Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 6

Tema: Dita e Vers

  1. #1
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    29-11-2010
    Postime
    10,381

    Dita e Vers

    Historia e Dites se Vers nga Cermenika deri ne Elbasan

    Shqiperia.com

    Q n koht antike, tempulli i 14 Marsit, festa e Dits s Vers, ka qen n qytetin e Elbasanit. E quajtur ndryshe si dita e largimit t dimrit, kjo fest ka krijuar tashm traditn e saj jo vetm tek banort e qytetit t Elbasanit, por edhe n qytete t tjera t vendit, veanrisht n Tiran.

    Zanafilln, “Dita e Vers” e ka n faltoren Zana e ermeniks, e ndrtuar n rrethinat e qytetit t Elbasanit, e cila ishte perndesha e gjuetis, pyjeve dhe e t gjith natyrs. Sipas gojdhns, kjo zan dilte nga faltorja e vet ditn e 14 marsit. E trashguar brez pas brezi, kjo fest popullore sht nj dit, e cila sot identifikon edhe vet qytetin e Elbasanit, i njohur n Shqipri pr tradita t veanta kulturore. Por festa e vers, q kremtohet n qytetin e njohur ndryshe “qyteti n krthiz t Shqipris”, nuk sht vetm pr elbasanasit. Shum miq vijn nga t gjitha zonat e vendit pr t festuar ardhjen e vers, por edhe pr t shijuar gatimet karakteristike t ksaj zone, si ballokumet dhe revanin, t cilat n kt dit, sipas vendasve, “goditen” ndryshe nga hert e tjera, gjelin e detit, arrat apo palat e fikut, t cilat tradicionalisht iu dhurohen fmijve t vegjl, t cilt jan t part q bjn vizita mbarsie npr shtpit e t afrmve dhe t fqinjve.

    T part tregojn se nj nat para Dits s Vers, njerzit mblidheshin m shpejt n shtpit e tyre, pr t festuar s bashku me t afrmit epilogun e ksaj feste. Zgjimi bhej n t gdhir dhe t moshuarit, hert n mngjes, hapnin dern e shtpis pr bujari, merrnin shtamn pr ta mbushur me uj t freskt dhe sillnin n shtpi nj plis bari t gjelbruar, ndrkoh q t rinjt plehronin portokallet dhe ullinjt. Dreka e ksaj dite ishte nj rit plot humor dhe shijim pr t gjith elbasanasit, t cilt, zakonisht, e kalonin kt drek n natyr, ku organizoheshin lojra popullore. N Elbasan festohet edhe nata e vers, nata para ardhjes s saj, me mish, raki, gjel deti, ballokume, mblsira. N kt dit, elbasanllinjt urojn njri-tjetrin pr nj jet sa m t gjat dhe t lumtur.

    Ballokumet

    Pr t kuptuar ndryshimin midis kremtimit “alla-elbasane” t Dits s Vers, me at q bhet gjetk, npr Shqipri apo ndr shqiptar, mjafton t’u referohemi ballokumeve. N Elbasan prgatitjet pr ballokumet t bhen me koh. Dihet se ku do t merret mielli i misrit pr to, ku do t merret gjalpi, ku do t merret sheqeri. Dihet si do t rrihen, si do t shtrihen, si do t piqen. Me ’gradacion, me ’ritm kohor. T gjith e din, pr shembull, se ballokumet bhen me miell misri. Por pak e din se nj kg miell ballokumesh del (pas nj cikli sitjesh) nga 7-8 kg miell misri. Edhe sheqeri ndryshon (sht i imt), edhe gjalpi… Pra recetat pr ballakumet nuk funksionojn kudo. Un kam vrojtuar, madje prej shum vitesh, prgatitjen e ballokumeve t Elbasanit. Dhe mund t pohoj me bindje se edhe sikur gjithka materiale t jet njsoj (duke prfshir edhe profesionalizmin e atij q i prgatit), prsri ballokumet e Elbasanit ndryshojn. Ato kan gjithnj dika m shum. Sepse Elbasani fut nj “element” plus n recetn e ballokumeve. Kjo sht dashuria. Ballokumet e Elbasanit kan brenda shum, shum dashuri. Sikurse vet Dita e Vers n Elbasan sht nj dit e vrtet dashurie. Dashuri pr njeriun, pr natyrn, pr jetn. Le t prpiqemi q t’i afrohemi Elbasanit n dashurin q jep ai n Ditn e Vers. Sado vshtir q sht.

    Pse kur themi Dita e Vers mendja na shkon tek Elbasani

    Sepse gjat shekujve Dita e Vers erdhi duke u zbehur. Aq sa diku ajo u harrua krejtsisht e nuk kremtohej m. Ndrsa n Elbasan ajo nuk u zbeh kurr. Nse Dita e Vers erdhi deri n ditt tona merita i takon kryesisht Elbasanit. Tani ajo sht zyrtarisht nj fest kombtare. Por ndryshe sht t festosh e ndryshe sht t bsh nj pushim zyrtar. Madje ndryshe sht t festosh, ndryshe t ndjesh me t vrtet. Elbasani, pra ende shum ndryshe nga pjesa tjetr e Shqipris, sht vendi ku Dita e Vers ndjehet dhe prjetohet n kuptimin m t plot t fjals.

    N ’mas Dita e Vers sht nj fest e mirfillt (mbar)shqiptare?

    T paktn n at mas q ajo (referuar prof. Kristo Frashrit), ka qen pjes prbrse e identitetit ton etnik. Edhe nse n disa vise ajo filloi t venitej, prsri duhet t rigjallrohet dhe t kthehet n nj fest mbarshqiptare, mbasi sht m tradicionale se t kremtet fetare. Dita e Vers, ashtu sikurse edhe Viti i Ri, sht fest e t gjith shqiptarve, pa dallim krahine, ideje, bindjesh, prkatsish, apo besimi fetar.

    Dita e Vers sipas Kristo Frashrit

    Dita e Vers ka qen e lidhur me ditn e par t marsit. N antikitet marsi ishte muaj i par i vitit. Kjo sipas kalendarit Julian. Si dihet, n Evropn Perndimore, kalendari Julian u zbatua derisa n vend t tij u vendos kalendari Gregorian. Por n gjuhn e sotme shqipe ruhen ende gjurm t kalendarit Julian. Duhet q viti kalendarik t filloj me marsin q muaji i shtat t jet shtatori, i teti tetori, i nnti nntori dhe i dhjeti dhjetori. T till kan mbetur emrat e tyre edhe pse, nga 15 tetori i vitit 1582, koh n t ciln hyri n fuqi reforma gregoriane, ata jan respektivisht, muajt e nnt, i dhjet, i njmbdhjet dhe i dymbdhjet. Por, si argumenton akademiku i mirnjohur, prof. Kristo Frashri, kalendari i vjetr i shqiptarve sht edhe m i hershm se kalendari Julian, i cili u shpall nga Jul Qezari, n vitin 46 para lindjes s Krishtit. Dhe gjithnj dita e par e marsit shnonte, sikurse edhe sot, fillimin e stins s pranvers. Ishte koha kur stint ishin m t dallueshme nga njra-tjetra se n kohn e sotme (ngrohja globale nuk kishte filluar ende). Njerzit mezi prisnin q t dilnin nga dimri, t shkrinte bora, t gjelbrohej natyra, t elnin lulet, t blegrinin qengjat, t loznin fmijt fushave e kodrave, t gzonin t gjith.

    Faik Konica: ’sht Dita e Vers?

    Botuar m 1911

    Miqve, shokve t Lidhjes Shqiptare “Verore”, u drgoj kujtime miqsie, urime t zemrs, pr Ditn e Vers q na afrohet. S’e festuam dot sivjet kt dit t bukur: po n mos e festuam me trup, do ta festojm me zemr.

    ’sht Dita e Vers? sht dita n t ciln shtrgjyshrit t’an, kur s’kish lindur edhe krishtrimi, kremtojin bashk me Romant dhe me Grekt e Vjetr, perndit’ e luleve, t shelgjeve, t krojeve. Kur krin dimri, kur qaset Vera buzqeshur e holl dhe e gjat si n piktyr t Botticelli, zemra e njeriut garkohet nga nj bar, shijon nj qetsi, nj lumtsi t’mbl. N kt gzim, strgjyshrit t’an ndiejin nj detyr t’u falen perndive q sillnin kto mirsira. Dhe ashtu leu festa hiroshe q quajm Dit’ e Vers.


    https://www.shqiperia.com/Historia-e...-Elbasan.15324
    Ndryshuar pr her t fundit nga sirena_adria : 14-03-2018 m 08:10

  2. #2
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    29-11-2010
    Postime
    10,381

    Pr: Dita e Vers

    far kuptimi ka verorja, simboli i hyrjes s pranvers

    (Gjithka q nuk dinit pr t)


    Q n lashtsi, Dita e Vers shoqrohej me zjarre (zakonisht dllinjash) mbrmjeve, n mes t fshatit, t cilt i kaprcenin burrat e djemt, si pr t’i ln lamtumirn dimrit.

    Dita e Vers ishte dita e verojkave (ose veroreve). Nse i referohemi “Fjalorit t Gjuhs s Sotme Shqipe” (viti 1980, faqe 2135), verojka ishte nj lloj byzylyku i prgatitur me fije t kuqe e t bardha q ua lidhnin fmijve n duar apo n qaf n Ditn e Vers (verojka, verore, nga ver).

    Por, si shkruan Konica, me verore rrethoheshin edhe degt e thanave, dllinjave, dafinave apo shelgjeve t nderura. N shum raste n Ditn e Vers thureshin kurora dhe i varnin n portat e shtpis, pr t sjell fat. Kjo sht br, deri von, edhe n Tiran. Rezulton se Dita e Vers sht kremtuar n mbar viset shqiptare.

    Megjithat, kremtimet kan pasur nuanca t ndryshme pr krahina t ndryshme. Etnologu i mirnjohur Bernardin Palaj, njohs i thell i trashgimis kulturore sidomos t malsis s Veriut, ka shkruar q n fillim t viteve ’20 t shekullit t kaluar, pr mnyrn se si festohej atje Dita e Vers. Dita e Vers sht festuar shum koh para se institucionet klerikale e, m pas, ato shtetrore t fillonin t administronin festat popullore. Si fest pagane, ajo sht kremtuar q n lashtsi.

    Por pervec ketyreve ka edhe disa kuptime te tjera verorja:

    Sipas tradites thuhet: Se ne momentin qe e vendos veroren, duhet te mendohet nje deshire. Dhe kur kjo verore te merret nga dallendyshja dhe te vihet ne fole, do ju realizohet deshira.
    Nje tjeter tradite thote: Vajzat e reja qe e mbajne veroren, dhe dallendyshet i marrin per fole. Do te martohen brenda vitit. Keshtu qe kur shihnin se verorja nuk ishte, ja nisnin me pergatitjen e pajes.

    Nderkohe qe te tjere mendojne : Verorja, nuk te lejon qe dielli i pranveres te te nxije ne fytyre. Thuhet qe ata se vinin verore edhe nese rrinin ne diell nuk do te nxiheshin ne fytyre.
    Tradita e verores. Perit qe lidhet ne dore ne mengjesin e 14 Marsit.

    Keto jane disa supozime se cfare ndodh nese e vendos veroren. Eshte dicka e lezetshme per aq kohe sa tradita thote se duhet te vihet. Nese besoni ne njeren prej ketyre traditave urojme qe ajo qe besoni me shume te permbushet. Ndaj mos pertoni ta keni edhe ju ne dore nje verore sot.


    http://www.kohajone.com/2018/03/14/c...-dinit-per-te/

  3. #3
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    29-11-2010
    Postime
    10,381

    Pr: Dita e Vers

    Verorja, tashm pjes e Trashgimis UNESCO

    Entela Binjaku - GSH, Mars 2018

    Ardhja e pranvers n kultura t ndryshme lidhet me nj sr ritualesh. Edhe n Shqipri n 1 mars shum prej fmijve, vajzave dhe grave por edhe meshkujve vendosin n dor nj lidhse dyngjyrshe bardh e kuq. Ka prej tyre q e vendosin n datn 1 dhe e heqin n datn 14 si ka t tjer q e vendosin n 14 dhe e heqin “kur shohin dallndyshen e par”. Por pakkush e di n Shqipri se ajo verore dyngjyrshe sht tashm pjes e trashgimis kulturore botrore nn kujdesin e UNESCO-s.

    Disa dit m par n nj takim n ambasad me Shklqesin e Tij z. Mircea Perpelea, ambasadorin e Rumanis n vendin ton, msova se prej pak kohsh kjo verore ishte br pjes e trashgimis botrore. N 6 dhjetorin e vitit q kaloi pas nj vendimi t marr n mbledhjen e Komitetit Ndrqeveritar pr Shptimin e Trashgimis Kulturore Jomateriale n Jeju, t Kores s Jugut, verorja u pranua n listn e trashgimis jomateriale t njerzimit. Adrian Cioroanu, i drguari i prhershm i Rumanis n UNESCO n datn 6 dhjetor n faqen e tij n fb. cituar nga News.ro shkruante: “Verorja u pranua n listn e przgjedhur t trashgimis jomateriale UNESCO! Dosja u depozitua nga Rumania bashk me tri shtete t tjera: Bullgaria, Maqedonia dhe Republika e Moldavis – n t cilat kjo tradit e pranvers ekziston me disa ndryshime n form, por q ka t njjtn frym t festimit t rilindjes s natyrs”.

    Mediat vendase njoftonin se t njjtin lajm e ndau edhe Ionut Vulpescu, nga Ministria e Kulturs dhe Identitetit Kombtar: “N pranver, n 1 mars mbajtm nj konferenc pr shtyp ku folm pr fazn n t ciln ndodhej kjo dosje. Dy jav m von gjendesha n Paris krah ministres s kulturs s Republiks s Moldavis Monica Babuc, ku n kuadr t nj aktiviteti t organizuar nga Ambasada e Rumanis paraqitm bashk kt dosje prpara Michael Worbs, q sht Presidenti i Kshillit Ekzekutiv t UNESCO-s dhe prpara antarve t trupit diplomatik t akredituar n Paris. Jemi t gzuar dhe t knaqur se prpjekjet tona patn efekt”. Ndrkoh Ministrja e Kulturs e Republiks s Moldavis, Monica Babuc lidhur me kt lajm shkroi n rrjetin social: “Faleminderit dhjetor! Ke qen bujar me ne n vitin 2016 kur e gjetm qilimin n listn UNESCO dhe ja sot – veroren!”.

    Sipas studimeve etnologjike, verorja sht ngushtsisht e lidhur me traditat e Vitit t Ri festuar n t kaluarn n muajin mars, si nj form primitive e Vitit Agrar i lidhur me ciklet vegjetative dhe astronomike. Verorja njihet nga etnologt n fillimin e shekullit XX si ritual i nj marsit, i pranishm jo vetm tek rumunt, por edhe tek shqiptart dhe bullgart n Ballkan. Fshatart e ruanin zakonin n do fillim pranvere si shenj mbrojtjeje kundr smundjeve dhe fatkeqsive. Verorja sht nj objekt i vogl zbukurues q prbhet nga mpleksja mes nj peri t bardh dhe t kuq q mbahet nga grat dhe vajzat prgjat gjith muajit mars, si simbol i ardhjes s pranvers.

    Por cila sht domethnia e ksaj veroreje ?

    Verorja sht festa tradicionale e fillimit t pranvers, n 1 mars. Fillimet e saj thuhet se vijn nga Roma e vjetr sepse Viti i Ri festohej pikrisht n datn 1 mars (Martius), q ishte muaji i perndis s lufts Mars. N ngjyrat e verores ruhet dualiteti i simboleve: bardh dhe kuq, pra paqe dhe luft (kjo do t mund t simbolizonte madje edhe dimrin dhe pranvern). N ditt tona jan burrat q ju dhurojn femrave kt objekt, fatndjells, t quajtur verore q sht nj bizhuteri apo nj dekorues i vogl, nj lule, nj kafshz apo nj zemr, e lidhur me nj pe t kuq dhe t bardh.

    Femrat e mbajn n bluz q at dit e deri dy jav m pas. Ato mund t’ja dhurojn nje femre tjetr dhe vetm me raste t rralla, burrave. Megjithat dhurimi qoft edhe i nj objekti t vogl t lidhur bashk me kt lidhse bardh e kuq, sht nj zakon i vjetr q i sht paracaktuar si grave dhe vajzave ashtu edhe burrave. Besohej se ai q mbante kt lidhse bardh e kuq do t ishte i fort dhe i shndetshm pr gjith vitin q vjen. N disa pjes t Rumanis si: Moldavi apo Bukovin, simboli i pranvers sht nj medalje e art apo e argjent q mbahet rreth qafs. Edhe bullgart kan thuajse t njjtn tradit identike me 1 marsin e qujatur Martenica. Origjina e tradits daton nga koht e dakve, strgjyshrit e rumunve.

    M par quhej “dachia dragobete” dhe nnkuptonte fundin e dimrit. N Moldavi zakoni sht q jan vajzat ato q ju dhurojn djemve verore. Bashk me veroren shpesh dhurohen edhe lule q jan t ksaj stine, zakonisht zymbyla. Arkeologt kan zbuluar objekte me nj vjetrsi prej mijra vjetsh q mund t konsiderohen si verore. Ato kan formn e gurve t vegjl t ngjyrosur n bardh e kuq q mbaheshin si varse n qaf.

    T dyja ngjyrat jan t hapura ndaj interpretimeve: e kuqja mund t kuptohet si gjallria e gruas ndrsa e bardha si mnuria e burrit. Pra kjo lidhse e verores shpreh ndrthurjen e pandar t ktyre dy parimeve. Domethnia e perit t bardh dhe t kuq q ndrthuren n nj lidhse ku edhe varet nj objekt, ka nj kuptim t lidhur edhe me disa legjenda.

    Origjinat e festimit t verores nuk njihen saktsisht, por vlersohet se jan shfaqur n kohn e perandoris romane, kur Viti i Ri festohej n ditn e par t Pranvers n muajin e Marsit. Ai nuk ishte vetm perndia e lufts por edhe i pjelloris dhe e vegjetacionit. Ky dualitet sht ruajtur edhe n ngjyrat e verores ku e bardha nnkupton paqen dhe e kuqja –luftn. Viti i Ri festohej n 1 mars deri n fillimin e shekullit XVIII.

    T prmendur pr her t par e gjejm nga Iordache Golescu, ndrsa folkloristi Simion Florea Marian shkruan n librin “Festat tek rumunt” se: n Moldavi, Muntenia, Dobroxhea dhe n disa pjes t Bukovins ekzistonte zakoni q prindrit t’u lidhnin n 1 mars fmijve nj monedh argjendi apo ari n gush apo n dor. Monedha e lidhur me nj lidhse t kuqe, ose prej dy fijesh t grshetuara t mndafshta t kuqe dhe t bardh, quhet verore. Verorja ju vihej n dor apo n qaf fmijve q t’u sillte fat gjat vitit, t ishin t pastr dhe t shndetshm. N disa zona fmijt e mbanin 12 dit n qaf dhe pastaj e lidhnin t dega e nj peme t re. Nse n at vit pems i shkonte mbar, kjo nnkuptonte se edhe fmijs do t’i ecte mir n jet. N disa raste lidhsja vendosej tek ndonje pem q ishte n lulzim duke dhn kuptimin se edhe fmija do t jet i bardh dhe i pastr si lulet e ktyre pemve.

    Folkoristi Simion Florea Marian shkruante se kush dshironte q verorja t kishte efektin e dshiruar duhej ta mbante me dinjitet. Aktualisht verorja mbahet gjith muajit mars dhe m tej lidhet te nj pem frutore. Besohet se kshtu ajo ju sjell mbarsi familjeve. Thuhet se nse dikush shpreh nj dshir kur e hedh kt verore mbi nj pem, ajo dshir i plotsohet. N fillim t muajit prill, n nj pjes t madhe t fshatrave t Rumanis dhe Moldavis pemt jan t zbukuruara me verore. N Transilvani veroret vendosen te dera, te dritarja, t brirt e kafshve shtpiake, sepse kshtu besohet se ato trembin t keqen. Veroja sht nj tradit n Rumani, n Republikn e Moldavis dhe territoret fqinj t populluara nga rumunt dhe arumunt. Tradita t ngjashme i gjen edhe n Shqipri, Maqedoni dhe Bullgari.

    N ditt tona vlera e nj veroreje jepet si nj krijim artistik. Objekti i lidhses kuq e bardh mund t bhet nga do gj dhe mund t marr kuptime t ndryshme. Verorja m e vjetr e zbuluar n Rumani sht 137 vjet. Verorja m e vjetr n Rumani daton n vitin 1879 dhe ka formn e nj zemre argjendi. Midis veroreve t koleksionit gjendet edhe nj tjetr q daton n vitin 1898 q ka formn e nj dallndysheje q fluturon. Ky objekt ishte pjes e nj koleksioni dhe para 5 vitesh u vlersua me 300 lei.
    “Kto objekte jan shum t rralla, duhet t’i krkosh vite t tra. Dallndyshja n fluturim sht e vetme. Nuk e di kujt e kujt ka qen dhe as nuk kam ndrmend t thur ndonj histori fanastike pr t. Un e kam nga nj koleksionist” ka thn Iustin Zegrea q sht nj koleksionist antikuaresh nga Bukureshti. N 1 mars rumunt festonin triumfin e pranvers mbi dimrin, me nj objekt q ishte nj lidhse bardh e kuq q ishte simbol i rilindjes s natyrs dhe i ringjalljes s natyrs. Gjat kohs geto-dake viti i ri niste n 1 mars. Pra marsi ishte muaji i par i vitit, kalendari popullor i geto-dakve kishte dy stin: ver dhe dimr. Verorja ishte si nj lloj talismani q kishte pr qllim t sillte fat, i ofruar bashk me urimet pr mirsi, shndet, dashuri dhe gzime. Lidhsja me dy ngjyra kishte dhe kuptimin e unitetit t t kundrtave: vera-dimri, ngroht-ftoht, pjellori-sterilitet, drit-errsir.
    Lidhsja ose lidhej n dor, ose vendosej n gjoks. Ajo vendosej n 1 mars deri sa shfaqeshin shenjat e ardhjes s pranvers: dgjohej ndonj zog duke knduar, lulzonin qershit, vinin dallndyshet. Ather lidhsja lidhej ose pas nj trndafili ose tek ndonj pem n lulzim, q t sjell fat ose hidhej n at drejtim nga ku vinin zogjt udhtar duke pshpritur: “Merrmi t ligat dhe jepm bardhsi!”. Duke u kthyer n vendin ton, kjo tradit gjendet tek t krishtert t cilt e vendosin n datn 1 mars ndrsa t tjer, edhe pr mosnjohje t tradits, por edhe sepse veprojn sipas kalendarit “alla turka”, e vendosin n datn 14 mars.

    Tek arumunt n Shqipri kjo sht festa m e madhe q ka pranvera. Shum fmij e presin me gzim dhe bhen gati pr ta vendosur veroren q nj nat m par. Kjo fest esht prcjell brez pas brezi dhe gzimi pr t shprehet hapur dhe lirshm. Kjo duket edhe n mnyrn sesi e vendosin veroren dukshm, pra duke mos e mbuluar me veshje. Nj veori e ktij rituali tek arumunt n Shqipri lidhet me vendosjen e m shum se nj veroreje dhe jo vetm n dor, por edhe n qaf apo n kyet e kmbve. 1 marsi n traditn e arumunve n Shqipri, ndoshta edhe si nj vijimsi lidhjeje me Rumanin, shoqrohet edhe me vendosjen e luleve t sapoelura n dritare, tek dera e shtpis n mngjesin e ksaj date, n mnyr q gjithkush zgjohet, t ndjej ardhjen e pranvers.


    http://www.gsh.al/2018/03/01/verorja...gimise-unesco/
    Ndryshuar pr her t fundit nga sirena_adria : 14-03-2018 m 10:20

  4. #4
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    20-05-2008
    Vendndodhja
    Oslo, Norway
    Postime
    758

    Pr: Dita e Vers

    keni harruar BALONAT dhe KARNAVALET,,,,,,,,,,,,plus qe kjo dite eshte edhe fillimi i agjerimit 40 ditor (deri ne pashke) per kristianet ,ndaj quhet edhe DITA E PASTER

    pra,,,,,,,lereni perrallat me lashtesi e me zana Kurveleshi,,,kjo nuk asht gja tjeter vecse nje feste kriptokristiane e kamufluar gjate sundimit osman

    Zana e Cermenikes ,,,,,,,,,,perendesha e gjuetise DIANA ,,,,,,,,lol,,,,,cfare nuk ndigjon ketu

  5. #5
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    29-11-2010
    Postime
    10,381

    Pr: Dita e Vers

    TRASHGIMIA PELLAZGO-ILIRE

    Dita e Vers, fest e t parve tan

    Me kalendarin Julian, m 1 Mars dhe m 14, sipas atij Gregorian…

    Dita e Vers – kjo fest pagane, ka ritualin e saj, trashguar brez pas brezi e ndoshta, pr 24 shekuj me radh. N antikitet dedikimet i kushtohen perndis Diane, sot ato praktikohen pr nj jete me te mire te mbushur me gzim, dashuri dhe begati.

    Faik Konica, shkrimtari fin, arriti t shpjegoj shpirtin e Dits s Vers, duke e prkufizuar: “Dita e Vers sht dita ne te ciln strgjyshrit tan, kur skish lindur Krishterimi, kremtonin bashke me romaket ( ilirt ) dhe Pellazget e vjetr perndite e luleve, te shelgjeve. Kur shkrin dimri, kur qaset vera e buzqeshur, e holle dhe e gjate si ne pikture te Boticelit, zemra e njeriut shkarkohet nga nj barre, shijon nj qetsi, nj lumturi te mbl. N kt gzim strgjyshrit tan ndjenin nj detyre, tu faleshin perndive qe sillnin kto miresira. Dhe ashtu leu festa hiroshe qe e quajn Dita e Vers…” Sipas shkrimtarit, kjo sht nj feste e vjetr e racs son. “Nuk i bjn dem njeriu, sjellin gzim te kulluar ne shtepi. Ne nj vend ku jeta e te vegjlve sht aq e trishtuar, djelmuria dhe vajzat kane nj rast te rralle pr t’u dfryer. Pr me te mdhenjt, Dita e Vers ka nj shije poetike, te holle e te rralle…”, shkruan Konica.

    Dita e Vers fest e t gjith ilirve autoktone. Vetem pellazget-ilire e kishin kultin e diellit, si feste qendrore e kultit te diellit (DITA E DIELLIT) sht nj fest e lasht pellazge-ilire te te parve tane. Kjo dit shnon rigjallrimin e natyrs dhe ngazllimin e shpirtit njerzor. Ajo sht fest ilire e trashguar nga te paret pellazge ilire, n veanti nga qytetart (qendrat e mdha t banuara) dhe festohet m 14 mars.

    Pse dita quhet Dita e Vers, kur n fakt, festivali sht pranveror?

    Kjo ndodh sepse n kalendarin diellor pellazgo-ilir ka vetm dy stin, Ver dhe Dimr dhe nisin me barasnett (ekuinokset) n mars e shtator, pr t mbrritur mesin, me solsticet n qershor e dhjetor, ather kur festohet prkatsisht mesvera dhe mesdimri. Ndoshta pr kt arsye, kjo fest i ka rezistuar shekujve, pr t ardhur nga lashtsia pellazgo-ilire deri n ditt tona.

    M 13 mars njerzit marrin nj tuf t vogl bari t njom bashk me rrnjt dhe dheun, q ta ken n mngjesin e dats 14 mars n shtpi. Ky zakon i lasht ruhet dhe festohet jo vetm n Elbasan, por edhe n Dibr, Strug e Presp, etj.

    Dita e Vers ishte dita e fillimit t vitit sipas kalendarit shum t lasht t shqiptarve, pra nj dit q kremtohej shum shekuj para . Ajo ishte nj fest mbarshqiptare, q kremtohej kudo ne trojet pellazge-ilire ’sht Dita e Vers?

    Dita e Vers brenda ksaj jave q mbahet n form festivali n gjith trojet. Ne qytetin e Shkodrs festonte.nga ana praktike duke marr parasysh ditn m t qndrueshme me diell brenda ksaj jave dhe dalin per lumturine qe jepin rrezet e tij.diellit
    14 marsi ka qen gjithnj dit me diell dhe e ngroht dhe njerzit dalin per te diellin natyren ndrsa ditt e mpasme shpesh jan me re dhe madje dhe shi.(pra ka nje lidhje te lashte pellazge-ilire)qe vazhdon dhe sot.pellazget ilire ishin shume te lidhur me natyren.

    Disa zakone kan humbur gjat rrugs e t tjera jan shtuar, por thelbi i ksaj feste eshte po ajo . Pregatitjet nisin qe ne darke dhe mngjesi duhet t gjej do gj gati, , ballokumet me form e ngjyre dielli domethnse DIELLIN PERENDI PELLAZGE-ILIRE , lulet dhe plisin n pragun e shtpis dhe veroren n dorn e gjithsecilit. Dita Veres sht nj fest kombtare shqiptare. Ajo festohet m 14 mars do vit n Shqipri Kjo feste sjell n shtpi violets aromatike egr, karakafte (Hermodactylus tuberus) dhe blades t gjelbr me bar, duke lajmruar ardhjen e stins s ngroht.. Dreka konsumuhet n piknik n natyr tingujt e mbl t muziks tradicionale. Vajzat jan t veshur rrath t bardh dhe t kuqe teli kurora lule koke etj endur, t quajtur ‘verore’ Dita e Vers tradicionalisht festohet n formn e nj pikniku n natyr, ku njerzia i gzohet stins s ngroht dhe lulzimit, por padyshim, jan fmijt ata q shijojn do gj duke ln pas dimrin e ftoht pr t vrapuar lndinave me lule.

    M 13 mars njerzit marrin nj tuf t vogl bari t njom bashk me rrnjt dhe dheun, q ta ken n mngjesin e dats 14 mars n shtpi. Ky zakon i lasht ruhet dhe festohet jo vetm n Elbasan por edhe ne vendet e tjera. Dita e Vers ishte dita e fillimit t vitit sipas kalendarit shum t lasht t shqiptarve, pra nj dit q kremtohej shum shekuj para se t lindte krishterimi. Ajo kremtohej me 1 mars t kalendarit Julian, ditn e par t vitit t ri (sipas kalendarit Gregorian, “14 mars”). Ajo ishte nj fest mbarshqiptare, q kremtohej si n Veri edhe n Jug, por me nuanca t ndryshme, sipas krahinave.

    Si dshmi po sjellin ktu dy prshkrime t kuptimit dhe kremtimit t “Dits s Vers” njra pr krahinat jugore, tjetra pr malsit veriore. Jan prshkrime t botuara n kohn kur n Shqipri nuk kishte parti politike, madje n kohn kur as institucionet klerikale nuk futnin hundt n kremtime t ashtuquajtura pagane.

    Ndrsa Naimi Frashri i kndoi po kaq bukur, rilindjes dhe madhshtis

    Sot sht nj dit’ e rez, q prsritet moti,
    lint vera, lint ngrohsija, lindi vet Zoti.
    sht nj dit’ e bekuar, q rrjedh qiejshit bukurija,
    del n shesht Zot’ i vrtet,rrfen fytyrn e tija…

    Ngjallen t vdekurit gjith mal’ e fusha gjelbrojn,
    Qielli qesh,dheu gzohet dhe lulet lulzojn.
    Thon dimri na prishi, por s’na humbi dot pr jet,
    Erdhi kjo dit’ e na gjeti, nuk e la dhe n t shkret.

    Qielli sht ndrituar edhe br fytyr-fytyr,
    Veshur n bar e n lule edhe n gjethe, e n flet,
    Bukuri’ e Perndis ka dal’ e duket n jet.
    Ujrat po burojn dhe ven duke knduar,

    S’shoh gjsendi t prulur, gjith jan lar’ ndruar.
    Shqerrat po blegrijn edhe mmat krkojn,
    Zoqt nr gjethe lvrijn dhe kndojn’ e fluturojn.
    Gjith ’jan, ngjallen elen, prsriten,zbukurohen,

    Duhen, qeshin, rrojn, preken edhe kndojn’ e gzohen,
    ’faqet drita, del Zoti, vjen e vrteta,
    Mbleron dheut mblsira dh rojit posi bleta.
    N kt gosti t Zotit gjith bota jan ftuar,

    T bhen nj shpirt, nj trup e t jen t pajtuar.
    sht dit’ e dashuris, dit e vllazris,
    Dit’ e mbar e gzimit, dit’ e bardh’ e miqsis.
    O njeri, pasksaj kurr fjal t lig mos thuash,

    Po prshndosh gjith ’jan, thuaju: gzuash, gzuash!


    https://konica.al/2021/03/376413/

  6. #6
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    10-03-2021
    Postime
    39
    Postimet n Bllog
    1

    Pr: Dita e Vers

    M gjith kto materiale ,po m frymzoni t shkruaj nj prrall tjetr.

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •