Pirro Prifti:

| Thursday, 24.10.2013, 06:43 PM |


Reforma n렠Ligjin e Arsimit t Lart dhe n rritjen e Pagave t Pedagogve njlloj si n Republikn e Kosovs


N Shqipri Sistemi i Arsimit t Lart bazuar n Ligjin pr Arsimin e Lart pavarsisht pengesave ka shkuar prpara. Hapja e Universiteteve Private, respektimi i Marveshjes s Bolonjs prsa i prket sitemeve: Bachelor, Master Profesional , Master Shkencor, Doktoraturat, dhe fitimi i gradave shkencore t kategoris Profesor kan nj mangesi t madhe e cila duhet korrigjuar sa m par.

N rradh t par t flasim pak pr Ligjin e Arsimit t Lart (LAL).

Deri tani jan br shtat ndryshime t LAL q nga viti 2003 t cilat nuk kan qn shum efikase dhe vetm kan ngatrruar zbatimin e ktij ligji; pra 7 ndryshime pr 10 vjet dhe plot ndryshime n disa udhzime t reja tregojn q koalicionet politike jan shpejtuar n brjen e reformave dhe n fakt kan shkaktuar plot anomali n zbatimin e ligjit pr t mos thn dhe pse jo- disa nene t ligjit jan br pr qllime klienteliste si ndryshimi i ligjit n vitin 20034 nga L.Memushi, dhe nga PD me an t G.Pollos n 2007, si dhe nga M.Tafaj n 2010 prfshi dhe ndryshime t vazhdueshme cdo vit nga kta Ministra, t cilat ndonse e afruan me Bolonjn krijuan nj rrmuj t vrtet prsa i prket se kush jan shkolla profesionale e kush fakultete, paqartsi sesi do t procedohet me edukimin n vazhdim dhe se cfar titujsh duhet t marrin ata q mbarojn shkollat e larta profesionale dhe se si do t procedohet me ata q mbarojn fakultetet, ligje me ndryshime klienteliste n marrjen e titujve shkencor, heqjen e vjetrsis akademike, etj.

Mangsia gjithashtu qndron se n Ligjin pr Arsimin e Lart, sht anash-kaluar vjetrsia n pun ose sic duhet thn m sakt eksperienca akademike n pun e cila sht themelore n fitimin e ktyre gradave shkencore por edhe n cilsin e puns akademik.

N ligjin e Arsimit t Lart duhet ndrhyr n kto drejtime:

-nuk asnj fjal se cfar quhet pedagog apo lector dhe se cfar e dallon at nga msuesite gjimnazit apo dhe t 9 vjecares, nuk ka asnj nen n t ciln duhet t vlersohet roli i tij si dhe kategorit e pedagogeve primar asistente pedagoge, lektor, ose jo,

- problem i Rektorve si autoritete drejtuese, a duhet t zgjidhen apo t mos zgjidhen pot emrohen. N fakt duhet t emrohen se Rektori luan rolin e nj Prefekti qarku dhe normalisht duhet ndrruar sa her q qeverit dhe programet poltike ndrrohen.

-Barazia e Autoriteteve Drejtuese nga ana profesionale, sepse Problemi i Autoriteteve drejtuese si Dekani q sht drejtues i njsis Kryesor, Prgjegjsi i Departamentit i cili sht drejtuesi i njsis baz nuk kan t njjtn autoritet drejtues sepse praktikisht cdo njri q sht mbi tjetrin, ndrhyn i pengon procesin. Ligji praktikisht e bn evaziv autoritetin drejtues t gjithsecilit sepse gjithashtu roli i `Autoriteteve t tjera` ndrhyn dhe pengon zhvillimin Universiteteve. Pra ligji pr arsimin e lart duhet t jet m i qart dhe mi sakt.

-Problemi i zgjedhjeve t Autoriteteve drejtuese dhe i zgjedhjeve n Universitete n prgjithsi por dhe i zgjedhjeve t pjesshme. N universitete n rastet kur nuk gjndet autoriteti drejtues prkats. Ligji pr Arsimin e Lart sht difektoz n kt aspet dhe ka patur ndrhyrje t shumta sidomos hern e fundit nga Vet Rektirt pr ta adaptuar Rregulloren e zgjedhjeve sipas dshirs s tyre pikrisht sepse Ligji pr Arsimin e Lart pr kt problem sht evaziv.

Duke qn se jan Universitete Publike Ligji pr Arsimin e Lart duhet t jet i qart se kush mund t zgjidhet e kush jo, pr sa koh sht mandate; Rregullorja e zgjedhjeve duhet br nga MASH dhe nuk sht e nevojshme t bhet nga Rektort.

-Duhet prcaktuar me ligj se cili sht dallimi i Shkollave t larta profesionale me Fakultetet, dhe se cfar tituj Profesionale mund t merren , dhe nse do t ket kufirin deri tek Masteri professional apo deri tek Docentura nse diplomantt e shkolls s lart mundsohen si pedagog ose lektor,

-Duhet prcaktuar dhe saktsuar me ligj se cfar quhen fakultete apo shkolla t larta jo-profesionale, cfar dhe si mund t merren titujt. Duhet pa tjetr q kalimi nga nj tiutl shkencor n nj tjetr duhet stadartizuar dhe vn afat i mjaftueshm kohor minimalja 5 vjet.

sht e nevojshme q t mos ket kategori t ndrmjetm si Profesor i Asociuar, Akademik i Associuar, por tituj Profesor, Akademik, Doktor Shkencash dhe pr shkollat Profesionale titulli m i lart-Docent. Cdo Profesor i Associuar apo Akademik i Associuar q kalo 10 vjet me kt titul automatikisht duhet t fitoj titullin Profesor dhe Akademik.

-Udhzimet jan difektoze dhe duhen ri-br disa Udhzime: pr transferimin e krediteve, kur fillon ai, mund t transferohen tudentet q simestrin e par t vitit t par nse jan kalues apo t transferohen pas 1 viti. Nuk ka Udhzime t tilla nga MASH. Nuk ka Udhzime pr mbetsit n fakultete, pr riporvimet se si duhet t rregullohen ato.

-Probleme Udhzimeve jot sakta nga MASH veanrisht ai i Udhzimit tip ashtu si e ka Bolonja pr dhnien e 22 provimeve sht nj handikap i madh pr n Shqipri. Ky nen i Udhzimit duhet rishikuar: dhe pr studimet Bachelor 3 vjear duhet t ket numur fiks lndsh q duhen dhn t paktn 42 lnd, dhe duhen dhn me nj provim t prgjithshm me shkrim ose me Teza. Problemi i moduleve sht i ezauruar. N vnd t 22 provimeve - duhen dhn cdo provim nga 42 provimet hipotetike. Ndoshta duhet futur provimi me goj n rastin e riprovimeve.

-N ligjin pr Arsimin e lart jan shtuar 31 nene pr Mjeksin. Ato jan nene t diskutueshme, por mendoj se sht e domosdoshme ndarja e stafit t fakultetit t Mjeksis nga stafi mjeksor dhe rivendsja disa neneve q nga koha e PPSH (sepse edhe ajo i huazoi nga Franca) duke e ndar Prgjegjsin e Departamentit (ose m mir shefin e Katedrs) nga shefi i shrbimit. Kshtu shrbimi dhe stafi mjeksor do t punj sipas puns dhe jo duke i patur t dyja dhe duke mos brr asgj: as leksionet e praktikat dhe as punn mjeksore n pavion , por duke prfunduar n ndonj klinik private. Gjndja n spitalin Universitar mbett e rnd pikrisht edhe pr shkak t dyzimit t detyrave.

-Duhet vendosur m Ligjin pr Arsimin e Larte neni pr plagjiaturat, n rastin e Masterit dhe Doktoraturave.

- N Ligjin e Arsimit t Lart mundon se kush sht prgjegjs pr kontrollin e Universiteteve dhe se deri ku shkon prgjegjsia dhe kompetenca e Rektorit dhe ku fillon Prgjegjsia dhe Detyra e MASH n drejtim t zbatimit t Ligjit, qoft kur nuk ka, qoft kur ka ankesa.

-N Ligjin pr Arsimin e Lart duhen t ket nj nen pr t kufizuar hapjen e Filialeve dhe ndoshta disa filiale t Universiteteve publike duhen mbyllur sepse nuk mund t arrijn cilsin e dshruar t msim dhnies dhe t pedagogve me stash t gjat akademik.

N Ligjin pr Arsimin e Lart duhet ndryshuar hyrja e studentve n universitet duke ri-futur provimet q t realizohen nga vet Universitetet publike, pr arsye se provimet e Maturs jan provime lirimi dhe nuk kan t bjn me futjen n Universitet.

Provimet e Maturs gjithashtu kan mangsit e saj sepse Gjimnazeve nuk u jan vendosur pikzim paraprak sipas cilsis s gjimnazit prandaj pr kt arsye pikt m t shumta i kan periferia se sa gjimnazet e qyteteve gj q sht absurd, duke patur parasysh se msuesit m t mir dhe stafet m t mira t msuesve jan n disa gjimnaze qytetesh kryesore.

S fundmi, e Fundit por jo m pak e rndsishmja. Jo shum koh m par Republika e Kosovs me interesimin e vet Kryeministrit Thai pr t siguruar nj cilsi m t mir msim-dhnie,

-ka rritur pagat e pedagogve t arsimit t lart m nj pag mesatare 100 euro/muaj.

sht pr tu habitur se si nj shtet i krijuar n 2007 ka br kto hapa kaq t rndsishme deri n 2013, kurse Shqipria e ka ln shtresn intelektuale n mshir t fatit duke u rritur rrogat sekretarve dhe administrats kurs shtresn m t kualifikuar dhe me t ciln krenohet Shqipria (por edhe do vend q ka kt shtres prkatsisht) q pas vitit 1991, e ka ln kt shtres pedagogsh n mshir t fatit, me disa prjashtime t pakta.

Le t shpresojm se pavarsisht krizs ekonomike, rritja e rrogave t pedagogve t arsimit t lart, ashtu sikurse rritja e rrogave e gjyqtarve, sekretarve, administrates, nuk do t dmtoj ekonomin, prkundrazi. Kosova gjithashtu sht n nj gjndje krize ekonomike dhe nj papunsi t lart, por shtresn e intelektualve t zgjedhur si pedagogt u a rriti rrogat. Prse n Shqipri t mos ndodh kjo udi?

T nderuar qeveritar dhe programues t Rilindjes: nse nuk rritni rrogat e Arsimit t Lart dhe t sistemit shndetsor, duke i shoqruar me masa t tjera manaxhuese e shtrenguese,- Shqipria nuk hyn dot n BE.