Mbresa t astit nga libri m i ri i Arb Elos Rrokje vdeknisht


Pas Gjashts ma t Hatibit, librit m t mir shqiptar me poezi pas mendimit dhe dijenis sime, poezia shqipe duket sikur sht n pritje t nj shtate t s njjts shenj n tryezat e fatit. Nuk e them kt me ndonj not pesimizmi ose alarmi: nja njzet a tridhjet vjet pr nj letrsi t nj populli t vogl q si kalon dhjet milion, nuk se jan kushedi se . E pr m tepr, kur kap sinjale e nishane shprese npr ajr, nuk ka arsye pr alarm.

Poezia ka fat t vshtir n mnyr t veant, nj ankim i prhershm mbi rrgjimin e saj, sidomos prej shprdorimit nga mijra duar jo t duhura, zukat npr letrat q bjn kritikn profesioniste si nj sfond gjinkallash gushti. Nj pshertim pr koht kur Pushkinit ia dinin prmendsh vjershat edhe qymyrxhinjt apo trenistt mund t shoqroj do kafe t hidhur bisedash pr t. Por un pr arsye t kuptueshme u druhem kritikve, muhabeteve t tyre, dua t bj muhabetin tim prej litsi, dhe po, dua t them se kam n duar nj libr t mir me poezi, nga autori i vetm bashkkohor, t cilit i kam bes pr ti kushtuar kohn aq me krk t leximit t poezis, Arb Elos. M plqen rritja e autorit, gj q haset rrall, edhe tek autort e mir shqiptar, e madje m duket sidomos tek autort e mir (T mir tek ne shpesh prkthehet si t ndrprer, apo t shuar para kohe). Ndjej shpresn e asaj shtats s bekuar numerologjike, nj shpres aspak mndjeleht, dhe q nuk ka pse t materializohet me nj titull t vetm si ka qen tradita deri tash Arb Elos i uroj do gj pos t qenit i ndrprer. Kur shikoj pas poett m t mir t shqipes, Mjeda, Migjeni, Kadare (thjesht prej librit Shekulli im, ky i fundit, q m tepr se i mir, ka vlern po aq t rndsishme t ardhjes pikrisht kur duhej) dhe Hatibi, gzoj q ka nj shpres pr rruzare, pr nj libr pasues, filli i art sht aty, fildishi i tespies ndihet rrotull si fush elektre me lektisje t vjetr posedimi pr at fill Ariane. Pr m tepr q autort e msiprm nuk kan nj korpus poetik, ndrsa Arb Elo mund ta ket kt, po t zgjatojm trajektoren e prodhimtaris n koh t ardhshme. Ajo q m lumturon si koleg me t njjtin pasion, sht si thash zhvillimi i autorit. Kujdesi pr formalen, tingulli dhe metri, lmimi i vargut dhe puna me fjaln jan gjithnj aty, por gjithnj e m pak esenciale, pasi sht rritur doza e informacionit dhe kumtit cilsor q forma pron gjja m e mir q mund ti ndodh nj poeti. Poezia jon e ka t kaluar tashm pikn e domosdoshme t argjendarit t fjals me monokl n sy e lim pr thonj qysh me Lasgushin, apo figurn e qlluar, por me veprim t shkurtr, si sht do gjueti fjale, qysh me Reshpjen. Braktisja e fjals pr t kapur pyllin, ajo lvizje aq e mundimshme milimetrike e sumbulls s teleskopit pr tjetr fokus, sht ajo q vlersoj tek zhvillimi i Elos.

Libri i Elos sht botuar n platformat ekzistuese online n nj koh kur botuesit shqiptar duhej t ndiheshin t nderuar nse autori ua besonte atyre botimin e prmbledhjes. Ky sht nj hall q e njoh shum mir, por nuk dua t prish atmosfern e bukur t shfaqjes s ktij libri sido e kudoqoft. Sepse vrtet nuk ka rndsin q ne shpesh i japim. Pr kompensim po ju sjell n fund nj penel karakteristik t Elos, i cili prshkruan sa vend, dhe koh, edhe gjendje. Por po dua t them edhe nja dy gjra: Faktin q librat e Elos nuk jan nga ata q i merr e si lshon nga dora pr gjith natn derisa ti mbarosh jo se jan t vshtir n ndonj mnyr vetvrasse, apo Zot na ruaj, hermetik. sht thjesht natyra e materialit, e cila kushtzon at lloj prvetimi pjes-pjes. Po kshtu, n parantez rikujtoj edhe nj diskutim t hershm mbi nj lloj testi pr t par nse ka poezi apo jo n nj vargzim: nj ngjitje e vargjeve t thyer t vjershs dhe lexim i tyre si proz; nse lexohet si proz, nuk ka poezi, dhe e anasjellta. Me koh kuptova se sa me cen ishte kjo metod (Ceni ngjiste kocka t thyera krahsh dhe kmbsh), e cila e ulte me prdhun poezin tek formalja, duke dashur me se sbn ti jap nj prkufizim e kusht asaj q sht e paprkufizueshme. Sidoqoft, pjesa q vijon sht nga poezia Nat e Valpurgas - vargjet mund t ngjiten, nuk kan nevoj pr asnj lloj jakie, dhe prsri mbartin aq shum poezi, saq proza mirfilli ndjen tradhti.

A ka te meta Elo, q ti biem koks? kshtu m tha nj vetje nga t shumtat q glojn brenda meje, vetje nga ato q duan t t bjn t dukesh si fair dhe i paanshm, deri dhe cool. Iu grmusha duke i britur n anglisht, ka shpjegohet me sklldin dhe pavolin e gjendjes: Who the hell are you to criticize Arb Elo!

Pr ju, pjes nga fillimi i Nats s Valpurgas, besoj do ta shijoni sikundr i nnshkruari:

Robrit u deportuan n pranga pasi kishte rn nata,
t rnt i lan ashtu dhe britmat, zhurmat e furgonave
u bn nj me zhaurimn e prjetshme t autostrads.

U shtira si i vdekur dhe kur sirenat u mekn dalngadal
e nafora e hns zuri vend vetiu ndr qiellzn e lagsht
t dritares, u ova n kmb, u zhvesha e dola n qytez.

N kish stola m skish e as altar, n qoshe prifti i vrar,
kryqi ski e stiv njri mbi tjetrin ca besimtar, nj maok
mjaulliu kur m pa, erdhi e mu frkua te kmbt, gazin

nga ajo gudulisje se mbajta dot, por ishte gaz histerik;
e mora n krah e tek e prkdhelja kmbt m uan
n diskotekn aty pran; dera ish shqyer, porse muzika

vazhdonte t luhej, nj bum-bum hipnotik, e vrtiteshin
ca drita me ngjyra si papagaj kmblidhur npr tavan
mbi kufomat e vallzuesve, dixhei ishte kputur mbi pult

dhe disku bnte-bnte kthehej vetiu n t njjtn pik,
kur gjilpra i shkonte n fund; ca ekrane varur n mure,
ndezur akoma, e krcenin aty papra ca t reja t bukura.

Kisha etje, i bra vetes di pr t pir e u ula an banakut,
po prhumbesha, kur nj hije u zgjat mbi truall, kaprceu
trupat nj kmb e hijshme femre e tjetra e pasoi sakaq.

"Un jam, Lee. Pse lakuriq sot?", syt si ngrita nga toka,
ndrkaq knga nisi srish nga e para. "E rol luan tash,
pun prish?", iu gjegja pa e par. "Merr ndonj t ftohur,

prandaj, prndryshe asnj problem nuk ka. Si e quajn?",
(e kishte fjaln pr maokun, q e mbaja ende n krah)
"Arb e quaj un dhe e gjeta a m gjet n kish qpar."

"Beson?". "Jo dhe aq -, thash - spo di m se krkova
atje, por njlloj qe", dhe tregova me kok nga i zoti i lokalit,
n kas ngrir me para n dor a thua se ishim n Pompei.

Mu ndrmend Vezuvi, pastaj Dajti e ngrita kokn, e pash,
njollat e dritave, t kuqe, jeshile e t verdha lviznin mbi t,
m n fund ia gjeta syt, t kaltr[]...

Shklqim ela



https://www.amazon.com/Rrokje-vdekni...dp/1541157575/