pr ta mbrojtur Islamin, asnj fis nuk kishte humbur aq shum njerz sa ata.


    Kishte nj koh kur Islami ishte i pastreh. Asnj fis n Arabi nuk i ofroi streh Islamit dhe mikpritje Profetit t tij, prve ensarve medinas. Ata e ftuan Muhammedin q t ishte mysafir n qytetin e tyre dhe e bn sundues t ktij qyteti.


    Ishte Medineja, qyteti i ensarve, q e mban nderin dhe lavdin e t qenit djepi dhe kryeqyteti i Islamit. Pikrisht n kt qytet, i Drguari i Zotit e ndrtoi kshtjelln e t pars Mbretri t Qiejve n tok.


    N vitin 623 (viti i dyt pas Hixhrit), Muhammedi udhhoqi nj ekspedit drejt Vaddanit dhe e emroi Saad bin Ubaden si guvernator t Medines gjat mungess s tij. Saadi, pra, ishte guvernatori i par i Medines.


    N betejn e Uhudit, i Drguari ia dha Saadit flamurin e fisit Khazraxh. N kt betej, muslimant u mundn dhe prve 14 vetve, t gjith muslimant ikn nga fushbeteja. Saadi ishte njri nga ata 14 trima q luftuan kundr armikut dhe e mbrojtn t Drguarin e Zotit.


    N ekspeditn e Mustalikut dhe gjat rrethimit t Medines (n betejn e Hendekut), Saadi kishte qen flamurtari i ensarve.


    M pas, n vitin e gjasht pas Hixhrit, i Drguari u nis n nj ekspedit dhe e emroi prap Saadin si guvernator t Medines.


    Ensart kishin dy prijs: Saad bin Ubaden dhe Saad bin Muadhin. Ky i fundit vdiq nga nj plag q e mori n betejn e Hendekut dhe pas vdekjes s tij, Saad bin Ubadeja mbeti si prijsi m n z i ensarve. Edhe n Sakife, ensart i than Saadit se ai ishte njeriu q meritonte m s shumti t ishte Kalif.


    Saadi ishte i famshm pr bujarin e tij. Ndodhte q prnjher, 80 vet t ishin mysafir n shtpin e tij. dokush, qoft mik ose i huaj, mund t mbshtetej n bujarin e tij.
    Saadi nuk pranoi ti shprehte besnikri Ebu Bekrit. Tre vite m von, ai u largua nga Medineja dhe u vendos n Siri. Ai ishte akoma atje, kur nj dit u godit me shigjet nga nj person i panjohur dhe vdiq n rrethana misterioze.
    Saad bin Ubadeja ishte ensari i par dhe i fundit q u kandidua ndonjher pr postin e Kalifit. Ai nuk u b dot Kalif. N Sakife, dera e Kalifati u prplas prgjithmon n fytyrn e ensarve dhe pas ksaj, ata u mbajtn prher larg ktij posti.



    53. Ebu Bekri, Kalifi i par i muslimanve


    Ebu Bekri ishte djali i Ebu Kuhafes dhe merrej me tregti n Mekke. Ai e pranoi Islamin menjher pas Hatixhes, Ali ibn Ebu Talibit dhe Zejd bin Harithes.


    Thuhet se Ebu Bekri i dha m shum prkrahje materiale Muhammedit, se gjithkush tjetr. N Mekke, ai vrtet bleu dhe liroi shum skllevr por nuk ka ndonj dshmi n histori, q tregon se ai e ka ndihmuar materialisht Muhammedin.


    Natyrisht, Muhammedi as q krkoi ndonj ndihm prej tij ose prej dikujt tjetr. Por n nj rast (gjat bojkotit t fisit Hashim), i gjith fisi i Muhammedit ishte n gjendje t izoluar dhe t mjer. Nuk ka asnj dshmi historike se Ebu Bekri bri ndonj prpjekje pr tua lehtsuar kt gjendje t vshtir. Prkundrazi, ka ca dshmi se shum jobesimtar, duke i rrezikuar jett e tyre, u solln t rrethuarve ushqime dhe gjra t tjera t nevojshme.


    Kur Muhammedi ishte gati pr tu shprngulur nga Mekkeja pr n Jethrib, Ebu Bekri i ofroi nj deve. Por Muhammedi nuk pranoi ta ngiste deven, pa e bler m par nga Ebu Bekri. Ai njher ia pagoi deven dhe pastaj e ngau at.


    Ebu Bekri e shoqroi Muhammedin n kt udhtim dhe u gjend me t n shpelln ku fshiheshin.


    E bije e Ebu Bekrit, Aisheja, u martua me Muhammedin dhe ishte njra nga grat e tija n Medine.


    Dr. Montgomery Watt, n artikullin e tij n lidhje me Ebu Bekrin, n Encyclopedia Brittanica, n vllimin e par, n faqen 54 (botim i vitit 1973), shkruan:


    Para Hixhrit, ai (Ebu Bekri) konsiderohej njeriu i dyt pas Muhammedit, pr shkak se ky i fundit ishte martuar me vajzn e tij Aishen dhe pr shkakun se Ebu Bekri i kishte br shoqri Muhammedit, n rrugtimin e tij pr n Medine.


    Sipas ktij artikulli, kishte dy kualifime esenciale, q e bnin Ebu Bekrin, t dytin pas Muhammedit dhe kto ishin: martesa e Muhammedit me vajzn e tij dhe udhtimi i Ebu Bekrit bashk me Muhammedin drejt Medines.


    A thua udhheqsit e shteteve dhe t popujve zgjidhen sipas kualifikimeve t tilla?


    N sht ashtu, ather Ebu Bekri kishte jo m pak se gjashtmbdhjet konkurrent pr fronin e Arabis. Kishte s paku gjashtmbdhjet burra t tjer, vajzat e t cilve ishin martuar me Muhammedin n koh t ndryshme. Njri ndr to ishte edhe Ebu Sufjani dhe n mesin e tyre, kishte edhe dy hebrej.


    Argumenti i dyt i prmendur n kt artikull sht jo m pak binds se i pari. Sipas ksaj, Ebu Bekri u b prijs i Shtetit t Medines sepse njher e nj koh, kishte udhtuar me Muhammedin nga nj qytet n tjetrin. ǒshembull i shklqyeshm i logjiks shkencore!!!


    N Mekke, i Drguari e kishte vllazruar Ebu Bekrin me Umar ibn el-Hattabin dhe n Medine, me Kharxha bin Zejdin.
    N rrethimin e Hajberit, Ebu Bekrit i ishte dhn flamuri i ushtris dhe ai i kishte udhhequr trupat, pa arritur q ta pushtonte kshtjelln.


    Kurse n ekspeditn Dhat es-Selasil, Muhammedi e drgoi Ebu Bekrin bashk me 200 ushtar t tjer, nn komandn e Ebu Ubejde ibn el-Xherrahut, pr ti prforcuar trupat e udhhequra nga Amr bin Asi. Ky i fundit, e mori komandn e prgjithshme t trupave. Ebu Bekri, pra, kishte shrbyer nn komandn e dy vetve, at t Ebu Ubejdes dhe at t Amr bin Asit.


    Ka shum beteja dhe ekspedita n historin e Islamit por historia nuk shnon asnj rast kur Ebu Bekri u dallua pr trimri n ndonjrn prej tyre.


    N ekspeditn siriane, i Drguari e vendosi Ebu Bekrin nn komandn e Usame bin Zejd bin Harithes.


    I Drguari kurr se emroi Ebu Bekri n ndonj post t lart, qoft civil ose ushtarak. Vetm njher, ai e drgoi Ebu Bekrin n Mekke, si udhheqs t nj grupi pelegrinsh, pr ti udhhequr n ritualet e haxhxhit. Por pas nisjes s tij, i Drguari e drgoi Ali ibn Ebu Talibin pr ta shpallur n Mekke, kapitullin e nnt t Kuranit, shpalljen m t fundit hyjnore. Ebu Bekrit nuk i lejohej q ta lexonte shpalljen para popullit dhe kt gj duhej ta bnte domosdo Aliu.


    Prve ksaj, rasti i vetm kur Ebu Bekri u dallua, ishte kur pak para vdekjes s t Drguarit, i udhhoqi muslimant n lutje.


    Montgomery Watt



    Ndrmjet viteve 622 dhe 632, Ebu Bekri ishte kshilltari kryesor i Muhammedit por kurr nuk pati ndonj funksion t dalluar publik, prve n rastin kur n vitin 631, i udhhoqi pelegrint n Mekke dhe gjat smundjes s Muhammedit, kur i udhhoqi muslimant n lutje. (Encyclopedia Britannica, vll.1, fq.54; botim i vitit 1973)


    Disa autor kan pretenduar se Ebu Bekri i takonte familjes s par muslimane. Kjo me shum gjasa, do t thot se t gjith pjestart e familjes s tij e kishin pranuar Islamin, para se t ndodhte e njejta me ndonj familje tjetr. Por nse pranojm se djali dhe babai i nj personi jan pjestar t familjes, ather duhet t pranojm se ky pretendim sht i gabuar. Abdurrahmani, djali i Ebu Bekrit, luftoi kundr t Drguarit n betejn e Bedrit. Thuhet se kur po i sfidonte muslimant, vet Ebu Bekri deshi t prballej me t por i Drguari nuk lejoi nj gj t till.


    Ebu Kuhafeja, babai i Ebu Bekrit, jetonte n Mekke. Ai nuk e pranoi Islamin derisa Mekkeja iu dorzua t Drguarit t Zotit n vitin 630. Thuhet se Ebu Bekri e solli at tek i Drguari dhe se vetm ather, babai i tij e pranoi Islamin.


    Familja e par, t gjith pjestart e t cils e pranuan Islamin, ishte familja e Jasirit. Vet Jasiri, e shoqja dhe djali i tyre Ammari, e pranuan Islamin njkohsisht dhe ishin ndr muslimant m t hershm.


    Kur i Drguari i Zotit vdiq, Ebu Bekri (bashk me Umarin) nuk mori pjes n varrimin e tij. Ai fillimisht shkoi n Sakife dhe pastaj n Xhamin e Madhe, pr ti marr dhe pr ti numruar votat q i kishin fituar. N ndrkoh, Muhammedi ishte varrosur.
    Kur Ebu Bekri e mori n duar qeverin, ai nuk lejoi q muslimant t mbanin nj periudh zie pr vdekjen e t Drguarit t Zotit. Nuk pati ndonj varrim shtetror pr Muhammedin, t Drguarin m t madh dhe t fundit t Zotit n tok. Po kshtu, nuk pati as ndonj dit zyrtare ose gjysm-zyrtare zie pr vdekjen e tij. Dukej sikur vdekja dhe varrimi i tij ishin shtjet m t parndsishme.


    54. Ndodhit m t rndsishme t Kalifatit t Ebu Bekrit


    Lufta e par civile n Islam


    Sapo u prhap prtej Medines lajmi i vdekjes s t Drguarit t Zotit, profet t rrem filluan t shfaqeshin gjithandej. M t famshmit ndr ta, ishin Musajlime nga Jemeni, Tulajha nga Nexhdi, Lakajti bin Maliku nga Omani dhe Esved Ensiu, po nga Jemeni. Disa prej tyre krkuan q qeveria e Medines ta ndante pushtetin e saj me ta, kurse disa prej tyre, donin thjesht autonomi pr provincat e tyre. Ebu Bekri drgoi trupa kundr tyre dhe i shtypi kto rebelime.


    Ekspedita e Usames


    Si kemi shpjeguar m sipr, n shtratin e tij t vdekjes, i Drguari organizoi nj ushtri t re pr ta sulmuar Sirin. Si komandant, ai e emroi Usamen, nj djalosh 18 vjear dhe i vendosi t gjith ndjeksit e tij, nn komandn e Usames. Urdhri i tij ishte q ushtria t nisej menjher nga Medineja. Por shokt e Muhammedit nuk deshn t niseshin dhe nuk u nisn, derisa ai vdiq.
    Por pas vdekjes t t Drguarit, kur e kishte siguruar tashm pozitn e tij n fron, Ebu Bekri u b tepr i kujdesshm pr ta drguar kt ushtri drejt Siris. Ai thoshte se gjja e vetme q nuk mund ta bnte, ishte ti kundrshtonte urdhrat e msuesit t tij t sapovdekur.
    Ebu Bekri eci nj distanc t caktuar bashk me ushtrin e Usames, sa pr t fituar pak pik pr veten. Kur ishte i bindur se kishte fituar mjaft pik, ai i krkoi leje gjeneralit pr tu kthyer n qytet. Ai gjithashtu iu lut q ti lejonte edhe Umarit t qndronte me t n Medine, pr ti ndihmuar n qeverisje. Usameja i pranoi t dy krkesat dhe Ebu Bekri me Umarin u kthyen n Medine.
    M n fund, Usameja u nis nga Medineja dhe marshoi drejt Siris n krye t trupave, n mesin e t cilave mungonin Ebu Bekri dhe Umari. Por ushtria e kishte humbur vullnetin tashm. Usameja sditi t bnte dhe pas m se dy muajsh mungese, u kthye srish n Medine.


    Sir John Glubb



    N Shtator t vitit 632, pas dy muajsh mungese, Usameja u kthye n Medine me disa dele dhe deve t plakitura, ndonse shum pak hollsi n lidhje me ekspeditn e tij jan prcjellur deri sot. Me sa duket, ai i plakiti fiset beduine, n vend q t luftonte me trupat e Bizantit. (Pushtimet e mdha arabe, 1963)


    Usame bin Zejd bin Haritheja, nj njeri i dashur pr Muhammedin dhe gjenerali i ekspedits s Siris, pastaj duket sikur u zhduk nga faqet e historis. Pas kthimit t ekspedits, shum pak dihet pr t. Ai mund t ket marr pjes n ekspeditat ushtarake t Ebu Bekrit dhe Umarit, n ndonj post krejtsisht dytsor.


    Malik ibn Nuvejre dhe masakrimi i fisit t tij


    Historiani Ibn Khalikan, thot se Malik ibn Nuvejre ishte nj njeri me fam n Arabi. Ai ishte nj kalors, poet i famshm dhe nj mik i Muhammedit. N biografin e tij t shokve t Profetit, Ibn Haxher Eskalaniu thot se kur Maliku e pranoi Islamin, i Drguari i Zotit e emroi at si mbledhs t tatimeve tek fisi Jerbo. Ai i mblidhte tatimet e fisit t tij dhe i drgonte n Medine. Por kur e mori lajmin e vdekjes s Profetit, ai pushoi s mbledhuri tatimet dhe u tha pjestarve t fisit t tij, se para se ti drgonte srish tatime Medines, donte t dinte se form kishte marr qeverisja e Qytetit t Profetit.


    Maliku nuk i paguante tatime qeveris s re t Medines dhe Ebu Bekri drgoi nj forc ushtarake nn komandn e Halid bin Velidit pr ta rivendosur autoritetin e tij dhe pr ti mbledhur tatimet e mbetura.


    Halidi pati nj takim t shkurtr me Malikun dhe ky i fundit e dinte se do t vritej. Disa historian kan thn se Halidi e dashuronte gruan e Malikut dhe se urdhroi q Maliku t vritej. Maliku iu kthye t shoqes dhe i tha:


    Ti ma solle vdekjen. Por Halidi e mohoi kt gj dhe ia ktheu: Jo! Ti je br nj jobesimtar dhe mohimi yt sht prgjegjs pr vdekjen tnde.


    Ndonse Maliku e kundrshtoi, Halidi nuk dgjoi dhe e urdhroi ekzekutimin e tij.


    Ebu Katade Ensariu ishte nga shokt e Muhammedit. Ai erdhi nga Medineja tek Halidi dhe u tmerrua aq shum nga vrasja e Malikut, sa menjher u kthye n Medine dhe i tha Ebu Bekrit se nuk do t shrbente nn komandn e nj njeriu q i vriste muslimant.


    Pasi e vrau Malik bin Nuvejren, Halidi u martua me vejushn e tij. N Medine, Umari ishte aq i zemruar me Halidin, sa i krkoi Ebu Bekrit q ta lironte menjher nga detyra. Ai i tha se Halidi duhej t gjykohej pr dy krime: at t vrasjes dhe at t marrdhnies s jashtligjshme gjinore. Sipas ligjit islam, Halidi duhej t vritej duke u goditur me gur. Por Ebu Bekri e mbrojti Halidin dhe tha se ky i fundit thjesht kishte br nj gjykim t gabuar.


    Pjestart e fisit Jerbo vrtet nuk i kishin paguar tatimet por prkrah ksaj, ata ishin musliman n do kuptim t fjals. Vet Ebu Katadeja dshmoi se e kishte dgjuar ezanin n fshatin e Malikut dhe se i kishte par njerzit duke e falur s bashku namazin. Edhe prkundr ksaj, Halidi kishte urdhruar q t vriteshin.


    N Historin e tij, Taberiu shkruan se kur Halidi dhe trupat e tij hyn n territorin e fisit Jerbo, ata u than njerzve:


    Ne jemi musliman Njerzit u prgjigjn: Edhe ne jemi musliman. Ushtart e Halidit ua kthyen: Nse jeni musliman, prse po na prisni t armatosur? Nuk ka luft mes nesh. Andaj hiqni armt q t mund ta falim s bashku namazin.


    Pjestart e fisit i hodhn armt e tyre por sapo e bn kt, ushtart e Halidit i kapn, i lidhn dhe i lan t qndronin ashtu tr natn. Mngjesin e ardhshm, t gjith u vran. Halidi pastaj i plakiti shtpit e tyre, ua robroi grat e fmijt dhe i solli si t burgosur lufte n Medine.


    Sir John Glubb



    Ebu Bekri e drgoi Halid bin Velidin me 4000 ushtar n Nexhd. Shum familje t fisit Tamim e vizituan Halidin por fisi Jerbo, prijs i t cilit ishte Malik bin Nuvejre, nuk e bri kt gj. Maliku ishte nj prijs i dalluar, nj lufttar, i njohur pr bujarin e tij dhe i famshm si poet. Trimria, bujaria dhe poezia ishin tre cilsit m t vlersuara ndr arabt. Mbase duke mos dashur t nderohej para Halidit, ai u urdhroi ndjeksve t tij t shprndaheshin dhe ai vet u nis bashk me familjen e tij drejt shkrettirs. Ebu Bekri kishte urdhruar q t bhej nj test me rebelt e dyshuar, sipas t cilit, do tu krkohej q ta thonin dshmin (shehadetin) islame dhe ti prgjigjeshin ezanit. Megjithat, Halidi preferonte metoda m agresive dhe vendosi t drgonte grupe kalorsish pr ti rrethuar ikanakt dhe pr ti plakitur pronat e tyre. Nj grup i till e zuri Malik ibn Nuvejren dhe familjen e tij dhe i solli ata tek Halidi, ndonse ata thonin se ishin musliman. Medinasit q ndodheshin n ushtri e kundrshtuan kt ashprsi t Halidit por pa ndonj ndikim. T burgosurit u vendosn nn mbikqyrje dhe gjat nats, Malik ibn Nuvejre dhe miqt e tij u vran gjakftohtsisht. Brenda t njejts dit, Halidi u martua me vejushn e viktims s tij.
    Malik ibn Nuvejre ishte vrar, ndonse dshmonte se ishte musliman. Martesa e Halidit me Lejlan e bukur, krijoi dyshime se Maliku ishte vrar vetm q gruaja e tij ti mbetej Halidit.
    Medinasit, t cilt tashm i kishin kundrshtuar veprimet e pacipa t Halidit, u mllefosn tepr pas vrasjes s tij. Nj person i quajtur Ebu Kutade, nj mik i Muhammedit dhe ndjeks i tij, shkoi drejt Medines pr tiu ankuar Ebu Bekrit. Ky i fundit e thirri Halidin pr tu prgjigjur kundr akuzave. Umar ibn el-Hattabi i bri shtypje Kalifit q ta lironte detyra Halidin.
    Pas kthimit n Medine, Halidi tha se nuk e kishte urdhruar vrasjen e Malikut por se urdhrat e tij ishin keqkuptuar. Ebu Bekri i urt, pa dallim se mendonte pr moralin e ktij komandanti, i dinte mir aftsit e tija. Ai tha: Nuk do ta vendos n mill, nj shpat q Zoti e ka nxjerr pr ti shrbyer Atij. Arsyetimet e Halidit jan t pranuara... (Pushtimet e mdha arabe, 1963, fq.112)


    Pjestart e fisit Jerbo besonin se Zoti sht Nj, besonin se Muhammedi sht i Drguari i Tij dhe i falnin rregullisht namazet e tyre. Ata madje e kishin pranuar principin e t paguarit t zeqatit. Por ata nuk pranuan ti paguanin zeqat qeveris s Ebu Bekrit dhe prnjher, u kthyen n mohues, kundr t cilve mund t shpallej luft.


    Duke iu prshtatur versionit zyrtar t historis, t gjith historiant sunnit i kan etiketuar si mohues kta njerz. Por a ishin vrtet t till?


    Juristt musliman kan definuar qart se mohues sht ai q largohet prej Islamit. Por mosfalja e namazeve, mosagjrimi gjat Ramazanit, mosshkuarja n Mekke pr Haxhxh ose mosdhnia e zeqatit nuk sht nj dalje nga Islami. Nj njeri q thot se sht musliman, nuk mund t emrtohet mohues ose i dal nga feja, vetm sepse nuk i kryen obligimet e tija fetare. Po t ishte kshtu, ather shum musliman t do gjenerate do t duhej t emrtoheshin me kt emr.


    Nuk ka asnj varg n Kuran, i cili urdhron q t vriten ata musliman q nuk pranojn ta paguajn zeqatin. Po kshtu, nuk ka asnj thnie t t Drguarit t Zotit, sipas t cils dnimi pr mospagimin e zeqatit sht vdekja.


    I Drguar i Zotit, jo vetm q nuk e dnoi asknd me vdekje pr kt gj, por s paku n nj rast, u mundsoi njerzve q t mos e paguanin zeqatin. Ja far shkruan historiani bashkkohor sunnit, Dr. Muhammed Hamidullah, n veprn e tij Hyrje n Islam (Kuvajt, 1977):


    Nj delegacion nga Taifi erdhi n Medine pr ta shprehur nnshtrimin e tyre. Por ata krkuan q t mos e kishin obligim namazin, tatimet dhe shrbimin ushtarak. I Drguari pranoi tu lejonte atyre q t mos e paguanin zeqatin dhe t mos bnin shrbime ushtarake. Ky veprim i t Drguarit tregon se personave t sapokonvertuar, mund tu bhen lshime t caktuara.


    Ja ku kemi nj shembull t qart. I Drguari u bn lshime banorve t Taifit dhe i liron nga obligimi pr t paguar tatime. Por Ebu Bekri nuk e ndjek shembullin e tij. Ai vendos nj ligj t vetin: t gjith burrat e fisit t Malik ibn Nuvejres do t vriteshin dhe grat e fmijt e tyre do t ziheshin si skllevr lufte.


    Pas Kuranit dhe haditheve, muslimant sunnit e njohin edhe koncenzusin si nj burim t ligjit islam. N t vrtet, koncensusi sht nj princip aq i rndsishm n jurispudencn sunnite, sa shpesh konsiderohet thuase i pagabueshm. N mesin e shokve t Profetit (duke prfshir edhe Umarin), pati nj koncenzus pr ta kundrshtuar vendimin e Ebu Bekrit, sipas t cilit duhet t bhej luft kundr atyre q nuk i paguanin tatimet. Por Ebu Bekri nuk e dgjoi fare koncensusin e tyre dhe tha se edhe sikur nj fis t mos e jepte nj cop litari q duhej ta paguante si zeqat, ai do t luftonte kundr tyre pr ta marr. Urdhrat e tij pr ushtrin ishin kategorike: shkatrroni ata q nuk e paguajn zeqatin!


    Urdhrat e Ebu Bekrit u realizuan nga ushtria. Ata u shkaktuan tmerre t papara muslimanve t ktij fisi dhe treguan ashprsi t jashtzakonshme vetm ngase nuk e kishin paguar zeqatin. T ashtuquajturat luftra kundr mohuesve n periudhn e Ebu Bekrit, ishin n t vrtet, lufta e par civile e Islamit. Kto luftra u bn nga muslimant kundr muslimanve t tjer, ku pretekst ishte refuzimi i disave pr tia paguar zeqatin qeveris s Ebu Bekrit.


    Ebu Bekri e filloi sundimin e tij me nj luft civile, t ciln e quajti nj luft kundr mohuesve t Islamit. Kur kjo luft civile t emrtua kshtu, ajo u b m e shenjt dhe m e nderuar, me far edhe u b nj obligim pr t gjith muslimant.


    N prpjekjen e tyre pr ta mbrojtur Halidin, shum musliman thon se pas vdekjes s t Drguarit, Maliku dhe fisi i tij ishin larguar nga Islami dhe dnimi pr kt gj, sht vdekja. Nse arsyeja e tyre pr ta mbrojtur Halidin sht fakti se ai ishte njri nga shokt e Profetit, ather e njejta gj vlen edhe pr Malikun, i cili ishte gjithashtu njri nga shokt e t Drguarit (sahabe). Andaj, t qenit nj sahabe nuk mund t jet nj arsyetim i mjaftueshm pr ta mbrojtur Halidin. Duhet t ket edhe ndonj gj tjetr. N t vrtet, Halidi mbrohet vetm sepse ishte nj instrument n politikat e qeveris s Sakifes. Maliku ra ndesh me qeverin e re t Sakifes, n astin kur refuzoi tia paguante zeqatin. N prjashtim t ktij refuzimi, ai dhe fisi i tij, ishin musliman n kuptimin e plot t fjals.


    Por veprimin e tyre t pakujdesshm, ata do ta paguanin me jett e tyre.


    Prball dshmive t qarta kundr Halidit, Ebu Bekrit do t duhej ta sillte at para gjyqit. Por si nj udhheqs mirnjohs q ishte, ai e mbrojti dhe i arsyetoi krimet e tija si nj gabim i vogl gjykimi. Madje si nj shprblim pr kt trimri t tijn, ai e dekoroi me titullin shpata e Zotit dhe nj vit m pas, kur i gjith Gadishulli ishte nn sundimin e vet, e emroi si komandant suprem t trupave n Siri.


    Kjo tregonte se krimet si imoraliteti (zina) dhe masakra kundr muslimanve, jo vetm q nuk dnoheshin, por mund edhe t shprbleheshin, nse personi q i kryente ishte nj prkrahs i verbr i qeveris s Sakifes.


    Togfjalshi gabim gjykimido t ishte nj zbulim i kndshm pr shum musliman, q do tu mundsonte ta racionalizonin do krim t tyre dhe ta mbronin do kriminel. N vitet q do t vinin, kta musliman do ti mbulonin disa veprime dhe krime t tmerrshme t historis s Islamit, gjithnj duke thn se ishte nj gabim gjykimi.


    Ktu mund t shihet qart aplikimi i nj standardi t dyfisht. N Kalifatin e Ebu Bekrit, t gjith ata musiman t cilt se kishin paguar zeqatin, u etiketuan prej tij dhe prej historianve sunnit si t dal nga Islami, me far edhe e merituan vdekjen. Por gjat Kalifatit t Ali ibn Ebu Talibit, t gjith ata q u rebeluan kundr nj pushteti plotsisht t ligjshm dhe e shkaktuan vdekjen e dhjetra mijra muslimanve, u shpalln t pafajshm, duke thn se ata thjesht kishin br nj gabim gjykimi dhe se ishin penduar pr kt gj. Togjalshi gabim gjykimi, pra, do t ishte nj mbules e mrekullueshme e krimeve.


    Si tham edhe m sipr, Ebu Bekri e filloi Kalifatin e tij me nj luft civile. Por ai arriti ta trukonte at si nj luft kundr mohimit t Islamit dhe me veprime t vendosura, arriti ti shkatrronte t gjith kundrshtart e tij.


    Pushtimet e tjera t Ebu Bekrit


    I Drguari i Zotit e kishte emruar njfar Zijad bin Labidi, si guvernator t Hadrmautit dhe t Kindit. Kur ai vdiq, nj njeri i quajtur Eshath bin Kajs u rebelua kundr qeveris s Medines, e cila tashm udhhiqej nga Ebu Bekri. Ky i fundit, e drgoi gjeneralin e tij, Ikrime bin Ebu Xhehl, pr ta rivendosur pushtetin n Arabin jugore. Ikrimeja e mundi Eshathin, e zuri rob dhe e drgoi n Medine, si t burgosur lufte. Eshathi krkoi t falej. Ebu Bekri jo vetm q e fali por e martoi edhe motrn e tij me t.


    N Bahrejn, fiset Benu Bekr dhe Benu Abdul-Kajs skishin pranuar ta paguanin zeqat. Edhe ndaj tyre u ndrmor nj ekspedit dhe u detyruan q ta paguanin srish. N historin islame, kto ekspedita njihen si luftrat Ridda.


    Ebu Bekri shpenzoi nj vit t tr duke luftuar kundr njerzve t Riddas dhe kundr profetve t rrem. N fund t nj viti, t gjith ishin nnshtruar dhe autoriteti i tij ishte prhapur n gjith Arabin. Megjithat, pas mbarimit t ktyre ekspeditave, ai nuk donte q trupat t mbeteshin pasive dhe pr kt qllim, vendosi ti pushtonte shtetet fqinje: Sirin dhe Persin.


    John Alden Williams



    Kur Ebu Bekri mbaroi me ata q ishin larguar nga Islami, vendosi se do t ishte e arsyeshme q ti kthente trupat drejt Siris. Me kt qllim, ai u drgoi fjal banorve t Mekkes, Taifit, Jemenit dhe t gjith arabve t Nexhdit dhe t Hixhazit, duke i ftuar n nj luft t shenjt, n t ciln ata do t mund t mernin plaka lufte nga grekt (bizantint). Si pasoj, shum njerz, disa t prir nga lakmia pr pren e lufts dhe disa t prir nga besimi i tyre, u mblodhn n Medine. Nga el-Vakidiu prcillet se Ebu Bekri e emroi Amr ibn Asin n Palestin, kurse Shurahbil ibn Hasana-n dhe Jezid bin Ebu Sufjanin n Damask. (Motive nga civilizimi islamik, 1971)


    Ekspeditat kundr Siris dhe Persis filluan n kohn e Ebu Bekrit por ai vdiq para se t prfundonin. Kto ekspedita u prmbylln me sukses nga pasardhsi i tij, Umar ibn el-Hattabi.


    Konfiskimi i tokave t Fedekut nga Ebu Bekri


    Fedeku ishte nga tokat t cilat i fitoi i Drguari i Zotit pas pushtimit t Hajberit, n vitin e shtat pas Hixhrit. Por ngase trupat muslimane nuk luftuan pr ta fituar kt tok dhe ngase iu dorzua vullnetarisht t Drguarit, ajo konsiderohej nj pron e Zotit dhe e t Drguarit t Tij.


    Si u theksua edhe m sipr, i Drguari i Zotit ia dhuroi Fedekun vajzs s tij, pjesrisht si nj kompensim pr sakrificat e mdha q nna e saj, Hatixheja, i kishte br pr hir t Islamit.


    Kur Ebu Bekri i mori n duar frert e pushtetit, njra nga veprimet e para t tij ishte konfiskimi i Fedekut. Ai i largoi prej atje njerzit e Fatimes dhe prve ksaj, i konfiskoi edhe pronat q i kishte patur n Medine.


    Kur Fatimeja e kundrshtoi kt konfiskim, Ebu Bekri iu prgjigj me nj thnie t babait t saj. Ai i tha se e kishte dgjuar t Drguarin e Zotit t thoshte se t drguarit nuk kan trashgimtar dhe se pr kt arsye, pasuria e tyre pasi t vdesin, nuk u takon fmijve t tyre por popullit.


    Fatimeja tha se Fedeku nuk ishte nj trashgimi nga i ati por nj dhurat prej tij. Ajo tha se Fedeku ishte nj pron private e t Drguarit t Zotit dhe pikrisht si t till, ai ia kishte falur Fatimes.


    Ebu Bekri i krkoi dshmitar. Ishte kjo nj krkes vrtet fantastike. Vetm katr vite kishin kaluar nga pushtimi i Hajberit. Ebu Bekri, jo vetm q ishte i pranishm n rrethimin e Hajberit por ishte ndr komandantt t cilt, pa sukses, kishin br prpjekje pr ta pushtuar kshtjelln. Ai kishte par me syt e vet se kishte br i Drguari me Fedekun. Tani, katr vite m von, ai sillej sikur nuk dinte gj. Sipas Buhariut, ndrmjet Fatimes dhe Ebu Bekrit, u shkmbyen fjalt n vijim:


    Fatimeja: O Ebu Bekr! Kush e trashgon babain tnd, nse ai vdes?
    Ebu Bekri: Un e trashgoj sepse jam djali i tij.
    Fatimeja: Kush sht trashgimtari i babait tim?
    Ebu Bekri: Ti je trashgimtare sepse je e bija e tij.
    Fatimeja: N sht kshtu, prse e merr Fedekun prej meje?
    Ebu Bekri: E kam dgjuar t Drguarin t thot: Ne jemi profet dhe nuk lm trashgimtar q t na trashgojn. Pasi t kemi vdekur, gjith lm pas i takon ummetit (shoqris muslimane).
    Fatimeja: Por babai im ma dha Fedekun si nj dhurat, q n t gjall t tij. Pr vite me rradh, Fedeku ka qen nj pron e imja.
    Ebu Bekri: A ke dshmitar?
    Fatimeja: Aliu dhe Umm Ejmeni jan dshmitart e mi.
    Ebu Bekri: Nuk mjafton dshmia e nj burri dhe e nj gruaje. Ose duhet t ket dy burra ose nj burr dhe dy gra. Por ngase nuk sht kshtu, ather e quaj t mbyllur kt rast.


    Vesht, t cilve u drejtohej Fatimeja, nuk kishin vullnet pr t dgjuar argumente ose pr ta ndjekur arsyen. Dshmitart nuk do t kishin fare ndikimi tek ata q ishin t vendosur pr t mos u bindur. Pala e akuzuar (Ebu Bekri n kt rast) kishte nj argument shum vendimtar n dor: fuqin. Ishte ky nj argument q kishte mundsi ta heshtte do argument tjetr, si edhe bri vrtet.


    Pr ta prligjur konfiskimin e pronave t Fedekut, Ebu Bekri prcolli nj hadith nga i Drguari i Zotit. sht e uditshme q kt hadith e kishte dgjuar vetm ai. Dhe sht po kaq e uditshme q Muhammedi, pikrisht pjestarve t familjes s tij, nuk u kishte treguar se skishin t drejt t trashgonin ndonj gj prej tij, me arsyetimin se ishte i Drguari i Zotit. N vend t ksaj, duket sikur i Drguari ua kishte prshpritur vetm njerzve t huaj kt gj.


    Ebu Bekri sht personi i vetm n shoqrin muslimane q e prcolli kt hadith dhe i cili e vendosi at ball pr ball me verdiktin e Kuranit. Kurani thot:


    Nga ajo q lihet pas nga prindrit dhe t afrmit, ka nj hise pr burrat dhe nj hise pr grat, qoft e madhe prona ose e vogl...(Kuran 4:7)



    Pr t patur gjithkush dobi, Ne kemi caktuar trashgimtar pr pronn e ln nga prindrit dhe nga t afrmit. Jepeni edhe pjesn e atyre qu keni premtuar! Vrtet Zoti sht Dshmitar i gjithkaje...(Kuran 4:33)


    Sipas ktyre vargjeve, Zoti u ka dhn t drejt fmijve q ti trashgojn pronat e lna nga prindrit e tyre. A ka ndonj varg tjetr n Kuran, i cili ua mohon kt t drejt fmijve t t drguarve dhe n veanti, t bijs s Muhammedit?


    Edhe sikur t pranojm se hadithi i prcjell nga Ebu Bekri sht i vrtet dhe se pasardhsit e profetve nuk mund t trashgojn asgj prej tyre, ather ky ligj do t duhej t ishte i vlefshm pr pasardhsit e t gjith profetve dhe jo vetm pr t bijn e Muhammedit. Megjithat, sipas Kuranit, profett e kaluar i kishin trashgimtart e tyre, t cilt trashguan nga kta profet.


    Dhe Sulejmani ishte trashgimtar i Davudit...(Kuran 27:16)


    Shnim i prkthyesit t Kuranit n lidhje me kt varg:
    Ajo q nnkuptohet ktu sht se Davudi, jo vetm q e trashgoi mbretrin e t atit por edhe thellsin e tij shpirtrore dhe pozitn profetike, t cilat jo gjithmon prcillen nga babai tek i biri. (Prkthimi i Kurani n anglisht, nga A. Jusuf Ali)


    Sido q t kishte qen, Fatimeja skishte nevoj t sillte dshmitar sepse ajo tashm ishte pronare e Fedekut. Pronsia e saj n kt cop toke ishte n baz t nj dekreti nga Muhammedi, i Drguari i Zotit dhe Sunduesi i musliman. Si i till, ky dekret nuk mund t sfidohej nga askush. N kt rast, ishte Ebu Bekri ai q duhej t sillte dshmi se pronsia e Fatimes n Fedek ishte ilegale.


    Nj pik e rndsishme sht q n nj shtet, ekzekutivi t jet i ndar nga sistemi gjyqsor dhe q ekzekutivi t mos przihet n gjyqsi. Por n rastin e Fedekut, Ebu Bekri, i cili ishte pala e akuzuar (se e uzurponte pa t drejt nj tok), ishte njherit edhe gjykats i shtjes. Dhe si mund t pritet n nj rast t till dhe n do gjykim t inskenuar dhe t paracaktuar, verdikti i tij ishte e kundrta e asaj q krkonte pala akuzuese.


    Uzurpimi i Fedekut ishte nj akt skajshm arbitrar. Jo shum koh pas Fedekut, Ebu Bekri u konfrontua me shum probleme t reja dhe komplekse. Pr ti zgjedhur kto probleme, ai themeloi dy principe t rndsishme. Njri ishte emrimi i shokve t Profetit si gjykats. Pr kto pozita, ai zgjodhi njerz q ishin t famshm pr pozitn e tyre t lart dhe pr diturin. Sikur Ebu Bekri t ishte i drejt, edhe rastin e Fedekut do t duhej tia prcillte nj gjykatsi t till, n vend q t ndrmerrte nj veprim t njanshm dhe ta konfiskonte tokn.


    Principi i dyt q e themeloi Ebu Bekri ishte konsultimi me shokt e Profetit. Kur kishte probleme t vshtira, ai ulej n xhami, i mblidhte shokt m t famshm t Profetit dhe e shtronte shtjen para tyre. Pas nj diskutimi, shtja zgjidhej. Sikur Ebu Bekri t kishte qen i drejt, ai do t duhej tu krkonte nj gjykim t paanshm shokve t Profetit, n lidhje me shtjen e Fedekut. Por kt nuk e bri kurr.


    Hadithi t cilin Ebu Bekri e hodhi si argumentin e tij pr ta konfiskuar Fedekun, ishte n t vrtet vetm nj improvizim i br shpejt e shpejt, vetm q t mund ti ndihmonte n kt situat, e cila e vinte n rrezik pozitn e tij. Ishte ky nj princip q ather u prmend pr her t par dhe t fundit. Sapo kaloi kriza, ky princip u varros pr t mos u nxjerr kurr m.


    Gjat konfrontimit t saj gjyqsor me qeverin e Sakifes n lidhje me shtjen e Fedekut, Fatimeja edhe nuk priste ndonj drejtsi t madhe. Vdekja e babait t saj, si mund t kuptohet, ishte dhimbja dhe goditja m e madhe pr t. Megjithat, disa nga shokt e Profetit, sikur t mos u dukej mjaft e madhe kjo dhimbje, vendosn q edhe vet t jepnin nj kontribut t tyre. Pikrisht n kohn kur Fatimeja mbante zi dhe vajtonte pr vdekjen e t atit, Ebu Bekri e shpalli verdiktin e tij n lidhje me konfiskimin e Fedekut, me far njerzit e qeveris e morrn tokn nn kontroll.


    Shum koh pasi kishte vdekur edhe pala e akuzuar edhe pala q akuzonte n rastin e Fedekut, Umar bin Abdul Azizi, Kalifi umajjad (i dymbdhjeti me rradh pas Ebu Bekrit), do tua kthente Fedekun pasardhsve t Fatimes. Si dshmon historia, Umar bin Abdul Azizi ishte nj sundues q i druhej Zotit dhe e kuptonte se konfiskimi i Fedekut kishte qen nj akt i pakujdesshm dhe nj uzurpim.


    Veprimi i qeveris s Sakifes gjat konfiskimit t Fedekut skishte t bnte shum me ligjin ose me interpretimin e tij. Udhheqsit e ksaj qeverie ishin t frymzuar nga nj qllim i vetm: tua merrnin pasardhsve t Muhammedit burimin e tyre t vetm pr jetes. Sipas ligjeve islame, lmosha sht e ndaluar pr familjen e Muhammedit dhe ata nuk mund ta pranonin at. Prona q ua kishte falur Muhammedi ishte konfiskuar dhe e drejta e tyre pr ta trashguar at, nuk u njihej.


    Trheqja e Aliut nga jeta publike


    Pas ktyre ndryshimeve, pjesn m t madhe t kohs s tij, Aliu e kaloi i mbyllur n shtpi, ku merrej me mbledhjen dhe rradhitjen kronologjike t vargjeve t Kuranit. Me kt, ai demonstronte se detyra e tij ishte shrbimi ndaj Islamit, pavarsisht rrethanave t jashtme. Para miqve t tij, ai shum shpesh e prsriste nj thnie t t Drguarit t Zotit, sipas t cils, Kurani dhe familja e tij ishin trashgimia e t Drguarit pr shoqrin muslimane dhe se q t dy kto trashgimi ishin t pandashme nga njra-tjetra.
    N mesin e shokve t Profetit, askush nuk ishte m kompetent se Aliu pr ti prmbledhur vargjet e Kuranit. Ai ishte njri nga shokt e t Drguarit q e dinte Kuranin prmendsh. Vet Umar ibn Hattabi ishte prpjekur pr katrmbdhjet vite me rradh pr ta msuar kapitullin e dyt t Kuranit por nuk kishte arritur.


    Mbledhja e vargjeve t Kuranit sipas rendit n t cilin ishin shpallur, ishte nj detyr q mund t kryhej vetm nga nj person i edukuar me kujdes nga vet Muhammedi. Pikrisht i till ishte Aliu. Me Muhammedin, ai kishte kaluar m shum koh se gjithkush tjetr dhe mund t thuhej lehtsisht se ai ishte rritur me Kuranin. Vet ai ka thn shpesh se nuk kishte nj varg t Kuranit, pr t cilin nuk dinte se kur ishte shpallur, ku dhe prse. Ai e dinte kohn, vendin dhe rrethanat n t cilat ishte shpallur secili varg.


    Aliu e prfundoi kt detyr t tij t vetimponuar. Por fatkeqsisht pr Islamin, grupi q ishte n pushtet, duke e ndjekur politikn e tij t veprimit t deriathershm, vendosi t mos e njihte kt vepr. Pr ta, asgj nuk mund t ishte m e pakndshme sesa t pranohej nj shrbim i Aliut pr Islamin. Si pasoj, ata nuk e pranuan kt prmbledhje t Kuranit q e kishte prgatitur Aliu.


    N ditt pas vdekjes s Profetit, shum njerz erdhn t takoheshin me Aliun dhe disa prej tyre e kshilluan q me forc ta merrte at q i takonte. N mesin e tyre, kishte edhe miq t sinqert t tij por edhe shum njerz q dshironin ta shfrytzonin rastin pr prfitime vetjake. T gjith ata i dhan prkrahje Aliut. Si mund t kuptohet, grupi i dyt i jepte prkrahje vetm pr ti realizuar qllimet e veta. Ata shpresonin se do t shkaktonin nj luft brendaislame, q m pas t prfitonin nga kjo prarje e muslimanve.


    Menjher pas vdekjes s Profetit, xhaxhai i tij Abbas ibn Abdul Muttalibi erdhi tek Aliu dhe i tha:


    Zgjate dorn q t ta shpreh bindjen time! Ky veprim i imi do t ket ndikim tek muslimant e tjer. Ata do t thon se xhaxhai i Profetit ia shprehu Aliut bindjen. Andaj edhe ne duhet tia bindemi atij.


    Natyrisht, Abbasi ishte njri nga miqt e pakt t sinqert n kt rreth. N kategorin e dyt t atyre q ia donin t mirn Aliut, ishte edhe prijsi i fisit Umejje dhe armiku i prjetshm i Islamit, Ebu Sufjani. N ndodhit pas vdekjes s Profetit, ai e shihte mundsin pr ta shkatrruar Islamin dhe vendosi ta shfrytzonte kt gj. Ai shkoi tek Aliu dhe i tha:


    sht e tmerrshme kur shoh se pjestar t fiseve m t pavlera t Kurejshit po e uzurpojn t drejtn tnde dhe ta marrin nga dora qeverisjen q t takon ty. Nse dshiron tua marrsh qeverisjen nga duart, mjafton t m japsh nj shenj dhe un sakaq do ti mbush rrugt e Medines me ushtar e kalors t gatshm pr t vdekur me urdhrat e tu.


    Cili i vdekshm mund ti rezistonte nj oferte t till? Dhe n fund t fundit, kishte pr t humbur Aliu? At q mund ta humbte, e kishte e humbur tashm. Por nga ana tjetr, kush ne mesin e muslimanve e donte Islamin m shum se Aliu? Ai kurr skishte lejuar q lakmia dhe provokimet t ishin nj shtys pr t vepruar kundr interesave t Islamit dhe t muslimanve. Islami ishte akoma nj arritje e brisht q mund t shkatrrohej ose t dmtohej nga forca t korruptuara, si brenda Medines ashtu edhe jasht. Por tek Aliu, Islami kishte nj mbrojts q kurr nuk do ta lejonte kt gj.


    Nse Aliu ishte gjykuesi m i mir n Islam, ai ishte edhe gjykuesi m i mir i njerzve. Prgjigja n form pyetjeje q ia dha Ebu Sufjanit, sht tejet karakteristike pr t: Prej kur ke filluar tia duash t mirn Islamit? Ishte kjo nj pyetje retorike, e cila e refuzoi ofertn e Ebu Sufjanit ashtu si e meritonte.


    Me kt prgjigje, Aliu demonstroi edhe njher se vetm ai ishte mbrojtsi i vrtet i Islamit. N kt ast kritik, ai i sakrifikoi ambicjet dhe interesat e tija, pr ta shptuar Islamin nga nj tragjedi.


    Ishte vrtet nj periudh kritike n historin e Islamit t sapolindur. Rebelime kundr qeveris s Ebu Bekrit po fillonin n do cep t shtetit. Sikur Aliu ta pranonte sugjerimin e Abbasit dhe t Ebu Sufjanit, mbase do t arrite ta merrte n dor qeverisjen e Medines. Por ky sukses i tij do ti kushtonte nj luft civile n Medine, n vet brthamn e shtetit dhe t shoqris muslimane. Nj luft e till n Medine do ti jepte fund t menjhershm jets s Islamit. Aliu e kaloi edhe kt sfid, njsoj si i kishte kaluar sfidat e tjera n jetn e tij. Ai nuk iu bind lakmis.


    Shoqria e Sinsinatit, e formuar pas Revolucionit Amerikan, nga ana e oficerve q shrbyen pran George Washingtonit, i ka ruajtur gjithmon lidhjet e saj me pasardhsit oficerve francez q i shrbyen kauzs amerikane. Prkthimi i motos s ksaj shoqrie sht kuptimplot: Ai sakrifikoi gjithka pr ta shptuar kombin..


    Nj moto e ngjashme, mbase shum m e prshtatshme pr Ali ibn Ebu Talibin, do t ishte: Ai sakrifikoi gjithka pr ta shptuar Islamin.


    Vdekja e Fatima Zehras


    Brenda nj dite t vetme, Aliu ishte prballur me dy goditje t tmerrshme. E para ishte vdekja e mikut dhe bamirsit t tij m t madh, Muhammedit. Vdekja e ktij t fundit i kishte dhn fund lumturis dhe mirqenies s Aliut dhe t familjes s tij. Goditja e dyt kishte qen uzurpimi i t drejts s tij t pasardhsis. Shokt e Profetit e kishin nxjerr Kalifatin nga shtpia e tij dhe e kishin prshtatur at pr veten e tyre.


    Aliu po prpiqej t shptonte nga ndikimi i ktyre dy goditjeve kur erdhi nj goditje e tret, po kaq shkatrrimtare sa dy t parat. Shtatdhjet e pes ose nntdhjet e pes dit pas vdekjes s Profetit, vdiq edhe e bija e tij e dashur, Fatimeja. Pas vdekjes s saj, Aliu u kaplua nga pikllimi. N prshtatshmri me krkesn e saj, Fatimeja u varros natn. Vetm pjestart e familjes u informuan pr varrimin dhe vetm ata e dinin vendin ku do t varrosej. Populli i Medines nuk e kuptoi kur dhe ku u varros Fatimeja.


    Pas vdekjes s t atit, Fatimeja sdshironte tjetr vese t bashkohej me t n Qiej. Vdekja e saj u prshpejtua dhe mbase u shkaktua nga goditjet e njpasnjshme q erdhn pas vdekjes s t atit. Shum nga shokt e Profetit nuk kishin marr pjes n varrimin e tij. Ksaj rradhe, n varrimin e Fatimes, ata qllimisht nuk u lajmruan. Ajo u takua me t atin n Qiejn dhe e gjeti srish lumturin e humbur q nga vdekja e babait t saj.


    Aliu ishte vetm 32 vje kur vdiq i Drguari dhe e bija e tij. Pas vdekjes s tyre, koha e mbetur e tij kaloi si nj ndajnat, n t ciln u prpoq ti tejkalonte dhimbjet e tija nprmjet devotshmris ndaj Zotit dhe nprmjet shrbimeve pr Islamin. Edhe prkundr mospajtimeve t tija me sunduesit e kohs, ai kurr nuk ndoqi nj politike penguese dhe u tregua gjithnj i gatshm pr tu shrbyer muslimanve. Gjithka q ai tha dhe bri, ishte pr ta fuqizuar Islamin dhe pr tu ndihmuar muslimanve. Edhe njher tjetr, Aliu po demonstronte se dashuria dhe urrejtja e tij, njsoj si miqsia dhe armiqsia, ishin vetm e vetm pr hir t Zotit. Sjellja e tij ndaj individve ishte krejtsisht jopersonale. T tilla ishin edhe dashuria dhe urrejtja e tij. Ai dashuronte dhe urrente vetm pr hir t Zotit.


    Ai i donte ata q e donin Zotin dhe i urrente ata q e urrenin At.

    Vazhdon...

  16. #16
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-07-2019
    Vendndodhja
    Ballsh
    Postime
    117
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Pr: Ritregim i historis s Islamit dhe muslimanve

    Politika e Ebu Bekrit


    Ebu Bekri dhe Umari e dinin se arabt kishin dy obsesione: dashurin pr t plakitur dhe hakmarrjen. T dy kto pika t dobta ata do ti shfrytzonin m s miri. Ata u dhan arabve mundsi pr t plakitur duke i akuzuar si jobesimtar, ata musliman q nuk i kishin paguar tatimet. N astin kur ata u etiketuan si jobesimtar, ishte e ligjshme t vriteshin, t plakiteshin shtpit e tyre dhe tu robroheshin fmijt dhe grat.


    Por eliminimi i jobesimtarve ishte vetm nj shtje e vogl dhe lokale. Pr ti zgjidhur problemet e tyre afatgjata, Ebu Bekri dhe Umari ndrmorrn veprime n kufijt e shtetit. Fitimtarve n luftrat kundr jobesimtarve, ata nuk u lejuan t ktheheshin n Medine. N vend t ksaj, urdhruan q ushtria t nisej drejt frontit pers dhe sirian dhe ti pushtonte njkohsisht kta dy vende. Ky vendim, si do t tregonin ngjarjet n vijim, ishte nj lvizje gjeniale politike.


    Theodor Nldeke



    Ishte vrtet nj vendim i goditur q fiset e saponnshtruara t egrsirs t ktheheshin drejt nj qllimi t jashtm, n t cilin mund ta shuanin n nj nivel shum m t madh etjen e tyre pr plaka, ti ruanin ndjenjat e tyre luftarake dhe ta prforconin lidhjen e tyre me besimin e ri... (nga vepra Shnime nga historia e Lindjes)


    Mbase do t ishte m e sakt sikur Nldeke t thoshte se fiset do ta prforconin lidhjen e tyre me qeverin e re t Sakifes dhe jo me besimin e ri. Besimi nuk bhet m i fuqishm duke vrar njerz t tjer dhe duke i plakitur shtpit dhe qytetet e tyre. Megjithat, nuk ka dyshim se fiset e prforcuan lidhjen e tyre me qeverin e Sakifes, e cila u dha nj mundsi t shklqyer pr ta shuar etjen e tyre pr plaka.


    Geoffrey Blainey



    Profesor Quincy Wright, i cili n vitin 1942 n Chicago, e prfundoi nj studim n lidhje me luftn, erdhi n prfundimin se njri nga shkaqet kryesore dhe m t shpeshta t luftrave ndrkombtare, sht tendenca agresive pr t br luft t jashtme, me qllim t largimit t vmendjes nga problemet e brendshme. (Shkaqet e luftrave, New York, 1973)


    Sir Basil H. Lidell Hart



    Diktatort bjn luft me ndonj shtet tjetr, si nj mjet pr ta larguar vmendjen nga situata e brendshme dhe pr t lejuar q paknaqsia t shprthej n drejtim t jashtm... (Prse nuk msojm nga historia?, 1973)


    Kur ushtrit muslimane i sulmuan ushtrit romake dhe perse, paknaqsia e tyre shprtheu n drejtim t jashtm.


    Professor James M. Buchanan



    Duhet t ruhemi nga hijet e 1984-s s Orwellit, n t ciln armiqt e jashtm krijohen, qofshin t vrtet ose imagjinar, vetm pr t fituar prkrahje t brendshme morale pr qeverin kombtare. (cituar nga Leonard Silk n gazetn New York Times t dats 24 Tetor 1986)


    Dr. Hamidud-Din, nj historian bashkkohor pakistanez, thot se Ebu Bekri kishte arsye t forta pr ta sulmuar Persin dhe Romn. N veprn e tij, ai shkruan:


    Arabt u bashkuan nn flamurin e Islamit dhe perst tashm i konsideronin ata si nj rrezik t madh. Arabt e krishter t Irakut shum shpesh i nxisnin perst kundr arabve musliman (asokohe Iraku ishte akoma pjes e Perandoris Persiane). Por perst skishin mundsi tu kushtonin vmendje arabve, pr vet faktin se mbyteshin n luftrat e tyre civile q po e shkatrronin shtetin. Megjithat, Ebu Bekri ishte i sigurt se sikur Persis ti rikthehej paqja e brendshme, ajo do ta sulmonte menjher Arabin. Andaj, ai ishte gjithnj i kujdesshm dhe kurr nuk u nda nga principi siguria n rradh t par. Konflikte t vogla kishin filluar tashm ndrmjet nomadve t Irakut dhe muslimanve t Vailit. Methanna bin el-Harith, prijs i Vailit, shkoi n Medine dhe i krkoi leje Ebu Bekrit pr ta sulmuar Irakun. Asokohe, Halid bin Velidi sapo kishte prfunduar me ekspeditn e tij kundr jobesimtarve n Arabin Qendrore, t cilt ishin eliminuar me sukses. Ebu Bekri e emroi at zvends t Methannas. (Historia e Islamit, botuar n Lahore, Pakistan nga Hamidud-Din, i doktoruar n Universitetin Harvard)


    Si duket, Ebu Bekri kishte arsye t fuqishme pr ti sulmuar edhe romakt. N lidhje me kt, Hamidud-Dini shkruan:


    Njsoj si perst, erdhe romakt i druheshin qeveris s re t konsoliduar t arabve dhe e konsideronin at nj rrezik pr ta. Pr kt arsye, ekzistonte gjithnj rreziku i nj sulmi pers ose romak kundr Medines. Ebu Bekri kurr sishte i pavmendshm pr kt rrezik. Andaj, ai e drgoi Halid bin Saidin n krye t nj grupi ushtarsh, q t vzhgonte dhe t raportonte n lidhje me frontin romak. (Historia e Islamit, botuar n Lahore, Pakistan)


    Ushtart e Ebu Bekrit e vendosn paqen n Arabi, e morrn zeqatin nga fiset q se kishin paguar deri ather dhe kur skishte mbetur asgj pr t br n Arabi, ushtria i bri ekspeditat e para drejt territorit pers dhe bizantin. Sukseset e vogla u ndoqn nga fitore t mdha. Nj rrjedh e vazhdueshme ari dhe argjendi, grash dhe robreshash, filloi t arrinte n Medine. Muhaxhirt dhe ensart i harruan diskutimet e tyre n lidhje me at q ishte e drejt dhe e gabuar dhe po kshtu, i harruan edhe dyshimet dhe xhelozit e e tyre t ndrsjella. Ekspeditat n Persi dhe n Siri e konsoliduan qeverin e Sakifes n Medine.


    Qllimi i luftrave t Ebu Bekrit dhe Umarit:



    1. T heshteshin kritikt e qeveris s Sakifes dhe t merrnin fund pyetjet e shumta n lidhje me t.

    2. T bindeshin muslimant se politikat e qeveris s Sakifes ishin t prira nga nj vullnet i vrtet fetar.

    3. Tu jepej arabve nj mundsi e mir pr ta shuar etjen e tyre pr plakitje. Sipas ksaj teorie, kur arabt ti shijonin knaqsit e pushtimit dhe plakitjes, do t kishin shum pak koh pr t menduar n lidhje me pyetjet morale, etike dhe filozofike. Interesi i tyre do t dominonte mbi gjrat e tjera.

    4. T sigurohej pozita e qeveris s Sakifes me t gjitha mjetet e mundshme. Udhheqsit e ksaj qeverie e kuptuan se n kaosin e luftrave dhe t pushtimeve, arabt do ta harronin familjen e Profetit t tyre. Ky do t ishte triumfi i vrtet i qeveris s Sakifes.

    5. Tu jepej mundsi armiqve t familjes s Muhammedit t ngjiteshin lart n pozitat e tyre, q t mund ta prforconin strukturn e Sakifes.
    Ndonse Aliu kurr se kishte sfiduar Ebu Bekrin dhe Umarin, vet prania e tij mjaftonte q ata ta konsideronin nj rrezik pr sigurin e tyre. Pr ta siguruar vetveten, ata do t duhej t gjenin nj bosht tjetr fuqie. Kt e gjetn pikrisht n familjen e Ebu Sufjanit dhe tek umajjadt e tjer t Mekkes, me t cilt lidhn aleanca t forta.



    Sir John Glubb



    Tre komandantt (e Ebu Bekrit n ekspeditn siriane) ishin Amr bin As, Shurahbil bin Hasana dhe Jezid bin Ebu Sufjan. N ndrkoh, babai i ktij t fundit, Ebu Sufjani plak, triumfuesi i Uhudit dhe kundrshtari i vjetr i Muhammedit, ishte hequr nga skena duke e marr prsipr qeverisjen e Jemenit. (Pushtimet e mdha arabe, 1963)


    Qeverisja e Sakifes e emroi Ebu Sufjanin pr guvernator t Jemenit dhe djalin e tij m t madh, Jezidin, si gjeneral n ekspeditn siriane. Vllai i vogl i Jezidit, Muavije bin Ebu Sufjani, ishte oficer n t njejtn ushtri dhe e shoqroi t vllan.


    M n fund ishin krijuar mundsi t reja pr dshtakt umajjad dhe nga anonimiteti i plot n t cilin ishin fundosur n t gjall t Muhammedit, ata filluan prnjher t ngjiteshin n pozitat m t larta t shtetit.


    Ebu Bekri dhe Umari, q t dy shfaqn nj tendenc ndaj umajjadve gjat sundimit t tyre. Kt mund ta ken br edhe pr t siguruar dominim dhe pr ta ruajtur integritetin e qeverisjes q kishin formuar. Me sa duket, ata kishin nj prshtypje tejet t mir n lidhje me Ebu Sufjanin dhe me fmijt e tij. N veprn e tij


    Jeta e Profetit, Muhammed Shibli Numaniu e prcjell ngjarjen n vijim:


    N syt e Muhammedit, i pasuri dhe i varfri, i zoti dhe skllavi, i bardhi dhe i ziu, t gjith ishin t barabart. Selmani, Shuhajbi dhe Bilalli, q t tre kishin qen skllevr. Por tashm ata ishin t barabart me prijsit e Kurejshit.
    Nj dit, Selmani dhe Bilalli po shkonin diku dhe u takuan me Ebu Sufjanin dhe Ebu Bekrin. Njri nga ata tha: Prse qafn e ktij armiku t Zotit se ka goditur akoma tehu i shpats?
    Ebu Bekri u tmerrua me ta dgjuar kt dhe tha: Si guxon t flassh kshtu pr prijsin e Kurejshit?M pas, ai menjher shkoi tek i Drguari dhe u ankua n lidhje me kt rast. Por i Drguari ia ktheu: Shpresoj q t mos e kesh zemruar Selmanin ose Bilallin. Nse i ke zemruar ata, e ke zemruar vet Zotin.
    Ather Ebu Bekri shkoi tek Selmani dhe Bilalli dhe i pyeti: A jeni t zemruar me mua? Ata u prgjigjn: Jo! T falt Zoti! (Jeta e Profetit, vll.2, botuar n Azamgarh, Indi, 1974)


    Dr. Hamidud-Din



    Kur vdiq Muhammedi, Ebu Bekri u b Kalif. Ai ishte mjaft i vetdijshm pr statusin e lart t umajjadve dhe i vmendshm ndaj lavdis dhe nderit t tyre. Jezidin, djalin e Ebu Sufjanit, e emroi pr gjeneral t ushtris s tij. N kt koh, umajjadt bn vepra aq t mdha n shrbim t Islamit, sa njerzit i harruan armiqsit e tyre t mparshme. Kur Damasku u pushtua, Umari (i cili tashm e kishte trashguar Ebu Bekrin si Kalif), e emroi Jezid bin Ebu Sufjanin si guvernator. Kur vdiq Jezidi, n vend t tij, Umari e emroi Muavijen (vllain e vogl t Jezidit) si guvernator t ri t Damaskut. (Historia e Islamit, Lahore, Pakistan, 1971)


    N kt vlersim t tij, historiani ka prfshir edhe nj shnim krejtsish subjektiv. ǒveprash t mdha kishin br vrtet umajjadt pr hir t Islamit n kohn e Ebu Bekrit ose n kohn e Umarit? Umajjadt vrtet bn pun t mdha (p.sh. pushtuan toka t reja) por kt e bn shum m von dhe jo pr hir t Islamit por thjesht pr interesin e tyre. Dhe kush vall ishin ata njerz q i kishin harruar armiqsit e kaluara t umajjadve ndaj Islamit? T part q i harruan kto gjra sishin tjetr vese vet Ebu Bekri dhe Umari.
    Aleanca e Ebu Bekrit dhe e Umarit me familjen e Ebu Sufjanit dhe me umajjadt kundr familjes s Muhammedit dhe kundr Hashimitve, ishte nj aleanc e prhershme dhe e pathyeshme.


    Si trashgimtart shpirtrore dhe instrumentet e politiks s Ebu Bekrit dhe Umarit, umajjadt kaluan nj periudh prej iraku, q m n fund ti shtronin pretendimet e tyre dhe t shprbleheshin me t njejtat. Shprblimi i tyre sishte tjetr vese vet qeveria e Sakifes!


    Ky sht tregimi i ngjitje n pushtet t umajjadve. Pikrisht n kt mnyr, si thot edhe Gibboni, prijsit e idhujtaris u bn udhheqs t fes dhe perandoris s Muhammedit, mbase n njrn nga ndodhit m ironike t historis.


    Smundja dhe vdekja e Ebu Bekrit


    N vitin 13 pas Hixhrit (viti 634), Ebu Bekri u smur dhe kur e kuptoi se do t vdiste s shpejti, filloi t mendonte pr ta emruar pasardhsin e tij.


    Ai e thirri sekretarin e vet, Osman bin Affanin, q ta shkruante testamentin. Kur erdhi ky i fundit, Ebu Bekri ndenji ulur mbi shtrat dhe i diktoi:


    Me emrin e Zotit, q sht Bamirs dhe Mshirues! Un, Ebu Bekri, pasardhsi i t Drguarit t Zotit...
    Ebu Bekri arriti ti thoshte vetm kto fjal dhe pastaj i ran t fikt. Kur ishte pa vetdij, Osmani shkroi vet: ..e emroj Umarin si pasardhs timin dhe si sunduesin tuaj.
    Kur Ebu Bekri u zgjua srish, ai e pyeti Osmanin se kishte shkruar dhe ai ia lexoi fjalin e plot: Un Ebu Bekri, pasardhsi i t Drguarit t Zotit, e emroj Umarin si pasardhs timin dhe si sunduesin tuaj. Ebu Bekri i miratoi kto fjal dhe vazhdoi t diktonte (Historia e Taberiut, vll.4, fq.52)


    Osmani nuk mund ta dinte n do t zgjohej srish Ebu Bekri dhe n do t mund ta kompletonte testamentin e tij. Sipas ksaj, Osmani tashm kishte falsifikuar nj dokument, t cilin ai dhe disa t tjer mbase do tia imponon m pas shoqris muslimane si testament t Ebu Bekrit.


    Ndonse Ebu Bekrit i ran t fikt disa her gjat diktimit t testamentit, Umari asnjher nuk klithi se Ebu Bekri nuk dinte fliste. I njejti Umar nuk i kishte lejuar t Drguarit t Zotit ta diktonte testamentin e tij, ndonse ktij t fundit nuk i ran aspak t fikt dhe nuk e humbi fare vetdijen gjat diktimit t testamentit.


    Umari e morri testamentin e Ebu Bekrit dhe shtiti n mesin e njerzve duke u krkuar ta pranonin at q kishte shkruar Kalifi i Profetit.


    Zgjedhja e Ebu Bekrit dhe demokracia


    Shum historian e kan hedhur pretendimin se zgjedhja e Ebu Bekrit u b sipas principeve t demokracis. Por ky pretendim nuk mund t jet i sakt pr disa shkaqe:



    1. Kur vdiq Muhammedi, pjesa m e madhe e arabve e kishin pranuar Islamin. Sipas principeve t demokracis, t gjith ata do t duhej t merrnin pjes n zgjedhjen e prijsit t tyre. Dhe nse kjo ishte e pamundur, ather duhej q s paku prijsit e t gjith fiseve ta jepnin mendimin e tyre. Dhe nse edhe kjo nuk ishte e mundur, ather do t duhej q pasardhsi i Profetit t zgjidhej n Xhamin e tij, n nj mbledhje ku do t merrnin pjes t gjith muhaxhirt dhe ensart e pranishm n Medine. N jo tjetr, ky opcion i fundit ishte m se i mundshm.
    Por asnjra nga kto metoda nuk u prdor. N vend t ksaj, dy fise n mesin e ensarve, Aus dhe Khazraxh, u mblodhn n Sakife pr t zgjedhur nj prijs t tyre. Spiunt e Ebu Bekrit dhe t Umarit i informuan n lidhje me mbledhjen e ensarve dhe kta t dy vrapuan pr tiu bashkangjitur mbledhjes. Gjat rrugs, e morrn me vete edhe Ebu Ubejde ibn el-Xherrahun.
    Ebu Bekri dhe Umari jan lvduar nga historiant se ishin shembuj t mdhenj t demokracis. N ishin vrtet t till, ata do t duhej tu thoshin ensarve q ta anulonin takimin e tyre n Sakife dhe t mblidheshin n Xhamin e Madhe pr t zgjedhur nj udhheqs, n pranin e t gjith muhaxhirve dhe ensarve. Por nj gj t till nuk e bn kurr.

    2. N fjalimet e tyre n Sakife, Ebu Bekri dhe Umari i shprehn mirnjohjet e tyre pr shrbime q ensart i kishin br pr Islamin, por shtuan se qeveria q ata dshironin ta merrnin n duar ishte krijuar nga Muhammedi. Tani q kishte vdekur ai, ajo do t duhej tu takonte pasardhsve t tij dhe jo atyre. Ebu Bekri dhe Umari e shihnin veten si pasardhs t Muhammedit, duke e arsyetuar kt me faktin se ishin nga fisi i Kurejshit, t cilit i takonte edhe vet Muhammedi.
    sht nj rregull themelor i demokracis q nj kandidat pr nj post t caktuar, t garoj pr t duke u themeluar n kualifikimet e tija personale. Ai duhet t jet i aft, t ket prvoj etj. N demokraci, nj kandidat kurr nuk pretendon se meriton ta marr nj pozit t caktuar vetm sepse sht i lidhur prnga gjaku me mbajtsin pararends t ktij posti. Megjithat, argumenti m i madh i Ebu Bekrit kundr ensarve ishte pikrisht pretendimi se ai ishte m afr Profetit se ishin ata.

    3. N rastin e emrimit t Umarit si Kalif, Ebu Bekri as nuk u mundua t inskenonte nj fars zgjedhjeje. N mnyr tejet arbitrare, ai e shpalli Umarin Kalif t ardhshm t muslimanve.
    Muslimant sunnit pretendojn se Muhammedi, i Drguari i Zotit, nuk emroi nj pasardhs t vetin dhe se kt zgjedhje ia la shoqris muslimane. Por Ebu Bekri e emroi pasardhsin e vet dhe me kt, devijoi nga praktika e Profetit. Nse ishte nj tradit (sunnet) e Profetit q t mos emrohej pasardhsi, ather duhet pranuar se Ebu Bekri nuk e respektoi kt tradit dhe e emroi vet pasardhsin e tij.
    Ebu Bekri nuk ishte i vetm n refuzimin e demokracis nprmjet veprave t tija. Njeriu m i rndsishm n zgjedhjen e Ebu Bekrit, Umar bin Hattabi, e kishte dnuar kt lloj veprimi. Ai i kishte paralajmruar muslimant q kurr m pas, t mos prpiqeshin t zgjidhnin nj udhheqs nprmjet zgjedhjeve dhe se Zoti i kishte ruajtur nga pasojat e dmshme t ksaj metode t zgjedhjes q ishte prdorur pr Ebu Bekrin.



    Ebu Bekri vdiq n muajin Gusht t vitit 634 dhe u varros pran Profetit t Islamit.


    55. Demokracia dhe muslimant


    Shumica e muslimanve t sotm besojn se qeveria islame sht demokratike prnga karakteri. Nj qeveri e udhhequr nga muslimant mund t jet e till por e njejta gj nuk vlen pr nj qeveri islame.


    Deri n fund t Lufts s Par Botrore, muslimant jetuan gjithkund nn sundimin e mbretrve dhe t sulltanve. Mbretrit e tyre i quajtn Zillullah (Hija e Zotit) dhe ishin m se t lumtur q jetonin nn kt hije (nse mund t thuhet se Zoti ka hije), ndonse me shum pak prjashtime, kta mbretr dhe sulltan ishin sundues despotik, autokrat dhe autoritar. Ata ushtronin fuqi absolute mbi popullin dhe mund ta vrisnin gjithsecilin q do ti zemronte.


    Pas Lufts s Par Botrore, fuqia e mbretrve filloi t dobsohej. N perceptimet e ndryshme t shekullit t njzet, mbretrit dhe sulltant u bn t dal mode dhe muslimant zbuluan se demokracia pasksh qen m islamike. Ata filluan ti thurrnin lavde demokracis dhe shum prej tyre u konvertuan n t. Ky konvertim i tyre n demokraci do t thoshte se Islami, n katrmbdhjet shekujt e par t tij, kishte qen jodemokratik dhe se vetm pas vitit 1919, kishte filluar t demokratizohej.


    Ata musliman q pretendojn se demokracia sht islamike, thon se pas vdekjes s t Drguarit t Zotit, shokt e tij e themeluan at q do t quhej el-Khilafat er-Rashida (Kalifati i t Drejtudhzuarve), q do t ishte shembulli m i mir i nj qeverisjeje demokratike.
    Ky Kalifat zgjati vetm tridhjet vite. Pas tyre, demokracia islame u shtyp nga monarkia absolute dhe me kt, sistemi i ashtuquajtur demokraci islame morri fund. Kjo demokraci duket se ishte nj luks i teprt dhe i brisht. N t vrtet, ai nuk zgjati as tridhjet vite dhe jo m tepr se nj gjenerat.


    Demokracia islame vdiq pa patur nj mbrojts t flakt dhe fare pa u vajtuar. Kush e vrau at? Pagant? Idhujtart? Politeistt? ifutt? T krishtert? Jo!!! At e vran vet muslimant. Dhe kush ishin vall ata musliman q e vran kt demokraci? Nuk ishin muslimant e gjeneratave t mvonshme por ishte vet gjenerata e Muhammedit dhe e t gjith shokve e tij.


    Nse programi i Islamit krkon themelimin e nj demokracie si formn ideale t qeverisjes s muslimanve, ather duhet t themi pr ata sabotues q e vran kt demokraci q n fmijrin e saj? Demokracia islame u krijua nga shokt (sahabet) e Profetit por edhe njerzit q e shkatrruan at, ishin srish shokt e tij. Ndrkoh q nj grup i shokve t Profetit, i prir nga Ebu Bekri dhe Umari, e themeluan demokracin islame (si pretendojn muslimant sunnit), nj grup tjetr nga shokt e tij, i prir nga Muavije bin Ebu Sufjani dhe Amr bin Asi, e shkatrruan at. Kurse nj grup i tret n mesin e shokve t Profetit, n krye me Abdullah ibn Umarin dhe Ebu Hurejren, e dshmuan luftn ndrmjet demokracis islame dhe shkatrruesve t saj dhe u bn spektatort e heshtur t klithmave t vdekjes s demokracis islame. Dhe kur tashm skishte mbetur kurrfar dyshimi se Muavije ishte fitues, si njerz t realt dhe pragmatik, ata shpalln se ishin me t, gjegjsisht me shkatrruesin e demokracis islame.


    Faris Glubb



    Qeverisja islame u shkatrrua n pjesn m t madhe t bots muslimane, me ardhjen n fuqi t Muavijes n vitin 40 pas Hixhrit. Ai e shkatrroi Mbretrin e Zotit t themeluar nga Profeti dhe e zvendsoi me nj mbretri krejtsisht toksore. Nj kalifat t drejt dhe demokratik, ai e zvendsoi me nj monarki t trashgueshme tirane... (artikulli Ideali islam i nj qeverie etike, i botuar n Muslim News International, Londr, Mars 1963)


    Ebu Bekri, Umari, Muavije, Amr bin As, Abdullah bin Umari dhe Ebu Hurejreja ishin q t gjith, shok t Profetit (sahabe). Ebu Bekri dhe Umari e themeluan demokracin islame kurse Muavije dhe Amri e shkatrruan at. A do t thot kjo se edhe ndrtuesit e demokracis islame edhe shkatrruesit e saj jan t drejt? A do t thot kjo se edhe demokracia edhe monarkia jan islamike?
    Pr momentin mund ta shtyjm diskutimin n lidhje me demokracin islame por sunnitt e sotm dhe dijetart e tyre nuk kan fare qejf tia falin epitetin islamik, monarkis. Sipas tyre, nuk ka nj gj t quajtur monarki islame.


    G.H. Jansen



    Natyre politike e shtetit islam sht tejet interesante. Kur u fillua me pun pr prpilimin e nj kushtetute t re pr Pakistanin, q do t ishte n prshtatshmri me msimet historike t Islamit, presidenti Ejub Khan u krkoi ekspertve ta studionin historin dhe ti shihnin kushtetutat e shteteve t tjera muslimane. Hulumtimi solli dy prfundime: n Islam nuk ka vend pr monarki dhe pasardhsia nuk mund t jet n baz trashgimie. E tr shoqria muslimane duhet ta ket t drejtn pr ta zgjedhur udhheqsin e saj dhe t drejtn pr ta larguar at. (Kjo do t thot se t gjitha monarkit muslimane, pavarsisht sa fetare duken, kishin qen joislamike). N lidhje me kto dy themele ka pajtueshmri ndrmjet reformuesve tan politik por megjithat, ka shum dallime n aspektet e tjera t politiks islame. (Islami luftarak, New York)


    G.H. Jansen



    Vllazria Muslimane (n Egjipt) theksonte se asnj qeveri e themeluar nprmjet forcs nuk mund t pranohet, ngase konsultimi ishte i detyrueshm sipas vargut 35 t kapitullit 42 t Kuranit. Sipas ksaj, regjimet ushtarake t krijuara fal grushtshteteve ishin krejtsisht joislamike. (Islami luftarak, New York)


    Pra, sht nj koncenzus i dijetarve sunnit t Pakistanit dhe i zdhnsve sunnit t Vllazris Muslimane n Egjipt, se monarkia dhe regjimet ushtarake jan joislamike. Por ky sht nj koncenzus i ri, t cilin dijetart dhe juristt sunnit t t kaluars nuk do ta pranonin. Koncenzusi i tyre ishte krejtsisht tjetr. Si kemi shpjeguar m sipr, ata e prkrahnin forcn.


    Dhe a thua vall fjala joislamike ishte vetm nj form e zbutur qllimisht e epitetit pagane? N sht kshtu dhe nse sipas juristve sunnit t Pakistanit, monarkia sht vrtet nj institut pagan, ather sht verdikti n lidhje me monarkt? A sht e mundur q nj monark t udhheq nj qeveri joislamike dhe akoma t jet musliman? Dhe do t ishte vall verdikti i tyre n lidhje me njeriun q pr her t par e uzurpoi Kalifatin me nj pu ushtarak dhe q m pas e ktheu n monarki? ǒdo t ishte, pra, verdikti n lidhje me Muavije ibn Ebu Sufjanin, i cili shum shpesh lvdohej se ishte mbreti i par i arabve?


    Pikpamjet e juristve sunnit t Pakistanit dhe t Vllazris Muslimane n lidhje me karakterin e monarkive dhe t regjimeve ushtarake, i ndan edhe Muhammed Esadi, nj evropian modern dhe dijetar sunnit. N librin e tij, Shteti dhe qeverisja n Islam (1980), ai shkruan:


    ...t qartsojm nj gj n mendjen ton! Kurr ska patur nj shtet t vrtet islam pas kohs s Profetit dhe pas Kalifatit t Medines, t prir nga pasardhsit e tij, Kalift e Drejtudhzuar: Ebu Bekri, Umari, Osmani dhe Aliu.


    Sipas ktij gjykimi, Shteti Islam pushoi s qeni islamik q n astin kur Muavije ibn Ebu Sufjani e uzurpoi Kalifatin. Por Muavije bri shum m tepr se kaq. Ai, jo vetm q e ktheu Kalifatin n nj monarki joislamike pagane, por edhe ia la trashgim kt tradit shoqris muslimane. Si pasoj, pr shekuj me rradh shoqria muslimane sht sunduar nga monarkt dhe nga mbretrit dhe akoma edhe sot, n vitet e nntdhjeta t shekullit t njzet, ky fenomen vazhdon n Arabin Saudit, n Jordan dhe n Maroko.


    Dhe prapseprap, pr muslimant sunnit, Muavije vazhdon t jet nj shok (sahabe) i Profetit dhe nj shkrues i Kuranit, pr t cilin natyrisht duhet t thuhet Zoti qoft i knaqur me t (radiallahu anhu). Mbase pr hir t faktit se e ktheu Kalifatin islam n nj monarki pagane!!!


    Do t ishte nj prpjekje interesante q t shihet n jan t aft dijetart sunnit, pr ti par paprshtatshmrit n logjikn e tyre dhe kundrthniet n koncenzuset e arritura. Kur ti vrejn kto gjra, do t ishte interesante t shihet se si do ti racionalizonin t njejtat.
    Shum musliman kthehen prplot nostalgji drejt sundimit tridhjetvjear t Kalifve t Drejtudhzuar, duke e konsideruar si nj epok t art t Islamit. N t vrtet, kjo epok nuk ishte dhe aq e art sa u duket atyre ose n rastin m t mir, ishte e art vetm pr ata musliman q kishin arritur t mblidhnin sasi t mdha ari n kto epoka t arta.


    Pati vetm katr Kalif t Drejtudhzuar. Tre prej tyre u vran mizorisht dhe dy prej tyre n kaosin e nj lufte civile. I vetmi prej tyre q nuk u vra dhe q pati nj vdekje t natyrshme (dmth. Ebu Bekri), sundoi vetm dy vite.


    G.H. Jansen



    Nj burim tjetr pr shembuj ligjor sht tradita e Kalifve t Drejtudhzuar, q ishin katr sunduesit e par pas Muhammedit. Ata ishin Ebu Bekri, Umari, Osmani dhe Aliu. Sundimi i tyre zgjati prej vitit 632 deri n vitin 661. Kjo periudh e shkurtr prej njzet e nnt vjetsh, sht par gjithnj me nostalgji, si epoka e art e Islamit. sht e diskutueshme prse konsiderohet nj periudh e art, sepse prve shkurtsis, dy prej Kalifve vdiqn pas atentateve dhe nj tjetr u vra duke e lexuar Kuranin. T gjitha ndarjet q i ka prjetuar Islami dhe arabt q ather, kan lindur pikrisht n kt epok t art. Megjithat ska dyshim se ajo ishte nj epok e lavdishme, n t ciln muslimant pushtuan toka t mdha q fillonin nga Tripolitania n perndim dhe deri n kufijt e Indis, n lindje. Si pasoj, fjalt dhe bmat e ktyre katr sunduesve t lavdishm por me fund t hidhur, iu shtuan korpusit t Ligjit Islam. (Islami luftarak, New York)


    Dy historian bashkkohor pakistanez, Prof. Sejjid Abdul Kadir dhe Prof.Muhammed Shuxhaud-Din, n veprn e tyre Historia e Islamit (botuar n Lahore, Pakistan) e prcjellin pjesn Kuptimi i Kalifatit nga Abdul Kelam Ezadi:


    Duhet t ket nj qeveri pr udhzimin, mirqenien dhe lumturin e njerzimit, e cila do ta shptoj nga dhuna, nga tirania, nga shtypja dhe nga shfrytzimi dhe e cila do t vendos paqe dhe siguri, q t mund t prhapet Ligji i Zotit mbi tok dhe me kt, toka t kthehet n nj Parajs.


    Nj qeverisje e till ishte formuar tashm nga Muhammedi, vet i Drguari i Zotit (paqja qoft mbi t dhe mbi familjen e tij) n Medine. Ishte pikrisht nj qeverisje q e kthente kt tok n nj parajs, duke i prhapur Ligjet e Zotit n t. Por historia e ksaj qeverisjeje morri fund me vdekjen e Muhammedit. Pas tij, njerz t tjer e morrn n duar sundimin, qllimet, politika dhe programi i t cilve nuk ishin si t tijat. Si pasoj, karakteri i qeveris s tij ndryshoi.


    Qeveria e Muhammedit ishte Mbretria e Qiejve mbi tok. Por pas vdekjes s tij, ajo u b nj qeveri krejtsisht aristoteliane.


    56. Umar ibn el-Hattabi, Kalifi i dyt i muslimanve


    N kohn e Injorancs (paraislame), Umari punonte si ndrmjets tregtar. Biografi i tij, Muhammed Shibli Nomani, thot se n rinin e tij, Umari kishte qen nj bari devesh.


    Para se ta pranonte Islamin, Umari kishte qen njri nga armiqt m t ashpr t Muhammedit, t Drguarit t Zotit.
    Kur Muhammedi e shpalli misionin e tij, shum njerz e pranuan at si t Drguarin e Zotit. Umari e pranoi kt vetm gjasht vite pas shpalljes.


    Disa historian kan pretenduar se Umari ishte vrtet nj njeri q t ngjallte frik dhe respekt dhe thon se kur ai u b musliman, idhujtart filluan t kishin droje pr jett e tyre. Por ky nuk sht vese nj mit tjetr q nuk u reziston dot fakteve historike, me t cilat bie n kundrshtim. Kur Umari e pranoi Islamin, idhujtart vazhduan t ishin si kishin qen deri ather dhe pr ta, asgj nuk ndryshoi. Gjat ksaj kohe, vetm gjendja e Muhammedit ndryshoi dhe ai u detyrua t largohej nga shtpia e tij dhe t strehohej n nj ngushtic t shkret. N t, ai do t kalonte tri vite ngujimi, gjat t cilave jeta e tij do t ishte n nj rrezik t vazhdueshm. Gjat ksaj periudhe q zgjati m shum se 1000 dit, Umari, si shum musliman t tjer, ishte vetm nj spektator i heshtur i vuajtjeve t msuesit t tij dhe nuk bri ndonj prpjekje pr ti dhn fund ksaj gjje.


    Muhammedi kishte themeluar nj vllazri ndrmjet muslimanve, edhe n Mekke edhe n Medine. N Mekke, Umarin e vllazroi me Ebu Bekrin, kurse n Medine, me Utban bin Malikun. Pr vlla t vetin, Muhammedi n t dy qytetet do ta zgjidhte Ali ibn Ebu Talibin.
    N vitin e tret pas Hixhrit, Hafsa, e bija e Umarit, u martua me t Drguarin e Zotit.


    Umari ishte njri nga t arratisurit n betejn e Uhudit. M pas, ai vet do t thoshte: Kur muslimant u mundn n Uhud, un vrapova drejt malit. (n veprn ed-Dur el-Manthur t Sujutiut). Gjat rrethimit t Hajberit, Umari bri nj prpjekje pr ta pushtuar kshtjelln por dshtoi n kt prpjekje t tij.


    Ai ishte edhe njri ndr ikanakt n betejn e Hunejnit. Ebu Kutadeja, njri nga shokt e Profetit, thot: Kur muslimant po iknin n Hunejn, ika edhe un dhe e pash edhe Umarin me t tjert. (prcjellur nga Buhariu n Kitab el-maghazi, libri 59 i prmbledhjes Sahih el-Bukhari ).


    N vitin e tet pas Hixhrit, Profeti e drgoi Umarin si nj ushtar nn komandn e Amr bin Asit, n ekspeditn Dhat es-Selasil.
    M pas, n vitin 11 pas Hixhrit, i Drguari prgatiti nj ekspedit pr n Siri dhe e emroi Usame bin Zejdin n krye t saj. Umari ishte njri ndr ushtart nn komandn e Usames.


    Ndonse Umari kaloi tetmbdhjet vite n shoqri t Muhammedit, ky i fundit kurr nuk e emroi n ndonj post me rndsi, qoft civil ose ushtarak.


    Kur i Drguari ishte n shtratin e vdekjes, ai u krkoi shokve t tij ti sillnin flet, pend dhe boj, q t mund tua diktonte testamentin e tij. Umari e kundrshtoi dhe nuk i lejoi t Drguarit ta bnte kt gj.


    Umari nuk ishte i pranishm n varrimin e Profetit t Islamit. Teksa kryhej varrimi, ai po zihej me ensart n Sakife. Ai ishte personi q e bri kalif Ebu Bekrin dhe gjat Kalifatit t ktij t fundit, ishte kshilltari i tij kryesor.


    Umajjadt ishin udhheqsit e idhujtaris dhe armiqt e prbetuar t Muhammedit dhe t fisit t tij t hashimitve. Muhammedi e kishte shkatrruar fuqin e tyre por Umari do ta ringjallte. Elementi qendror i politiks s tij, si prijs i qeveris s Sakifes, do t ishte rivendosja e umajjadve n pushtet. Ai ua dhuroi atyre Sirin dhe i bri familjen m t rndsishme t shtetit islam.


    Pr nj studiues t historis, pretendimet e bra n lidhje me disa shok t Profetit, mund t duken tejet ekstravagante. N to, mund t vrehet shpesh paprputhshmria ndrmjet imagjinats dhe realitetit historik. Nse nj studiues dshiron t bj nj vlersim t rolit t tyre gjat jet s Profetit, nuk ka nj mnyr m t mir sesa t lihen mnjan legjendat dhe vmendja t prqndrohet vetm e vetm mbi faktet.


    Ngjarjet kryesore gjat Kalifatit t Umarit


    Kur Umari e mori n duar Kalifatin, ushtrit muslimane po luftonin kundr persve n Irak dhe kundr romakve n Siri. Ushtria e Siris ishte nn komandn e Halid bin Velidit, komandantit m t dashur t Ebu Bekrit. Veprimi i par i Umarit si Kalif, ishte pikrisht lirimi i tij nga detyra dhe emrimi i Ebu Ubejde ibn el-Xherrahut n vend t tij, si komandant suprem i forcave muslimane n Siri.


    Muhammed Shibli Nomani thot se pr nj koh t gjat, Umari kishte ushqyer urrejtje ndaj Halidit pr shkak t krimeve t shumta t ktij t fundit. Vrtet Umari e kishte liruar Halidin nga detyra pr shkak t krimeve t tija, por me sa duket, edhe shtjet personale nuk mungonin. Ai e xhelozonte famn e Halidit. Nse vrtet i pengonin krimet e Halidit, ai do t duhej ta gjykonte zyrtarisht dhe t urdhronte nj hulumtim t plot t shtjes mbi vrasjen e Malik bin Nuvejres dhe mbi martesn me gruan e tij. Nse vrtetohej se Halidi ishte fajtor, Umari do t duhej t merrte nj vendim sipas Ligjit Islam. Por kurr nuk pati nj gjykim dhe nj hulumtim t shtjes. Halidi thjesht u lirua nga detyra dhe vdiq n vitin 21 pas Hixhrit, n nj gjendje t mjeruar dhe n anonimitet.


    Kalifati i Umarit sht i famshm pr pushtimet e shumta. Gjeneralt e tij e pushtuan Irakun, Iranin, Azerbajxhanin, Kirmanin , Sistanin, Horasanin, Sirin, Jordanin, Palestinn e Egjiptin dhe i integruan kto krahina brenda shtetit musliman. T gjith kto pushtime ishin pushtime afatgjata. Romakt e humbn Sirin, Palestinn dhe Egjiptin, kurse Persia pushoi s ekzistuari.
    N mesin e ngjarjeve t tjera gjat Kalifatit t Umarit, mund t numrohet shfaqja e murtajs n vitin 18 pas Hixhrit dhe uria e madhe e po t njejtit vit n Hixhaz. Sipas Sujutiut dhe Ebul-Fidas, murtaja dhe uria vran rreth 25 mij njerz.


    Politika e Umarit dhe administrimi civil dhe ushtarak


    Ngase shteti ishte rritur n t gjith drejtimet, Umari duhej t krijonte nj sistem administrativ. Por arabt kurr skishin patur nj prvoj t till. Pr kt arsye, n tokat e pushtuara, Umari e la t paprekur sistemin administrativ t persve dhe t romakve. N kto krahina, npunsit pers dhe romak i vazhdonin detyrat e tyre ditore.


    Umari themeloi shum kampe ushtarake n Irak, Siri dhe Egjipt. Ngase dshironte q arabt t mbeteshin klasa ushtarake dhe sunduese e shoqris, ai nuk u lejonte t blinin tok dhe t vendoseshin diku pr tu br bujq.


    Pr ti prcaktuar tatimet e toks, Umari srish u detyrua ti ruante sistemet perse dhe romake. Por n Irak, e pa t nevojshme q t bhej nj rivlersim i tokave t punueshme dhe t caktohej nj tatim pr to. N lidhje me vlersimin e tokave dhe prcaktimin e tatimeve, arabt nuk dinin thuase asgj. Prjashtimi i vetm n kt drejtim ishte Osman bin Hunejfi, q ishte nj ekspert pr llogaritjen e t ardhurave. Ndonse ishte nj politik e Umarit q t mos i emronte medinasit n poste t rndsishme, n kt rast, ngase nuk kishte rrugdalje tjetr, e emroi Osman bin Hunejfin si prgjegjs t zhvillimit t tokave n Irak. Kadi Jusufi shkruan se Osman bin Hunejfi ishte nj autoritet n gjith Arabin, kur bhej fjal pr prllogaritjet e tatimeve t toks dhe pr zhvillimin e tokave t papunueshme.


    Pr m pak se nj vit, Osman bin Hunejfi e kishte kryer detyrn e tij, i kishte marr masat e nevojshme pr provincn e re dhe i kishte bre vlersimet n lidhje me tatimet e toks. Me kt, ai u b zyrtari i par financiar n Irak dhe njri nga medinasit e rrall q do t mbante ndonj post me rndsi gjat Kalifateve t Ebu Bekrit, Umarit dhe Osman bin Affanit. Kur u pushtua Siria, Jordani dhe Palestina, Umari e emroi Jezid bin Ebu Sufjanin si guvernator t Siris, Shurahbil ibn Hasanan si guvernator t Jordanit dhe Amr bin Asin si guvernator t Palestins. Ebu Ubejde ibn el-Xherrahu u emrua guvernator i qytetit t Damaskut. M pas, kur Amr bin Asi e pushtoi Egjiptin, Umari e bri guvernator edhe t ksaj province.


    Jezid bin Ebu Sufjani, guvernatori i Siris, vdiq n murtajn e vitit 18 pas Hixhrit. Kur Umari dgjoi pr vdekjen e tij, ai shkoi tek Ebu Sufjani pr ngushllime. Por ngushllimin e tij, Ebu Sufjani e priti me nj pyetje:


    K do ta emrosh n vend t tij? Prgjigja e Umarit ishte: Kuptohet se do ta emroj Muavijen, vllain e tij.


    Pas ktyre fjalve, Ebu Sufjani e harroi dhimbjen e djalit t tij t madh dhe filloi ti gzohej emrimit e djalit t tij t dyt si guvernator. Umari e emroi Muavijen si guvernator t Siris dhe kur Ebu Ubejdeja vdiq, edhe Damaskun e vendosi nn kontrollin e tij. Ai i caktoi Muavijes nj pag vjetore prej 60,000 monedhash ari.


    Pas largimit t Halid bin Velidit nga detyra e komandantit suprem t forcave siriane, Umari e emroi Halidin si guvernator t krahins Kinnisirin dhe m pas, e liroi srish nga detyra, pr shkak t mburrjes s teprt t ktij t fundit.


    Sad bin Ebi Vakkasi, fitimtari i betejs s Kaddisijes kundr persve, u b guvernator i Irakut. Por edhe ai u lirua nga detyra n vitin 21 pas Hixhrit.


    Amr bin Asi kishte qen guvernatori i Umarit n Egjipt. Umari nuk e liroi at nga detyra por e kufizoi duke e emruar Abdullah ibn Saadin si mbikqyrs t tij n shtjet financiare.


    Umari ishte nj udhheqs tejet krkues nga gjeneralt dhe nga guvernatort e tij. Ai gjithnj ishte i vmendshm ndaj ankesave kundr tyre dhe nuk hezitonte ti largonte nga detyra. Pr kt rregull, kishte vetm nj prjashtim t vetm dhe ai ishte Muavije ibn Ebu Sufjani. Umari gjithnj do t mbetej bujar ndaj fmijve t Ebu Sufjanit dhe ndaj fisit Umejje.


    Muavijeja, djali i Ebu Sufjanit dhe i Hindit, jetonte n Damask si guvernator i Siris, n nj luks perandorak dhe i rrethuar nga shrbetor t shumt. Kjo ishte nj mnyr jetese, t ciln Umari nuk e toleronte tek asnjri nga guvernatort e tjer t tij. Por pr t, Muavijeja ishte i veant dhe rregullat e vlefshme pr t tjert, nuk vlenin pr t.


    N vllimin e gjasht t Historis s tij, Taberiu e prcjell rastin n vijim:


    Umari ishte n Damask dhe Muavije vinte pr ta par do mngjes dhe do mbrmje, i mbathur me veshje luksoze dhe i rrethuar nga shrbetort e tij. Kur Umari e thumboi pr kt luks t jetess s tij, Muavije tha se Siria vlonte me spiun romak dhe se atyre duhet tu lihej prshtypje nprmjet lavdis s Islamit. Luksi i tij, thoshte Muavije, ishte vetm nj emblem e jashtme e ksaj lavdie.
    Por Umari nuk u bind dhe tha: Kto jan vetm fjalt e nj njeriu t zgjuar dhe dinak.
    Ather do t bj si t urdhroni ju, o Prijs i Besimtarve., u prgjigje Muavije.
    Umari ia ktheu: Sapo t kundrshtoj dika, ti m huton me fjalt e tua aq sa nuk di t bj.


    N kt ndodhi, Umari shfaq nj pamje krejtsisht t pashpres prpara nj njeriu q sishte vese nj npuns i emruar prej atij vet.


    N t vrtet, dukej sikur Umari me shum zell po prpiqej ti knaqte Ebu Sufjanin dhe bijt e tij. Sapo i vendosi shtjet n duart e tyre, ata e konsoliduan pozitn q kishin dhe shum shpejt, u b e pamundur t largoheshin nga kjo pozit. N kt mnyr, umajjadt sekular, imperialist dhe shtyps erdhn n krye t muslimanve. Kultivimi i umajjadve, si duket, ishte nj element konstant n barazimet politike t qeveris s Sakifes.


    Disa mendime n lidhje me pushtimet e arabve


    Gjeneralt e Umarit e kishin pushtuar Persin, Sirin dhe Egjiptin. Pasardhsit e tij t dinastis umajjade, do ti zgjeronin kto pushtime deri n jugun e Francs n perndim dhe deri n kufirin e Kins dhe t lugins s Indit n lindje. Studiuesit e historis gjithnj e kan shprehur habin e tyre pr shpejtsin e rrufeshme t pushtimeve arabe n shekullin e shtat dhe t tet. T gjitha pushtimet e tyre, arabt i bn brenda njqind viteve, q sht mbase seria m e mrekullueshme e pushtimeve t njpasnjshme n historin e njerzimit.


    Shekuj pas ksaj, krkohet akoma prgjigja e pyetjes se si arabt arritn t pushtonin kaq shum vende pr nj koh kaq t shkurtr.


    Shum arsye jan dhn nga historiant dhe n mesin e tyre mund t numrohen:



    lufta civile dhe anarkia n Persi

    lufta ndrmjet Persis dhe Roms q zgjati 26 vjet dhe q i la t sfilitura t dyja palt

    paknaqsia e popujve t Siris dhe t Egjiptit, t cilit i mirpritn arabt si lirues

    varsia e persve dhe e romakve nga mercenart, t cilve u mungonte morali

    persekutimet fetare dhe sektariane nga ana e regjimeve n Persi dhe n Rom

    ngarkesa e madhe e tatimeve q u imponohej popujve t pushtuar nga perst dhe nga romakt



    Nj arsye tjetr mund t ishte fakti se romakt dhe perst ishin t ngarkuar rnd dhe nuk ishin mjaft t lvizshm. N ann tjetr, arabt mund ta sulmonin k t donin dhe pastaj t trhiqeshin me devet e tyre n shkrettir, atje ku kalorsia armike nuk mund t hynte pr shkak t mangsive logjistike.


    N ekspeditat e tyre, arabt ishin gjithnj m t pakt n numr se armiqt e tyre por kjo nuk ishte domosdo nj penges pr ta. Historia sht e mbushur me shembuj t fitoreve t ushtrive t vogla vullnetare kundr ushtrive t mdha profesioniste.


    Megjithat, vet muslimant i mohojn kto gjra si arsye t suksesit t tyre. Pr ta, fshehtsia e suksesit t tyre ishte n moralin dhe n entuziazmin fetar t ushtarve musliman. Sipas muslimanve, fuqia shtytse q fshihej pas pushtimeve arabe t shekullit t shtat, ishte Islami. Sipas tyre, secili arab q u nis nga Arabia pr t luftuar, ishte nj lufttar i shenjt, nj muxhahid, i cili luftonte pr lavdin e Zotit.


    Megjithat, ky pretendim sht vetm pjesrisht i sakt. Ska dyshim se kishte musliman t till q prpiqeshin pr ta prhapur dritn e Islamit n kt bot. Por kishte edhe shum t till (q e prbnin shumicn e ushtris), t cilt luftonin pr dobit materiale q u premtonin kta pushtime. Ata e kishin zhvilluar tashm nj apetit t dallueshm sekular pr fuqi dhe pasuri.


    Joel Carmichael



    Shtysat kryesore q i nxorrn beduint nga shkrettira ishin epshet dhe lakmit, q sishin tjetr vese pasoj e kufizimeve t shkrettirs dhe e mundsive t mdha q u ofronin pushtimet e shoqrive m t zhvilluara. Kshtu, ndonse kishte edhe t till q luftonin pr amshimin, shumica e njerzve vriste pr lakmit e ksaj bote.


    N kto pushtime, dimensioni shpirtror i msimeve t Muhammedit u errsua plotsisht nga sasia e plakave q mund t fitoheshin n luft. Me kt, nj kurejshit tejet me emr, q konsiderohej aq i virtytshm sa Muhammedi, pr shkak t dashuris s tij pr Islamin, e kishte rradhitur n mesin e dhjet personave, t cilve u premtohej parajsa duke qen akoma n kt bot, do t vdiste duke ln pas nj pasuri q ishte mes 35 dhe 52 milion dirhemve. Ky person kishte njmbdhjet shtpi vetm n Medine dhe shum t tjera n Basra, n Kufe, n Fustat dhe n Aleksandri. Nj tjetr nga dhjet personat, t cilve u ishte premtuar parajsa nga Muhammedi, posedonte nj pron prej 30 milion dirhemsh dhe n astin e vdekjes, pasardhsit e tij kishin t gatshm dy milion dirhem.


    Kur t shihet n perspektiv, bhet e qart se sa mendjeleht sht konceptimi tradicional q thot se ekspansioni arab ishte nj lvizje pietiste, e shkaktuar nga ambicjet religjioze t Muhammedit.


    ...Duket se nuk ka dyshim, se gjja e fundit q e mendonin muslimant arab, ishte konvertimi i dikujt. Pr t qen m t sakt, virtytshmria q do t bhej shenja dalluese e Islamit t mvonshm, s paku n disa manifestime t tij, ishte nj gj krejtsisht e huaj pr pushtuesit e par arab. sht m se e qart se forca kryesore pas pushtimeve t arabve musliman, nuk ishte aspak fetare por m tepr mbshtetej n impulsin shprnguls nga gjendja mijvjeare e arabve t shkrettirs. Njerzit si Halidi dhe Amri, pr shembull, nuk ishin njerz t famshm pr virtyt dhe pr misticizm. Interesat e tyre ishin thjesht praktike. Vet kalimi i aristokracis mekkase n rradht e muslimanve, sht nj ilustrim i mjaftueshm i injektimit t beft dhe t parezistueshm t elementve thjesht sekular n siprmarrjet e hershme t shoqris muslimane, e cila ndonse e formuluar n baza fetare, manifestohej n baza politike. (Trajtsimi i arabve, New York, 1967)


    sht e vrtet se feja ishte faktori q i nxorri muslimant nga Arabia. Por n astin q doln, feja pushoi s qeni nj faktor n pushtimet q do t vinin. Roli i fes ishte nj rol katalitik n shprthimin e arabve. Nse vrtet feja dhe virtytshmria ishin arsyet e suksesit t muslimanve n ekspeditat e tyre, ather si mund t shpjegohet suksesi i popujve t tjer jomusliman? Disa prej ktyre popujve ishin armiq t Islamit dhe megjithat, ishin treguar fitimtar, n nj nivel q ishte i barabart dhe mbase m i lart se ai i pushtimeve muslimane.


    Pushtimet e arabve ishin vrtet habitse prnga madhsia e tyre por n asnj mnyr, nuk ishin unike.


    Thuase njmij vjet para Islamit, Aleksandri i Madh, nj maqedonas i ri, n nj periudh dhjetvjeare i pushtoi tokat q shtriheshin nga Ballkani, deri n kufijt e Kins, nga Libia dhe deri n Punxhab t Indis. Ai ishte nj politeist dhe kudo q shkoi, vazhdoi me adhurimin e idhujve. Ai e adhuronte Zeusin n Greqi, Amon Ra-n n Egjipt, Mardukun n Babilon dhe Ahuran n Persepolis. Pushtimet e tija nuk ishin t prira nga feja. N t vrtet, feja nuk dukej asgjkundi n pushtimet e tija. Sikur t mos kishte vdekur kur ishte 32 vje, mbase do ta kishte pushtuar edhe pjesn e mbetur t bots.


    Pas grekve t lasht, romakt ishin pushtues dhe sundues t mdhenj. Ata e ndrtuan njrn nga perandorit m t mdha dhe m t fuqishme t njerzimit, e cila do t zgjaste m shum se do perandori para dhe pas saj. Njsoj si grekt para tyre, edhe ata ishin adhurues t idhujve, ndonse n shekullin e pest, Roma Lindore u konvertua n Krishterim.


    N shekullin e trembdhjet, mongolt e udhhequr nga Xhingiz Kani e tronditn botn. Ata ishin armiqt m t ashpr, me t cilt u prball Islami. E gjitha Azia ishte nn kmbt e tyre dhe ata arritn q ta largonin Islamin nga ky kontinent. Pushtimet e tyre ishin shum m t shpejta dhe m t mdha se pushtimet arabe. Pr pesdhjet vjet, ata e pushtuan gjith Kinn, Rusin, Azin Qendrore dhe Perndimore dhe arritn deri n Hungari. Dhe ndrkoh q muslimant kishin psuar disfat n Tours n Perndim dhe n Konstantinopol n Lindje, mongolt ishin fitimtar gjithkund. Ata u trhoqn nga Evropa Qendrore, vetm pr shkak t vdekjes s papritur t Xhingiz Kanit t tyre t madh.


    Mongolt nuk kishin fare fe. ǒishte ather ajo q i bri ta pushtonin botn? sht e sigurt se nuk ishte entuziazmi fetar dhe virtytshmria.


    N shekullin e gjashtmbdhjet, pushtuesit kastilian e vendosn Spanjn n krye t popujve t bots. Nj numr i vogl i tyre u nis nga brigjet e Spanjs dhe e pushtoi gjith Botn e Re. Me kt, ata i shtruan dy kontinente tek kmbt e mbretit t Spanjs. N rastin e tyre, sht e vrtet se ata u frymzuan nga nj entuziazm fetar, ndonse nuk ishin shum t virtytshm. Megjithat, n rastin e tyre ishte nj entuziazm i krishter. Ky entuziazm i tyre jo vetm q ishte joislam por ishte edhe anti-islam. Pak para se ta zbulonin dhe ta pushtonin Amerikn, ata i kishin mundur muslimant n Grenad, n vitin 1492 dhe me kt, i kishin shkatrruar t gjitha shenjat e kulturs islamike n Gadishullin Iberik.


    N shekullin e shtatmbdhjet, ishin holandezt q e fituan lavdin. Tregimi mbi historin e tyre t ksaj epoke sht nj prshkrim i veprave t mdha dhe heroike. N atdheun e tyre, ata ishin gjithnj t zn me dy beteja t ndryshme: me spanjollt n njrn an dhe me detin n ann tjetr. Por ata i fituan t dy betejat. Fillimisht i przun spanjollt nga Holanda dhe m pas e zbutn dhe e morrn nn kontroll Detin e Veriut. Pasi i mundn kta dy armiq, ata u kthyen drejt nj bote t re pr ta pushtuar. Dinamika e lufts kundr Spanjs dhe kundr Detit t Veriut, u dha atyre nj shtytje q do tu falte sukses gjithandej npr bot. N nj shprthim energjik, holandezt e tronditn botn, duke pushtuar, kolonizuar dhe ndrtuar gjithandej.


    Prve q ishin detar t mir, ata ishin edhe tregtar dhe kolonizues. Ata ndrtuan fabrika n Indi dhe themeluan koloni n Amerikn Veriore, Amerikn Jugore dhe n jug t Afriks. Kolonia e tyre n Afrikn e Jugut ishte njri nga shembujt m t mir t nj kolonizimi t suksesshm. Holandezt ishin ndrtues perandorish. Dymbdhjet mij milja larg shtpis, ata e pushtuan Indin Lindore, q ishte m e pasura e mbretrive t kohs s imperializmit. Kt tok, ata do ta mbanin 350 vite me rradh.


    Dhe megjithat, n Epokn e Art t shekullit t shtatmbdhjet, holandezt ishin t pakt n numr. Por edhe prkundr ktij numri t pakt, cilsia e tyre ishte e jashtzakonshme. Ata nuk lejuan q numri i vogl t ishte nj penges pr ta dhe me kt, dshmuan se nuk kishte domosdoshmrisht nj ndrlidhje mes numrit t madh dhe arritjeve.


    Kjo ishte nj arritje vrtet e madhe pr nj popull aq t vogl si holandezt. Ata gjithashtu dshmuan se nuk ishte e domosdoshme q arritjet t ishin t prira nga feja. Pr shum shekuj, holandezt kishin qen t krishter. Por vetm n shekullin e shtatmbdhjet filloi rritja e tyre e mrekullueshme.


    M pas, n shekullin e nntmbdhjet, britanikt do t krijonin nj perandori t tyren, mbi t ciln kurr sdo t perndonte dielli. N Amerikn Veriore, ata e sundonin gjysmn e kontinentit. NAfrik, perandoria e tyre zgjatej nga Aleksandria n veri, deri n Cape Town n jug. N Azi, sundimi i tyre zgjatej nga Kabuli deri n Rangun. Ishin ata q e kolonizuan Australin dhe Zelandn e Re. Ata e themeluan Mbretrin Britanike, mbi nj territor q ishte sa nj e katrta e toks.


    N shekullin e tetmbdhjet, kur britanikt e ndrtonin perandorin e tyre, ata kishin vetm 35 mij njerz t armatosur, prej t cilve 7500 ishin t zn me shuarjen e trazirave n Irland.


    Teksa Flota Detare Mbretrore e mbante t lidhur perandorin, forcat e tyre tregtare po ndrtonin nj perandori tjetr t padukshme. Ishte pikrisht kjo perandori e tyre ekonomike q i kontrollonte gjith kto territore, t cilat ishin larg ndikimit politik t Britanis.
    Gjat periudhs kur fuqia britanike ishte n kulmin e saj, asnj popull mbi tok nuk guxonte ta sfidonte sundimin e tyre n tok ose n det.


    Paralelisht me kt ndikim politik dhe ekonomik, britanikt e themeluan edhe hegjemonin e tyre kulturore. Ata e prhapn anglishten n t gjith botn dhe sot ajo kuptohet dhe flitet n pjesn m t madhe t saj. Britanikt nuk i arritn kto gjra fal virtytshmris dhe entuziazmit t tyre fetar. Interesimi i tyre pr fen nuk ishte aspak entuziast. As edhe nj centimetr t vetm, ata nuk e pushtuan pr hir t Krishtit ose t Bibls. Ata pushtuan vetm pr hir t Britanis dhe vetm pr ta rritur Perandorin Britanike.


    Sistemet imperiale t Britanis, Francs dhe Holands, e sunduan botn me nj grusht t hekurt, pr thuase dy shekuj. Shum shtete muslimane ishin nn kmbt e tyre. Pas dy Luftrave Botrore, kto perandori u shkatrruan dhe nga rrnojat e tyre, lindn shtete dhe kombe t reja. Njri nga kto shtete ishte edhe shteti zionist i Izraelit.


    M 14 Maj t vitit 1948, britanikt e dorzuan mandatin e tyre mbi Palestinn dhe emigrantt hebrenj e shpalln lindjen e Shtetit t Izraelit. T nesrmen e asaj dite, pes shtete arabe e pushtuan Izraelin, me qllim q ta hidhnin Izraelin n det. Por jo vetm q nuk e bn dot kt, por edhe psuan disfat n duart e Izraelit, me far u detyruan t trhiqeshin n lvozhgn e tyre.


    Q ather ka patur edhe luftra t tjera ndrmjet arabve dhe Izraelit. Njra ishte n vitin 1956 dhe tjetra n vitin 1967. N t dy luftrat, Izraeli i mundi arabt dhe arriti t merrte prej tyre shum territore t tjera, duke prfshir edhe Jerusalemin e vjetr.


    N vitin 1969, nj pjes e Mesxhid el-Aksas morri flak. Ishte nj akt zjarrvnieje, pas t cils t gjith muslimant, arab ose jo, u mllefosn. Ndikimet e ktij rasti arritn n dy cepat e bots muslimane, e cila zgjatej rreth 10,000 milja, nga Indonezia n Lindje deri tek Mauritania n Perndim. Kombet muslimane mbajtn nj konferenc n Rabat (Maroko), pr t marr masa kundr Izraelit dhe pr ta rifituar Jerusalemin. Por gjith bn ata ishte votimi i nj rezolute ku veprimet e Izraelit dnoheshin. Nj Izrael i paturpshm e kishte sfiduar dhe turpruar botn e madhe muslimane por ktyre t fundit u mungonte guximi pr tiu prgjigjur ksaj sfide.


    N Tetor t vitit 1973, Egjipti e sulmoi Izraelin gjat fests fetare Jom Kippur, kur hebrenjt merreshin me adhurimet e tyre. Kta t fundit ishin zn n pakujdesi por shum shpejt, e morrn situatn nn kontroll dhe sulmuan. Ata e kaluan shkrettirn Sinai, e kaluan Suezin dhe e morrn nn kontroll bregun perndimor t ktij kanali, duke e rrethuar gjith Ushtrin e Tret Egjiptiane.


    Ishte shtypja amerikane mbi Izraelin q e shptoi Ushtrin e Tret t Egjiptit. Megjithat, Egjipti u vetshpall fitimtar i ksaj lufte. Lufta dhe fitorja, thoshin egjiptasit, e kishte ringjallur moralin dhe vetrespektin e Egjiptit, ndonse ishin Kombet e Bashkuara dhe SHBA-ja q n kt rast, si n shum raste t tjera, i kishin shptuar nga katastrofa.


    N Qershor t vitit 1982, Izraeli hyri n Liban dhe i eliminoi guerrilasit palestinez, teksa e gjith bota arabe vshtronte n nj dshprim t heshtur. ǒgjigant i pashpres!!!


    E vetmja gj q nuk u mungonte arabve n kto luftra, ishte fuqia ekonomike. T bashkuar, ata kishin shum m tepr fuqi ekonomike se do shtet tjetr i Bots s Tret. Sa pr fuqin njerzore, arabt ishin sipror ndaj izraelitve, me nj proporcion q arrinte 50:1. Megjithat, ata kurr m par sishin prballur me nj paradoks t till, ku kombinohej pasuria dhe pafuqia, begatia materiale dhe shthurrja morale, rndsia strategjike dhe turprimi. Sot mund t thuhet madje, se disa nga shtetet arabe (si Jordani pr shembull), e gzojn pavarsin e tyre vetm fal mirsis s Izraelit.


    Nga e gjith kjo, sht e qart se feja, qoft pagane, animaliste, krishtere ose islamike, ka patur shum pak ndikim ose aspak n pushtimet ushtarake t nj populli.


    Nj fenomen q prsritet gjat historis sht se n nj koh t caktuar, nj komb i caktuar sht superior n aspektin ushtarak, politik dhe n shum raste, edhe intelektual. N nj ast t caktuar n histori, ky popull sht i pathyeshm.


    Shekulli q zgjatej nga viti 632 deri n vitin 732 t ers son, ishte shekulli i arabve. Ata ishin superior, ata ishin triumfues, ata ishin t pandalshm dhe t pathyeshm. Islami i bashkoi ata dhe u dha n ndjesi drejtimi dhe qllimi. Islami ishte fuqia e tyre shtytse. Pa Islamin, ardhmria e tyre do t ishte po kaq shterp sa kishte qen e kaluara e tyre. Por nuk ka ndonj ndrlidhje ndrmjet pushtimeve t tyre n njrn an dhe virtytshmris ose entuziazmit fetar, n ann tjetr.


    Ditt e fundit t Umar ibn el-Hattabit


    Njri nga miqt e Umarit ishte njfar Mughira bin Shaaba. Umari e kishte emruar at si guvernator t Basrs dhe m pas t Kufes.
    Nj rob i Mughires kishte nj problem me t zotin dhe pr zgjidhjen e ktij problemi, i krkoi ndihm Umarit. Pas refuzimit t Umarit pr dika t till, ai e sulmoi dhe e plagosi rnd.


    U thirr nj mjek. Ai i dha Umarit nj ila pr t pir por i gjith ilai filloi t rridhte nga plaga n krthizn e tij. Kur mjeku e pa kt, i tha Umarit se nuk kishte shpres pr shrim dhe e kshilloi ta prpilonte testamentin e tij, ngase i kishte mbetur edhe pak koh n kt bot.


    Fjala u prhap me t shpejt n qytet dhe shkaktoi shqetsim. Shum shok t Profetit erdhn pran tij pr ta vizituar dhe disa prej tyre i sugjeruan q t prpilonte nj testament. Umari tha:


    Po t emroj nj pasardhs pr vete, nuk ka asgj t keqe n kt, sepse Ebu Bekri e ka br kt gj dhe ai ishte m i mir se un. Dhe sikur t mos emroj nj pasardhs, srish sdo t kishte gj t keqe, ngase i Drguari i Zotit nuk emroi pasardhs dhe ai ishte m i mir se ne t dy.
    Edhe Aisheja i drgoi fjal Umarit, duke i krkuar t emronte nj pasardhs para se t vdiste, sepse sipas saj, anarkia dhe kaosi do t mbretronte gjithkah nse nuk bnte nj gj t till.
    Lajmtarit t Aishes, Umari ia dha prgjigjen n vijim:
    E kam menduar kt pun dhe kam vendosur q t zgjedh nj kshill prej gjasht vetsh dhe tua l atyre detyrn e zgjedhjes s nj Kalifi nga mesi i tyre. Kta gjasht vet jan: Aliu, Osmani, Abdurrahman bin Aufi, Talhaja, Zubejri dhe Sad bin Ebu Vakkasi. I Drguari i Zotit ishte i knaqur me t gjith ata kur u nda nga kjo bot dhe secili prej tyre meriton t jet Kalif i muslimanve.
    M pas, Umari e mblodhi kshillin gjashtvetsh dhe u shpjegoi se duhej t bnin. Kur erdhn, ai u tha:
    O muhaxhir! Vrtet i Drguari i Zotit ishte i knaqur me ju, kur vdiq. Andaj kam vendosur q shtjen e Kalifatit ta bj nj shtje konsultimi n mesin tuaj, q ju t mund ta zgjidhni Kalifin. Nse pes prej juve e zgjedhin njrin dhe vetm njri kundrshton, vriteni at! Nse katr jan n njrn an dhe dy t tjer n ann tjetr, ather vrisni ata dy! Dhe nse tre jan n nj an dhe tre n tjetrn, ather Abdurrahman ibn Aufi do ta ket votn vendimtare dhe Kalif do t bhet ai q Abdurrahmani do ta zgjedh. N at rast, vrisni tre t tjert! Po t doni, mund ti ftoni edhe prijsit e ensarve si vzhgues por Kalifi duhet t jet nga mesi juaj dhe jo nj prej tyre. Ata nuk kane hise n Kalifat. Vendimi juaj n lidhje me Kalifin e rradhs duhet t merret brenda tri ditve. (Historia e Taberiut)
    Umari i urdhroi t birit Abdullahut, q t merrte pjes n mbledhjen e kshillit zgjedhs por jo si kandidat pr Kalifatin. Atij i tha:
    Nse pjestart e kshillit zihen ndrmjet veti, ti prkrahi ata q jan n shumic! Nse ka nj barazim, mbaje ann e Abdurrahman bin Aufit.


    Sir John Glubb



    Umari kishte caktuar nj afat maksimal prej tre ditsh pr ta. N fund t ktij afati, deshn ose jo ata duhej t zgjidhnin unanimisht nj Kalif. N rast t nj vendimi q nuk prkrahej nga t gjith, duhet t ndiqej vendimi i shumics dhe votuesit e pakics t vriteshin q t gjith. (Pushtimet e mdha arabe, 1967)


    Kur Umari ishte i bindur se e kishte kryer detyrn e tij lidhur me pasardhsin, i pyeti disa prej njerzve rreth tij, se cilin do ta kishin zgjedhur nga gjasht antart e kshillit. Njri prej njerzve e dha emrin e Zubejrit. Umari tha:


    A do ta bni Kalif tuajin, nj njeri q sht besimtar kur sht i knaqur dhe jobesimtar kur sht i zemruar? Nj tjetr i tha se do ta zgjidhte Talha-n. Me ta dgjuar kt, Umari tha: A do ta bnit Kalif, nj njeri q dhuratn e t Drguarit ia ka dhn nj ifuteje? Nj person i tret ia prmendi Aliun. Umari ia ktheu: Po ta bnit at Kalif, ai sdo tju lejonte t devijonit nga e vrteta. Por un e di se ju kurr sdo ta zgjidhnit at.
    N kt mes ishte i pranishm edhe nj i afrm i Osmanit. Kur i dgjoi komentet e Umarit, ai tha. Un e di se kush do t jet Kalifi i ardhshm. Do t jet Osmani.


    Umari i urdhroi Ebu Talhas q ti udhhiqte muslimant n namaz gjat ksaj kohe dhe gjithashtu ti mbikqyrte negociatat e kshillit zgjedhor. Prve ksaj, nn urdhrin e tij i vendosi pesdhjet ushtar, q ti ndihmonin me zbatimin e urdhrave. Po t duhej, kta ushtar do t vepronin si ekzekutues. (nga vepra Tarih el-Kamil e Ibn Ethirit)


    Ditn e ardhshme, Umari i thirri srish antart e kshillit zgjedhs dhe u tha:


    Domethn secili prej jush dshiron t bhet Kalif pas meje? T gjith qndruan t heshtur. Umari e prsriti pyetjen e njejt dhe Zubejri iu prgjigj: E ka t keqe n kt? Ti u bre Kalif dhe e kreve kt pun. Prse t mos mund ta kryejm edhe ne? Umari pyeti: A tju them nga nj gj pr secilin prej juve?


    Urdhro!, ia ktheu Zubejri dhe Umari filloi:
    Saad bin Ebi Vakkasi sht shigjetar i mir por sht arogant dhe Kalifati sht prtej aftsis s tij. Talha sht i pasjellshm, lakmitar dhe dinak. Abdurrahmani sht tepr i dhn pas rehatis dhe luksit. Po t bhet Kalif, gruaja e tij do ta udhheq shtetin. Sa pr Zubejrin, ai sht besimtar kur sht i knaqur dhe jobesimtar kur sht i zemruar. Aliu e meriton m s shumti t jet Kalif i muslimanve por ai sht tepr ambicioz.


    Pastaj Umari iu kthye Osmanit dhe i tha:
    Merre prej meje! M vjen sikur e shoh me syt e mi se si Kurejshi ta vendos n qaf kt qafore (Kalifatin) dhe si ti e ruan familjen e Umejjes dhe t Muajtit e pastaj ua jep gjith pasurin e muslimanve. Pastaj m vjen sikur e shoh se si vijn ujqrit arab pr t t vrar. Pr Zotin, nse Kurejshi e bn at q thash, ti do ta bsh at. Dhe nse ti e bn at q thash, edhe arabt do ta bjn t tyren (do tt vrasin).


    Umari u tha antarve t kshillit se i Drguari i Zotit kishte qen i knaqur me ta, para se t vdiste. Por a ishte vall i Drguari i knaqur vetm m kta gjasht burra? Mos vall i Drguari nuk ishte i knaqur me asnj muhaxhir ose ensar tjetr? Nse jo, ather prse Umari i prjashtoi t tjert nga kshilli i tij? Pjess tjetr t muhaxhirve dhe t ensarve, ai as nuk ua dha t drejtn t shprehnin nj mendim n lidhje me zgjedhjen, e jo m ta zgjidhnin Kalifin.


    Ndonse Umari i zgjodhi gjasht kurejshit pr kshillin e tij, me pretekstin se i Drguari ishte i knaqur me ta, ai vet nuk shihte tek ta ndonj gj pr tu lvduar. Pr Umarin, ata ishin arogant, t pasjellshm, lakmitar, ambicioz etj.


    Nse gjat zgjedhjes s Ebu Bekrit vrtet u pranua principi se shoqria muslimane duhej ta zgjidhte udhheqsin e saj, ather prse shokt e Profetit dhe e veja e tij, Aisheja, i krkuan me ngulm Umarit q t emronte nj pasardhs? A nuk e dinin ata principin se udhheqsi duhet t zgjidhej nga shoqria muslimane (ummeti)?


    Umari, n vend q ta miratonte ose ta mohonte principin e zgjedhjes s Kalifit nga populli musliman, tha se sikur t emronte nj Kalif, do ta kishte ndjekur shembullin e Ebu Bekrit dhe sikur t mos emronte asknd, ather do ta kishte ndjekur shembullin e Profetit. Ai emroi gjasht persona n nj kshill q duhej ta zgjidhte Kalifin nga mesi i tyre, pavarsisht dshirs s shoqris muslimane (ummetit).


    sht e vrtet se Umari nuk emroi nj pasardhs. Por kshilli q duhej ta zgjidhte pasardhsin e tij, ishte de facto nj emrim. Prbrja e kshillit garantonte q t zgjidhej vetm kandidati i vet Umarit dhe q Aliu t mos kishte mundsi pr t fituar. Abdurrahman bin Aufi ishte burri i motrs s Osmanit, nga nj grua tjetr e babait t tij. Sad bin Ebi Vakkasi ishte kushriri i par i Abdurrahmanit dhe ishte nn ndikimin e tij. Flasim pr nj koh kur solidaritetit fisnor ose m sakt, shovinizmi fisnor ishte akoma shum i fort n mesin e arabve. Talha i takonte fisit t Ebu Bekrit dhe ishte i martuar me njrn nga vajzat e tija. Andaj, ishte e paimagjinueshme q ndonjri prej tyre tia jepte Aliut votn e tij. Me kt, edhe para se t fillonte kshilli, Aliu ishte n nj minus prej katr votash. E shumta q mund t shpresonte Aliu ishte vota e Zubejrit. Por sido q t ishte, Abdurrahman bin Aufi, sipas urdhrit t Umarit, do ta kishte votn vendimtare. Si nj njeri i besueshm i Umarit, ishte e pashmangshme q ai ta zgjidhte vllain e t shoqes, Osmanin.


    Pakica n kt kshill kishte dy mundsi. Ose do ti bindej vots vendimtare t Abdurrahmanit, ose do ta pranonte dnimin me vdekje.
    Hudhejfeja, njri nga shokt e Profetit, prcjell se pak koh para se t vritej, Umarin e pyetn se k do ta emronte si pasardhs. Prgjigja e tij ishte: Osmanin. (nga veprat Kenzul-ummal dhe Tarih-i Ahmedi)


    Umari nuk dshirone asgj m shum sesa ta emronte Osmanin si Kalif t muslimanve. Por pr nj arsye q vetm ai e di, nuk dshironte ta bnte hapur kt gj. N t njejtn koh, ai nuk lejoi q muslimant ta shprehnin vullnetin e tyre n lidhje me zgjedhjen e Kalifit. Ai e dinte se po t liheshin t lir, muslimant kurr nuk do ta zgjidhnin at q dshironte Umari. Andaj, ai krijoi nj metod t re pr ta zgjedhur udhheqsin. Kjo metod e re, e prgatitur me shum kujdes, e garantonte zgjedhjen e Osmanit. Umari, pra, e kishte mbledhur kt kshill vetm pr ti maskuar qllimet e tija t vrteta.


    Mbase do t ishte shum m n interes t shoqris muslimane, sikur Umari ta kishte emruar hapur Osmanin, pa krijuar nj kshill zgjedhsish. Nj emrim i till i drejtprdrejt dhe i hapur do ti kishte shmangur luftrat civile n Islam. Vite m von, kshilli i zgjedhsve t tij do t bhej katalizatori kryesor i betejave t Basrs, Siffinit dhe Nehrevanit. Umari ia arriti qllimit t tij por ky sukses ishte vetm i prkohshm dhe do ti kushtonte shum integritetit t ardhshm t Islamit.


    Abdullah ibn Abbas ibn Abdul Muttalibi ishte kushriri i par i Profetit dhe i Ali ibn Ebu Talibit. Kur dgjoi se Umari i kishte dhn fuqi t veanta Abdurrahman bin Aufit n kshillin zgjedhs, i tha Aliut:


    Srish e humbm Kalifatin. Ky njeri dshiron q Osmani t jet Kalifi i ardhshm. E di se do ta mbajn Kalifatin larg shtpis s Muhammedit.


    Aliu ia ktheu:


    Pajtohem me at q thua dhe as q kam ndonj shpres n lidhje me kt gj. Megjithat, un do t marr pjes n Kshill dhe muslimant do ta shohin me syt e tyre dallimin ndrmjet fjalve dhe veprave t Umarit. Duke m vendosur n kshillin zgjedhs, n jo tjetr, ai e njeh t drejtn time pr tu br Kalif, ndonse n t kaluarn gjithnj thoshte se Profetsia dhe Kalifati nuk mund t gjenden n nj familje.


    Por nga e dinte Ibn Abbasi se Umari dshironte q Osmani t bhej Kalif? Si prmendm edhe m par, kjo gj ishte e qart nga prbrja e kshillit. Nj vshtrim i shkurtr n kushtet e imponuara t zgjedhjes dhe n prbrjen e kshillit, e bn t qart se rezultati i ktij kshilli ishte i paracaktuar. Kto kushte deklaronin qart dhe zshm se Kalifati do t ishte dhurat q do ti shkonte Osmanit dhe fisit t tij umajjad. Andaj, pas shpalljes s prbrjes s kshillit, edhe sikur Aliu t kishte akoma interes pr kt kshill dhe pr qllimin e tij, ky interes ishte thjesht abstrakt dhe akademik, si thoshte edhe vet. Pjesmarrja e tij n kshill vetm sa do ti tregonte kundrthniet q gjendeshin n t.


    Tani jetojm n epokn e demokracis, n t ciln njerzit i zgjedhin udhheqsit e tyre. Zgjedhje mbahen nga nivelet m t ulta t jets publike deri n nivelet m siprore t zgjedhjes s nj udhheqsi kombtar dhe shtetror. Por kurr nuk ka ndodhur q kandidati q i humb zgjedhjet, t vritet. Kandidatt q i humbin zgjedhjet, bhen lider t nj opozite t mirfillt, e cila sht jetike pr vet demokracin. Nse eliminohet kjo opozit, demokracia bhet viktim dhe shteti kthehet n nj regjim totalitar.


    Urdhri i Umarit pr ta vrar pakicn q do t dilte nga kshilli, nuk ka nj shembull tjetr n historin e njerzimit. Ai e urdhroi ekzekutimin e shokve t Profetit, t cilt si kandidat pr Kalifatin, do t merrnin m pak vota se t tjert, edhe prkundr faktit se varej prej t tjerve se sa vota do te merrnin. Me fjal t tjera, Umari shpalli se ishte nj krim q t marrsh m pak vota se kundrshtari dhe se dnimi i ktij krimi ishte vdekja.


    Ky ishte vendimi i fundit i njeriut, i cili vite para ktij rasti, do t thoshte: Libri i Zotit na mjafton. A thua ai vrtet i besonte fjalt q i dilnin nga goja? A e kishte lexuar vall ndonjher kt Libr? Mos vall kishte gjetur tek ai libr ndonj urdhr pr ta vrar nj kandidat vetm ngase kishte marr m pak vota se kundrshtari?


    Ktu duhet theksuar se n mesin e gjasht pjestarve t kshillit, asnjri si kishte krkuar Umarit t ishte n kt kshill. Veprimet e tija n formimin e kshillit ishin krejtsisht arbitrare. Ai ua imponoi detyrn e zgjedhjes s Kalifit, me kushtin se nse dikush shfaqte mospajtime me shumicn, duhej t vritej.


    Me sa dukej, Umari e gjeti nj ila totalitar pr ta larguar nga muslimant mundsin e t qenit t paknaqur.
    Pr shum shekuj, muslimant sunnit e kan prhapur legjendn e asaj q e quajn drejtsia e Umarit. A thua vall edhe urdhri i tij pr ti vrar pjestart e kshillit zgjedhs, ishte nj shembull i ksaj drejtsie? A sht ky shembulli i drejtsis, me t cilin mund t mburremi para bots? Umari vdiq t shtunn e fundit t muajit Dhilhixhxhe (muaji i fundit i kalendarit islamik) t vitit 23 pas Hixhrit (viti 644 i ers son) dhe u varros pran Profetit dhe Ebu Bekrit.

    Vazhdon...

  17. #17
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-07-2019
    Vendndodhja
    Ballsh
    Postime
    117
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Pr: Ritregim i historis s Islamit dhe muslimanve

    Antart e kshillit zgjedhs


    N shtratin e vdekjes, Umari zgjodhi gjasht muhaxhir, si antar t nj kshilli q duhej ta zgjidhte Kalifin e ardhshm t muslimanve. Ata ishin: Ali ibn Ebu Talibi, Osman bin Affani, Talha bin Ubejdullahu, Zubejr bin Avvami, Abdurrahman bin Aufi dhe Sad bin Ebi Vakkasi. Prve Aliut, t gjith pjestart e kshillit ishin “kapitalist” ose m sakt mbase, “neokapitalist”. Kur erdhn nga Mekkeja, ata ishin t varfr dhe t pastreh. Por pr dymbdhjet vjet, q nga vdekja e Muhammedit n vitin 632 dhe deri n vdekjen e Umarit n vitin 644, t gjith ishin pasanik. Ndrmjet ktyre dy datave, ata ishin pasuruar jasht mase dhe ishin br pasanikt m t mdhenj t asaj kohe. Aliu u pranua n kt “klub” ekskluziv, ndonse nuk i prmbushte “kriteret” e nevojshme.


    Prve faktit se Aliu, pr dallim nga antart e tjer q jetonin nga t ard