Emri:  largea_mrikaj1439662929.jpg

Shikime: 464

Madhsia:  64.9 KB

Refleksione rreth librit Gjeneza e familjes Mrijaj ndr shekujt (Kujtime), te autorit Tom Mrijaj

LIBR ME VLERA T MIRFILLTA RRETH NDRIIMIT T HISTORIS S NJ FAMILJE ME TRADITA PRPARIMTARE DHE ATDHETARE

Tom Mrijaj: Gjeneza e familjes Mrijaj ndr shekuj (Kujtime). New York 2015.

Shkruan: Mikel GOJANI

Historia e gjenealogjia e familjes Mrijaj prmes veprs s Tom Mrijajt

Tom Mrijaj prmes librit t tij monografik Gjeneza e familjes Mrijaj ndr shekuj (Kujtime), shpalos nj histori shum shekujsh t ksaj familjeje, e cila n Lug t Drinit t Dukagjinit, sht e njohur pr tradita atdhetare, por edhe arsimore e kulturore. Kt histori studiuesi Mrijaj e shfleton prmes babait t tij, Nikoll Mrijaj, nj emr i njohur i historis dhe i jets shoqrore prgjithsisht.
Ky libr i autorit Tom Mrijaj, sht nj dokumentar i vogl, por i rndsishm pr historikun e familjes s tij. Nprmjet ktyre dokumenteve jetshkrimore, ndriohet historia e familjes Mrijaj, t cils i takon autori dhe t gjitha kto fakte dhe dshmi historike mbesin vlera t muara brez pas brezi. sht kjo nj mundsi e veant q kt histori q kaprthen shum shekuj, t mos e mbuloj pluhuri i harress as ndryshku i kohs. Dhe sht autori Mrijaj q nuk lejon n gj t till dhe prmes pens s tij t mpreht hedh drit mbi kt histori t s kaluars s ksaj familjeje.

Rrethanat historike t cilat kan ln vuln n jetn e familjeve tona dhe t popullit shqiptar

Studiuesi Mrijaj grmon nga thellsit e shekujve pr t hedhur n drit disa fakte dhe dshmi pr rrugn historike t ksaj familje. Kto fakte dhe dshmi ai i siguron prmes arkivave t ndryshme n Kosov dhe Shqipri, po ashtu edhe prmes personaliteteve t ndryshme, sidomos familjare, me kt raste t babait t tij, Nikoll Pren Mrijaj, njerz kta me memorie t thell dhe t mpreht.
Rrethanat historike t cilat kan ln vuln n jetn e popullit shqiptar, historikisht kan qen mjaft t ashpra. Si shum familje shqiptare edhe familja Mrijaj, secils i takon edhe vet autori, ka qen e detyruar t lviz nga nj trev n tjetrn. Pushtimet e ndryshme dhe luftrat, po ashtu edhe gjendja e rnd ekonomike, i ka detyruar njerzit t lvizin brenda trojeve shqiptare.
Autori Mrijaj, duke rrfyer t dhnat e babait t tij Nikoll Mrijajt (1911-1999), pohon se origjina e ksaj familje sht e hershme dhe z fill rreth vitit 1800. Sipas t fakteve q ka ofruar autori, duke dshmuar historin e familjes dhe se dy vllezrit, qysh hert (n vendlindjen Kir, vendbanim n Shqiprin Veriore), ishin marr me zejen e prpunimit t barotit. Nga ana tjetr, si puntor t mdhenj, kishin rn n sy t mir edhe prtej vendlindjes. Ata kishin pasur shum krkesa nga tregtart e famshm shkodran (me t cilt ata bnin tregti), q t hapnin zejen e tyre n qytet, sepse mund t ken sukses dhe pasurohen shum shpejt... Kjo ka diktuar q ata t ln Kirn dhe t vendosen n Shkodr. Lvizjet e ksaj familje sikur e shum banorve t tjer t ksaj krahine ishin t shpeshta. Kjo familje vendoset n Kryezi t Puks, m n fund n Gurrakoc, gjegjsisht n Zllakuqan. Vendosja e ksaj familje n Zllakuqan u prball me sr vshtirsish jetese, sepse tokat ishin t zotruara nga dera e mirnjohur e begut t Pejs, Begolli, t cilve kto prona ua kishte dhn perandoria osmane. Dhe n kt mnyr bashk me rrebeshet e kohrave kjo familje sikur shum familje t tjera t Zllakuqanit dhe t Lugut t Drinit prgjithsisht enden jetn e tyre.
N vijim autori Mrijaj n kt libr i prezanton dy figura shum t rndsishme pr familjen dhe kombin prgjithsisht, profilin historik t Nikoll Mrijajt i Par (1838-1907), po ashtu edhe t Pren Nikoll Mrijajt (1889-1823).
Duke folur pr figurn dhe veprimtarin e Nikoll Mrijajt, autori Mrijaj, ndr t tjera pohon se Nikoll Mrijaj ishte nj atdhetar i palodhur , duke marr pjes n lvizjet e rndsishme historike kundr - turke t kohs, prkrah Kapedanve t Mirdits, krerve t mirnjohur t qytetit me tradita patriotike dhe kulturor t Shkodrs etj. Shqipria dhe Kosova kishin disa shekuj q rnkonin nga zgjedha e egr e perandoris osmane, e cila kishte nj platform afatgjate t zhbrjes dhe aneksimit t trojeve tona etnike. Rilindsit dhe patriott e vrtet, kurdoher kishin n qendr t vmendjes zgjimin e ndrgjegjes kombtare tek shqiptart, kudo q ndodhen brenda dhe jasht vendit, duke nxitur dhe prkrahur drejtprdrejt me t gjitha format e ksaj lvizjet e armatosur n formn e kryengritjeve lirimtare. N kt vorbull t zhvillimit me shpejtsi t ktyre ngjarjeve t rndsishme historike ishte i prfshir edhe Nikolla, i betuar t bnte jetn fli pr interesat e shtrenjta t popullit dhe t trevave t atdheut. (fq. 40).
Prpos ktyre konstatimeve autori jep t dhna dhe dshmi edhe mbi pjesmarrjen e Nikoll Mrijajt n shum ngjarje historike t zhvilluara n ato koh, por edhe lidhjet e tij me shum personalitete t jets historike t saja kohs, si pjesmarrjen e tij n luftn pr mbrojtjen e kufijve t Plav-Gucis 1870-1880, pastaj m 1899 pjesmarrjen e tij n Kuvendin themelues t Lidhjes Shqiptare Besa Bes etj. Po ashtu Kishte miqsi me shum patriot t kohs si Fazli Metn (gjysh i patriotit Sadik Ram Gjurgjeviku), dhe shum t tjer. Autori Mrijaj po ashtu pasqyron edhe shum angazhime dhe veprimtari t Nikoll Mrijajt n fushn e arsimit dhe t prparimit t ksaj popullate, duke e prezantuar si nj figur shum e rndsishme dhe me vlera t mirfillta.
N vazhdn e pasqyrimit t ktyre figurave t ndritura t ksaj familje dhe t ktij kombit, autori Mrijaj, spikat figurn e nj burri t urt dhe intelektualin e hershm t ksaj ane, Pren Nikoll Mrijaj (1889-1923), i cili nj jet t tr e shkriu si qiriri duke ju br drit t tjerve. Pren Nikoll Mrijaj, qysh n mosh t re arrin t arsimohet n Austri, duke u njohur me kultur t famshme evropiane, po ashtu edhe personalitete t jets kulturore, t artit, letrsis, filozofis etj. Prpos shum angazhimeve dhe veprimtarive q kreu pati fatin q t emrohet edhe kryetar i par i Komuns s Zllakuqanit, duke kryer kt detyr me dinjitetin m t lart. Prvoja e puns si kryetar i Komuns s Zllakuqanit i mundsoi bashkpunimin e tij me shum veprimtar t shquar t kohs. Krijoi raporte t afrta edhe me klerin katolik q vepronte n Zllakuqan, prkatsisht me Patr Engjll Palajn, Patr Lorenc Mazrekut, Patr Pashk Preln, Patr Marjan Preln, e t tjer. Pren Mrijaj ka mbajtur lidhje t ngushta po ashtu edhe me Kapedanin e Mirdits Marka Gjonin dhe Zef Ndocin, t cilt shpeshher kishin br konak n shtpin e Pren Mrijajt.
N vijim studiuesi Mrijaj shkruan pr mbijetesn e lugdrinasve ndr shekuj, duke e prshkruar nj gjendje tepr t rnd, mirpo edhe t nj krenarie dhe tradite t trashguar nga e kaluara historike.

Nj plejad e figurave t ndritura

N vazhdn e ktij prezantimit t personaliteteve t shquara t familjes, autori Mrijaj portretizon disa figura dhe shmblltyra t trungut t ksaj familje, si Nikoll Mrijaj (1911-1999), Ndrec Pren Mrijaj (1915-1969), Tush Ndrec Mrijaj (1946-2005), Mhill Mrijaj (1836-1914) etj.
Duke folur pr figurn e Nikoll Mrijajt, autori emrin e tij e spikat si nj figur t ndritur intelektuali, veprimtari dhe atdhetari t shquar., i cili veprimtarin e tij n shrbim t shtjes kombtare u shqua n shum segmente t jets n ann e Lugut t Drinit. Veprimtarie e Nikoll Mrijajt sht shum e frytshme dhe tepr dimensionale, gjithher n shrbim t familjes, t arsimit, t shoqris dhe t kombit t tij prgjithsisht. Gjat rrugs s tij jetsore kreu shum pun dhe detyra q i kishte vn obligim vetes, krejt me interes t shoqris shqiptare dhe t kombit prgjithsisht. Arriti q t bhet kryetar i Komuns s Zllakuqanit, ku kt mision e kreu me dinjitetin m t lart, gjithher n shrbim t ksaj popullate. Gjat ksaj kohe, prkatsisht kah fundi i vitit 1940 bashk me Adem Dushin dhe me nj plejad t tr t burrave t urt e t menur t asaj kohe t Lugut t Drinit, si Zef Cub Prnokn, Mark Prgjokn, Mark Duhanin, Llesh Gjon Lleshin dhe disa t tjer, si delegacion i prbashkt shkuan pr tu takuar me ish-ministrin e athershm t arsimit, Ernest Koliqin, duke krkuar nga ministri Koliqi msues pr shprndarjen e dijes dhe t diturs kombtare n kto an t mbetua larg ktyre shkndijave t arsimit dhe edukimit shqip. Autori shkruan edhe pr shum angazhime dhe veprimtari t Nikoll Mrijajt, si dhe bashkpunimin e tij me shum figura t ndritura t kombit. Rndsi t merituar autori i kushton edhe rolit t odave t burrave n at koh, ku zri i Nikoll Mrijajt ishte nj z i fort i s vrtets. Autori Mrijaj po ashtu flet edhe pr luftn heroike q heroina Marije Shllaku, pr t ciln autori ka shkruar edhe nj libr t veant, q ajo ka br n Drenic, territor q gjendet n kufi m Lugun e Drinit dhe se autori dshmon se kjo heroin disa her edhe sht strehuar n shtpin e familjes Mrijaj. Autori Mrijaj po ashtu pasqyron edhe figurn e atit t tij, Nikoll Mrijajt, n kujtimet e tij dhe shum gjera t tjera me interes t prgjithshm.
N vazhdn e ktyre figurave t ndritura, autori Mrijaj n kt libr po ashtu shpalos edhe shum t dhna pr disa figura t tjera t ksaj familje, si Ndrec Pren Mrijajn (1915-1962), Pren Nikoll Mrijaj (1935-1986), Tush Ndrec Mrijaj (1946-2005), Ndue Jak Mrijaj (1885-1953), Mhill Mrijaj (1836-1914), Gjon Zef Marku (1862-1942) etj.

Jeta e nj pjese t familjes n Amerik

Familja Mrijaj sot jan t degzuar n shum familje, disa prej t cilave pr shkaqe t ndryshme jan detyruar t emigrojn n vende t ndryshme t Europs dhe n Amerik. Prandaj, nj pjes t ktij libri autori i kushton edhe jets dhe t arriturave t disa personaliteteve t ksaj familje n perndim, prkatsisht n Amerik.
N brendsin e librit shihen shkrime t shum autorve q shkruajn pr sukseset e familjes se autorit,si,gazetari Beqir Sina,publicisti Klaid Kapinova, duke u fokusuar rreth ksaj shtje tematike, ku flasim pr t arriturat e Liza Mrijajt, e cila zgjidhet shefe e stafit n Bashkin e Qytetit Yonkers t New York-ut, q sht nj mirnjohje e thell dhe vlersim q rrall ndonj personalitet mund t arrij t bhet zyrtare e lart e ktij rangu. Pastaj flitet pr lidhjen e martess s mrekullueshme shqiptare n zemr t New York-ut, n mes t rinjve, gjegjsisht avokatit Nikoll Gjelaj, me kngtaren e afirmuar n New York, Ardiana Mrijaj. Publicisti Kapinova, po ashtu prshkruan edhe atmosfern e mrekullueshme dhe tepr impozante t martess t iftve, Nikoll dhe Valbona Mrijaj.
Libri prmbyllet m e intervistn e realizuar nga gazetari dhe publicisti Klajdi Kapinova, me studiuesin dhe publicistin, njhersh autor i ktij libri, Tom Mrijajn, i cili shpalos shum gjera q lidhen me rrugtimin historik t Lugut t Drinit, kujtimet dhe nostalgjin q Tom Mrijaj ka pr vendlindjen e tij, duke vlersuar se Lugu i Drinit sht dhe mbetet vendi i tij m i dashur n bot.
Librin e begatojn edhe sr fotografish q flasin shumka q lidhet dhe ka t bj me librin dhe protagonistt e saj.
Pra, libri Gjeneza e familjes Mrijaj ndr shekuj (Kujtime), i autorit Mrijaj, sht nj libr mjaft interesant pr historikun e familje Mrijaj, e cila kan nj hershmri t jets n kto troje tona etnike.
Libri sht nj shkrim me interes pr t gjith se si do t duhej ln pas shnime pr familjet tona, sepse, historia e jeta nuk na fal pr at q kemi mundsi t bjm sot, pr dje.
Libri i autorit Tom Mrijaj, Gjeneza e familjes Mrijaj ndr shekuj (Kujtime), sht nj libr me vlera t mirfillta, jo vetm dokumentare, por edhe me vlera t shumta e t rndsishme shumdimensionale.