Personazh/ Flet regjisorja Donika Mui: Me Ramiz Alin kam punuar, kur kam br filmin pr Gogo Nushin


-Enver Hoxha thoshte: Shoku i mir Gogo

-Ben Blushi ishte personazh i filmit dokumentar Msim pr Lindn

-Kam bashkpunuar n nj film me Nexhmije Hoxhn dhe nj me Ramiz Alin.

-Me Ramiz Alin kam punuar, kur kam br filmin pr Gogo Nushin.

-Ndrsa me Nexhimje Hoxhn kur bra filmin pr Misto Mamen.

-N Festivalin e 11 pr her t par Edi Luarasi doli me dekolte

Titujt:

-Urdhri Naim Frashri i Klasit t tret, 1984. Certifikat vlersimi pr filmin Shtjefn Gjeovi, 1986. Artiste e Merituar n vitin 1987.


Albert ZHOLI

N vitin 1947 u formua Ndrmarrja Kinematografike Shqiptare. M von ajo mori emrin Kinostudio Shqipria e Re. N vitin 1960 Donika bhet pjes e Kinostudio Shqipria e Re.

N vitin 1968 ajo merr titullin Formuluese muzike e kategoris s par. N vitin 1970 merr titullin regjisore montazhi. Ndrsa n vitin 1972 merr titullin regjisore xhirimi. Ka qen regjisore n mbi 200 filma dokumentar.

Kur keni filluar bashkpunimin me Radio -Tirann?

Kt bashkpunimin kaq t bukur e fillova n vitin 1959, kur kisha nj vit q kisha mbaruar Liceun Artistik. Pasi mbarova Liceun mua m caktuan n Lushnje, por un nuk ju prgjigja thirrjes s partis. N at grup t Liceut ne ishim katr vajza, ku njrn e caktuan n Elbasan, mua n Lushnje njrn n Kruj ndrysa njrn e mbajtn ktu n Tiran pasi ishte nj e afrt e Byros Politike. Un mbarova shkolln e muziks pr teori solfezhi. Un mezi prisja t mbaroja shkolln t futesha n pun t ndihmoja familjen pasi ishim t varfr. Kur isha n shkoll ne kishim profesor t shklqyer si: Ramadan Sokolin, Mustafa Krantja, Tish Daija, Albert Paparisto, Dhora Leka, q ishin t nivelit akademik. Nj dit kur shkoja n Durrs me nnn tek im vlla nj burr prball m pyet. far shkolle ke mbaruar ti? Un i them Liceun Artistik. Me k msues m pyet srishmi? Me Ramadan Sokolin, Mustafa Krantja, Tish Daija, Albert Paparisto, Dhora Leka,- i them. Po ti ke mbaruar dy Akademi jo Lice m thot. Pra un u futa n Radio n sektorin e muziks. Por dua t them se Vera Zheji ishte ajo q m ofroi pun. E kishim t afrm t familjes. Nj dit m shikon dhe m thot ku punon ti? Jam pa pun dhe e sqaroj. Do vish tek ne n radio,- tha. Pra ajo ishte shtysa q un u futa formuluese muzike n radio. Un e prita me gzim dhe pse n fillim paguhesha me honorar, por duke punuar mir dhe fort duke zvendsuar dhe disa shoqe rroga m dilte e plot n mos m mir.

Si kaluat n Kinostudio?

Nj dit vjen n radio Ismail Balla, formulues muzike n Kinostudio. Ai thot tek drejtuesit e radios se krkon nj formuluese muzike. Un sapo kisha mbushur nj vit n pun si e jashtme me honorar. N at koh Ismaili krkonte t ikte jasht pr specializim. Takoi prgjegjsin e muziks ton dhe ai e adresoi tek un. M morn menjher. M 12 shkurt 1960, fillova pun n Kinostudion Shqipria e Re, formuluese muzike. Kur shkova, drejtor ishte Llazar Litivani nga Kora. Aty gjeta shum skenarist, shum regjisor, formulues muzike t filmit artistik dhe t atij dokumentar. Un do t shkoja tek filmi dokumentar. Aty gjeta dhe Niko Kolekn nipin e Spiro Koleks. Kishte studiuar n eki me Hysen Hakanin, Gzim Erebara. Aty jan ndryshuar shum drejtor duke prmendur edhe Viktor Gjikn.

Si filloi puna?

M caktuan pr montimin e muziks s filmave dokumentar. Un ditt e para bja punn e montazhit t filmave apo xhirimeve. Pr 6 muaj un vetm ngjitja dhe shqitja shirita filmash dhe vetm pas 6 muajsh fillova kinoditart. E mira dhe m e vshtira ishin kinoditart. Ishin pr xhirime t ndryshme pr bujqsin, pr blegtorin, pr industrin, pr ndrmarrje t ndryshme. Kto ishin regjistrime t ndryshme deri n 40 sekonda apo nj minut q un i bashkoja n nj film duke br dhe muzikn. Kta ishin kinoditar. Pas tyre bra nj film dokumentar, pra formulimin muzikor t nj Reportazh nga Kurbneshi q e kishte realizuar nj grua.

Si eci krijimtaria juaj n kt institucion kaq t rndsishm?

Un nuk mund t rrija duarkryq kur aty kishte aq hapsira. N.q.s doje t punoje aty kishte pun. Kishte regjisor dhe operator t shklqyer dhe un fillova krkesat ndaj vetes. Krkoja vazhdimisht specializime dhe kualifikime. Kshtu n vitin 1968 marr titullin Formuluese muzike e kategoris s par. N vitin 1970 marr titullin regjisore montazhi. Ndrsa n vitin 1972 marr titullin regjisore xhirimi. Kjo do t thoshte q procedurat e mirfillta t realizmit t nj filmi i realizoja vet t tra. Un nuk bja vetm xhirimet.

N kt koh drejtor ishte Vask Aristidhi, i cili m prkrahu shum. N kt koh kishte filluar pun dhe televizioni shqiptar dhe shum prej regjisorve dhe formuluesi muziks Ismail Balla donin t shkonin aty. Por disa prej tyre drejtori nuk i la. Pra nga formuluese muzike, kalova regjisore montazhi dhe regjisore xhirimi.

Filmi i par q keni br si regjisore xhirimi?

Ka qen nj film dokumentar pr fmijt e kopshteve. Aty ku sht kisha ortodokse sot, ka qen Kopshti numr nj, ku shkonin fmijt e udhheqsve. Midis tyre ishte dhe Ben Blushi. Msim pr Lindn titullohej ky dokumentar. Personazh ishte nj kukull q e quanin Linda, ndrsa personazh i gjall ishte Ben Blushi. Ishte nj film m shum vizatimor pr fmijt i kombinuar.

Po filmi i par artistik q ke br regjin e montazhin dhe sa filma t till keni br?

Kam br regjin e montazhit t pes filmave artistik. Filmi i par artistik q kam montuar ka qen filmi Ilegalt me skenar t Abaz Hoxhs dhe regjisor Saimir Kumbaro dhe Rikard Ljarja. Pastaj fillova disa filma artistik t Piro Milkanit si Shembja e idhujve, por dhe Fest t madhe ka sot Shqipria, Kur zbardhi nj dit etj... Gjithsej kam br montazhin e 5 filmave artistik.

Kush ka qen xhirimi m i vshtir si regjisore xhirimi?

Festivali i 11-t. Dua t theksoj se n at Festival u bn dy xhirim, njri nga RTSH q organizonte Festivalin dhe nj nga Kinostudio q isha un. Pra ishim t ndar nga njri- tjetri, secili kishte grupin e vet t xhirimit, q nuk kishin varsi nga njri -tjetri. Un kt e bra film dokumentar dhe jo kronik si e krkoi drejtori. Un mora tre operator Ilia Terpinin, Saim Kokonn, Pllumb Kaza. Ilia Terpini ishte afr meje, ku un kisha lidhje m direkte. Regjisor i festivalit ishte Mihallaq Luarasi, i famshmi, plot fantazi. Un skisha lidhje me Mihallaqin. Edi Luarasi dhe Bujar Kapexhiu ishin moderatort e ktij festivali q bri buj. Ishte hera e par q Edi doli me nj fustan pak dekolte, q m von u kritikua. Sot kur ka prvjetor t festivaleve pjes nga ky film i imi kan marr. Un pr kt festival bra nj film disa minutash, ku drejtori krkoi ta shohim para se ta vendosnim n arkiv. Ata e pan si ekip m bn disa vrejtje t vogla pr disa xhirime intime

far filmash dokumentar ke br n mnyr sistematike?

T gjitha Festat, dekadat e 1 majit, apo parakalimet, t cilat pasi i xhiroja, formuloja muzikn bja montazhin dhe i prcillja si film. Un mund t kem xhirime q sot nuk mund t them se sa. Rreth 40 vjet n Kinostudio un kam rreth 200 filma dokumentar si regjisore. Prve formulimeve dhe kolonave zanore dhe zhurmave t ndryshme.

Filmi m i vshtir pr formulim muzike?

Nj film me Kujtim ashkun Kolonel Bunker, nj realizim shqiptaro-polak. Kompozitor polak ishte nj djal i ri shum i prgatitur. Un i afrova disa kng tipike shqiptare, si dhe zhurmat. Ai u habit nga muzika jon popullore dhe bm nj bashkpunim perfekt.

K nga udhheqsit e athershm ke bashkpunuar pr filma dokumentar?

Nj film me Nexhmije Hoxhn dhe nj me Ramiz Alin. Me Ramiz Alin kam punuar kur kam br filmin pr Gogo Nushin. Ndrsa me Nexhimje Hoxhn kur bra filmin pr Misto Mamen. Ishin vitet 1988. Nexhimjen shkova e xhirova n shtpi, ku ajo foli n shtpi. Ajo foli thjesht duke na falnderuar. Nuk bri asnj gjest t teprt. Ndrsa pr filmin e Gogo Nushit punuam me Ramiz Alin. Skenarin e kishte br Luan Rama q ka punuar n Franc. Pr Gogo Nushin dhe Kozma Nushin kishin shum respekt t gjith. Ramizi po ashtu. Ne aty na ra n dor nj letr e veant e Enver Hoxhs. Kur i shkruante Gogo Nushit, ai nuk i thoshte i dashur Gogo, por...Shoku i mir Gogo. Edhe titulli i filmit kshtu ju vendos, Shoku i mir Gogo. Ne i uam skenarin shokut Ramiz, i cili pasi e lexoi na tha pr t thn ka duhet m caktoni orn q duhet. N at koh ai kishte shoqrues Sulo Gradecin, pas vdekjes s Enverit. I tham Sulos q kur t vijm pr xhirim thuaji shokut Ramiz t shkojm tek Shtpia e Pritjes q t jet m i qet m i mir. Por ai u tregua frikacak. Nuk ja tha. Kur erdhi dita e xhirimit ne ishim nj or para. Shoku Ramiz na tha pse ktu do xhirojm. Tani skishim t bnim sepse kishim instaluar kamerat. ka i kishim dhn ai i kishte prgatitur n letra si partitura i vendosi diku dhe filloi ti lexonte. Foli bukur dhe qart. Por ishte i gjat. I thash do bjm dhe nj xhirim tjetr m shkurt. Patjetr, ju e dini,- na tha. Hern e dyt Xhirimi doli shum mir, pasi ai kishte prer t gjith fjalimin me shkronja t mdha dhe e prmblodhi fjaln. Doli shum bukur.

Filmat e fundit?

Dora Distria, Vangjel Zhapa dhe Marko Boari. Veoj Marko Boarin. Pr t punova mbi 2 vjet. Nga skenaristt kam punuar m shum me Luan Ramn dhe Ilia Deden.