Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 10
  1. #1
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    29-11-2010
    Postime
    15,248

    5 mitet mbi rritjen e fmijve dygjuhsh

    Mitet pr rritjen e nj fmije me dy ose m shum gjuh. Ndonjher prindrit jan t dekurajuar kur iu duhet t rrisin nj fmij me dy gjuh t ndryshme. Ata mendojn se duke iu folur n dy gjuh, mund t krijojn tek ata konfuzion dhe t flasin me vones, ose q fmijt e tyre mund t humbasin mundsin t rriten si gjith t tjert. M posht, 5 mitet ( t pavrtetat) q ekzistojn mbi rritjen e nj fmije me dy ose m shum gjuh dhe far ndodh me t vrtet me rritjen e nj fmije dygjuhsh.

    1. Rritja me m shum se nj gjuh e ngatrron fmijn.

    Ky sht deri tani nj nga mitet m t prhapura dhe keqkuptimi m i madh. Disa prindr mendojn se nse nj fmij sht i ekspozuar n dy gjuh n t njjtn koh, ai mund t bhet i shprqendruar dhe t mos jet n gjendje t dalloj njrn nga tjetra.

    “Vetm dit pas lindjes, t gjitha foshnjat mund t tregojn diferencn midis shum gjuhve”, – thot Barbara Zurer Pearson, autore e librit “Pr rritjen e nj fmij dygjuhsh”. Ajo thot se kjo sht e vrtet sidomos kur gjuht jan mjaft t ndryshme nga njra-tjetra, pr shembull, si frngjishtja dhe arabishtja.

    “N at mosh t re, foshnjat prgjithsi kan probleme kur u flitet n dy gjuh shum t ngjashme, si holandisht dhe anglisht. Por pas 6 muajsh ata mund t’i dallojn shum mir dhe kto t dyja”, – thot ajo.

    Miti i ngritur mbi konfuzionin sht ndoshta rezultat i nj hulumtimi t vjetr q nxori prfundimin se ekspozimi n fillim ndaj dy gjuhve i vn fmijt n disavantazh. Ky hulumtim bri q edukatort t insistonin pr t nxitur prindrit emigrant q t heqin gjuhn e tyre t trashgimis dhe t theksojn aftsit n anglisht.

    2. Nj fmij dygjuhsh flet me vones

    Disa fmij t rritur n nj ambient dygjuhsh do t marrin pak m shum koh pr t filluar t flasin. Vonesa sht e prkohshme, megjithat, sipas ekspertve ky nuk sht nj rregull i prgjithshm.

    Pr fat t keq, prindrve t cilt ngren shqetsime n lidhje me zhvillimin e t folurit tek fmijt e tyre dygjuhsh u kshillohet q t flasin vetm njrn gjuh. Fatkeqsisht, kjo ndodh pr shkak se n t kaluarn dygjuhsia sht konsideruar shkak negativ n problemet me zhvillimin e t folurit.

    “Studimet tregojn se dygjuhsia nuk shkakton vonesa n t folurit apo aftsit gjuhsore”, – thot Ellen Stubbe Kester, presidente e Bilinguistiks, e cila ofron shrbime pr problemet e t folurit dygjuhsh n Austin, Teksas.

    “Edhe nse fmija juaj tashm sht diagnostikuar me nj lloj vonese t foluri, duke e kaluar at nga dygjuhsh n njgjuhsh nuk do t sjell ndonj prmirsim t aftsive t tij”.

    “Studimet kan gjetur se fmijt me vonesa gjuhsore q jan n mjedise gjuhsore t dyfishta mund t fitojn aftsit e gjuhs me t njjtin ritm si ata n mjedise njgjuhshe”, – thot Kester.

    3. Fmijt dygjuhsh prfundojn n przierjen dy gjuhve

    Przierja e gjuhve sht e pashmangshme dhe e padmshme. Por pr ata q jan t pafamiljarizuar me dygjuhsin, kjo sht nj dshmi se fmija nuk mund t’i ndaj gjuht.

    Shumica e fmijve q rriten me dy gjuh do t mbshteten n przierjen po ashtu n ndarjen e dy gjuhve. Duhet thn se nj nga gjuht shpesh ka nj ndikim m t fort tek fmija s sa tjetra. Fmijt t cilt kan nj fjalor t vogl n gjuhn q prdorin m pak, mund t fusin ndonj fjal nga gjuha q ata e prdorin m shpesh, kur e shohin t nevojshme.

    Ekspertt pajtohen se przierja sht e prkohshme. Prfundimisht, fjalori i fmijs suaj zhvillohet n t dyja gjuht dhe m shum n at me t ciln ai sht m i ekspozuar (gjuha me t ciln flet n shkoll, me shokt etj).

    N fakt, folsit dygjuhsh t t gjitha moshave i prziejn gjuht e tyre. Nj shembull i prkryer sht prdorimi i gjer i “spanglish” (przierjen e anglishtes dhe spanjishtes) nga latint n Shtetet e Bashkuara.

    Fmijt jan model i asaj q ata shohin dhe dgjojn, kshtu q, nse fmija juaj jeton n nj mjedis n t cilin gjuht prziehen, ju duhet t prisni q ai t bj kt gj gjithashtu.

    4. sht shum von pr t’i msuar dy gjuh fmijs suaj

    Nuk ka shum von – ose shum hert – pr t futur fmijn tuaj n msimin e nj gjuhe t dyt.

    “Msimi i nj gjuhe t dyt sht m i leht pr fmijt nn 10 vje, dhe madje edhe m i leht pr fmijt nn 5 vje, krahasuar me prpjekjet shum m t mdha q u duhen t rriturve”, – thot Pearson.

    Koha optimale, sipas ekspertve, duhet t jet nga lindja deri n 3 vje – saktsisht kur nj fmij sht duke msuar gjuhn e tij t par, dhe mendja e tij sht ende e hapur dhe fleksibl.

    Hera tjetr m e mir pr t msuar nj gjuh t dyt duket t jet kur fmijt jan midis 4 dhe 7 vje, sepse ata ende mund ta fusin procesin e gjuhve t shumfishta n shtigje paralele. Me fjal t tjera, ata mund t ndrtojn nj sistem pr gjuhn e dyt s bashku me t parn.

    Nse fmija juaj sht m i madh se 7 vje dhe ju jeni t mendimit pr t’i futur nj gjuh t dyt, nuk sht ende tepr von. Koha e tret m e mir pr t msuar nj gjuh t dyt sht nga mosha 8 vje deri n pubertet. Pas pubertetit, studimet tregojn se gjuht e reja jan t ruajtura n nj zon t veant t trurit, kshtu q fmijt duhet t prkthejn ose t kalojn npr gjuhn e tyre amtare, si nj rrug pr gjuhn e re.

    “Ne dgjojm aq shum n lidhje me “dritaren e mundsis” s veant pr fmijt e vegjl q t msojn dy gjuh, q ajo mund t jet dekurajuese pr fmij m t rritur”, – thot Pearson. “sht e vrtet q sht mnyra m e leht pr t filluar m hert, por njerzit mund t msojn nj gjuh t dyt edhe m von”.

    5. Fmijt jan si sfungjer, edhe ata do t bhen dygjuhsh, pa prpjekje dhe n do koh.

    Edhe pse sht m e leht pr fmijt pr t msuar nj gjuh t re kur ata jan t ekspozuar ndaj saj, sht joreale t prisni q fmija juaj t msoj spanjisht duke shikuar episodet e panumrta t ‘Dora Explorer’ n televizion.

    Msimi i nj gjuhe nuk duhet t jet nj pun e prditshme. Por futja e gjuhs s dyt pr fmijt tuaj krkon nj lloj strukture dhe m e rndsishmja, qndrueshmrin. Kjo mund t bhet dit pas dite me an t bisedave apo udhzimeve formale. Ideja sht q t’i familjarizoni fmijt me gjuhn n mnyra kuptimplote dhe interesante, kryesisht me fjalorin ose bisedat q jan t lidhura me jetn reale.

    http://bebja.com/

    http://mapo.al/2014/08/5-mitet-mbi-r...eve-dygjuhesh/

  2. #2
    i/e regjistruar Maska e CRO
    Antarsuar
    29-12-2013
    Vendndodhja
    Tiran
    Postime
    305

    Pr: 5 mitet mbi rritjen e fmijve dygjuhsh

    Si jane "vertetuar" keto pohimet me siper? Apo futja kot... si gjithnje. Artikuj limonade.

  3. #3
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    29-11-2010
    Postime
    15,248

    Pr: 5 mitet mbi rritjen e fmijve dygjuhsh

    S'ka rendesi tipi i artikullit ...... por permbajtja - ngacmues per kedo qe ka eksperienca te tilla .

    Cilido prind ne kete pozicion, e ka lehtesisht te vertetueshme nese JANE apo S'JANE MITE... theniet .

  4. #4
    i/e regjistruar Maska e CRO
    Antarsuar
    29-12-2013
    Vendndodhja
    Tiran
    Postime
    305

    Pr: 5 mitet mbi rritjen e fmijve dygjuhsh

    Jane artikuj te dobet qe nisen nga eksperienca te kufizuara dhe nxjerrin pergjithesime, madje shpesh here duke i shitur edhe si shkencore.
    Nuk bazohen mbi realitet.
    Neser del nje tjeter dhe thote komplet te kunderten e kesaj qe eshte thene me siper.

  5. #5
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    29-11-2010
    Postime
    15,248

    Pr: 5 mitet mbi rritjen e fmijve dygjuhsh

    1. Rritja me m shum se nj gjuh e ngatrron fmijn.

    2. Nj fmij dygjuhsh flet me vones

    3. Fmijt dygjuhsh prfundojn n przierjen dy gjuhve

    4. sht shum von pr t’i msuar dy gjuh fmijs suaj

    5. Fmijt jan si sfungjer, edhe ata do t bhen dygjuhsh, pa prpjekje dhe n do koh.


    MITE apo TE VERTETA ...... e thn thjesht .......

  6. #6
    i/e regjistruar Maska e Marya
    Antarsuar
    10-05-2009
    Postime
    4,666

    Pr: 5 mitet mbi rritjen e fmijve dygjuhsh

    vajza ime degjon 3 gjuhe ne dite eshte tre vjece e ca dhe kur shprehet nuk i ngaterron gjuhet, flet me pak kuptueshem se moshataret e saj, por ama flet tre gjuhe, shpuze e kam
    jo se eshte bija ime po nuk me duket aspak penguese ne zhvillim e saj , madje me duket me teper active dhe me e pjekur se moshateret e saj. do thoini ju hge mi boll na e lavderove
    po e lavderoj se eshte krenaria ime
    Gutta cavat lapidem non vi, sed saepe cadendo

  7. #7
    i/e regjistruar Maska e Prudence
    Antarsuar
    11-03-2008
    Postime
    2,419

    Pr: 5 mitet mbi rritjen e fmijve dygjuhsh

    Ca kam njohur une:
    Flasin me vone se te tjeret
    Flasin ca ngateruar, dmth dhe fjalin e krijon anapolla se e pershtat me gjuhen qe di me mire, dhe nuk i thote me veten, gjinin, trajten e duhur.
    "M e mira sht armike e s mirs"

  8. #8
    i/e regjistruar Maska e freeopen
    Antarsuar
    22-07-2011
    Postime
    1,516

    Pr: 5 mitet mbi rritjen e fmijve dygjuhsh

    Citim Postuar m par nga Prudence Lexo Postimin
    Ca kam njohur une:
    Flasin me vone se te tjeret
    Flasin ca ngateruar, dmth dhe fjalin e krijon anapolla se e pershtat me gjuhen qe di me mire, dhe nuk i thote me veten, gjinin, trajten e duhur.
    Ky model eshte mesim i gjuhes me ane te te degjuarit. Gjuha mesohet si ajo e folur dhe ajo e shkruar njekohesisht,keshtu nje person arrin te kuptoje veten,gjinine,rasen etj,etj.
    MOS I NDY TEMAT no name

  9. #9
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    29-11-2010
    Postime
    15,248

    Pr: 5 mitet mbi rritjen e fmijve dygjuhsh

    Edukata bilinguale/ Si rriten fmijt mes dy ose m shum gjuhve

    Enrique dy vje e gjysm sht ulur n dyshemen e dhoms s ndenjes, hunda e tij e vogl del mbi nj libr me figura me trekndsha, rrath dhe katror shumngjyrsh.

    O est le treangle rouge? pyet nna e tij Chlo n frngjisht, Ku sht trekndshi i kuq? Ici! prgjigjet Enrique, ndrsa prek trekndshin e kuq me gisht dhe i dhuron nje buzeqeshje nns s tij. Dnde est el crculo amarillo? pyet babai i tij Juan n spanjisht, Ku sht rrethi i verdh? Aqu! thrret Enrique.

    Ashtu si Enrique, gjithnj e m shum fmij n mbar botn rriten duke folur dy ose m shum gjuh n t njjtn koh. Francezja Chlo Koers-Bourrat dhe spanjolli Juan Koers jetojn me djalin dhe vajzn tet muajshe Alice n afrsi t Madridit. Ashtu si shum ifte multikulturore, prindrit duan, q fmijt e tyre t msojn t dyja gjuht.

    shtje e strategjis s duhur?

    Q t ket sukses, Chlo flet pothuajse vetm frngjisht me dy fmijt, ndrsa Juan flet thuajse gjithmon spanjisht. Ata flasin spanjisht mes tyre gjuhn e tyre t prbashkt familjare. Ekspertt e quajn kt qasje One person, one language, e prkthyer Nj person, nj gjuh. Kjo sht nj nga disa metodat, t cilat jan afirmuar n edukimin multilingual.

    Te familja e Yeliz Gcmez nga Frankfurti gjrat jan pak m ndryshe. T dy Yeliz dhe burri i saj kan lindur n Turqi. N shtpi ata flasin turqisht, gjuhn e tyre amtare, me dy vajzat e tyre, Melissa (7) dhe Mila (4). Jasht, pra n erdhe, n shkoll dhe n kohn e lir, fmijt flasin gjermanisht, thot nna Yeliz. Ekspertt shpesh kt qasje e quajn shtpia brenda kundrejt ambjentit jasht.

    Ekziston edhe metoda e bazuar n aktivitet, pr shembull: kur han antart e familjes flasin arabisht pr shembull, dhe frngjisht ndrsa luajn. Ose metoda e kufizuar n koh: Kur vishemi dhe ham mngjes flasim gjuhn kineze, gjermanisht n mbrmje.

    Nxiteni fmijn t flas sa m shum

    Shum prindr pyesin veten, se cila metod sht m e mira dhe si mund ta zbatojn t gjithn sa m me rigorozitet. Megjithat hulumtimet tregojn se kur bhet fjal pr arsimin shumgjuhsh, nuk varet e gjitha nga strategjia e prsosur. Por ka t bj me stimulimin e gjuhs s fmijs sa m shpesh dhe sa m shum t jet e mundur, thot Wiebke Scharff Rethfeldt, profesore e terapis s t folurit n Universitetin e Shkencave t Aplikuara n Bremen. Kjo do t thot, t bisedoni me fmijt sa m shum q t jet e mundur, pr shum tema t ndryshme.

    Prindrit nuk duhet t vendosin nj rregull t rrept, se cila gjuh prdoret. Por duhet t zgjedhin gjuhn ose gjuht, n t cilat ndihen m rehat dhe n t cilat mund t flasin m s shumti. Mund t jet gjuha amtare, por jo patjetr, thot Scharff Rethfeldt.

    Kshtu edhe familjet Koers-Bourrat dhe Gcmez kan zgjedhur gjuht e tyre: Frngjishtja dhe spanjishtja jan gjuh, q ne thjesht i ndjejm m t natyrshme dhe n t cilat ne automatikisht flasim me fmijt, thot Juan. Turqishtja sht gjuha n t ciln ne mund t shprehim m s miri ndjenjat tona, thot Yeliz.

    Shprehja e ndjenjave, ngushllimi dhe prcjellja e afrsis jan elementare, thot Scharff Rethfeldt: Sepse nuk sht fjala pr t vepruar si msues i gjuhs, por si prind q ndrton nj lidhje emocionale me fmijn, thot logopedja.

    Jini fleksibl dhe bni prjashtime

    Prindrit nuk duhet t qndrojn gjat gjith kohs n gjuhn ku ndjehen mir. Ndarja e vazhdueshme e gjuhve korrespondon me nj mendsi njgjuhsore, monokulturore. Kjo nuk i prshtatet m bots s sotme, shpjegon Scharff Rethfeldt. N vend t ksaj, familjet duhet t jen fleksibl dhe t ndryshojn gjuhn, kur lind nevoja. Kjo i lehtson prindrit dhe fmijt e ruajn knaqsin e msimit t gjuhs.

    Edhe familja Koers-Bourrat devijojn nga rregullat e tyre her pas here kur e krkon situata. Pr shembull kur nna e Chlo vjen pr vizit nga Franca, flas edhe un frngjisht, thot Juan. Ose kur takohemi me miqt n Madrid, edhe un flas ather spanjisht me Enriquen, n mnyr q t gjith t kuptojn dhe t marrin pjes n bised, shton Chlo.

    Juan dhe Chlo i flasin t dyja gjuht pothuajse perfekt dhe rrall bjn gabime n gjuht e tyre t dyta respektive. Por edhe gabimet nuk jan dramatike, shpjegon logopedja Scharff Rethfeldt. Fmijt jan nxns shum t aft t gjuhs. Ata jan n gjendje t msojn rregullat e duhura gramatikore, edhe nse her pas here dgjojn fjali t pasakta.

    Nj situat e prafrt sht edhe te familja Gcmez. Gjat telefonats me DW njra nga vajzat pr shembull pyet n sfond dika n turqisht. Mirpo nna e saj Yeliz i prgjigjet gjermanisht, sepse gjithsesi duke dhn intervistn sht n rrjedhn e gjuhs gjermane.

    N shtpi ne i marrim fmijt vazhdimisht me vete n ishuj gjuhsor, thot Yeliz. Ather ne u lexojm vajzave tona nj libr n gjermanisht, pr shembull, ose dgjojm kng pr fmij n gjermanisht, megjithse flasim turqisht pjesn tjetr t dits.

    Przierja e gjuhve lejohet

    Ndodh gjithashtu q nj fjal gjermane t shfaqet n nj fjali n gjuhn turke. N jetn e prditshme nuk mund t ndash 100 pr qind, thot Yeliz. Logopedt tani pajtohen, se przierja e gjuhve sht krejtsisht e lejueshme. Sepse fmijt e din, se cila fjal i prket cils gjuh. Ata msojn q n barkun e nns t dallojn gjuht sipas tingujve t tyre.

    Kjo sht shumgjuhsi. Przierjet gjuhsore jan pjes e saj, dhe kjo nuk sht aspak e keqe, thot Scharff Rethfeldt. Me kt ne i tregojm fmijs: Shiko, un jam gjithashtu shumgjuhsh, mund t xhongloj me gjuht dhe t kaloj nga njra te tjetra. Kjo sht dika pozitive, nj aftsi q m karakterizon mua, dhe ty po ashtu.

    A ka edhe disavantazhe nj edukim shumgjuhsh?

    Vazhdon t rezistoj miti, q fmijt fillojn t flasin m von, apo madje u krijohen edhe probleme me zhvillimin e gjuhs. Por kjo sht hedhur posht prej kohsh: rregullimet e zhvillimit t gjuhs jan t lindura dhe nuk shkaktohen nga shumgjuhsia, thot logopedi Scharff Rethfeldt. Rreth tet pr qind e fmijve kan nj rregullim t till kjo vlen si pr fmijt njgjuhsh dhe pr ato shumgjuhsh. Problemi sht se tek kta t fundit i jepet faji shumgjuhsis.

    Megjithat mund t duhet pak m shum koh, q nj fmij t`i flas t dyja gjuht n t njjtin nivel me nj fmij njlingual t s njjts mosh. Kjo nuk sht pr shkak se zhvillimi i gjuhs sht ngadalsuar, por sepse i duhet m shum koh nj fmije dygjuhsh pr t marr t njjtin input n nj gjuh.

    Akses n dy kultura

    Nj edukim shumgjuhsh vend t disavantazheve ka shum avantazhe pr t gjith familjen. Pr shembull, vajzat e Yeliz, Melissa dhe Mila mund t komunikojn pa problem me gjyshen dhe gjyshin, kur familja shkon n Turqi pr pushime. Gjuha turke sht si nj ur drejt gjyshrve, thot Yeliz. Ai q sht n gjendje t komunikoj n m shum se nj gjuh, fiton akses n nj kultur dhe mnyr jetese tjetr, thot logopedja Scharff Rethfeldt. Kjo ju bn m t prirur, q t reflektoni mbi perspektivat tuaja.

    Nj avantazh tjetr: Nse fmijt tashm flasin dy gjuh, sht shum m e thjesht pr ta q t msojn nj gjuh t tret apo edhe m tej. Fmijt q rriten me dy gjuh e din, se shprehjet n nj gjuh tjetr nuk mund t prkthehen nj pr nj, thot Scharff Rethfeldt. Kshtu q mund t prshtaten m leht me nj gjuh t re.

    Kt e ka vn re edhe Yeliz Gcmez. Koht e fundit kemi pasur nj au pair n shtpi, e cila flet anglisht me fmijt, thot ajo. Vajza e vogl Mila e ka prthithur gjuhn e re si nj sfungjer. Ajo flet madje me fjali t plota, pr shembull me because apo but. Kjo ishte nj surpriz shum e bukur pr ne.


    o.j/dita

    https://gazetadita.al/edukata-biling...shume-gjuheve/

  10. #10
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    19-06-2004
    Postime
    5,130

    Pr: 5 mitet mbi rritjen e fmijve dygjuhsh

    Ka disa mite t shpeshta rreth rritjes s fmijve dygjuhsh. Ktu jan disa prej tyre:

    1. Fmijt dygjuhsh zhvillohen m ngadal se fmijt me nj gjuh: Kjo sht nj besim i gabuar. N fakt, fmijt dygjuhsh mund t zhvillojn aftsit e tyre gjuhsore n mnyr t ngjashme me fmijt me nj gjuh.

    2. Fmijt dygjuhsh do t kalojn nga nj gjuh n tjetrn: Kjo sht nj besim i gabuar. Fmijt dygjuhsh mund t msojn dhe t flasin t dy gjuht pa humbur nj nga to.

    3. Fmijt dygjuhsh duhet t msojn nj gjuh n nj koh t vetme: Kjo sht nj besim i gabuar. Fmijt dygjuhsh mund t msojn t dy gjuht n t njjtn koh.

    4. Fmijt dygjuhsh do t bhen konfuz dhe do t ndrrojn gjuhn midis fjalve: Kjo sht nj besim i gabuar. Fmijt dygjuhsh jan n gjendje t ndajn dhe t prdorin seciln gjuh n mnyr t ndar dhe t prshtatshme.

    5. Fmijt dygjuhsh nuk do t ken nj identitet kulturor t qart: Kjo sht nj besim i gabuar. Fmijt dygjuhsh mund t ken nj identitet kulturor t qart dhe t ndjehen t lidhur me kulturat dhe gjuht e tyre t dyfishte.

    N prgjithsi, ka shum mite dhe besime gabim pr fmijt dygjuhsh. sht e rndsishme t kuptojm se fmijt dygjuhsh mund t zhvillojn aftsi t ngjashme me fmijt me nj gjuh dhe mund t ken nj identitet kulturor t qart.

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •