Close
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 2 prej 2
  1. #1
    i/e regjistruar Maska e abica
    Antarsuar
    28-08-2009
    Vendndodhja
    Tirane
    Postime
    220
    Faleminderit
    22
    18 falenderime n 15 postime

    Shkenctart shqiptar japin kontributin e tyre n studimin pan-kontinental

    Europa, nj model suksesi pr ruajtjen e mishngrnsve t mdhenj


    Emri:  alex_trajce_1.jpg

Shikime: 604

Madhsia:  32.1 KB


    Emri:  bledi_hoxha.jpg

Shikime: 473

Madhsia:  18.7 KB



    Rimkmbja e mishngrnsve t mdhenj n Europ sht nj sukses i madh pr ruajtjen e natyrs. N nj t tretn e Europs s paku nj prej llojeve t mishngrnsve t mdhenj sht i pranishm sipas nj artikulli t botuar n revistn prestigjoze shkencore Science. Studimi, pr t cilin kan kontribuar krkues nga 26 vende t kontinentit, tregon se Europa sht nj shembull i shklqyer ku njerzit dhe mishngrnsit mund t ndajn t njjtat mjedise, thot autori kryesor Guillaume Chapron, nga Universiteti Suedez i Shkencave Bujqsore (SLU). Studimi ka nj rndsi madhore pr vendin ton, pasi prpos rritjes s vmendjes ndaj gjendjes s ktyre llojeve t fauns son, pr her t par, krkues shkencor nga Shqipria japin kontributin e tyre si bashk-autor t nj publikimi n nj nga revistat m prestigjoze shkencore t Bots.

    N fillim t shekullit 20t, mishngrnsit e mdhenj ishin zhdukur nga pjesa m e madhe e Europs, me vetm disa popullata relikte t pranishme. Tashm npr Europ ka popullata t qndrueshme ose n rritje t Ariut, Ujkut, Rrqebullit dhe Volverinit (Gryksit) dhe ato nuk jetojn n zona natyrore larg njerzve, por n peisazhe dhe mjedise t dominuara nga njeriu.
    Ky prbn nj ndryshim t madh n krahasim me strategjit q ndiqen n pjes t tjera t bots ku mishngrnst mbrohen kryesisht n parqe t mdhenj kombtar ose zona t gjera t natyrs s egr, t veuara dhe pa ndikim nga njerzit. N se Europa do t kishte zgjedhur t njjtin model, athere me siguri ne nuk do t kishim ndonj prej mishngrnsve t mdhenj, pasi n asnj zon t Europs nuk ka siprfaqe mjaftueshmrisht t mdha t natyrs s egr, t pa prekura apo pa ndikim nga njerzit.

    Kjo sht nj histori suksesi q mbshtetet n nj legjislacion t mir, qndrueshmri politike, institucione t forta dhe nj opinion publik t favorshm", thot Guillaume Chapron, krkues pran Stacionit t Jets s Egr Grims, Departmenti i Ekologjis, t SLU-s. Pr m tepr, pyjet e Europs dhe popullatat e barngrnsve t mdhenj jan n nj gjendje m t mir sot se sa 100 vjet m par.
    76 krkues shkencor kan kontribuar pr kt artikull, ndr t cilt dhe katr studiues nga Shqipria. Ata kan grumbulluar t dhnat m t fundit dhe kan prodhuar hartat e shprndarjes s mishngrnsve t mdhenj n pjesn m t madhe t Europs.

    Shqipria hyn n vendet q kan ruajtur komunitetin e plot t mishngrnsve t mdhenj, t pranishm n territoret e saj prej mijra vitesh, prfshir ariun (Ursus arctos), ujkun (Canis lupus) dhe rrqebullin (Lynx lynx) thot Aleksandr Traje, bashkautor i artikullit, prfaqsues i Shqipris n Iniciativn Europiane pr Mishngrnsit e Mdhenj (LCIE) dhe Shoqats pr Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror n Shqipri (PPNEA). Ky fakt prbn nj pasuri t madhe natyrore pr vendin ton dhe i jep vlera t mdha Shqipris n kontekstin Europian.

    Sidoqoft ka mjaft vend pr shqetsim prsa i prket gjendjes specifike s mishngrnseve t mdhenj n vendin ton. T tre kto lloje, edhe pse t mbrojtura me ligj, jan n kufijt e tyre minimal t mbijetess. M i rrezikuari sht rrqebulli, popullata e t cilit n Shqipri prfaqsohet nga nj nnlloj i veant q quhet Rrqebulli i Ballkanit (Lynx lynx balcanicus). Nga hulumtimet e PPNEA, rezulton se popullata e ktij lloji n rajon sht jo m shum se 50-60 individ. thot Kujtim Mersini, kryetar i Shoqats pr Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror n Shqipri (PPNEA) dhe bashkautor n artikull.
    Ky studim shpresohet t ndihmoj n marrjen e masave t ardhshme n ndihm t ruajtjes s mishngrnsve t mdhenj n vendin ton. Studimi na bn t ndihemi m t ndrgjegjshm dhe t motivuar pr t vazhduar t punojm bashk me institucionet shtetrore (qendrore dhe vendore) dhe banort q ndajn territoret me mishngrnsit e mdhenj. Institucionet e forta dhe zbatimi i ligjit jan faktor t rndsishm t historis s suksesit t Europs n prpjekjet e saj pr t rimkmbur mishngrnsit e mdhenj dhe mjedisin natyror thot Ferdinand Bego, profesor n Fakultetin e Shkencave t Natyrs t Universitetit t Tirans dhe nj nga bashkautort e artikullit.

    Rezultatet e ktij raporti, prpos shpress pr t ardhmen e mishngrnsve t mdhenj n vendin ton, jan edhe nj tregues i rritjes s kapaciteteve studiuese dhe krkimore n Shqipri sipas bashkautorit Aleksandr Traje: Fusha e ruajtjes s natyrs sht ndoshta nga m t neglizhuarat n vendin ton, kjo edhe nga mungesa e studimeve rigoroze lidhur me gjendjen e mjedisit natyror. Gjithsesi, vitet e fundit, ka nj rritje prpjekjesh nga institucione krkimore dhe shoqria civile. Fakti q krkuesit e par shkencor nga Shqipria t cilt arrijn t publikojn nj artikull n Science si nj nga revistat m prestigjoze shkencore n Bot vijn nga sektori i ruajtjes s natyrs, tregon pr nj model pararoj n drejtim t progresit akademik dhe shkencor t vendit ton.
    Prgjithsisht njerzit n Europ jan pozitiv ndaj mishngrnsve t mdhenj, por konfliktet q shkaktuan rnien e tyre n t kalurn si dmtimi i bagtive jan ende t pranishm. Sfidat m t mdha t mishngrnsve t mdhenj jan n vendet ku ata kan qen zhdukur m par dhe ku njerzit kan humbur prshtatshmrit e tyre pr t ndar pejsazhet me "fqinjt" e tyre t egr. Pr m tepr, lloje t tilla si ujku, jan prdorur si simbole t fuqishme n tensione politike dhe sociale midis zonave rurale dhe urbane.
    Nj numr praktikash q zvoglojn dmtimin e bagtive, si gardhet elektrik dhe ruajtja e bagtive me qen t prshtatshm mund t lehtsojn kt bashkjetes. N kt aspekt, Shqipria mund t shrbej si nj model pr shtetet e tjera t Europs, pasi n vendin ton nj sr praktikash tradicionale pr ruajtjen e bagtive si prania konstante e barinjve gjat kullotjes, rrethimi i bagtive gjat nats dhe mbajtja e qenve t stanit mbijetojn ende dhe kan siguruar nj bashkjetes me mishngrnsit e mdhenj ndr shekuj, pa i zhdukur ata, n dallim nga shum vende t Europs.

    Artikulli ka patur nj jehon t jashtzakonshme n mediat ndrkombtare botrore prfshir The Guardian (Britani), Le Monde (Franc), Fox News (Shtetet e Bashkuara) dhe Der Spiegel (Gjermani):
    http://www.theguardian.com/environme...sing-in-europe
    Fotografit e Bashkngjitura Fotografit e Bashkngjitura  

  2. Anetart m posht kan falenderuar abica pr postimin:

    user010 (24-02-2015)

  3. #2
    i/e regjistruar Maska e user010
    Antarsuar
    21-05-2010
    Mosha
    39
    Postime
    1,222
    Faleminderit
    132
    49 falenderime n 44 postime

    Pr: Shkenctart shqiptar japin kontributin e tyre n studimin pan-kontinental

    Te jen mir keta person se na japin edhe pak shpres, por duhet dhe ne ti mbeshtesim ata me sjelljen tone. Nuk mund te shkosh ne nje lokal qe mban nje kafsh ne kafaz e te rrish pa u ankuar.
    Nuk eshte nevoj te besh sherr, dy llafe qe tregojn mos kenaqesin tende mjaftojn.

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •