Flet ish ushtaraku dhe basketbollisti i Partizanit dhe i Kombtares, Robert Kuqo

- Kam luajtur 74 ndeshje ndrkombtare, ku kemi fituar me t gjitha ekipet e vendeve lindore

- Si sportist nuk kam marr kurr asnj kartel t verdh, n 17 vjet basketbollist

- Kam 15 tituj kampion tek Partizani

- N Paris n vitin 1974 Hysni Kapo na tha: Ju lumt e lartsuat nderin e Shqipris

- Petrit Dumja futbollistve t Partizani pasi humbn me Sknderbeun: Nisuni pr Tiran me kmb


Albert Z. ZHOLI

Ai mbetet nj ndr basketbollistt shqiptar m t dgjuar t t gjitha kohrave. E filloi basketbollin n qytetin e lindjes Pogradec dhe m pas e vazhdoi tek ekipi i mirnjohur i Partizani me t cilin fitoi 15 her titullin kampion. Ai ka nj rekord absolut, pasi n tr karriern e tij si basketbollist, nuk ka marr asnj karton t verdh. Ka qen Shef Fizkulture i Divizionit t pest, pr m shum se 18 vjet. Ai ka nostalgji pr jetn ushtarake, pr vet faktin se kishin nj shoqri t mir, mardhnie t mira, respekt reciprok dhe nj ndihmes t jashtzakonshme pr njeri-tjetrin, pasi vetm kshtu kaloheshin vshtirsit ekonomike dhe problemet stresante t atij sistemi. Sipas tij, sporti n at regjim kishte prparsi ku mbi t gjitha ekzistonte loja kolektive, dashuria dhe ndihma e pafund pr njeri-tjetrin, cilsi ku sipas tij jan zbehur. Ai veon dy momente n sport, kur luajti n Bratislave ditn q i kish ndrruar jet babai dhe n nj ndeshje me Italin kur luajti me dor t thyer.


Lexuesi jo vetm si sportist por edhe si ushtarak duhet t dij dika pr jetn tuaj?

Un vij nga qyteti i Pogradecit. Kam filluar pun q n moshn 10-vjeare, pasi kishim nj gjendje ekonomike shum t varfr. N kohn e pushimeve t shkolls un shkoja punoja n ferm, pastaj fillova mekanik n fabrikn e vers. Aty m erdhi nj msues pikture Vangjo Vasili, q kishte qen basketbollist me studentin dhe m thot pse nuk fillon dhe ti sportin. Un q n at mosh isha 182 cm i gjat. Kshtu vendosa t shkoj n basketbollin e qytetit tim t lindjes ku kam luajtur rreth 3 vjet. Po nuk ishte ai basketboll modern q luhej n Tiran, apo n Kor, Shkodr apo Durrs. Un i respektoj kta ekipe, pasi kishin n prbrje basketbollist q i dhan emr jo vetm ktyre qyteteve, por tr Shqipris. N kt koh un thrritem tek t rinjt e Partizanit. Njazi Lleshi, trajner i t rinjve t Partizanit, nuk kishte marr asnj titull kampion pasi nuk kishte nj qendr t mirfillt. Pikrisht Njaziu kishte dgjuar pr mua dhe m propozoi t shkoja n Tiran, me ndihm e gjeneral Petrit Dumes i cili kishte shum dobsi pr sportin, madje pr basketbollin n mnyr t veant. M 5 maj 1971 un erdha tek Partizani n moshn 17 vje pasi kisha disa vite q luaja me ekipin e Pogradecit. Pra, erdha n ekipin e Partizanit me t rinjt. Nga t gjith specialistt e basketbollit, nga t gjith trajnert e ekipeve t tjer, mendimi ishte se Robert Kuqo nuk do t bhet kurr lojtar i mir. Ishte vetm nxitja dhe dshira e madhe e trajnerit Njazi Lleshi q un t futesha n t fshehtat e basketbollit. Aty n strvitje pash se si luhej basketbolli modern, se si bhej nj strvitje moderne. Fal ndihms s madhe t qendrs s Partizanit, Nikolin Pali (veteriner, sot n SHBA), un arrita t msoj se si punohet, se far rregullash duhej t zbatoja q t bhesha basketbollist. Njkohsisht fal ndihms s kapitenit Besnik Pllumbi (Ke), nj njeri q na mbante shum afr ne t ardhurve (edhe Kastriot Mui), un mundohesha t ingranohesha n basketbollin modern. Ishte nj koh kur shoqria ishte e jashtzakonshme, ashtu si nuk sht sot. Un po them se, punoja 3 her n dit nga 2 or, pra 6 or n dit strvitje. Nj strvitje q nuk mund ta prcaktoj dot. N kt koh m thrrasin ushtar, ku shkoj dy muaj n karantin. Pas dy muajsh m heqin si ushtar dhe m thrrasin n ekip. Ishte nj moment i veant. Tashm m krkonin tek t rriturit. Duhej t luaja me Agim Fagun, duhej t luaja me Besnik Pllumbin, duhej t luaje me Kushtrim Zaen dhe figura t mdha t basketbollit shqiptar. U detyrova t punoj m shum dhe arrita q n vitin 1972 pr nj vit, t luaj me ekipin e par. Ishte e pabesueshme, pasi dihet nga vija dhe ku po prballesha.

Kur ke luajtur pr her t par me ekipin e par t Partizanit?

Me ekipin e par kam luajtur, prkrah Agim Fagut, n nj ndeshje t vshtir, pasi u largua Kushtrim Zae sepse martonte motrn n Tepelen dhe Kastriot Mushi kishte shkuar n Elbasan (1972). N kt ndeshje un kam luajtur i vetm n qendr kundr Dinamos dhe mbuloja Mim Rusin, i cili ishte nj ndr qendrat m t mira t Shqipris n at koh. At ndeshje dhash t gjitha energjit e mia dhe e mposhta Rusin i cili ishte i nj niveli shum t lart. Kshtu duke u udhhequr nga Agim Fagu ne bm nj fitore shum t vshtir, pasi na mungonin dy figura qendrore t ekipit. M 1972 kam luajtur si rezerv i dyt apo i tret, se trajneri i ekipit t par Astrit Greva nuk kishte ende besim tek un. Kjo edhe pasi kishte lojtar m cilsor n at koh. M von, me punn time e binda Astrit Grevn dhe ai m mbajti n skuadrn e par edhe mbasi mbarova ushtrin dhe mund t kthehesha n Pogradec. M tha se do t mbajm si titullar, si lojtar i par i ekipit t Partizanit.

Pra mes yjeve t basketbollit, kur e pe veten se ishe nj ndr ta?

N vitin 1974, n nj ndeshje ndrkombtare me Luksemburgun, un kam luajtur, vetm 5 minuta n Tiran dhe n Luksemburg gjysmn e lojs. Kur u kthyem prej andej u larguan nga ekipi pr arsye biografie (!!!), qendra e ekipit kombtar, Nikolin Pali. Pas largimit t tij un u futa n rolin e tij me fanelln me numr 12 q ma fali ai. Ta gzosh m tha, pasi ti punon shum, m shum nga ne dhe me pun arrihet do gj. Kam luajtur n kt koh kundr 17 Nntorit t Tirans dhe kam shnuar 24 pik. Ishte viti 1974. Ishte nj dit kur nuk do t luante Nikolin Pali dhe stoli i 17 Nntorit tha se Partizani do ta humbas ndeshjen. N at koh konkurrenca m e madhe ishte Partizani-17 Nntori. Pallati i sportit at dit (por jo vetm at dit, por gjithmon) ishte i tejmbushur. Nuk pritej q Nikolini t mos luante, as e besonte kush. Por n at koh, apo nj dit m par, Petrit Dume u shkarkua nga Zv/ Ministr i Mbrojtjes dhe Shef i Shtabit t Prgjithshm, dhe dihej q Nikolini ishte me biografi t keqe dhe e mbante vetm gjeneral Petriti (udira shqiptare t biografis). Kjo ndeshje ishte deizive. Kush fitonte dilte kampion. N Pallat t Sportit nj atmosfer e zjarrt. T gjith kur nuk pan Nikolinin n fush than Partizani do humbas. Por fati ishte me mua. M doli loja, ku me ndihmn e shokve un shnova 24 pik dhe e mundm 17 Nntorin me 10 pik diferenc. Pas ktij takimi pr shum vjet rresht 17 Nntori nuk ka fituar asnj ndeshje me ne. Kam 15 tituj kampion tek Partizani. Deri n vitin 1985 un kam qen kampion me Partizanin.

Si ishte Partizani i asaj kohe?

Nj ekip shembull, me nj frym miqsore t jashtzakonshme, me kultur, me nj edukat shum t lart, me frym bashkpunuese q se gjen kurr sot. Me kt frym, n saj t ndihms s basketbollistve t shklqyer, edhe un arrita t bhem nj ndr basketbollistt m n z t ksaj periudhe. Q n 1974, un fillova t angazhohem edhe me ekipin Kombtar, njkohsisht n kt vit, lojtart e prparsis patn nj prfitim tjetr, 200 lek ushqim pr trajtim t veant. Kjo prve rrogs. Ishte Agim Fagu, Kushtrim Zae, Kastriot Mushi dhe un q e prfituam kt ushqim special. Kt ushqim ne e hanim n klub. Ishte koha kur ekipi yn, po merrte lojtar t rinj, dhe po rifreskohej. N vitin 1977 erdhi pran nesh Gazmend ai.

Sa ndeshje ndrkombtare keni luajtur?

Kam luajtur 74 ndeshje ndrkombtare. Un kam dal shnuesi m i mir i shum ndeshjeve ndrkombtare si n Tiran edhe jasht. Ktu mund t prmend skuadrn Honleti t Budapestit, ku si aty dhe ktu isha shnuesi m i mir. Nj ndeshje tjetr interesante ishte kundr Inter t Bratislavs, ku pr 27 minuta kam br 24 pik, ku deri n fund t lojs kam shnuar 32 pik pasi nuk luajta gjith ndeshjen. Me kt fitore ne zum vend t dyt n grup. Ne luanim n grup, e pikasnim lojn dhe nxirrnim at q duhej t gjuante n kosh. Psh kur u nism pr n Bratislav, mua m kishte vdekur babai dhe nuk m kishin thn, pasi duhej patjetr q t fitonim. N at ndeshje m mbanin ndr kryesort. Un n at ndeshje (jasht) kam shnuar 18 pik dhe duhej t luaja me Gaz ain q kishte supermaci n gjatsi dhe n kt ndeshje bri 30 pik. Ishte nj fitore dinjitoze. Ktu dua t prmend fitoren me CSKA e Sofjes, q e kemi eliminuar apo disa ekipe turke. Pra kemi arritur rezultate me ekipe me emr n Evrop. Gjith lindja sht eliminuar n Shqipri, t gjith. Madje shumicn e ekipeve greke e kemi rrahur. Madje me rezultat domethns. Pra ato ekipe greke q prbnin themelin e kombtares greke q m von doln Kampion Europ, ne i kemi mundur. Ne kishim vetm nj munges, nuk kishim nj qendr (lojtar) mbi 2 metr e 4 cm. Na mungonte kjo gjatsi n ekip. Nqs do kishim dhe kt, do ishim ndr t part n Europ. Ne kishim sulme t shpejta, kishim kombinime t mrekullueshme, luanim n grup dhe kurr nuk fyenim shokun q nuk bri kosh, por vraponim srishmi pr t kapur topin, pr t kthyer reston, pr t br kosh. Ky ishte motivi yn. Ekipin e 17 Nntorit q e kishim konkurrentin numr nj e mposhtnim fizikisht, pasi taktikisht ndoshta nuk ishim aq lart, por bnim presing, dhe fitonim. Nj gj nuk mund t mos e veoj si kapiten i ekipit t Partizanit dhe ekipit Kombtar, q mbas vitit 1990, asnj prej ktyre basketbollistve t shklqyer nuk ka marr asnj vlersim, asnj titull, asnj dekorat. udi!

Por ndeshje t tjera me kaq fam a ke n ndeshje ndrkombtare?

Po, kundr ekipit italian t Skuip Kantus, q drejtohej nga nj prej trajnerve m t mir n bot, ne bm nj ndeshje t madhe. Un n at ndeshje u futa me vones. Trajneri i ekipit italian i thot Astrit Grevs n fund t ndeshjes: Pse e futt me vones nr 12?! Un athere kisha thyer dorn e djatht dhe jam futur n ndeshje me dor t thyer dhe kam shnuar 24 pik. E pabesueshme. Kjo dor m dhemb edhe sot (e kishte t lidhur me fash kur bisedonim). Isha shnuesi m i mir i asaj ndeshje dhe pse me dor t thyer. Basketbollisti Pirro Koleka q trajneri e kishte marr n prforcim, i thot shokve po Greva si i thot bhu gati Kuqos, kur un jam gati pr ndeshje?! T them t vrtetn, Pirro ishte lojtar shum i mir. Por, vendoste trajneri...Kjo ndeshje sht luajtur n Durrs n vitin 1983. Ne nuk fituam, por luajtm aq fort sa fitorja e miqve italian me fam n bot erdhi me shum vshtirsi dhe e kishte br trajnerin e tyre me djers. Humbja do ishte e kushtueshme pr ta. Dua t them se kundr Italis dhe ish-Jugosllavis ne nuk kemi fituar asnj ndeshje, pasi ata kan pasur basketboll t klasit botror. Ata kan pasur m shum prvoj, m shum aktivitetet ndrkombtare por mbi t gjitha kishin basketbollist t gjat. Por rezultatet q kemi arritur ne nuk do arrihen kur.

Po sot?

Ke dgjuar pr basketboll sot? Ku ka sot basketboll? Djali im sht sportist Eurolige, ka mbi 10 vjet n Eurolig, ka luajtur n ekipet m t mira t Europs dhe me ekipin Kombtar t Turqis ku ka dal n 6 lojtart m t mir t bots. Erdhi ktu pr t dhn ndihm, por askush nuk e afroi, askush nuk i hapi dern. Sot, po t ngresh probleme n institucione q investojn pr basketbollin, t kthejn kurrizin. Sot n Shqipri, po su ngrit sporti, po su ngrit arti, po su fut turizmi masiv, ne sado t thot ish kryeministri q kemi ngritje ekonomike pas Gjermanis, do ngelemi t varfr. Kultura, sporti, arti, sht demokracia m e bukur.

A ju kan mirpritur udhheqsit e regjimit?

Ajo koh nuk duhet t komentohet sot. Por...T gjith na kan mirpritur. Un i kam takuar t gjith udhheqsit e kohs. T gjith udhheqsit e asaj kohe na kan pritur dhe na kan mbajtur n pllmb t dors. do hall q kishim na e kan qar sidomos ne basketbollistve. N at regjim, arti, kultura, sporti respektohej dhe u jepej prparsi. Kujtim Kasmi n at koh kishte prbrje politike t keqe por ne me miqsin ton e kemi trajtuar si t barabart. Ministria e Mbrojtjes na ka trajtuar n mnyrn m t mir t mundshme. Pirro Koleka me biografi t till e kemi marr jasht shtetit. N at koh kishte ku t trokisje dhe si ta zgjidhje hallin. N 1975 ne kemi luajtur me Turin e Francs n Franc. Na u vra Agim Fagu dhe ne na rrahn me nj pik. N at koh n Franc ishte Sekretari i KQPPSH, Hysni Kapo q ndoqi ndeshjen ton n televizion. Kur dolm ne pas ndeshjes, rastsisht u ndeshm me t. Ai ndaloi dhe na tha, ju jeni heronj, ju jeni lavdia e Shqipris. Bt nj ndeshje q Franca e ndoqi me ankth. I thot ambasadorit ton n Franc, i shikon kta pr nj ndeshje u bn t njohur n Franc, ndrsa ti ndoshta ende nuk njihesh. At q bn sporti, arti nuk ta bn diplomacia, ndaj msoni nga kta. Ishte nntor i vitit 1975 dhe Agim Fagu ishte me kmbn t enjtur dhe bri t pamundurn. Ne at dit u bm heronj. Sot Andi Bushati, ironizon arritjet e atij regjimi, kur duhet t dij se ka pasur nj gjysh me personalitet, plot vitalitet q dinte t respektonte njerzit dhe sidomos njerzit e sportit dhe t artit q e lartsonin Shqiprin kudo n bot. Sot kta gazetar (t njjtit) diskutojn pr t gjitha fushat e jets, ekonomin, politikn, historin, mjeksin, agronomin, gjuhn, letrsin, bujqsin, astronomin, fizikn, gjeologjin, etj...Por as vet nuk e din ku jan....

Nga ana ushtarak, si ju lidhi jeta me ushtrin?

Un nuk kam pasur n vitet e rinis nj shkoll t mirfillt ushtarake. Kur isha fmij, gjyshi im m vuri n nj tavolin nj laps, nj fletore, nj libr, nj makin, nj lodr elefant dhe t tjera. Midis atyre dhe nj pistolet. Un zgjodha pistoletn. Pra q fmij kur isha pak m shum se nj vje zgjodha armn, pasi kisha shum qef rregullin, disiplinn. Q n shkoll apo ushtar kur shkonim pr qitje mirja vetm notn 10 si n pistolet dhe n pushk. Pr kt arsye, pasi pasi mbarova shkolln e fizkulturs u vesha nnoficer, pastaj u vesha oficer, pr vet kushtet e msiprme (Mbarova Institutin e Fizkulturs). Si sportist nuk kam marr kurr asnj kartel t verdh, po ashtu dhe si oficer nuk kam marr kurr asnj vrejtje apo ndshkim disiplinor. Isha dhe jam pr rregull, disiplin, korrektsi, saktsi dhe prparim. Vrejtje vetm njher kam marr n jet kur ika njher nga puna para kohe pr ti marr qumsht dhe gjalp fmijve. Un thash Shef Fizkulture i Divizionit t pest.

A kishte disiplin ushtria n at koh dhe si ndiqej hierarkia?

Disiplina ishte absolute. Disiplin q kishe qef ta mendosh sot. Por kishte dhe mirkuptim kishte dhe mirbesim tek shoku. N at koh kishe mundsi ku dhe si t trokisje. Institucionet i kishe hallk zinxhiri. Duhej t trokisje n dern e pr deh m tej n dern e dyt. Miqsia e asaj kohe, vetmohimi njerzor, korrektesa, ndershmria, sakrifica, na lehtsonin hallet.

K mban mend nga ushtarakt e asaj kohe?

S pari Novruz Sako. Nj komisar korrekt, i gjendur, i sakt. Pr do hall t ndihmonte. Un kisha n at koh problem strehimin, pasi isha vet i katrt, dhom e kuzhin. N nj mbledhje u ngrita dhe thash se pse bhen hyrjet dhom e kuzhin, kur duhet t bhen dy dhom e kuzhin? At koh do isha kryqzuar nse nuk do ishte nj komisar i mir si Novruz Sako. Kam respekt pr Beqir Ballukun, njeri i dashur miqsor. Kam pasur nj hall (motrn e babait), burri i s cils ishte futur n burg. Un nuk shkoja jasht shtetit pr ndeshje pr biografin e halls. I qava hallin Beqir Ballukut dhe i thash: faj kam un se k ka burr halla? Ai qeshi dhe q n at koh mua m uan jasht shtetit. Maliq Sadushi, Llambi Gegprifti ishin njerz t komunikueshm. Njerz Q T QANIN HALLIN. Por...N demokraci m quajtn t kuq, nuk e di pse. Nuk isha as komunist, as isha marr me politik. M thirri dikush, nj mik q mirej me sportin dhe m thot: Hajde t t japim tesern e t persekutuarit, por un nuk e pranova. Skisha se pse. Ata q sot vetquhen t persekutuar nuk jan t till. Jan vetquajtur t till pasi marrin shprblime. Sot nuk mer shprblim Ymer Pampuri, shtangisti legjend dhe marrin njerzit anonim..

Ju that q Petrit Dume ishte jashtzakonisht i lidhur me klubin Partizani. Mbani mend ndonj sjelle apo veprim q ju ka ngelur fort n kujtes?

Ah, po. Ishte viti 1974. Si ekipi i futbollit dhe ai i basketbollit do t ndesheshin me skuadrn e Kors, n t dy sportet. Ne si basketbollist fituam, futbollistt humbn. Petrit Dumja u nxeh shum. Ai pr sportin bnte namin. Mblodhi futbollistt pas ndeshjes dhe u thot nisuni pr Tiran me kmb. Dhe ata u nisn. Vetm ku kishin br 10 km rrug drejt Pogradecit erdhi autobusi dhe i mori.

Telegraf