Close
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 2 prej 2
  1. #1
    Moderator Maska e Lazo
    Antarsuar
    04-01-2011
    Postime
    1,187
    Faleminderit
    153
    106 falenderime n 94 postime

    N krkim t unit

    Kush jam un? Dhe kush jan t tjert? A do t provojn at q provoj un, apo jo? Kur nj fmij bn kto pyetje (zakonisht i bjm t gjith kur jemi t vegjl, ndonse m von i harrojm), i bie t ndeshet me nj mekanizm shum t rndsishm, themelor pr mbijetesn e tij n bot: strukturimin e identitetit.
    Emri:  Screen-Shot-2015-05-10-at-22.07.06.jpg

Shikime: 288

Madhsia:  55.3 KB
    Identiteti sht ai q na lejon t dallohemi nga t tjert, thot Accursio Gennaro, profesor i Psikologjis s Personalitetit n Universitetin La Sapienza n Rom. Esht pjesa m vitale dhe solide q ne kemi, ku bashkrrjedhin nevojat dhe pritshmrit tona, sht gjithka q na lejon t zhvillojm mnyrn ton t t qnit, unicitetin ton. Identiteti sht i prbr nga shum komponent q, nse duam t thjeshtsojm, mund ti ndajm n tre tipologji: ka nj identitet fizik (trupi im, fytyra ime, pamja ime), nj identitet social (far pune bj dhe far shkolle mbaroj, familja prej nga vij, shteti dhe qyteti q i prkas, por edhe niveli im kulturor dhe kredoja ime fetare), dhe nj identitet psikologjik (karakteri im, personaliteti im). T gjith mund t modifikohen me kalimin e kohs: ngjarjet e jets, mendimet, arsimimi na transformojn n mnyr t vazhdueshme. Nj transformim q ka edhe nj t ngjashmin e tij biologjik: do eksperienc prodhon lidhje t reja cerebrale, t cilat plazmojn personalitetin dhe prcaktojn sjelljet e ardhshme t secilit prej nesh.

    Ekziston megjithat dika nn q t gjith ne e perceptojm si solide dhe koherente, e dalluar mir nga t tjert dhe me kufij t prcaktuar qart. Esht pika jon konstante e referimit, q na lejon t formulojm mendime, t riorganizojm prvojat dhe emocionet, t veprojm me vetdije. Dhe t pohojm: un jam dika ndryshe nga t tjert. Mund t arrij t identifikohem me t ngjashmit e mi, mund t arrij t afrohem me ta deri n at pik sa t provoj edhe emocionet e tyre, duke qar dhe gzuar bashk me ta, por identiteti im mbetet i shquar qart, dhe n asnj moment nuk mendoj t jem t tjert.

    Hapin e par pr t qen vetvetja e kemi br n vitet e par t jets, duke msuar t njohim trupin ton. Fal feedbac-kut ndjesor q vjen nga lkura, nga organet e brendshm dhe nga artikulimi jemi br t vetdijshm pr ndjesi fizike si dhimbja, temperatura, gjendja e keqe, mirqenia e organizmit ton, prvese pr pozicionin e trupit ton n hapsir.

    Hapi tjetr ka qen identiteti mendor. Si gj e par, kemi msuar t njohim veten n pasqyr (zakonisht n moshn nj e gjysm). N moshn 2 vjecare ishim n gjendje tashm t flisnim n vet t par, dhe tre vje mundeshim t prshkruanim far ndjenim. Por deri n at mosh, n botn ton ekzistonim vetm ne. Dhe n fakt, vetm n moshn 4 vjec kemi kuptuar pr her t par q ekzistojn t tjert, entitete si ne por me gjendje emotive dhe mendime t tyret, t ndryshm nga tant.

    Momenti kur fmija mson q un jam un, por nuk jam ti, dhe ti je ti, por nuk je un, sht nj moment ky pr zhvillimin e identitetit. Dhe sht nj moment shum delikat, shton Gennaro. Fmija, q me prindrit ishte nj gj e vetme, fillon t ndahet dhe diferencohet, me objektivin pr t arritur nj autonomi dhe pavarsi t tijn. Do tia dal mban me kalimin e viteve, prmes prvojave t prditshme, emocioneve, konflikteve. Por mbi t gjitha prmes marrdhnieve me t tjert.

    N fakt, identiteti strukturohet dhe konsolidohet me kontaktin njerzor, n fillim me prindrit dhe m pas me bashkmoshatart, shokt e shkolls dhe shokt e lojs. N kt faz sht e rndsishme q fmija t shfrytzoj realitetin e jashtm: n marrdhniet me t tjert e domethn me botn duhet t ndihet i lir t ndrveproj, t luaj, t ndryshoj gjrat, shpjegon Gennaro. Nse nuk ia del mban, nse mbetet nj spektator pasiv, do t zhvilloj nj identitet t dobt. Madje mund ta perceptoj botn e jashtme si t dmshme dhe kanosse: n rastin m t mir do t zhvilloj nj personalitet shum introvers, n rastin m t keq nj trishtim deprtues.

    Kjo gj vlen kur rritet dhe hyn n adoleshenc, nj mosh edhe m delikate, n t ciln identiteti prforcohet, por n t njjtn koh vihet para provs. N fakt, n kta vite, zhvillimi i ndjesis s unit mund t psoj goditje deri frenuese, pr shkak t t gjith streseve t cilve u nnshtrohet nj i ri: prvese ka t bj me ndryshimet fiziologjik t pubertetit (mjekrra q rritet, zri q trashet, apo n rastine vajzave gjoksi q rritet) q e detyrojn t vr vazhdimisht n diskutin pamjen e vet trupore, adoleshenti ndihet i goditur nga t gjith ant. Nga njra an jan prindrit, q e shohin n nj mnyr t caktuar dhe q kan pritshmrit e tyre, nga ana tjetr sht mnyra si e sheh bota e jashtme: miqt, profesort, por edhe shoqria, vren psikologu. T dy kta perceptime mund t hyjn n konflikt me imazhin q vet i riu apo e reja ka pr vetveten, sigurisht ende n embrion, por q gjithsesi pikrisht n kt faz t jets mund t zhvillohet lirisht. Aspak e leht.

    Domethn, pr zhvillimin e identitetit, adoleshenca sht mosha m e vshtir. Aq m shum n koht e sotme, kur kultura kolektive vrtitet prreth vlerave narciziste si suksesi televiziv dhe afirmimi ekonomik, sht pothuajse e pashmangshme q t rinjt t futen n kriz identiteti, komenton Gennaro. Jan t corientuar, ndihen n konflikt t thell me modelet q u propozohen, duke qen se jan t paarritshm dhe fiktiv.

    Emancipimi

    N krkimin pr nj identitet t qndrueshm, adoleshentt jan t prirur q t krkojn siguri dhe garanci, t cilt vendi i par ku i gjejn sht nj grup bashkmoshatarsh. Grupi prpunon parime, kode solidariteti, vlera ideale pr t uniformizuar sjelljen si dhe pr t vlersuar m pas sjelljet e t tjerve. Esht e leht q n kt moment, m shum se n do moment tjetr, t verifikohen fenomeni i etiketave. Kto shrbejn pr t thjeshtsuar, jan nj form rudimentale pr ndrtimin e identitetit t t tjerve, por rreziku sht q t burgoset dikush n nj rol q nuk i prket apo q nuk e ndien si t tijin. Pr kt arsyen, me futjen n botn e t rriturve, etiketat braktisen, n favor t elaborimeve m kompleks dhe t artikuluar. Pra, nga etiketat kalohet tek biografit. Dhe n t njjtn koh kalohet n elaborimin e autobiografis.

    Nj eksperiment ka treguar q kur shohim nj fotografi t vetvetes (por jo kur shohim nj fotografi t personave t tjer) aktivizohen zona t caktuara t trurit, q korrespondojn me vendin q z n tru sensi yn i identitetit. Kto zona ndodhen n hapsirn e trurit q lidhet me emotivitetin dhe n korteksin ballor (pak a shum mbrapa syve tan), ku ndodhet qendra e gjuhs. Pr t forcuar identitetin ton, kemi nevoj q ta rrfejm (jo domosdoshmrisht t tjerve: sht e rndsishme edhe tia tregojm me mendje vetvetes) n mnyr q t krijojm nj autobiografi personale. Na shrben pr t vlersuar eksperiencat tona dhe m pas pr ti prpunuar n nj njsi koherente q na shrben pr veprimet tona. Pr kto elaborime jan shum t rndsishme, prvec aftsive gjuhsore, edhe kujtesa, e lokalizuar n hipokampus, si dhe zon t tjera t korteksit ballor q qndrojn n themel t proceseve vendim marrs.

    Por pr far shrben t kesh nj identitet solid? Si thot David Eagleman, neuroshkenctar n Baylor College n Houston, mendja jon krijon realitetin e saj, pra nuk kufizohet q ta rregjistroj at n mnyr pasive. Pra, bota kshtu si e perceptojm nuk sht realiteti i vrtet, por frut i nj elaborimi kompleks q na lejon t jetojm m mir. As edhe kujtimet tan nuk i prgjigjen realitetit (si e din mir t ngarkuarit pr t mbledhur dshmit n gjykata): filtrohen nga rrfimet tan dhe riprpunohen nga ndrrat. E njjta gj vlen pr identitetin: t bhesh vetvetja sht nj proces shum kompleks, q prfshin prshtatjen me botn e jashtme (me modelet e saj t sjelljes), dhe me botn e brendshme (q mund t jet n kontrast me at far t tjert presin prej nesh, dhe q ka nevoj pr koh dhe pr energji q t kuptohet deri n fund).

    Rezultati prfundimtar i ktij oshilacioni mes rregullave, pritshmrive sociale dhe bots s brendshme sht identiteti. Megjithat, nse prafrimi me modelet e krkuar social mbizotron ndaj modelit q dshirohet n brendsi t vetvetes (sic ndodh prshembull kur fmija ndikohet shum nga pritshmrit e prindrve), rezultati final mund t jet ai q psikanalisti anglez Donald Winnicott e quan vetvetja false, nj identitet q perceptohet si jo autentik. Prej ksaj buron nj sens i fort boshllku dhe nj munges emocionesh q bn t ndihesh i vdekur brenda.

    Prkundrazi, nse zhvillimi dhe modulimi i identitetit nuk psojn autostope, me kalimin e kohs strukturohet nj elasticitet i mir, domethn nj aftsi e mir pr t modifikuar, pr t plazmuar vetveten sipas rrethanave. Personat elastik din t menaxhojn stresin, jan gjithmon t gatshm q t prballojn momentet e krizs dhe, nse e krkojn rrethanat, tia nisin nga fillimi. Prkulen por nuk thyhen.

    Po si bhemi elastik? Sigurisht q sht i favorizuar ai q lind n nj familje e cila prcjell konceptin q ngjarjet e jets nuk jan t pariparueshme, q asnj problem nuk sht i pazgjidhshm, q i kemi gjithmon aftsit pr t kaprcyer pengesat, duke u krkuar edhe nj dor miqve dhe t njohurve, thot Gennaro.

    T kesh nj rrjet shoqror t fort, prshembull t dish t kultivosh miqsit, sht nje tjetr element q favorizon elasticitetin. Pra, nj identitet i fort di t ndryshoj dhe t pranoj ndryshimet: nuk sht asnjher i ngurt, por i lakueshm. Me mas, sigurisht.
    Silence is golden.

  2. #2
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    14-09-2014
    Postime
    959
    Faleminderit
    2
    28 falenderime n 28 postime

    Pr: N krkim t unit

    ..ka njerez hun derra, ata lakmojne vetem per vete
    ..ka njerez hun qena dhe keta lakmojne te tjeret
    ..ka njerez me hunde dhe keta jane vertete njerez

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •