Close
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 2 prej 2
  1. #1
    Kunja_01 Maska e Duke_Of_Arberia
    Antarsuar
    02-08-2003
    Vendndodhja
    overal, ne levizje.
    Postime
    2,440
    Faleminderit
    26
    76 falenderime n 70 postime

    Doktorantt shqiptar npr bot: Kthehemi, por kemi kto kushte

    Kthimi i doktorantve shqiptar sht nj proces dinamik dhe konstant q zhvillohet paralelisht me procesin e ikjes s trurit. N vitin 2006, ekspertt Gdeshi dhe King vun n dukje se rreth 10% e ligjruesve dhe hulumtuesve shqiptar, t cilt emigruan pas vitit 1990, u kthyen n vend, pasi kishin fituar disa vjet prvoj jasht vendit.

    Nj e treta e tyre punonin n t njjtin institucion akademik ose krkimor para emigrimit t tyre, ndrsa pjesa tjetr kryesisht punonin n sektorin privat. Ndrkoh, shum individ t talentuar dhe me prvoj q kan fituar doktoratur n universitete europiane ose amerikane, jan kthyer n Shqipri duke punuar pr universitetet publike dhe private, institucionet krkimore, administratn publike, organizatat e shoqris civile, organizatat ndrkombtare dhe sektorin privat.

    T dhnat e ankets tregojn se 17.1% e doktorantve shqiptar dshirojn t kthehen n Shqipri, 49.7% thon se nuk kan vendosur ende dhe 33.2% thon se nuk do t kthehen. Nj ndarje e prgjigjeve nga grupi do t dshironte t kthehej, kjo dshir sht m e lart n mesin e kandidatve t doktoraturs (20%) sesa sht n mesin e atyre q tashm kan nj PhD (15%), rezultat i nj numri arsyesh q do t adresohen m von.
    N rastin e kthimit n Shqipri, tre pundhnsit kryesor q do t dshironin t punojn doktorantt shqiptar jan universitetet publike (87%), institucionet krkimore (77%) dhe organizatat ndrkombtare. 74%).

    Dshira pr t punuar, sipas rendit t preferencs, n kto organizata sht padyshim e lidhur me reputacionin e tyre dhe besueshmrin e puns. Prve ksaj, ka pasur disa zgjedhje t tjera, duke prfshir universitetet private (62%) dhe OJQ-t (51%). Nj grup m i vogl zgjodhi pr administratn publike (40%), firmat private (32%) dhe freelancing (30%).

    Kthimi n vendin e origjins varet nga nj numr faktorsh social, ekonomik, profesional dhe familjar q prfaqsuesit e diaspors shkencore shqiptare i dhan n prgjigjet e tyre. Nj nga arsyet kryesore sht se qllimi i tyre i vetm ishte t fitonin nj PhD nga nj universitet i njohur n nj vend t BE-s. Dritani, i cili po studion pr doktoratn e tij n nj nga universitetet m t mira t Britanis s Madhe, tha: Deri tani, un jam prpjekur ta shmang dilemn: Nse do t rri apo t kthehem. Por arsyeja kryesore, pr rastin tim, pr tu kthyer n Shqipri sht familja ime, prindrit e mi. Nuk dua ti l vetm.

    Shumica treguan se ata duan t kontribuojn n avancimin e arsimit dhe krkimit n vendin e tyre, pr t prmirsuar kujdesin shndetsor, zhvillimin socio-ekonomik, pr t luftuar korrupsionin dhe pr t ndihmuar integrimin europian. Disa t anketuar theksuan se donin t kontribuonin n zhvillimin e vendit t tyre, megjithse mundsit dhe kushtet e jetess, punsimi dhe mundsit e karriers profesionale n vendet ku jetojn ishin m t mdha.

    Ka nj pakic q dshirojn t kthehen. Pothuajse 58% e atyre q dshironin t ktheheshin, nuk duan ta bjn pr 5 vitet e ardhshme, pasi mendojn se situata ndrkoh n Shqipri mund t prmirsohet. Erlindi, nj lektor n neurologji n nj universitet amerikan, tha: Un kurr nuk kam dashur t kthehem n Shqipri. Jam i lumtur ktu; E dua punn time dhe jetn time ktu. Nuk mendoj se do t mund ta kisha kt pun dhe kt jet n Shqipri, madje as n Europn Perndimore. Kam ligjruar n shum vende q kam vizituar dhe mendoj se nuk ofrojn kushtet teknologjike si ktu n SHBA.



    Kushtet pr tu kthyer

    Kthimi i shqiptarve t kualifikuar nga diaspora shkencore mund t jet nj faktor shum i rndsishm pr zhvillimin socio-ekonomik t Shqipris n prgjithsi dhe n veanti t universiteteve dhe institucioneve krkimore. Studimet kan treguar se emigrantt kthehen n vendin e tyre, kur vlersojn pozitivisht kushtet shoqrore, ekonomike dhe politike, si dhe mundsit e karriers profesionale, mbrojtjen dhe cilsin e shrbimeve sociale, prmirsimin e mjedisit dhe infrastrukturs, sigurin dhe nj reform e thell e universiteteve dhe institucioneve krkimore, me nj investim m t lart n arsim dhe shkenc.

    Individt e anketuar nga diaspora shkencore shqiptare u pyetn rreth kushteve q duhej t ishin t vendosura n mnyr q ata t ktheheshin. Shumica e t anketuarve krkuan stabilitet m t madh ekonomik dhe politik (66%), ulje t nivelit t korrupsionit n shtpi (64%), siguri m t lart t pun (52%), prmirsimi i rendit publik (37.5%), prmirsimi i infrastrukturs dhe mjedisi i pastr (32%), dhe nj jet e pasur sociale dhe kulturore (23%).

    Sa i prket zhvillimit t arsimit dhe shkencs n Shqipri, t anketuarit dshironin t shihnin nj reform m t thell t universiteteve dhe institucioneve krkimore (52%), m shum investime n arsim dhe shkenc (49%) dhe nj ndryshim n mentalitetin (29.5% ). T anketuarit dshironin q kto institucione t menaxhohen nga individ t przgjedhur n merit, t cilt vlersojn dhe motivojn hulumtimin dhe msimdhnien. Megjithse paga sht nj element i rndsishm pr mirqenien e individit, ajo nuk u shfaq si elementi kryesor q prcakton kthimin e emigrantve. Pr shum t anketuar, ishte e kuptueshme q kushtet socio-ekonomike dhe infrastruktura e duhur krkimore nuk do t ishin n vend n periudhn afatshkurtr dhe afatmesme.

    Gjat viteve 2006-2011, nn Programin Brain Gain, rreth 62 doktorant u kthyen n Shqipri, por disa prej tyre kan emigruar srish. Leka, e cila jeton n Luksemburg, shkruan n pyetsor: Un jam kthyer dy her n Shqipri, pasi kam mbaruar masterin dhe doktoratn time dhe n t dyja rastet jam zhgnjyer shum dhe ndihem i detyruar t kthehem n Perndim. Prvoja globale tregon se kthimi i emigrantve me kualifikim t lart lidhet me zhvillimin e prgjithshm social dhe ekonomik t vendit dhe me zhvillimin e universiteteve dhe hulumtimeve atje. Kshtu qeveria e Kores s Jugut, n vitet 1970 dhe 1980, mori disa masa pr t inkurajuar shkenctart dhe inxhiniert e rinj t ktheheshin n atdhe, por pa rezultate t rndsishme. N vitet 1980, situata ndryshoi si rezultat i zgjerimit t shpejt dhe t qndrueshm ekonomik t vendit. Si rezultat, rreth dy t tretat e mbajtsve t nj doktorate amerikane u kthyen n vend. Kshtu, n vitin 1990, qeveria e Kores s Jugut anuloi subvencionet pr kthimin e emigrantve, sepse ata nuk po luajn ndonj rol t rndsishm n marrjen e vendimeve nse do t ktheheshin n atdhe.

    Prvoja globale tregon se kthimi i emigrantve me kualifikim t lart lidhet me zhvillimin e prgjithshm social dhe ekonomik t vendit dhe me zhvillimin e universiteteve dhe hulumtimeve atje. Kshtu, qeveria e Kores s Jugut, n vitet 1970 dhe 1980, mori disa masa pr t inkurajuar shkenctart dhe inxhiniert e rinj t ktheheshin n atdhe, por pa rezultate t rndsishme. N vitet 1980, situata ndryshoi si rezultat i zgjerimit t shpejt dhe t qndrueshm ekonomik t vendit. Si rezultat, rreth dy t tretat e mbajtsve t nj doktorate amerikane u kthyen n vend. Kshtu, n vitin 1990, qeveria e Kores s Jugut anuloi subvencionet pr kthimin e emigrantve, sepse ata nuk po luajn ndonj rol t rndsishm n marrjen e vendimeve nse do t ktheheshin n atdhe.

    Pengesat

    Intervistat treguan se bashkpunimi midis diaspors shkencore shqiptare dhe universiteteve dhe institucioneve shkencore n Shqipri, prballet me pengesa dhe vshtirsi. Studimi i PNUD thot se pengesat nuk lidhen vetm me aspektin financiar, por me interesat, mentalitetin dhe mediokritetin e disa udhheqsve n universitetet dhe institucionet shkencore t vendit. Drini, nj ish-profesor n nj universitet publik n Shqipri dhe aktualisht profesor n nj universitet amerikan, na tregoi pr prvojn e tij:

    Nja dy vjet m par, krkova pr Fulbright n Shqipri. Un jam nj qytetar amerikan dhe kam profesion q e ushtroj me koh t plot ktu n SHBA. Ndrsa krkesa ime u miratua nga SHBA, universiteti shqiptar nuk m shihte mua si amerikan t mjaftueshm. Un jam i sigurt se, nse nj Xhon apo Maria do t kishin aplikuar, edhe sikur t ishin thjesht profesor asistent, Universiteti Shqiptar do t kishte aprovuar aplikimin e tyre. Pr fat t keq, emri im sht Drini. Ju thash kt histori q t keni nj ide se si ne, diaspora, ndihemi kur prpiqemi t ndihmojm n Shqipri. Ne nuk jemi t mirpritur!.

    Kjo sht edhe prvoja e Anils, e cila ka fituar doktoraturn e saj n Angli dhe tani jeton dhe punon n nj vend tjetr t BE. Ajo tha: Un u largova nga Shqipria pr arsye familjare. Para se t largohesha, pyeta zyrtart e lart t fakultetit nse mund t vazhdoja t kontribuoj pr disa jav gjat vitit pr leksione pa pages. Un gjithashtu krkova t bhem pjes e hulumtimit, duke punuar vullnetarisht. Por un nuk pash asnj dshir dhe ata nuk ishin t hapur pr dik q ofrohej vullnetarisht.
    Zana, nj eksperte me prvoj e cila punon pr nj organizat ndrkombtare n BE, tha: Un dua t bashkpunoj, por nuk shoh t njjtn dshir dhe transparenc n ann tjetr. Kjo indiferenc dhe qndrime t tilla, sigurisht, shkaktojn zhgnjim n diasporn shkencore shqiptare dhe pengojn bashkpunimin.

    Diaspora e arsimuar, ja tre grupet e mdha

    Ekzistojn tri grupe t mdha n rrjedhn e rrjedhjes s trurit t Shqipris q kan kontribuar n krijimin dhe zgjerimin e diaspors shkencore shqiptare.

    Grupi i par prfshin, ndr t tjera, inxhinier, agronom, msues, gjeolog, ekonomist, mjek dhe artist, t cilt filluan t emigronin n vitet e para t tranzicionit post-socialist, t nxitur kryesisht nga faktor ekonomik t tilla si- papunsia, varfria, ashprsia e reformat n tranzicion apo pasigurit pas rnies s skemave financiare t piramidave t korruptuara n vitin 1997.
    Sipas INSTAT-it, midis dy regjistrimeve t 1989 dhe 2001, Shqipria humbi 2,3% t t diplomuarve t saj universitar, megjithse rreth 40,000 student t tjer prfunduan studimet e tyre universitare gjat ksaj periudh. Nj erozion i till i burimeve njerzore ka pasur pasoja sociale dhe ekonomike pr Shqiprin sidomos n prkeqsimin e shrbimeve.

    Ish-inxhiniert, ekonomistt, msuesit dhe artistt shpesh ishin t punsuar si pastrues, kujdestar fmijsh apo t moshuarish, apo pun t tjera t rndomta, pasi ata emigruan ilegalisht, duke mos u br prfitim as pr vendet pritse. Ky fenomen vazhdoi intensivisht gjat dekads s dyt t migracionit, ku ikn m s shumti femrat pr shkak t bashkimit familjar. Sipas t dhnave t OECD-s, emigrimi i shqiptarve t arsimuar terciar n vitin 2010 dhe 2011 sht rritur me 223% (256% pr femrat) krahasuar me vitin 2000 dhe 2001.

    Kjo form e emigrimit t trurit tani sht rritur prsri, me grupe t caktuara t profesionistve m t moshuar, inxhinierve, specialistve t IT-s, mjekve dhe infermierve duke e ln vendin, kryesisht pr Gjermanin. Pothuajse 30% e studentve q prfunduan studimet n t njjtin vit si un kan shkuar n Gjermani. do vit diplomohen rreth 180 doktor dhe n 3-4 vitet e fundit rreth 30% kan emigruar n Gjermani. Kjo, pr fat t keq sht, nj prqindje shum e lart, sepse ka pasur nj investim gjashtvjear pr kta mjek

    Grupi i dyt prbhet nga pedagog universitar, hulumtues dhe profesionist t tjer, kryesisht rreth 35 vje, t arsimuar apo t kualifikuar n vendet e BE-s ose n SHBA, t cilt kan emigruar ligjrisht, s bashku me familjet e tyre. Ky migrim arriti kulmin dy her, n 1991-1993 dhe 1997-2000, dhe m pas u fashit. Gjat periudhs 1990-2008 u gjet se 40.6% e stafit universitar dhe hulumtues kan emigruar, nj shifr shum m e lart se vendet e tjera n tranzicion, thot profesor Gdeshi, autor i studimit.
    N disa universitete dhe institucione krkimore, veanrisht n shkencat natyrore, inxhinieri, fizik dhe arte, prqindja ishte dukshm m e lart. Pr Universitetin Politeknik t Tirans, ikja e trurit vlersohet n 58.2%, nga Instituti i Fiziks Brthamore, rreth 76% dhe nga Akademia e Arteve, 60%. Migrimi i ksaj elite solli jo vetm humbjen e kapital njerzor, por gjithashtu dobsim t kapacitetit pr trajnimin e gjeneratave t mvonshme.

    Grupi i tret prbhet nga student shqiptar q studiojn jasht vendit, duke prfshir ata q, pas prfundimit t studimeve t tyre, qndrojn n vendin prits ose migrojn n nj tjetr. Statistikat e UNESCO-s tregojn se numri i studentve shqiptar n vendet e avancuara t OECD-s sht rritur. N vitin 1998, rreth 4,596 student shqiptar ishin aktivizuar n universitetet e ktyre vendeve, ndrsa n vitin 2005 kjo shifr arriti n 15,241 dhe n vitin 2016, 24,372 student q prfaqsonin rreth 17% t studentve t regjistruar n Shqipri, nga 13% n 1998. Shifra t tilla vendosin Shqiprin n krye t vendeve t Ballkanit Perndimor.
    Trimi mir me shok shum!!!!!!

  2. #2
    i/e regjistruar Maska e SERAFIM DILO
    Antarsuar
    06-01-2008
    Postime
    7,141
    Faleminderit
    434
    518 falenderime n 436 postime

    Pr: Doktorantt shqiptar npr bot: Kthehemi, por kemi kto kushte

    Kjo eshte nje nga ato tema a eshtje qe duhet ta mbante mberdhyer ne diskutim te gjithe shoqerine shqiptare sepse ikja "e inteligjences" eshte nje plage qe ndikon thellesisht ne menyren dhe ne kulturen e te jetuarit te perditshem. Duhet te ishte tema baze e politikes dhe mediumeve.

    Por kur e mendon ose kur e analizon "perset dhe pset",pse ikin mbase edhe mundet ti japesh pergjigje...ikin per kete a per ate arsye,por pse nuk behet as nje lloj mundimi,te pakten edhe si diskutim teorik a mediatik-politik,eshte e veshtire te gjesh nje pergjigje ose nje arsyetim llogjik....Ose arin ne kundershtim te llogjikes dhe arsyetimit;qe nuk behet asnje perpjekje per ikjen e inteligjences sepse ne ate vend nuk duhen njerezit e ditur a te shkolluar ndershmerisht....
    Lindin pyetjet; a duhet vertet nje mesues i mire ne ate vend ku shkolla meret me pagese qe ne fillore ? A duhet nje doktor i mire ku po ashtu ndikon korrupsioni,po ashtu edhe per nje gjykates te ditur kur dihet qe gjyqin e fiton ai qe paguan me shume e keshtu me radhe. Dhe mos flasim per administraten e shtetit,ku faktikisht nuk ka ndonje lloj diference se nje njeri ka studiuar ose eshte analfabet. Marim nje shembull te thjeshte; per nje audio-pergjim ne duhet ta dergojme analizen ne nje vend te huaj,qe duhet te jete nje gje elementare te besh nje analize zeri....Llogjika te thote qe nuk kemi laborator dhe specialist per keto analiza,por edhe sikur te kishim laboratoret dhe specialistet me te mire ne kete fushe....prap analizat e zerit do ti dergonim jashte...
    Dhe kjo eshte tmerr te arish ne konkluzionin qe nuk duhen as specialistet dhe as njerezit e shkolluar,sepse nuk ke se per far i do.....

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •