Napoli: Vjedhja e biblioteks s shekullit t 16

20 Dhjetor 2013 | : Ndryshe | Autor: Gazeta Shqip

Nj librar merr n dor nj bibliotek shum t vjetr. Por n vend q t kujdeset pr librat, organizon nj vjedhje masive me vler dhjetra milion euro t antikuarve t pamuar, deri sa kapet

Alan Johnston, BBC




T pasionuarit e librave nga e gjith bota kan punuar kt koh pr t gjurmuar vendndodhjen e mijra librave t rrall q i prkitnin nj prej bibliotekave m t vjetra t Italis, t vjedhur nga nj band hajdutsh, prfshir vet bibliotekarin. Ndrsa shumica jan gjetur, nj numr librash t pamuar nga shekulli i 15 dhe 16 jan ende t humbur.

Brenda nj kompleksi kishtar t shekullit t 16 n zemr t Napolit, Biblioteka Girolamini ka rafte druri q ngjiten lart drejt mureve t dekoruara deri te tavanet e prforcuara.

Ato rafte dikur mbanin vepra me vler t jashtzakonshme. Aty gjendej nj edicion i vitit 1518 i kryeveprs s shklqyet dhe misterioze t Thomas More, Utopia. Traktati i vitit 1610, Sidereus Nuncius, nga Galileo, me m shum se 70 vizatime t hns dhe yjeve. Si dhe studimi i Johannes Kepler mbi lvizjet e Marsit, Astronomia Nova, e prshkruar si nj nga librat m t mdhenj t historis s astronomis.

Por kjo pjes e madhrishme e trashgimis kulturore t Italis u grabit n mnyr metodike. Mijra tekste antike u zhdukn.

Hetimi yn nxori se kishim t bnim me nj aksion sistemik kriminal, thot majori Antonio Kopola (Coppola), nj shef policie q po udhheq operacionin pr gjetjen e teksteve t vjedhura. Nj grup njerzish kryen nj vjedhje shkatrrimtare dhe sistematike t biblioteks.

Ishte historiani i artit dhe akademiku, profesor Tomaso Montanari, i cili fillimisht dha njoftimin n polici pr at q po ndodhte. Biblioteka ishte mbyllur pr publikun prej vitesh, por Montanari dgjoi raporte se ishte n telashe dhe ia doli t bj nj vizit me nj student q po mbikqyrte pranvern e vitit 2012.

Ai u trondit nga far zbuloi. Kishte nj qen q vrdallisej npr bibliotek me nj kock n goj! Libra t shprndar gjithandej, n dysheme, n shkall, mbi tryeza. Kishte plehra, kanoe pijesh dhe letra. Ishte konfuzion total, nj situat kalbzimi masiv. Nj nga stafi i biblioteks m mori mnjan, larg kamerave t siguris dhe m tha: Profesor, drejtori sht duke vjedhur bibliotekn!.

Drejtori ishte Marino Masimo de Karo (Caro).

Montanari shkroi nj artikull n gazetn Il Fatto Quotidiano, duke argumentuar se De Karo si bibliotekar ishte njsoj si nj zjarrvns q punon si roj pylli.

Ditn q artikulli u publikua, De Karo m mori n celular dhe m tha: Duhet t t vij turp, do ta paguash pr kt!, thot Montanari. Un u friksova shum, mora n telefon policin.

Filloi nj hetim dhe De Karo u arrestua.

Ajo q t trondit sht mungesa e thell e respektit pr kto vepra t pamuara, thot Antonio Kopola. Shum prej tyre qen hedhur n dysheme. Kaosi dominonte Raftet ku duhej t gjendeshin libra shum t rndsishme, tashm ishin totalisht bosh.

Ai e prshkruan De Karon si kreun e nj rrjeti hajdutsh, t cilt shkonin n pun n mbrmje, dhe fiknin sistemin e monitorimit me kamera.

Ata morn librat nga raftet dhjetra dhe dhjetra. Disa librave iu kushtua vmendje e veant ato q mund t kishin m shum vler tregtare pastaj pjesa tjetr konsiderohej thjesht si shum libra. Ata i vendosnin n arka kta libra dhe i nxirrnin jasht me furgon.

Vulat q identifikonin dorshkrimet si pjes e koleksionit Girolamini hiqeshin. N disa raste thjesht priteshin, duke e ln librin seriozisht t dmtuar.

N disa raste ata hiqnin edhe kapakun e librit, thot Kopola. Ata deshn ta bjn t pamundur gjurmimin e tyre. Por disa nga librat kishin lidhje nga shekulli i 17, gj q n disa raste e bnte lidhjen m t shtrenjt sesa vet librin.

Pasi u hiqeshin provat pr origjinn, librat nxirreshin n tregun italian apo at ndrkombtar.

Pesqind libra shkuan te nj shtpi gjermane ankandesh, e cila u dha hajdutve 1 milion euro parapagim. Ata do t merrnin m shum para nse shitja kryhej.

Kjo ishte vetm nj pjes e librave, thot shefi i policis. Pra mund t imagjinoni se sa shum para mund t kishin fituar ata nga kjo vjedhje n rast se ne dhe gjykatat nuk do ta ndalnim.

Disa u shitn pr qindra mij euro, disa pr dhjetra mij, pra nj hamendsim i arsyeshm, sipas tij, sugjeron se bhet fjal pr dhjetra milion euro.

N mars t ktij viti, De Karo u dnua me shtat vjet burg, t zvendsuara me arrest shtpiak, pr shkak se ai bashkpunoi me hetuesit. T tjerve iu dhan dnime m t shkurtra.

Avokatja e De Karos deklaron se nuk i mori t gjitha librat pr t cilat akuzohet se ka vjedhur dhe se ka apeluar vendimin. N nj deklarat pr BBC, familja e tij kmbnguli se ka punuar pr t mirn e biblioteks, duke hedhur parat e veta n prmirsimin e katalogut e projekte t tjera me shpres se do t ishte n gjendje ta rihapte bibliotekn pr publikun.

Por n gjykat ai pranoi se ka vjedhur nga Girolamini. Policia thot se banda n fakt shkatrroi katalogun, n nj prpjekje tjetr pr t humbur gjurmt. Pyetja e madhe sht se si nj njeri si De Karo sht vendosur n drejtimin e nj institucioni t till t rndsishm. Antonio Kopola, thot De Karo, ishte nj figur e mirnjohur n rrethet e librashitsve, dhe se ai kishte nj far mbulese politike q i lejoi atij t arrinte pozicione prgjegjse npr institucione pak a shum t kontrolluara nga Ministria e Kulturs.

Ai nuk kishte kualifikime akademike. Ministria nuk ushtronte mbikqyrje t plot t biblioteks, e cila gjendej n nj pron t kishs, por e miratoi emrimin e De Karos m 2011-n.

Dhe ministria pranon se mbikqyrja nuk ishte e prshtatshme, ndrsa Girolamini u kalbzua n mnyr progresive nj proces q filloi para se De Karo t merrte prgjegjsin. Por n mnyr mbreslnse, vetm 18 muaj pasi u zbulua vjedhja, hetuesit e policis besojn se kan arritur t gjurmojn pjesn m t madhe t librave t vjedhur.

Ne besojm se ndoshta, deri n 80 pr qind t librave, i kemi rikuperuar, thot Kopola. Kjo fal aktivitetit hetimor gjurmimin dhe prgjimin pr shembull t cilat na kan ndihmuar t identifikojm lvizjet dhe vendet ku po mbaheshin librat. Magazina, parkingje, shtpi Ne patm nj bashkpunim t rndsishm me shoqatat e antikuarve t librave. Ne i paralajmruam t mbajn syt hapur pr librat q mund t shfaqnin dyshime. Kopola sht kontaktuar nga tregtar t shqetsuar dhe koleksionist nga e gjith Europa, SHBA-ja dhe Amerika Latine.

Adresa ime personale sht e prhapur n botn e t gjith njerzve t ktij sektori dhe shpesh m kontaktojn njerz q kan dyshime mbi nj libr, thot ai.

Mes shum librave t mbledhur qen disa t kthyer nga ish-senatori italian dhe bibliofili i mirnjohur Marcello DellUtri, nj shok i ish-kryeministrit Silvio Berluskoni (Berlusconi).

Ai pati marr disa nga librat si dhurat. Sapo kuptoi nga lajmet e gazetave se ndoshta kan ardhur nga Biblioteka Girolamini, ai kontaktoi autoritetet dhe ua dha atyre, thot avokati i tij. Por nj libr, nj botim i vitit 1518 t Utopia t Thomas More, ai nuk e ka kthyer ende. Sa i prket librit tjetr, ne po flasim pr nj libr me vler shum t vogl dhe ai thjesht nuk po e gjen pr momentin. Sapo ta gjej, do ta kthej menjher, thot avokati.

Majori Kopola, gjithsesi, e sheh kt libr si veanrisht t vlefshm. Ai beson se m shum libra nga Girolamini do t dalin n shesh me kalimin e kohs. N kt pun beson se duhet t prshtatsh sjelljen me kohn, thot Kopola.

Tregu ilegal i vlerave kulturore lviz shum ngadal. Ndoshta pas disa viteve pasi vmendja ndaj vjedhjes s Girolaminit qetsohet, kta libra do t rishfaqen n treg. Ne na plqen t mendojm se karabiniert do t jen n gjendje t ndrhyjn.

Ndrkoh, Ministria e Kulturs thot se ka n plan t restauroj dhe t rihap bibliotekn, nj proces q mund t krkoj nj vit pun. Por kreu i Shoqats italiane t Librashitsve Antik, Fabricio Govi, ka dyshime. Kur vjen puna pr t mbrojtur trashgimin kulturore t kombit, thot ai, bibliotekat zakonisht jan n fund t lists s objekteve t rndsishme. Ato n prgjithsi jan n nj gjendje braktisjeje dhe kalbzimi, kmbngul ai. Dhe ka frik se asgj nuk do t ndryshoj me t vrtet dhe se Biblioteka e vjetr dhe madhshtore Girolamini nuk do t rikthehet kurr n famn e dikurshme.



Katr libra ende t humbur

Thomas More Utopia (1518) e gjurmuar, por ende e pagjetur

Kepler Astronomia Nova (1609) e gjurmuar, por ende e pagjetur

Galileo Sidereus Nuncius (1610)

Dante Komedia Hyjnore e shtypur para shekullit t 16

Katr libra t rigjetur

Xhordano Bruno (Giordano Bruno) Artificium Perorandi (1612)

Nj libr nga Koperniku (Copernicus) (1566)

Leon Battista Alberti De Principe (1520)

Nj kopje i In hoc volumine heac, nga Kapitolini (Capitolinus) dhe t tjer, botuar n Venecia m 1519-n





Biblioteka Girolamini

Biblioteka m e vjetr n Napoli, e themeluar m 1586-n

Prmban 150 mij volume, prfshir pes mij nga shekulli i gjashtmbdhjet dhe 120 libra t botuar para vitit 1501, t njohur si incunabili (italisht pr djep)

Biblioteka ishte vendi i zgjedhur nga Xhanbatista Viko (Giambattista Vico) (1668-1744) autor i librit Shkenca e Re

http://gazeta-shqip.com/lajme/2013/1...ekullit-te-16/