Ryunosuke Akutagava, Frikrat e bukura t nj burri

14 Korrik 2013 | : Kultur,Libri | Autor: Gazeta Shqip



Frikrat e bukura t nj burri

Alda Bardhyli

Njeriu me kimono t mndafsht blu, pasi m detyroi ti jepesha, u tall me qesndi tek vshtronte tim shoq t lidhur. Sa i tmerruar duhet t ket qen. Nuk kish rndsi sesa prplitej. Pa marr parasysh veten time, vrapova me vshtirsi n qoshen ku ishte, ose t paktn u prpoqa t shkoja, sepse njeriu pa pritur m rrzoi prdhe. Pikrisht n at ast i pash nj drit t paprshkrueshme n sy. Ata sy m rrqethin ende. Vshtrimi i menjhershm i tim shoqi, q nuk fliste dot asnj fjal, m kallzoi gjith zemrn e tij. Shkreptima n ata sy nuk ishte zemrim e as mrzi, vetm nj drit e ftoht, vshtrim neverie. Kishte m shum therje nga ata sy sesa nga thika e hajdutit. Kshtu e nis rrfimin n tregimin Gruaja q erdhi n tempullin Shimizu, Ryunosuke Akutagava. Gruaja japoneze, e cila ishte prdhunuar n sy t t shoqit, tashm nuk kishte zgjedhje tjetr vese t vriste veten dhe t shoqin. Takejiro, meqense gjrat shkuan kshtu, nuk mund t jetoj dot me ty. Kam vendosur t vdes, por dhe ti duhet t vdessh. Ti pe turpin tim. Nuk mund t t l t gjall녔 N Tokio e 1920-s, nj grua nuk mund t merrte m frym me kt turp. N vetm pak rreshta, Akutagava jep dramn e madhe t ksaj gruaje, e cila mes lotsh e ngjeshi thikn prmes kimonos lejla drejt e n gjoks. Tregimet e Akutagava prfundojn shpejt dhe rrin gjat n mendjen tnde. Ashtu si n jet, dhe n letrsi Ryunosuke Akutagava donte t shihte shpejt fundin e nj ngjarjeje. Dukej sikur frymmarrja ime ndalet kur gjrat zgjasin n koh, do t shprehej ai. I lindur m 1 mars 1892 ai sht i pari shkrimtar modern japonez q fitoi vlersimin e bots letrare perndimore. I konsideruar si babai i tregimit t shkurtr, Akutagava sht fitues i nj sr mimesh t rndsishme letrare brenda dhe jasht Japonis. Emri i tij mban sot n Japoni nj prej mimeve m t njohura letrare n vend. Ryunosuke jetoi po aq shpejt sa nj tregim i shkurtr, pasi vrau veten n moshn 35-vjeare. N vitin 1910, ai ndoqi studimet e larta pr letrsi n nj klas nga e cila do t dilnin personalitete t tjera letrare n Tokio. Kur ishte ende student, ai i propozoi pr martes mikeshs s tij t fmijris Yayoi Toshida, por familja e tij do ta kundrshtonte kt dshir. Pas nj periudhe jo t leht ndarjeje nga kjo dashuri, ai martohet n vitin 1918 me Fumi Tsukamoto, me t ciln pati tre fmij. N vitin 1914, bashk me miqt e tij t shkolls Akutagava hapi nj revist letrare q e quajti Shinshicho, ku u botuan mendimet letrare t kohs, por dhe prkthime nga autor t njohur si William Butler, Anatole France etj. N kt revist Akutagava botoi dhe tregimin e tij t par t shkurtr.

Akutagawa_Ryunosuke_photoKy tregim do t vihej re nga shkrimtari i njohur Natsume Soseki, i cili menjher do t evidentonte talentin e ri q dukej n ato rreshta, duke shkruar nj opinion pr shkrimtarin e ri. Akutagava filloi t frekuentonte dhe ort e tij letrare, ku msoi mbi mjeshtrin e t shkruarit. T gjitha tregimet e shkruara n kt periudh i botoi n vllimin Hana, nj libr i bazuar n rrfime historike. Ajo far i bnte historit e shkruar nga Akutagava si trheqse, ishte dhe fakti se ato ishin histori q nj lexues mund ti kishte dgjuar, q kishin ndodhur n t shkuarn n qytetin e tij, por Akutagava dinte ti vishte personazhet me ngjyra dhe t nxirrte n pah shpirtin e tyre N vitin 1921, Akutagava kalon disa muaj n Kin si reporter i Osaka Mainichi Shinbun. Ky udhtim do t ishte i suksesshm n karriern e tij si shkrimtar, pasi nga kta muaj do t lindnin histori t mrekullueshme, por, nga ana tjetr, shndeti i tij do t prkeqsohej nga nj sr smundjesh. Akutagava ishte nj kundrshtar i fort i natyralizmit, dhe pse tregimet e tij dukeshin shpesh si t tilla. Autor i 150 tregimeve, ai sht br i famshm n Japoni me tregimet e veta m t hershme, t cilat tashm jan br klasike. Dy jan tregimet m t njohura t tij: Rashomon (1915) dhe N korije (1922), t cilat regjisori Akiro Karusaua i ka bashkuar n filmin Rashomon (1950), fitues i mimeve t ndryshme ndrkombtare. Pr kritikt, vepra e tij m e mir sht Rrota e dhmbzuar, nj tregim autobiografik i shkruar fare pak dit para vetvrasjes s autorit dhe i botuar pas vdekjes m 1927-n. Si nj lexues elektrik i Akutagava, shpesh kombinonte ide nga burime t ndryshme letrare n tregimet e tij. I joshur nga psikologjia shpesh rrfente n veprat e tij mbi personalitetin q ndrionte mendjen dhe shpirtin njerzor. Me nj vshtrim deprtues, Akutagava pa ann e errt t virtyteve dhe sjelljen heroike, duke shtrir realitetin psikologjik n nj varietet stilesh letrare. Pas moshs 30 vjee, shndeti i tij do t prkeqsohej si ai fizik dhe mendor. Pjesa m e madhe e veprave t shkruara n kto vite jan autobiografike, t marra nga ditari q ai shkruante vazhdimisht. Ryunosuke Akutagava nuk ishte i qet. Trupi dhe mendja e tij ishte e pushtuar nga frika dhe e vetmja gj q donte n ato momente ishte t shptonte. Pr gati pes vjet Akutagava u end mes pasiguris dhe halucinacioneve, duke e prshkruar kt gjendje n shkrime. Ashtu si n personazhet q prshkruante dhe vet, Akutagava ishte tepr i ndjeshm. Ai u prpoq t ishte ndryshe, por ashtu si shkruante edhe vet, zemra nuk mund t ndryshohet. N vitin 1927 ai kreu vetvrasje duke i dhn fund jets, ashtu si n tregimet q shkroi. Nj nga shkrimtart m t mdhenj t shekullit XIX, i krahasuar me Uajldin, Nien, Bodlerin, Akutagava zgjodhi vetvrasjen si nj vendim praktik, por edhe estetik. Ashtu si i preferuari i tij, dramaturgu gjerman Heinrich von Kleist, ai zgjodhi kt rrug pr ti shptuar bots ku e kishte zhytur pasioni pr letrat. Prtej saj kishte vetm errsir panjohje dhe e panjohur, shkruante ai n fund t tregimit Rashomon.

http://gazeta-shqip.com/lajme/2013/0...-te-nje-burri/