Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 5
  1. #1

    Nj rrfim pr vitet 90-91/ Frrok upi: Ne ishim bij t liris dhe viktima t liris

    Nj rrfim pr vitet 90-91/ Frrok upi: Ne ishim bij t liris dhe viktima t liris

    Si lindi gazeta e par pavarur nga pushteti partiak diktaturial komunist? Si e konceptonte Rilindjen frrok-cupiDemokratike kryeredaktori i par i saj, gazetari Frrok upi? Marrdhniet e tij me drejtuesit e Partis Demokratike, e cila ishte partia e par pluraliste n vend, dhe kujtimet e nj gazetari pr at koh kur vendi ishte n kaprcyell t historis s tij dhe upi e t tjert desh fati t ishin protagonistt e ktij moment historik. Nj rrfim shum interesant dhe i sinqert i gazetarit Frrok upi dhn gazetares Luljeta Progni n librin e saj m t ri q sapo sht hedhur n treg Pardesyt e Bardha, ku ka dshmi autentike mbi at far ndodhi n vitet 90-91 dhe rolin e protagonistve t kohs.

    (Intervist pr librin Pardesyt e bardha e gazetares Luljeta Progni)

    Gazeta Rilindja Demokratike, sht nj ndr lajmet m t rndsishme t ditve t para pas themelimit t partis Demokratike. Si u zgjodht kryeredaktor i saj?

    Gazeta Rilindja Demokratike sht ngjarje unike pr Shqiprin. Deri ditn kur doli n drit Rilindja Demokratike, 5 janar 1991, nuk kishte pasur kurr nj gazet t lir prball diktaturs. Deri ditn kur doli RD-ja, fjala ishte konsideruar krim. Ligji penal i diktaturs komuniste, n nenin 55, e dnonte fjaln (jo fjaln e lir, sigurisht, sepse as q njihej ky koncept), me 25 vjet burgim politik.

    Fjala do t thot, q dikush nuk ka mendje dhe lshon fjalt koh e keqe sot. Mund t ishte mot me bor e suferin, por Partia nuk e kuptonte kshtu kohn e keqe. Koha ishte e Partis (komuniste t diktaturs) dhe askush nuk mund t thoshte p.sh., koh e keqe. Fjalt e tjera me kuptim realiteti, dmth., q t flisje se nuk t mjaftonte ushqimi, se lufta e klasave po t drobiste, se izolimi t kishte shkuar n palc, etj., kto t drgonin n ferr. As n vdekjen e njeriut m t afrm, njeriu nuk mund t shprehej me pikllim. Pr djalin q i merrte jetn miniera n galeri ose edhe si ushtar n kufi, apo edhe kur mbi nj bari qllonte rrufeja, prindi dhe vllai kishin pr detyr t thonin se ia kemi fal partis. Por fjal me krenari; po t mos thuheshin me krenari, ather njsoj si n nenin 55 t ligjit penal

    Gazeta Rilindja Demokratike sht e vetmja gazet q u prit para se t lindte, njsoj si fmija n maternitet. Ku sht par her tjetr, q nj popull i tr t pres q t dal gazeta q shpresohet? Prgjithsisht gazetat lindin, mbijetojn dhe vzhgohen dhjet a njqind vjet, e pastaj krkohen.

    Ishte koh diktature t egr dhe njeriu krkonte nj drit lirie, t paktn lirie fjale Aty nga fundi i dhjetorit 1990 nisi t flitej se do t dal gazeta e Demokratikes. Partia Demokratike ishte krijuar vetm pak dit m par. Q ditn kur u tha se do t dal gazeta njerit nisn t zn radh para librarive. At koh gazetat shiteshin n librari, t cilat hapeshin hert n mngjes, dyert e para q hapeshin, madje para bareve e kafeve. Nuk mund ti harroj njerzit n radh. Tek zbrisja nga shtpia n lagjen Ali Demi, sapo kalon Urn e Tabakve dhe harkun e madh t ports s Biblioteks s Vjetr, aty ka qen nj librari. N t dy kraht e ders s libraris gjeja njerz n radh tek prisnin. Askush nuk tregonte far priste, secili mbante n dor nj a dy shishe qumshti boshe. Po t vinte dikush nga ata t Sigurimit, kta do t thonin se presin makinn e qumshtit n dyqanin ngjitur Ishte nj sekret i madh, sepse ishte edhe rrezik i madh. Kur u msua n kupoln e udhheqjes komuniste se Partia Demokratike do t ket gazet, ather shefi kryesor i Partis paska thn: Gazet? E humbm davan!.



    Si miqt edhe armiqt prisnin gazetn e fjals s lir. Kjo ndodhte me gazetn Rilindja Demokratike. Fjala e lir deri n at moment ose ishte tkurrur e nuk ishte thn; ose ishte thn n nj qoshe shtpie dhe ishte mbytur aty; ose ishte thn pjes-pjes dhe ishte burgosur dhe pushkatuar. Fjala e lir tr jetn e diktaturs ishte ndjekur e prgjuar pr ta mbytur; dhe ajo ve fshihej e ruhej sa t mundte. Hera e par q fjala e lir vrshoi hapur n rrug, n shtpit e njerzve, n librari e biblioteka, madje edhe npr zyrat e aparatit t diktaturs, npr familjet e antarve t Byros Politike dhe t qeveris komuniste.

    Mund t them se pr her t par ndodhi q fjala e lir mori rrugn t ndiqte persekutort kudo ku ndodheshin. Fjala e lir i ndiqte jo si persekutore, por si lirimtare e t gjithve, po iu afrohej q tu bhej mike edhe atyre, q e kishin persekutuar. Kishte pasur nj rast tjetr, dikur para diktaturs komuniste, aty nga viti 1920, kur nj patriot i madh dhe gazetar, Sali Nivica, nxori gazetn Populli, edhe kjo nj gazet e lir pr kuptimin e kohs. Sali Nivica ishte shpallur nder i Kombit dhe Msues i Popullit. Ishte koh e turbullt, kur liria nuk kishte institucion as ligj. Pas numrit t tret t gazets, kryeredaktorin e gazets, Sali Nivica, e vran. Edhe ather ishte janar, data 10, 1920. Ka qen nj koincidenc: Un banoja n rrugn me emrin Sali Nivica. Ju thash se n mngjes hert, q ditt para vitit t ri 1991, tek zbrisja nga Sali Nivica pr n qendr t Tirans, te dera e libraris gjeja t njjtn radh. Dhe t njjtt njerz q linin radhn e m afroheshin: A del gazeta sot? Kur del?. Me kt rast po i prgjigjem edhe pyetjes suaj se si u zgjodha kryeredaktor i gazets RD. T gjith e dinin se isha kryeredaktori i gazets, qkur nisi t pritej q t lindte. Edhe ata q prisnin n radh nj jav para se t dilte gazeta, m drejtoheshin si kryeredaktor i gazets. Nuk bm zgjedhje. Mes miqve, mes nesh q krijuam Partin Demokratike, kishte nj marrveshje ekselente prgjegjsish e barrsh. Nuk mbaj mend tjetr detaj, ve nj vshtrim mes nesh q do t thoshte me gazetn, Frroku. Me Sali Berishn, m shum si dashamirs i gazetaris, kemi shkmbyer biseda t shkurtra rreth gazets npr rruginat e Qytetit Studenti, por kaq. Azem Hajdari ishte adhures deri n shpirt i shkrimeve t gazets; ai e shikonte gazetn si nj ngjll. Gramoz Pashko kishte informacion t gjr mbi gazetarin e vendit dhe mbi gazetart.

    Kisha studiuar gazetari e ligj, isha nj gazetar me emr t njohur, n vitin 1993 diktatura m kishte persekutuar shtat vjet si puntor n Spa e n Tiran; vetm pr shkak t detyrs sime si gazetar. Kisha shkruar disa t vrteta, q kupola komuniste i qaunte t paprekshme. Tek kaloja mngjeseve para libraris, ndihesha vrtet keq kur i gjeja njerzit tek prisnin n radh. Ndihesha keq, sepse ata prisnin me dit e net, ndrsa ne akoma nuk e kishim gazetn gati. Nevojitej procedura ligjore, pastaj letra pr gazetn shteti nuk kishte letr; etj. Nj gazet do t niste q nga shkronja e par, pa patur asgj; ve pritjes s njerzve n dyert e librarive. Nuk harroj, as kam se si ta harroj: Mbrmjen e vitit t ri dhe t nesrmen, tavolinn e fests e kisha mbushur me letra, si nj tryez pune n nj redaksi. Punoja mbi shkrimet e numrit t par t gazets; ato pak shkrime q kisha. Mund t them, se mbi at tavolin ka nisur gazeta RD, n kuzhinn e vogl q kisha te Sali Nivica. Shkruaja e fshija me gom, prplitesha me veten i rrethuar nga dy fmijt ende t parritur. Aty kam shkruar editorialin Fjala e par, aty kam shkruar dhe redaktuar shumicn e shkrimeve q kisha marr nga disa koleg. Shkruaja me dor. Akoma nuk kishim as makin shkrimi, as zyra pr redaksin.

    Gazeta doli mngjesin e dats 5 janar 1991. Shkrimet kisha nisur ti drgoja n shtypshkronj q m datn 3 janar. Shtypshkronja ndodhej n Kombinatin Poligrafik, radhitja bhej me derdhje n plumb. Ky moment sht shum i vshtir t shpjegohet me fjal, aq m pak n nj intervist. Rilindja Demokratike doli me 100 mij kopje n dit; por ishte e vshtir t gjeje nj kopje. Gjith Shqipria u mbulua nga gazeta. M kan prur disa her mbasdite gazetn q ishte lexuar gjith ditn, dor m dor. N fund gazeta kishte mbetur si nj cop basme, as kuptoje se kishte pasur shkronja a se ishte letr gazete. Si dashuria pr lirin e shtypur deri at dit, edhe vet gazeta u kthye n nj legjend.

    Megjith rndsin vendimtare q pati kjo gazet pr PD-n qysh ditt e para, problemet n drejtimin e saj jan shfaqur shpejt. sht fjala pr problemet q lindin ndrmjet jush dhe drejtuesve t Partis Demokratike. Cili ishte raporti juaj me ta?

    Jo q n fillim kan lindur probleme mes Partis dhe gazets. Pas rnies s monumentit t diktatorit Hoxha n qendr t Tirans, mund t them. Ndoshta disa probleme jav t mvonshme. Deri ather ka qen nj sjelle brilante; ka qen si n nj mdrr me parajs lirie. Askush nga lidershipi i PD-s nuk ka ardhur t m thot se duhet ta bsh kshtu!, ose pse e br kshtu. Madje edhe gazetn e dits, antart e kryesis s PD-s e merrnin te sporteli i jashtm i redaksis s gazets. Mos mendoni se ata hynin npr redaksi, lart e posht, pr t manifestuar se jemi ktu. Jo, nuk ka qen aspak kshtu. T gjith po punonim pr t krijuar modele t reja, demokratike.

    Probleme? Se di nse mund t themi Probleme mes meje dhe drejtuesve t Partis. Tani jemi t gjith t qart; t gjith me pesha t mdha eksperience n liri dhe me distancn e duhur si nga ngjarja, ashtu edhe nga miqt dhe nga vetja. Problemet ishin m shum-planshe se sa mes kryeredaktorit dhe drejtuesve t Partis. Problemet ishin mes meje dhe meje; ishin mes atyre dhe atyre; mes tyre dhe kryeredaktorit; mes atyre nj nga nj, secili brenda vetes. Mbi t gjitha ishin problemet e natyrshme t individit me lirin, me lirin q mendonim se vet e sollm. Jo se mes nesh nisi t shfaqet lavdia ose vet-mburrja. Por problemi ishte sa mund ta prballonim lirin. Ne ishim njerzit m t lir t asaj shoqrie, padyshim. Por mendo, q mes nesh lindi vshtirsia e prballimit t barrs s liris. A mund t mendoni pr nj shoqri t tr, t thar deri n palc, pa asnj pik lirie pr gjysm shekulli? Prballimi i liris ka qen problemi m i madhi i dy dekadave t shoqris son. Mbetet akoma nj shtje e t gjithve.

    Legjenda q ka marr emrin probleme t PD-s me gazetn, ose brenda pr brenda PD-s ishte edhe raporti i krijuar n vet shoqrin e lir, e cila hyri n nj port ku nuk kishte ndrruar kurr, hynte n liri. Po t mos kishin ndodhur ato q ndodhn edhe mes nesh, ather do t ishte shum pr t dyshuar. Pr t dyshuar, se vall ktu nuk paska pasur aq mizori dhune sa n t vrtet ka pasur?! Nuk mund t prballohej aq leht liria. Kshtu ndodhn problemet mes nesh.

    Ka qen shum e thjesht pse-ja: Un bra detyrn time pr t mbrojtur principin e nj fjale t lir dhe t nj gazetarie profesionale; kt do t bja gjith jetn. Un bra detyrn q m takonte, q t krijoja nj model tjetr, jo modelin q po linim pas, ku gazeta ishte nj skllave e Partis. Edhe partia po bnte detyrn e vet: Po e prdorte gazetn pr fjaln e saj. Fjala e ardhur nga npunsit e Partis nuk sht kurr aq e plqyeshme pr tu lexuar n gazet, kjo dihet. Por dihet edhe q funksionart e partis nuk kan pse tia din shum sa e latuar sht fjala, sa bezdiset lexuesi, sa shkon titulli, sa i gjat sht shkrimi, etj.

    Ku sht faji? Faji im: E kisha menduar gazetn me nj distanc t caktuar prej Partis. Pr kt arsye, posht titullit t gazets nuk shkrova RD, organ i partis녔 si ishte br klishe n komunizm, por shkrova RD, Gazet e Partis Demokratike. Kishte kuptim thelbsor edhe kjo gj simbolike. Diktatura komuniste t gjith i konsideronte organe t tij, gazeta- organ, shkrimtart- organ, rinia-organ. Hera e par, q nj gazet shpallej me liri dhe me frymmarrjen e vet ishte kjo e Rilindjes Demokratike. Krkoja nj distanc t gazets nga Partia. M dhembte deri n gjak do devijim, sado i vogl n kt princip. Sigurisht q paska qen heret. Por e kisha menduar se menjher pas lirimit (bj humor, si humori komunist i Lufts), dmth., sapo t vendosej demokracia, gazeta RD do t ishte gazeta dallndyshe dhe kryesore e pavarur e vendit. Ishim shum ndrrimtar, po shum, shum ndrrimtar. Faji i Partis: Kudo ku ka grupim politik q prbn Parti, nisin edhe disa deformacione individuale, padyshim. Nis njeriu e flet si partia. Ndoshta u dashka br kshtu! N Parti nis interesi, interes sa politik edhe personal. Partia e donte gazetn q t fliste si e mendonte vet. Kryeredaktori sht i dashuruari me gazetn, le t lr menjan pak dashuri dhe t prdorim gazetn pr partin. Pak a shum kshtu erdhi puna. Pse duhej prdorur gazeta? Pr udhheqsit, q t dshmonin sa t ditur ishin ose t verifikonin imazhin e tyre me popullin. Normale. Duhej pr udhheqsit politik, q t prcillnin mesazhin e shkurtr. Duhej pr t br edhe replika. Ndoshta n ato koh kshtu duhej gazeta. Ju thash, ne nuk ishim ndar akoma nga nj tradit; e si mund t fillonim direkt n maj t nj stili krejt t ri. Duhej koh. Ktu ishte prplasja: Si e mendon gazetari gazetarin dhe si e mendojn funksionart e Partis. Pastaj, cili hst m i fort: kryeredaktoi i gazets, apo partia?! Me dy fjal: Ne ishim bij t liris dhe viktima t liris.

    Shum shpejt brenda radhve t PD-s u shfaqn kontradiktat, madje n muajt e par t themelimit. RD-ja sigurisht q do t prfshihej n kt betej. Cilat ishin vshtirsit tuaja si drejtues t ksaj gazete. Kishit debate me drejtuesit e PD?

    Natyrshm, do konflikt n parti peshon m shum mbi gazetn e saj. Por mos harrojm, se ishim shum larg nga koha e diktaturs, megjithse akoma nuk ishim ndar prej saj; jetonim nn pushtetin politik dhe nn armt e diktaturs komuniste. far mund t prisnim m shum? Pesha e konfliktit ndihet m e rnd mbi gazetn pr disa arsye: Sepse gazeta sht m delikate se politika. Sepse gazeta nuk ka fuqi vendimesh. Sepse gazets sdhe as kryeredaktorit nuk i shkon q t bhet pjes e njrit grup kundr tjetrit. Sot kur mendoj rreth pyetjes cilat ishin vshtirsit tuaja?, m vijn n mendje thuajse t gjitha ngjarjet. Por gazeta RD nuk ka ndier presion, as vshtirsi t ardhura prej konfliktesh brenda PD-s. Ju thash, kishim nj distanc mes PD-s dhe gazets RD. Ishte n mes nj ajr i pastr. Mos e mendoni si n stilin e komunizmit, q Partia zgjaste dorn e bnte gjithka me gazetn. Ishim njerz t lir, po e them prsri. Por po e them jo si slogan. Asnj nga politikant e PD-s nuk shtrinte dor nga gazeta RD. Kishim ndrtuar edhe nj filtr sigurie; po e them si nj argjinatur lumenjsh, mes Partis Demokratike dhe gazets Rilindja Demokratike. E thash fjaln argjinatur lumi, sepse nuk mund t harronim se nj parti edhe mund t mendet si mendet lumi; por gazeta duhej ruajtur. Gazeta kishte nj institucion q e quajtm kshilli botues, i cili prbhej nga personalitete t njohura t vendit n fushn e artit e kulturs, sidomos. Nuk ishte garanci e vogl. Por sidoqoft, gazeta nuk u ngatrrua kurr n ato q ju i quani konflikte n PD. E vrteta sht se muajt e par, gazeta Rilindja Demokratike ka jetuar n nj qiell t vrtet lirie. Nuk mbaj mend asnj vulgaritet apo sjellje brutale t liderve t PD-s mbi gazetn. Kam frik se asnjher nuk vjen m ai raport perfekt intelektual e principial mes nesh. Po kurr nuk vjen m edhe pse po shkojm drejt demokracis! Ajo ishte koh qiellore.

    Drejtues t caktuar t PD-s, t orve t para t saj, shprehen n intervista se nuk kan pasur hapsirn e nevojshme n gazet, kryesisht n fillimet e saj dhe ata e lidhin kt pikrisht me konfliktet q ishin shfaqur ndrmjet themeluesve

    Po, i kam dgjuar kto fjal. I kam dgjuar jo ather, por tani von, mbas lirimit, kur secili flet far ti doj qejfi. Por edhe kjo liri e t thnit a t duash, sht kuraj e dhuruar prej gazets Rilindja Demokratike. Kjo q thon disa, se nuk kan pasur hapsirn e dshiruar n gazetn Rilindja Demokratike, sht e vrtet. Nganjher kjo m ka br t ndihem shum m mir sot e ksaj dite. Kurr gazeta nuk mund t jet nj vend ku grumbullohen t gjitha shkrimet q lindin n kokat e njerzve, qofshin kta edhe udhheqs politik. Gazeta ka kolonat e veta t editimit, t ides, t elegancs, t t shkruarit, t gjuhs e stilit, ka sensin e mass. Gazeta sht nj gjalles n perfeksion, q nuk mund t ket tre duar dhe gjasht kmb, kur nuk mbetet vend pr syt apo dika tjetr. Nj njeri nga jasht e shikon gazetn si di ai ta shikoj, ndoshta edhe si monstr. Por, pa mendoni sikur edhe gazeta t bhet nga jasht gazetaris! Ather po pyes: Vall si mund t shkuajn t gjith aq dhe far duan!? Tani po, kemi gazetn elektronike ku mund t shkruajn t gjith, madje edhe duke fshehur emrin, edhe duke prdorur fjal fyese, apo shpifje. N rregull. Por jo gazeta RD, me 100 mij kopje n dit, q pritej prej njerzve t etur si uji i jets. Megjithat, le t kthehemi t fjalt q iu thash jam ndier mir duke dgjuar, se nuk gjetn gjith hpsirn. N redaksi vinin mijra letra e shkrime n dit. Ti botoja t gjitha? Ku?

    Pastaj, si mund t botoja shkrime me 15 a 16 faqe? Nj her Blerim ela m kishe prur nj artikull prej 16 faqesh, shkruar me dor. Nuk e di far shkruante, seps as e lexova kurr. Do t ishte marrzi, dihej far shkruanin kta. Ishin nga lloji i grafomanve t zyrave t komunizmit. T them t drejtn nuk mund t botoheshin kto lloje shkrimesh. Thuaj far t duash, thuaj armik, thuaj tradhtar, por un nuk mund t botoj ksoj shkrimesh. Kshtu kan qen edhe shkrimet e tjera pr t cilat thon se nuk na dha hapsir.

    Cilat ishin raportet tuaja me Berishn? Po me Pashkon? Si ishit njohur me ta? A kishin ata tendencn pr t dominuar n RD? Po themeluesit e tjer?

    Marrdheniet me Berishn, me Pashkon? M duket se tani ka ndryshuar edhe fjalori, ose guximi me t cilin i drejtohesh tjetrit pr nj intervist!? Padyshim q sot sht e natyrshme t pyessh kshtu, sht krijuar klisheja ose modeli tjetr, i ftoht e dyshues. Po t pyesje ather cilat jan marrdheniet me Berishn a me Pashkon, kjo do t ishte pak pr t qeshur, ose do t shikoheshe si e huaj. Mes nismtarve pr krijimin e Partis Demokratike kishte nj lidhje shum miqsore ose vllazrore, thuaje m mir. Nuk kishte marrdhnie zyrtare, megjithse q nga mesi i janarit 1991 kishim zyra, kishim aktivitet politik, kishim biseda, shkmbenim idet e dits.

    Po vij tek ajo q sht thelbsore: Na merrte malli t shikonim njri tjetrin. Edhe sot kam mall pr at periudh miqsie. E di q nuk kthehet; madje nuk kthehet as pr Partin Demokratike sot. Edhe tani Partia Demokratike sht n opozit (n opozit ishim ather sigurisht). Sot Partia Demokratike, para se t mendoj prsri pr ekonomin, pr infrastrukturn, pr kujdesin ndaj njeriut, etj., duhet t filloj nga ajo miqsi (nuk po e quaj dashuri) e nismtarve t PD-s pr njri-tjetrin. PD-ja gjat tet viteve bri rrug sa askush, bri ekonomin m t mir, bri kujdes pr principin demokratik, por ja q nuk mjaftoi. Difekti, q u tha se e oi n opozit ishte arroganca. Arroganc pr far!? Vall PD-ja i tha jo aplikimit t lvizjes s lir t qytetarve dhe integrimit europian? PD-ja u bri thirrje militantve t verbr q t zbrisnin n fushn e betejs pr pushtet dhe t sulmonin institucionet e shtetit demokratik? As kt jo, prkundrazi. Vall krkoi arm kimike t Siris pr ti demontuar n Shqipri dhe shqiptarve nuk iu tha asnj fjal!? Jo se jo. Arrogancn e dalluan mes njri tjetrit, ministr me ministr, dhe mes udhheqjes me simpatizant e PD-s. Ather nuk mund t ndodhte kshtu. Sa t merr malli pr nj kafe si ather!

    Si u njohm me Berishn dhe me Pashkon!? N Tiran ishim t njohur me njri tjetrin, sidomos kjo kategori intelektualsh q mori barrn e krijimit t Partis Demokratike. Asnjri nga ne nuk mund t gjej nj dat, kur e ka njohur tjetrin. Sikur ishim njohur q n fillim. Cili ishte fillimi? As kt nuk mund ta gjenim. Por gjat viteve q po i afroheshin nntdhjets, nisi t na lidhte me njri tjetrin edhe nj bised e shkurtr, nj fjal e hedhur, nj libr i ndaluar, nj ide e thn n fshehtsi. Komunizmi na kishte cfilitur dhe ndrkoh kundrshtimi ndaj tij na bashkoi.



    Sa pr dy miqt q m pyesni: Gramozin e takoja ndoshta m shpesh, por m kmb si i thon, pra shkurt, n nj cop rrug a nj bised s bashku. Ai ishte nj djal i pashoq, profesor i veant, jasht mods sovjetike, ekonomist me ide interesante. Kt e dinin shum njerz.

    Me Berishn kisha nj miqsi ndryshe. Her pas here t dielave pinim kafe te Hotel Tirana (sot Tirana International Hotel). Ishim shpesh me nj grup t vogl miqsh t prbashkt. Sot po tregoj, pr her t par, nj fakt nga miqsia me Sali Berishn: N periudhn e persekucionit tim prej komunizmit, Berisha ka qen nj nga tre a katr miqt e mi. Normalisht, askush nuk mund t t qndronte pran kur Partia t cilsonte armik. Ashtu isha cilsuar. far kishte ndodhur n at koh? Kisha shkruar nj shkrim n gazet me iden se socializmi po ha vetveten. Kupola e kishte kuptuar kt, megjithse faktet ishin marr nga nj gjendje n ekonomi, kur krijoheshin ndrmarrje fiktive pr t paguar njerz, por ekonomia po brehej nga brenda dhe po binte.

    Faktet ishin t pakundrshtueshme; as Paria vet nuk i kundrshtoi dot. Por alarmi n Byro u rrit. Puna shkoi te Enver Hoxha. Ai mori gazetn dhe vuri kt shnim: O shoku Adil (kryeministri arani) t vij n Byro dhe t prgjigjet pr kt gjendje, o gazetari t shikohet nga organet kompetente. Organet kompetente ishin organet e prangave. Kjo ishte klisheja e njohur para se t t onin n dern e ferrit. Gjithmon varianti m i egr ishte: T shikohet nga organet kompetente!. Me kt fraz, do persekutor merrte t drejtn q t bnte far t donte. Cili vall do t dnohej, kryeministri apo un gazetari!? Nuk po shpjegoj gjith odisen. Q ditn kur lash Tirann dhe u vendosa n Spa si puntor i gjeologjis (nuk ka pun m t rnd n bot) askush nuk m fliste m. Prve puntorve me t cilt punoja dhe q ishin thuajse t gjith armiq t popullit, mirditor me familjar t pushkatuar, me familjar q i kishin vn pushkn komunizmit, njerz t lidhur me klerikt e famshm t burgosur a t pushkatuar. Kta ishin. Ndrsa kur kthehesha n Tiran sa pr t par fmijt, t njohurit ndryshonin rrugn sa m shikonin diku larg. Ishte koh frike, por frik ama! Ai q takonte nj armik i kishe br vendin vetes pr nj ndshkim t frikshm.

    Mes tre a katr miqsh q nuk m shmangeshin apo m prisnin pa hezitim, ishte Sali Berisha. M filluan disa probleme me zemrn, natyrisht me zemrn n at situat t tmerrshme. Dern e doktor Berishs e kisha t hapur n do koh. Jo vetm kur trokisja un, por ditn q ndaheshim, m thoshte kur t kthehesh kalo, t flasim. Mjaftonte ti bja nj telefonat Zenit, asistentes s tij, sa pr oraret. Ather Sali Berisha ishte doktori m i famshm n Tiran.

    Nj prej momenteve t rndsishme t zhvillimeve brenda PD-s sht edhe aktivi i 14 shkurtit, kur n krye t komisionit drejtues t PD-s u zgjodh Sali Berisha. Kjo zgjedhje erdhi si pasoj e shkarkimit t Azem Hajdarit nga detyra e kryetarit t komisionit nismtar t PD-s, zgjedhjes s Aleksandr Meksit pr 24 or n kt post dhe nj sr debatesh brenda katr ditve, t cilat uan n 14 shkurt n zgjedhjen e Berishs. Ju keni qen pjes e ktyre zhvillimeve. Mbani mend detaje?

    Po, kam qen prezent. Mbledhja pr t ciln ju thoni se u zgjodh Aleksandr Meksi, sht zhvilluar n zyrn e kryeredaktorit t Rilindjes Demokratike. Zyra kishte vetm disa stola, thuajse si stolat e rrugs. Qeveria komuniste e kohs ishte detyruar t pajiste me zyra Partin (armike) Demokratike, dhe fillimisht i kishte ln n dispozicion viln e gjeneral Spiro Moisiut. PD vendosi q kto ambiente tia linte n prdorim gazets Rilindja Demokratike. Aty sht zhvilluar mbledhja at nat. Thuajse gith natn, deri n ora 3 t mngjesit. Ather i kemi thn njri-tjetrit me z t ult se ata t Sigurimit po na prgjojn rreth vils. Kshtu e kemi mbyllur. Ka pasur tension dhe debate me z t lart. Kollaj mund t na mbanin protokollin e mbledhjes q nga distanca e vils.

    Por desha t korrigjoj dika, q del nga pyetja juaj. E para, Azem Hajdari nuk sht shkarkuar kurr nga posti i kryetarit t Komisionit Drejtues t Partis Demokratike. Azem Hajdari ka hapur rrugn pr nj zgjedhje tjetr n krye t PD-s. Ashtu e mendoi ai, se epoka kur ai bri epok n krye t studentve duhej ndar nga nj drejtim i nj stili tjetr n krye t PD-s. E mendoi vet dhe, Azemi mendonte shum holl, ishte i menur dhe i hapur. Kjo sht e para.

    E dyta, ju thoni (ndoshta kshtu ua kan thn) se Aleksandr Meksi u zgjodh pr 24 or. As kjo nuk sht kshtu. N mbledhjen e dats 10 shkurt u votua me votim t fsheht. Ishin tre kandidat: Meksi, Berisha dhe Pashko. Nga 13 votues, Meksi mori 9 vota, Berisha 2 dhe Pashko 2. Kjo sht. Meksi u shpall kryetar. Por as u tha se kryetar pr 24 or dhe as pr ndonj afat. N fund t mbledhjes u vendos, q t zgjerohet forumi vendimmarrs i Partis Demokratike pr sa koh vet Partia ishte zgjeruar n gjith vendin. Aty sht vendosur q t ftoheshin n forum kryetart e PD-s n rrethe dhe t votonim pr kryetarin e ri t PD-s, u caktua edhe data: 14 shkurt.

    Mbledhja e dats 14 u zhvillua n Pallatin e Kulturs, n salln ku sot ndodhet Biblioteka Kombtare. Nuk harroj, se at dit kam ardhur n mbledhje q nga ngjarjet e Durrsit. Kishte plasur nj eksod i dyt dhe Policia e shtetit kishte prdorur armt pr t ndaluar eksodin. Ishin plagosur disa njerz, t cilt ishin strehuar npr familje dhe mbaheshin fshehur q t mos i arrestonte Policia. Nj djal na u vra para syve, mu n shesh mes Pallatit t Kulturs dhe selis s Bashkis s qytetit. At dit u dogj edhe biblioteka e Durrsit. Sa pa filluar procesi zgjedhor n at mbledhje, kam br kt pasqyr t situats n Durrs. Kam par tmerr me sy mes njerzish; por edhe pr t hyr te postblloku i Policis q ishte vendosur afr Dajlanit, ashtu si edhe pr t dal. Ne ishim armiqt. At dit Sali Berisha sht zgjedhur kryetar i PD-s; zgjedhja sht bazuar mbi shumic votash, por edhe mbi nj konsensus t prbashkt.

    Pikrisht n kt aktiv sht zhvilluar nj debat lidhur me hapsirn q duhet t merrte n RD nj takim q kishte patur n Vjen, Gramoz Pashko me Ibrahim Rugovn. Debati ishte se Pashko nuk pati mandatin e PD-s pr tu takuar me Rugovn dhe pr kt arsye kmbngulej nga nj pjes e PD-s, q t mos pasqyrohej n RD. Si ndodhi, u pasqyrua si takim privat apo politik?

    Nuk e di si ka marr prmasa kaq t gjera takimi i Pashkos me Rugovn, kaq sa ka ardhur deri m sot si nj ngjarje me efekte t mdha brenda PD-s. E mbaj mend shum mir, sigurisht, por nuk ka peshuar kaq shum n at koh. Ose un mund t jem ndodhur n distanc, apo edhe mund t mos e kem muar se kishte at pesh q po thoni. Sepse vrtet ishte nj gj ndryshe nga sa vjen tani, shum e thjesht: Gramoz Pashko kishte shkuar n Vjen pr pun t tjera. Kishte marr vesh se aty ndodhej edhe Ibrahim Rugova, kryetar i LDK n Kosov dhe m von president i republiks s Kosovs. Takimi nuk kishte ngarkesa politike. T dy, si Pashko edhe Rugova ishin miq, ose shum miq n distanc. T dy intelektual t atij kalibri q sot e ksaj dite themi se nuk prsriten. Dy njerz si ata kishin fush bisedash aq sa nuk do t mjaftonin jav. Njri filozof, eseist, i diplomuar n Sorbon. Tjetri profesor i ekonomis n Tiran, me hapsira shum m t gjra se profesor n ekonomi. Kjo ka qen. shtja sht shtruar n mbledhjen e nats s 10 shkurtit dhe aty sht mbyllur, me sa kam qen un n kontakt. Aty, sigurisht, sht shtruar me njfar nervozizmi mes Berishs dhe Pashkos. Gazeta e ka botuar lajmin, me sa mbaj mend para 10 shkurtit, q kur Pashko ndodhej n Vjen. Lajmi ka qen i shkurtr, i shkruar leht, jo sipas stilit sovjetik t ATSH-s s kohs. Nj lajm jo me ngarkesa politike, jo sikur Pashko e takoi Rugovn n emr t PD-s. Ata vet kishin mjaft emr sa t bisedonin pr fatin e demokracis n Shqipri dhe fatin e republiks n Kosov. Pas dhjet ditsh, m 21 shkurt 1991, Ibrahim Rugova ka mbrritur n Tiran dhe sht takuar e shmallur me t gjith. Berisha, Imami dhe un e kemi shoqruar n disa vizita n Lezh dhe n Tiran. Pastaj si i fushs s gazetaris m ngarkuan mua q t qndroja me Rugovn pa ndrprerje. Kan qen tre a katr dit. Rugova i ka gjetur rrugt e Tirans t mbushura me gurt dhe copat e bronxit q kishin mbetur nga prleshja popullore me shtetin komunist pr rrzimin e monumentit t Enver Hoxhs. Kjo kishte ndodhur nj dit m par, m 20 shkurt. Po t ishte PD-ja ashtu n konflikte apo e prar si mund t thon, vall si mund t vinte 20 shkurti!?

    Kjo ishte nj dshmi e qart se PD-ja ishte ndar n t vrtet n grupe kundrshtare. Ishin dy personalitete rreth t cilve mblidheshin themeluesit t ndar n dy pjes: Gramoz Pashko dhe Sali Berisha. A keni dijeni pr t tjera debate ndrmjet tyre?

    Po t flasim pr ndarje, ose dyzime n PD, fjaln mund ta nisim vetm pas rrzimit t qeveris s stabilitetit, ku PD-ja ishte pjesmarrse bashk me Partin e Puns. Natyrshm, kur afrohet pushteti dhe interesat, ather ka edhe ndarje, drejtime t ndryshme. Edhe me PD-n do t ndodhte far kishte ndodhur me gjith partit politike t bots. Mjaft ecm n idealizm hyjnor, q nga dita e themelimit t PD-s, deri n ditn kur disa u bn ministra. Aq ishte hyjnizmi. Pushteti krijon interesa, pushteti mbahet mbi konflikte, jan ligjsi kto. Mes Berishs dhe Pashkos ka pasur debate pa pushim, madje edhe tensione, madje edhe mosmarrveshje. Fatmirsisht q ndodhi kshtu. Prandaj ishim nj parti jo-komuniste. Ndryshe do t ishim t gjith bij t urt t Partis. Jo kshtu, fatmirsisht.

    Ngjarjet n vitin dhjetor 1990 deri n shtator 1991 rrjedhin shpejt. Ka shum ngjarje t rndsishme, npr t cilat zhvillohet edhe lufta politike brenda rradhve t themeluesve t PD-s. Ju si drejtues i RD-s ishit prfshir n kt betej. N fund erdhi edhe ndshkimi. Ju u shkarkuart nga ko detyr. Cilat ishit arsyet dhe motivacioni pr t cilin ju u shkarkuat?

    Nuk e di pse ndodhi shkarkimi. Sinqerisht nuk e di; as m sht dhn ndonj motivacion. E di q u zhvillua nj mbledhje e shkurtr e nervoze. Ather ishte von, pra; kishim hyr n qeveri me komunistt, ishim hapur shum; na kishin ardhur si demokrat disa nga njerzit q kishin mbijetuar tr jetn me servilizm ndaj regjimit komunist. Mbaj mend q nj gazetar i vjetr i gazets Bashkimi, tashm i ndjeri Napolon Roshi, kishte mbledhur fakte dit pas dite rreth zyrave t gazets, fakte si erdhi njri nga fshati e u ankua pse nuk i botohet artikulli, si erdhi nj tjetr nga burgu, edhe ky po me kt arsyetim; si nuk i ka shrbyer me besnikri gazeta Partis; si jan par gazetart q nuk kan ardhur n orar n pun; si lejohet gjith kjo pavarsi pr gazetn, etj. Ishte nj raport tipik i periudhs komuniste, shto ktu edhe natyrn servile t Napolonit t ndjer dhe kjo m shokoi.

    Gazeta Rilindja Demokratike vazhdonte t botohej dhe t shprndahej n 100 mij kopje n dit dhe me vshtirsi t gjendej ndonj kopje. U ngritn edhe disa antar t udhheqjes e u qan, se edhe artikulli im nuk u botua. Kush ishte antar qeverie, gjeti rastin e art t mos vinte n at mbledhje. Kta ishin disa. N fakt ka qen nj mbledhje e shmtuar. Ka qen Edmond Trako, antar i kryesis s PD-s, i vetmi q u ngrit i mahnitur e tha ǒa bni ore! Po bjm si t part tan. Nuk pajtohem. Kjo mund t quhet arja e par. Pas pak ditsh mu propozua t jem antar qeverie, nj post n parti, ose t shkoja ambasador diku n Perndim. Kjo u b n prani edhe t ambasadorit amerikan Rayerson. Tani po m vjen n mendje kjo situat, se ather e kisha fshir menjher.

    Zgjedhja e Berishs n shtator t vitit 1991, si kryetar i PD-s, sht nj ndr momentet e rndsishme t historis s ksaj partie. Ky kuvend kombtar konsiderohet si nj proces zgjedhor i lir dhe demokratik. Keni ju t njjtin vlersim pr kt? Sa kishte ndikuar deri n at moment, problematika e konflikteve ndrmjet themeluesve?

    N shtator t vitit 1991 nuk isha brenda institucioneve t PD-s. Mund t flas si flitej mes miqsh, mes njerzve q kishin themeluar PD-n, por nuk ishin m pjes e dshiruar e saj. Por nuk mund t marr prsipr t them far folm. Ky do t bnte pjes n informacionin e dors s dyt, si mund t thuhet. Mbas nj shekulli mund t tolerohej ritregimi.

    Lufta brenda grupeve kundrshtare n PD vjen e thellohet m shum n kohn kur nj pjes e tyre ishin pr t mos dal nga qeveria e stabilitetit dhe nj tjetr pjes pr ta braktisur at. Ky sht edhe momenti, kur largohet nga PD-ja edhe Neritan Ceka, nj prej ish drejtuesve kryesore t ksaj partie

    Lufta mes grupeve!? Se di a mund t thuhet kshtu. Dy grupe ishin, po t quheshin grupe: Njri q donte t rrinte n qeveri, tjetri q nuk donte. Por ka qen nj moment shum delikat; ndoshta m delikati pas krijimit t PD-s. N qoftse do t pranonim t qndronim n qeveri me Partin e Puns do t ishim rroposur.

    Moralisht nuk do t kishim si t dilnim m n rrug, do t kishim tradhtuar studentt e Lvizjes s Dhjetorit. Do t kishim tradhtuar nj popull t tr q u ngrit kundr diktaturs komuniste dhe na besoi t qeverisim fatin e tyre; ata shkuan n shtpi dhe na e besuan ne at pr t cilin mund t jepnin jetn. Do t kishim tradhtuar t burgosurit politik, q sapo kishin ln burgjet e tmerrshme. Ku di un, sdo t kishim m t drejt t dilnim n rrug nga turpi. Por kjo sht pjesa morale.

    Politikisht do t kishim vdekur. Por kushedi sa koh do t duhej q t rilindte prsri nj Parti Demokratike. Partia e Puns hezitoi shum, madje luftoi pr t mos lejuar pluralizm politik. Po t rrinim n qeveri me komunistt, n at moment Partia e Puns do ti kishte mbyllur pluralizmit grykn e thesit nga ku i doln djajt. Partia e Puns (komuniste) ka nj gen t pavdekshm kundr demokracis dhe kudr demokratve. Edhe sot shikojini ish-komunistt. E keni vn re far bri kryetari i Partis Socialiste (ish-komuniste) me ngjyrat e Partis s majt!? Ka krijuar ngjyrn mavi. Ka paraqitur kt argument: Bashkova blun e Partis Demokratike me t kuqen Socialiste dhe doli mavi. Kta marrin guximin q t bashkohen edhe n ngjyr. Sikur tu ishim bashkuar n at koh me qeverin komuniste, ne do t ishim zero sot, pa ngjyr, pa pamje, pa ide, pa pik nervi a jete. Do t ishim mavi, dmth. E shikoni sa e ethshme qe ideja komuniste pr t na mbajtur n qeveri n vitin 1991. Aq e ethshme, sa ethet e athershme komuniste pr fshirjen nga dheu t PD-s, vazhdojn edhe sot. A mund t jetonim n mavi, kur kemi blun e ndritur!?

    Pas zgjedhjeve t 22 marsit, vetm pak muaj m pas, n gusht t vitit 1992, nga PD-ja u prjashtuan mocionistt, ata ishin nj pjes shum e rndsishme e grupit t themeluesve. Ishit pjes e asaj konference? Dini detaje rreth saj?

    Jo, n gusht 1992 nuk mund t isha n forumin e PD-s, ku u prjashtuan mocionistt. Nuk mund t isha as n Tiran a n Shqipri. Mocionistt, pr t cilt flisni ishin themelues t PD-s.

    N at koh nuk mund t isha pr kt fakt t thjesht: Kisha ln atdheun! Me dhimbje t madhe, sigurisht. Por e kisha ln, sepse m rrezikohej jeta. Kishte ardhur pushteti i PD-s. Sapo erdhi n pushtet Partia Demokratike ngriti nj akuz t rnd ndaj meje. Ather isha drejtor i Qendrs Kombtare t Kulturs. U hartua prsri nj raport i gjat mbi korrupsionin n Qendrn Ndrkombtare t Kulturs dhe u urdhrua Prokuroria pr arrestimin tim. Mendo t burgoseshe ather, aq m shum t burgoseshe nn urrejtjen e gjith pushtetit q ndodhej n duar t Partis Demokratike. Me at gjendje t tmerrshme t burgjeve, me at partizanllk t gjykatsve, me at situat revolucionare kundr armiqve t Partis. Un kisha br mkate t mdha. N nj intervist pr gazetn Koha Jon dhe pr nj radio n Stokholm kisha shpjeguar far po ndodhte n Partin Demokratike kundr armikut, q ishin themeluesit e PD-s. Mbaj mend edhe titullin e intervists. Ishte kshtu: E vrteta nuk e dmton Demokracin, prkundrazi e ndihmon at. Deri at dit, gazeta Koha Jon dilte vetm me 500 kopje n jav. Intervista u prit me nj boom shum t madh, aq sa shtypshkronja u detyrua t punoj tre dit pa pushim duke prodhuar gazetn Koha Jon me at intervist, e cila krkohej kudo. Prve ksaj ishte ndar puna, cilt ishin armiqt, e cilt jo. Prokurori m kishte lajmruar me nxitim: Po u gjende n Shqipri, nuk ka m asnj shptim. Rreziku ndaj jets sime ishte shum real. U largova sa n Greqi e m shum n Bruksel. N Bruksel u gjenda pran aktivistve t t Drejtave t Njeriut, punoja edhe pr revistn The Human Rights Sans Frontier e cila dilte pran Parlamentit Europian. Kur u ktheva pas nnt, a dhjet muajsh, as kishte ekzistuar ndonj prov pr akuzn kundr meje. Ajo kishte qen nj akuz false. Radha ime e vdekjes kaloi. Isha viktima i par i pushtetit t ri.

    Menjher u ngritn akuza edhe ndaj Gramoz Pashkos, Azem Hajdarit, Genc Rulit etj. Azem Hajdari u quajt ushtar i upit edhe n faqet e gazets Rilindja Demokratike. Gramoz Pashko i korruptuar pr 90 pal kpuc. Ruli i korruptuar i drurit t arrs. Pushteti i ri kishte nisur seleksionimin brenda prbrenda vet krijuesve t Partis Demokratike dhe ndshkimin sipas rrezikut t ideve t tyre.

    Ndoshta ky ishte ai momenti, kur konfliktet e padukshme brenda prbrenda Partis Demokratike nisn gjuetin, por tashm n emr t pushtetit t prfituar. Un kalova koh tmerrsisht t vshtira; nuk do t ishte mir ti prshkruaj. Aq m keq pse vinin nga t tut. Fatkeqsisht ka ndodhur. Mendoj se edhe sot kjo plag dhemb n PD.

    MAPO
    Mos shkruaj gj kur je me nerva, sepse, ndrsa plaga e gjuhs sht m e keqe se e shpats, mendo ka mund t jet ajo e pends

  2. #2
    Peace and love
    Antarsuar
    16-06-2006
    Vendndodhja
    usa
    Postime
    1,895

    Pr: Nj rrfim pr vitet 90-91/ Frrok upi: Ne ishim bij t liris dhe viktima t li

    Ky kokra e spiunit ka qene..

  3. #3
    i/e regjistruar Maska e Xhuxhumaku
    Antarsuar
    19-11-2003
    Vendndodhja
    sopr'un'curva
    Postime
    13,380

    Pr: Nj rrfim pr vitet 90-91/ Frrok upi: Ne ishim bij t liris dhe viktima t li

    Citim Postuar m par nga murik Lexo Postimin
    Ky kokra e spiunit ka qene..
    edhe poliagjent bile,

    kshu i ka thene saliu njihere e nji kohe., deri sa u ribne miq pas 2005.
    --- La Madre dei IMBECILI e sempre in cinta...

    ---voudou.. ---

  4. #4
    Peace and love
    Antarsuar
    16-06-2006
    Vendndodhja
    usa
    Postime
    1,895

    Pr: Nj rrfim pr vitet 90-91/ Frrok upi: Ne ishim bij t liris dhe viktima t li

    spiun e njohin njerezit e lagjes nuk ka nevoje me ta konfirmu berisha apo rama. Spiun servil nga ata me te ndyret, tani na del bir i lirise..

  5. #5
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    26,513
    Postimet n Bllog
    4

    Pr: Nj rrfim pr vitet 90-91/ Frrok upi: Ne ishim bij t liris dhe viktima t li

    Mimoza Pashko: Prplasja mes Gramozit e Berishs gjat vizits n SHBA

    “Pardesyt e bardha”, si u krijua Partia Demokratike


    “M kujtohet se drejtuesit e Lvizjes s dhjetorit 1990 i mbanin ato pardesy dhe i kishin nj lloj mode politike. Shum legjenda jan thurur pr to, shum hamendje konspirative. Un nuk besoj asnjrn, di q ato pardesy u shkonin shum, sepse ishin njerz, q s paku politikisht ishin t pafajshm pothuajse, larg vendimmarrjeve politike t s kaluars, ndonse jo t prjashtuar politikisht nga institucionet e regjimit”. Kshtu e paraprin librin e gazetares Luljeta Progni, “Pardesyt e bardha-t fshehtat e atyre q montuan diktaturn”, prof.Dr Artan Fuga. Nj libr voluminoz, q na kthen n fillim t viteve ’90, kur Shqipria po dilte e lodhur nga nj diktatur 45-vjeare. Pr t na treguar ato vite q na duken si nj jet tjetr, Progni na paraprgatit, duke u paraprir zhvillimeve n Shqipri me at ka kishte ndodhur n vendet e Lindjes, ku tashm komunizmi ishte rrzuar. Pr t’u ndalur n ditt e protestave t studentve n 8- 12 dhjetor 1990 dhe themelimin e Partis Demokratike, organizimi i ksaj t fundit dhe prplasjet mes figurave m t rndsishme pr drejtimin e saj. Cili ishte roli i saj n rrzimin e diktaturs, q simbolizohet nga rrzimi i monumentit t Enver Hoxhs? Cili ishte qndrimi i Ramiz Alis n at situat. Pr t gjitha kto, gazetarja na sjell dshmit e protagonistve t ngjarjeve q nga Arben Imami, Akil Fundo, Arben Demeti, Edvin Shvarc, Merita Zaloshnja, Edmond Budina, Edi Rama, Besnik Mustafaj, Neritan Ceka, Eduart Zaloshnja etj. “Luljeta Progni e koncepton librin e saj me nj shkrim pa ideologjizma dhe delire. Ajo prshkruan, paraqet, raporton, interviston”, thot Fuga.

    LULJETA PROGNI

    Ndarja n dy pjes e themeluesve t ksaj partie, me Pashkon apo me Berishn, sht elementi m i qart i gjith ngjarjes. Data 14 shkurt 1991 i dha prgjigjen prfundimtare pyetjes se cili do ta drejtonte Partin Demokratike. Ai ishte Sali Berisha. Zgjedhja e tij n krye t PD-s n shkurt t vitit 1991 vlersohet si nj proces i drejt, i realizuar me vot t fsheht, por rruga q ndoqn ngjarjet pr t mbrritur deri aty, japin t qart ndarjen n PD, qysh n muajt e par t saj. Megjithat vlersimi pr kt moment nga bashkkohsit e Pashkos dhe Berishs sht se deri pas zgjedhjes s Berishs, nuk ka pasur probleme t mdha n raportet ndrmjet tyre. Gramoz Pashko nuk duket shum protagonist n kt proces, duke iu referuar faktit se zgjedhja e kryetarit ishte e prkohshme dhe se partia do t drejtohej gjithsesi me kolegjialitet. Pas aktivit kombtar t PD-s, Gramoz Pashko sht ftuar nga Departamenti i Shtetit si drejtues i PDs. Ishte ftesa e par zyrtare, q Departamenti i Shtetit bnte pr nj drejtues t PD-s. Sipas dshmitarve t kohs, kjo ftes drejtuar Pashkos shkaktoi reagimin e menjhershm t Berishs, i cili ishte n krye t komisionit drejtues t PD-s. Pas shum debatesh t zhvilluara n rrethet e ngushta mes tyre, sht vendosur q Berisha t udhtoj bashk me Pashkon drejt SHBA-ve. Berisha do t takohej me komunitetin shqiptar n SHBA. Pra, vizitat e tyre do t kishin destinacione t ndryshme. Nisja drejt SHBA dukej qart se kishte renditjen sipas rndsis, Pashko-Berisha. Por n udhtimin e kthimit renditja u ndryshua n Berisha-Pashko. Se far ka ndodhur n SHBA gjat qndrimit t dy prej drejtuesve kryesor t PD-s, takimet dhe bisedat q ata kan pasur mes tyre, apo edhe ndikimi i t tretve, sht nj histori e vshtir pr t’u zbardhur. Ish-drejtues t PD-s n at koh, t cilt jan informuar nga secili pas mbrritjes n atdhe, japin versionin e tyre, por nuk ka detaje t hollsishme rreth konfliktit, q Berisha e Pashko patn gjat qndrimit t tyre n SHBA. E vrteta sht se ftesa nga Departamenti i Shtetit ka mbrritur n Shqipri, e cilsuar pr Gramoz Pashkon. Por kur ata kan mbrritur n SHBA, sipas dshmive t t tretve, nj ndikim i faktorit shqiptar n SHBA bashkoi Berishn dhe Pashkon n takimet me zyrtar t Departamentit t Shtetit. E prbashkta e dshmive t bashkkohsve t tyre sht se t gjith theksojn q, pas kthimit, Pashko e Berisha kishin nj raport mjaft t tensionuar ndrmjet tyre. Sidoqoft, prgjat ksaj periudhe e deri n fund t vitit 1991, Gramoz Pashko kishte nj mbshtetje t dukshme te ndrkombtart. Ftesat e tyre drejtoheshim m shum te Pashko, se te Berisha. Bashkshortja e Gramoz Pshkos konfirmon udhtimin e tensionuar mes Pashkos e Berishs n SHBA, por jep detaje edhe t disa takimeve t tjera me ndrkombtart, q pati bashkshorti i saj. Zonja Pashko ishte pjes e atyre takimeve, si bashkshorte e tij, por dhe si bashkpuntore mjaft e afrt, nuk mungoi n shumicn e aktivitetit t tij politik. Nj takim me nj grup prfaqsuesish t Partis Konservatore n Londr sht nj rrfim interesant i znj. Pashko. Nj grup lordsh kishin thirrur prball nj prej drejtuesve t Partis s sapothemeluar Demokratike n nj vend si Shqipria, q kishte ln pas 45 vite nn sistemin totalitarist. Nj pjes e lordve kishin raporte me t shkuarn e Shqipris, at t vitit 1946, kur ishte ende aktiv misioni britanik n Shqipri, i cili kishte nisur gjat Lufts s Dyt Botrore. Ata e dinin se kishin prball birin e nj prej familjeve t nomenklaturs komuniste dhe shum prej pyetjeve t tyre prqendroheshin pikrisht n kt pik, se si do t mund t realizohej projekti pr Shqiprin demokratike, prej drejtuesve q vinin nga brenda sistemit komunist. Nj takim mjaft interesant i Gramoz Pashkos n Londr ka ndodhur me pretendentin pr fronin mbretror t Leka Zogut. Pashko ishte ftuar me bashkshorten nga nj prej lordve britanik, n shtpin e ktij t fundit. Me t mbrritur n holl, Gramoz Pashko dhe bashkshortja e tij qndruan pr disa minuta n pritje, pak t hutuar pr kt ftes dhe mungesn e zotit t shtpis n holl. Vetm pak minuta m von, n holl u shfaq Leka Zogu, i veshur me uniform ushtarake. Biseda mes tij e Pashkos jep detaje mjaft interesante t marrdhnieve ndrmjet PD-s dhe familjes mbretrore. “Mbrritm n hollin e pritjes s shtpis s tij dhe po prisnim. Nuk u shfaq i zoti i shtpis. Pas pak minutash u hap dera dhe aty hyri Leka Zogu. Ishte i veshur me uniform ushtarake. Biseda ishte e gjat, por un mbaj mend q Leka Zogu i tha Gramozit se donte t kthehej n Shqipri. Mbaj mend q Gramozi i tha ‘je qytetar i lir dhe mund t kthehesh pa dyshim’. Por ai m pas i tha se kishte projektin e tij pr kthimin e monarkis. Gramozi i tha se ishte pr republik parlamentare. Kt takim nuk e bm publik. As n PD” (Pashko, Mimoza, intervist pr autoren, nntor 2013). Kto takime dhe mjaft t tjera q pasqyrohen n intervistn e bashkshortes s Gramoz Pashkos, dshmojn pr nj mbshtetje, q ky i fundit kishte te faktori ndrkombtar, kryesisht ai europian. Ky fakt duket se ka nxitur edhe m shum kt gar protagonizmi mes tij dhe Sali Berishs. N t gjith rrugn q ndoqi ky dualitet ndrmjet Pashkos e Berishs, vrehet mungesa e angazhimit t theksuar t Gramoz Pashkos n ngjarje dhe debate t rndsishme, t momenteve q prcaktuan historin e mvonshme t PDs. Ai qndron i trhequr edhe n rastet kur sulmohet ashpr dhe pa argumente. Arsyet pr kt qndrim lidhen jo me faktin se i mungoi guximi pr t “luftuar” deri n fund, por me idealin e tij dhe dshirn pr ta ruajtur lvizjen demokratike edhe nga vetja e tij. Sipas bashkpuntorve t tij, Gramozi kishte nj far pengese pr t luftuar drejt postit t drejtuesit kryesor t PD-s. Ai mendonte se e shkuara e familjes s tij, si pjes e nomenklaturs, ishte penges pr rrugn e mundshme drejt kreut t PD-s.

    Panorama

  6. Anetart m posht kan falenderuar Albo pr postimin:

    Al.. (13-04-2014)

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •