Nj studim i BIRN mbi deklaratat e pasuris s 48 gjyqtarve t Gjykatave Administrative n vend tregon se mbi 15 pr qind e pasuris nuk justifikohet nga burime t ligjshme, ndrkoh q evidentohen vlera t larta t pasuris informale si dhe burime t dyshimta t ardhurash.

Emri:  Gjykata-Administrative-Grafiku-1.jpg

Shikime: 5

Madhsia:  38.5 KB

Grafiku tregon trendin e pasuris s gjyqtarve t Gjykatave Administrative nga viti 2003 deri n fund t vitit 2017.


Nntorin e vitit 2013, Shqipria i hapi dyert sistemit t drejtsis administrative me pritshmrit pr zgjidhje t shpejta t mosmarrveshjeve t shkaktuara nga autoritetet publike. Si pjes e ktij sistemi u ngritn gjasht Gjykata Administrative t shkalls s par dhe Gjykata Administrative e Apelit, t cilat numrojn s bashku 48 gjyqtar.

Prej pes vitesh, gjykatat e shkalls s par e kryejn funksionin e tyre n Tiran, Shkodr, Durrs, Kor, Gjirokastr dhe Vlor. Ato jan kompetente pr zgjidhjen e mosmarrveshjeve q lindin nga aktet administrative, aktet nnligjore normative, marrdhniet e puns s npunsve publik si dhe ndrhyrjet e paligjshme dhe mosveprimet e autoriteteve publike.

Gjykata Administrative e Apelit sht nj e vetme me seli n Tiran. Ajo shqyrton ankimet kundr vendimeve t shkalls s par si dhe ushtron juridiksion fillestar pr mosmarrveshjet me objekt aktet nnligjore normative.

Ndonse historia e Gjykatave Administrative n Shqipri sht e shkurtr, pjesa m e madhe e gjyqtarve q ushtrojn funksionin pran tyre kan nj karrier m shum se 15 vjeare n sistemin shqiptar t drejtsis dhe i nnshtrohen vetingut njsoj si t gjith gjyqtart dhe prokurort e tjer t vendit.

N gjurmt e katr studimeve t mparshme, BIRN ndrmorri nj analiz t thelluar t deklaratave t pasuris s 48 gjyqtarve t Gjykatave Administrative. T dhnat e prftuara tregojn se 31 gjyqtar ose 65% e totalit nuk arrijn ta justifikojn pasurin t paktn pr nj vit t deklarimit t tyre.

Pasuria e pajustifikuar nga t ardhurat neto evidentohet n 55 deklarata t gjyqtarve administrativ ose n 9% t totalit t deklaratave t analizuara. Ajo kap nj vler prej 110 milion leksh ose 15% t pasuris totale t deklaruar.

Listn e gjyqtarve me probleme n justifikimin e pasuris e kryeson Gjykata Administrative e Apelit me 21 deklarata. Ajo pasohet nga Gjykata Administrative e Gjirokastrs dhe m pas ajo e Tirans.

Testi i msiprm i justifikimit t pasuris nuk ka prfshir minimumin jetik t gjyqtarve dhe familjarve t tyre. Nse n kt analiz do t llogaritej edhe minimumi jetik sipas INSTAT, vetm 1 gjyqtar nga 48 q e kryejn funksionin n Gjykatat Administrative do t arrinte t justifikonte pasurin.


Flamujt e kuq t pasuris


Emri:  Tabela-2-detyrimet.jpg

Shikime: 4

Madhsia:  22.8 KB

Grafiku tregon prqindjen e detyrimeve t gjyqtarve t Gjykatave Administrative n vend.


Kontrolli i pasuris sht nj ndr shtyllat kryesore t procesit t vetingut pr gjyqtart dhe prokurort n Shqipri, proces i cili sapo prmbylli vitin e par t funksionimit t tij. Problemet n justifikimin e pasuris jan br deri m tani shkak pr shkarkimin e 41 gjyqtarve, prokurorve dhe ndihmsve ligjor nga Komisioni i Pavarur i Kualifikimit.

Bashk me subjektet e dorhequra, rreth 53% e gjyqtarve dhe prokurorve q kaluan deri m tani npr filtrat e vetingut kan humbur vendin e tyre t puns.

Pesha e kontrollit t pasuris n procesin e vetingut e nxiti BIRN t ndrmerrte nj analiz t thelluar t strukturs s pasuris s deklaruar nga gjyqtart e Gjykatave Administrative n Shqipri. Nprmjet krkesave pr t drejt informimi, BIRN administroi nga Inspektoriati i Lart i Deklarimit dhe Kontrollit t Pasurive dhe Konfliktit t Interesit, ILDKPKI, 650 deklarata pasurie t dorzuara nga gjyqtart e Gjykatave Administrative nga viti 2003 deri n fund t vitit 2017.

T dhnat e plotsuara nga gjyqtart n seciln deklarat vjetore u hodhn n nj databaz dhe iu nnshtruan analizs aritmetike dhe logjike, e cili bazohet n nj nga format e kontrollit t prdorura nga ILDKPKI pr t hetuar pasurin e zyrtarve dhe sht e njohur si nj nga praktikat m t mira ndrkombtare. BIRN analizoi gjithashtu trendin e t ardhurave dhe shpenzimeve si dhe fushat kryesore t investimit t pasuris.

N vitin 2003, gjyqtart q punojn sot n Gjykatat Administrative deklaronin s bashku pasuri me vler 97.4 milion lek. N fund t vitit 2017, pasuria e gjyqtarve t Gjykats Administrative kap vlern e 844 milion lekve ose gati 9 her m e lart se viti fillestar i deklarimit.

N t njjtin trend me gjyqtart e tjer t vendit, edhe gjyqtart e Gjykats Administrative i kan drejtuar investimet e tyre n tregun e pasurive t paluajtshme. N fund t vitit 2017, ata zotronin s bashku rreth 500 milion lek pasuri t paluajtshme t deklaruara.

T dhnat e studimit sugjerojn se mesatarisht do gjyqtar e ka rritur vlern e pasurive t paluajtshme nga 1.5 milion lek n fillim t detyrs n rreth 10.4 milion lek vitin 2017. N kt vlersim nuk jan prfshir pasurit e paluajtshme t prfituara nga trashgimia apo t dhuruara, pr t cilat subjektet deklarues nuk kan shnuar vler n formularin e deklarimit.

Dy kategorit e tjera t mdha jan likujditetet n bank dhe kursimet n Cash. N fund t vitit 2017 rezulton se vlera akumulative e llogarive bankare sht 185,1 milion lek, ndrsa ajo e likuiditeteve n Cash sht 103,8 milion lek, duke prfaqsuar respektivisht 21.9% dhe 12.3% t vlers totale t t gjitha aseteve t deklaruara.

Automjetet, t cilat zn kryesisht kategorin e pasurive t luajtshme zn 4.3% t totalit t pasuris me nj vler prej 36 milion leksh.

Por kategoria q ka psuar rritjen m t madhe n krahasim me veten sht huadhnia, e cila sht rritur me 25 her nga viti 2003 deri n fund t vitit 2017. Huadhnia dhe kursimet n cash shnojn nj fluks t lart t paras s gjyqtarve, e cila mbahet jasht sistemit bankar.

Mbajtja e likuiditeve Cash jasht sistemit bankar konsiderohet n praktikat m t mira ndrkombtare si nj flamur i kuq ose shenj transaksionesh t dyshimta, far duhet t shtyj organet prgjegjse t ndrmarrin nj kontroll t plot administrativ pr subjektet e identifikuara.

T dhnat e analizs s BIRN tregojn se gjyqtart e Gjykatave Administrative mbajn n formn e huave dhe t kursimeve rreth 14% t totalit t aseteve t tyre jasht sistemit bankar, duke prfaqsuar dhe pjesn m informale t pasuris s deklaruar t ktyre gjyqtarve.


T ardhurat dhe borxhet


Emri:  KAL-per-administrativen.png

Shikime: 4

Madhsia:  23.0 KB

Deklaratat me probleme, t ndara sipas gjykatave.


Prgjat 14 viteve t deklarimit, 48 gjyqtart e Gjykatave Administrative n vend kan siguruar t ardhura me vler 1.3 miliard lek. Megjithat, t ardhurat nga funksioni i gjyqtarit z vetm 45% t t ardhurave familjare t subjekteve t analizuara.

T dhnat e analizuara nga BIRN tregojn se gjyqtart dhe familjart e tyre raportojn nj shumllojshmri burimesh, t cilat kategorizohen nga biznesi, dhuratat n cash, fitimet nga transaksionet me pasurit si dhe qiradhnia.

N analizn e pasuris s gjyqtarve t Gjykatave Administrative, zri i dyt m i lart pas pagave sht ai i t ardhurave nga biznesi. Gjyqtart kan deklaruar s bashku t ardhura me vler 97 milion lek n kt kategori, ose 7.3% e t ardhurave totale.

Fitimet nga shitblerja e pasurive dhe t ardhurat nga qirat konkurojn me njra-tjetrn, duke zn respektivisht 5.7% dhe 4.9% t totalit t burimeve financiare. Ndrsa dhuratat n cash jan 17.5 milion lek dhe zn 1.3% t totalit.

Rreth 19.2% e t ardhurave t gjyqtarve n Gjykatat Administrative buron nga biznesi, shitblerja e pasurive t luajtshme/paluajtshme, dhuratat dhe qiradhnia.

T ardhurat e larta nga kto burime konsiderohen n praktikn ndrkombtare t kontrollit t pasuris si flamuj t kuq dhe sinjale pr organin q administron kontrollin e pasuris pr analiza m t thelluara t subjektit deklarues dhe familjarve t tij.

Flamuj t kuq ngren edhe borxhet e gjyqtarve administrativ, t cilat jan prdorur gjersisht si burime pr shtimin e pasuris. T dhnat e analizuara nga BIRN tregojn gjyqtart deklarojn s bashku 340 milion lek detyrime, ku zri kryesor prbhet nga kredit bankare.

Borxhet ndaj kompanive t ndrtimit kapin rreth 95 milion lek prgjat gjith periudhs deklaruese, ndrsa huat ndaj personave t tret jan rreth 83 milion lek. Bazuar n praktikat m t mira ndrkombtare, detyrimet e larta jasht sistemit bankar konsiderohen si indikator transaksionesh t dyshimta dhe identifikohen si flamuj t kuq.

Rreth 53% e vlers totale t detyrimeve q 48 gjyqtart e Gjykats Administrative kan deklaruar lidhen me kompanit e ndrtimit dhe persona t tret.

Aleksandra Bogdani