Close
Faqja 0 prej 13 FillimFillim 1210 ... FunditFundit
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 259
  1. #1
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345

    Ortodoksia dhe Shqipria

    Misioni i dy peshkopve tan n Amerikn e Veriut:
    Dialog me zotin Sejfi Protopapa

    Nga Fatmir Foti Cici

    N nj letr drguar Komitetit Ortodoks t Emigrantve Shqiptar n Toronto (4 gusht 2002), forumit pararends t Kishs Ortodokse Shqiptare t Shn Astit t Durrsit, zoti Sejfi Protopapa na shkroi n frym zgjimi pr zhvillimet e fundit n kishn ortodokse shqiptare, dhe konkretisht mbi shugurimin e dy peshkopve shqiptaro-amerikan, Nikon Liolin e Ilia Katre. Duke u prqndruar tek ky i fundit, zoti Protopapa kmbngul se Synimi eshte qe ai te marre ne dore te gjitha kishat Ortodokese Shqiptare. Tani, kjo pune varet nga qendrimi i At Liolinit dhe Peshkopit Nikon (Liolini). Natyrisht, ata dote mbajne pozitat e tyre dhe keshtu do te mbrojne kishat Shqiptare qe kane.(sic).

    Zoti Protopapa i jep ksaj ngjarjeje nj dimension politik krejt artificial, duke u prpjekur t na bind se shugurimi i Imzot Ilia Katre krcnon ekzistencn e Peshkopats Shqiptare n Amerik dhe autoqefalin e kishs ortodokse shqiptare. Por peshkopata e shqiptaro-amerikanve nuk varet as nga Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqipris e as nga Patrikana greke, dhe si rrjedhoj martesa e ktyre dy rreziqeve nuk ka asnj koherenc n realitetin ortodoks shqiptar.

    Zoti Protopapa po prpiqet sa andej-ktej t prhap nj frym alarmimi pr nj rrezik t paqen pr ortodoksin shqiptare, dhe duke u futur n ara t pashkelua prej tij, mendoj se pa dashje Protopapa po on uj edhe nj her n mullirin e t drguarit t qeveris greke n Tiran, kryepeshkopit Anastasios (Janullatos), i cili megjithse i smur, i plakur e i braktisur nga njerz q i shrbyen pr shum vjet, po punon dit e nat pr t sendrtuar planet e tij tinzare. Imzot Janullatosi, uzurpatori i kryesis s KOASH-it, ka qen gjithmon m prodhimtar ather kur kan ekzistuar gjullurdit m t mdha n botn shqiptare.

    Zgjedhja e shugurimi i dy peshkopve shqiptaro-amerikan Nikon Liolin e Ilia Katre n prill-maj 2002, sht pritur me indiferenc nga opinioni shqiptar, gj q megjithse shpjegohet me vet indiferencn e sotme t shqiptarve ndaj shtjeve fetare, sht nj prgjigje ndaj dy shugurimeve t priftrinjve vejan n rangun e peshkopit. Ndrsa imzot Katre ka heshtur, ashtu si po hesht pr vite t tra n detyrn e Vikarit t Dioqezs Ortodokse Shqiptare n Amerik, at Artur Liolin, Kancelari i Peshkopats Shqiptare n Amerik, ka shkruar disa njoftime-artikuj n shqip e anglisht me prmbajte panegjerike, por jo shum shpresdhnse, mbi shugurimin e vllait t tij peshkop.

    T gjith sa jemi t preokupuar me shtjet e ortodoksis shqiptare dim se prpjekjet e zotit Protopapa kan ln gjurm n historin e re t kishs s pasdiktaturs. Gjithashtu kemi qen dshmimtar t antitezave prsa i prket lidhjeve t paqndrueshme dhe t dialogut t tij t thart me at Artur Liolinin, edhe n faqet e ksaj gazete, prandaj dhe nj pozicionim i till i zotit Protopapa besoj se sht vetm pasoj e nj qndrimi politik, sesa nj arsyetim vigjilues i nj studjuesi t paanshm t situats politike n kishn ortodokse shqiptare n Shqipri dhe n ShBA. Nuk e fyejm zotrin n fjal po t themi dika pr t ciln ai sht krenar: Protopapa sht nj nga veprimtart e njohur t Ballit Kombtar, qysh pa mbushur t njzetat n vitet 40-t, dhe n zgjedhjet e para t pasdiktaturs ai shkoi n Shqipri dhe kreu nj fushat elektorale t dendur pr partin e tij, duke u prpjekur njkohsisht n plan t dyt edhe pr shtjet e kishs ortodokse shqiptare.

    Un gjykoj se shugurimi i at Ilia Katre si peshkop i Dioqezs Ortodokse Shqiptare n Amerik (Albanian Orthodox Diocese in America) ka motivime e arsye t tjera, t cilat do t shtjelloj m posht, dhe nuk paraqet asnj rrezik pr Peshkopatn Shqiptare n Amerik (Albanian Archdiocese in America) e pr peshkopin e saj t ardhshm, imzot Nikon Liolin, dhe sigurisht as pr autoqefalin e kishs ortodokse n Shqipri.


    Hija e Marko Lipes, Ilia Katre dhe Dioqeza e shqiptarve

    Zoti Protopapa prmend t ndjerin peshkop Marko Lipe, pasardhsin e tij Imzot Ilia Katre dhe dy famullit e tij, si me me origjin greke, gj q po t ishte e vrtet duhet t pohonim at q predikojn qarqet greke se, korart dhe gjith ortodokst e Jugut t Shqipris jan prbrs t nj minoriteti greko-ortodoks t shqiptarizuar me dhun. Marko Lipe ishte shqiptar si t gjith ne, vetm se ai i prkiste asaj lvizjeje t ortodoksve shqiptar, t cilt besonin se duke qen nn juridiksionin e Patrikans s Konstandinopojs, mund t ishin shqiptar dhe ortodoks m t mir, pavarsisht se sa i shndosh ishte qndrimi i tyre. Peshkop Noli, kur luftonte pr t mbrojtur kishat shqiptare nga Patrikana dhe i drguari i saj n Amerik, e cilsonte peshkop Lipen si shqiptar renegat, apo bataki tridhjetvjear, por ai kurr nuk e prballi Lipen dhe ithtart e tij si me kombsi greke.

    Nuk besoj se dy kishat shqiptaro-amerikane nn juridiksionin e Patriarkans greke kan t njjtat qndrime sot, n krahasim me ato q kishte peshkop Lipe n vitet 50-t, por gjithsesi dshira e ktyre bashkatdhetarve tan pr t mbetur shqiptar ortodoks n nj trajt tjetr po kanonike, n nj vend ku diversiteti sht term ky, sht preferenca e tyre dhe duhet respektuar. sht nj przgjedhje politike dhe kjo nuk duhet t privoj dik nga kombsia e besimi i tij. Si rrjedhoj, edhe Dioqeza Ortodokse Shqiptare n Amerik nuk sht e ashtuquajtura Dioqez, sepse nj form e till t shprehuri shprnjeh ekzistencn kanonike t Dioqezs, e cila sht njohur edhe nga qeveria amerikane, madje edhe nga Peshkopata Shqiptare n Amerik, si do t shohim m posht. Pr t komentuar ngjarjet e fundit n ortodoksin shqiptare sht i domosdoshm argumentimi dhe origjinaliteti i mendimeve sesa huazimi i gjuhs s grekve, me termat e prdorur kundr Nolit, si i ashtuquajturi Peshkop Noli.

    Por tejet ksaj nuance helenike, nuk ka asgj t mir pr shqiptart tek Dioqeza e Ilia Katres? Shqiptart ortodoks t ktyre dy kishave do t na prgjigjeshin se Nolin e Lipen i kan par vetm npr fotografi, se ata q rrfenin historit e tyre kan vdekur, se ata sot luten e psalin shqip, jo nga librat e Nolit, por nga t tjer libra kishtar po n shqip, se ata festojn Ditn e Flamurit, e t njjtit flamur kuqezi, dhe se ata ruajn m mir traditn bizantine shqiptare, gj q n famullit e Peshkopats Shqiptare n Amerik sht thuajtur pr tu njsuar artificialisht me ritualitetin e kishs ruse. Ata do t krenoheshin se dy kishat e tyre nuk grthasin pr Nolin e t kaluarn, por ama prdorin sot m tepr shqip n shrbesa sesa shumica drrmuese e kishave t Peshkopats s Nolit. Ka edhe disa prej tyre q mund t shtojn se peshkopt e tyre, Lipe e Katre, kan kryer studime t plota teologjike dhe i vetmi profil q kan pasur n studimet e jetn e tyre ka qen ai kishtar.

    Shqiptart e Dioqezs mund t thon me plot gojn at q ndrrojn t gjith ortodokst amerikan: Ata luten q nj dit t bashkohen me kishat e tjera shqiptare dhe me gjith kishat e tjera amerikane ortodokse n nj kish autoqefale amerikane, pr t ciln Noli predikoi dhe punoi aq shum. Pa ekzagjeruar, un shoh m shum tjetrsim t tradits shqiptare ortodokse n kishat e peshkopats, dhe m shum helenizim n Shqiprin e pasdiktaturs, sesa n dy kishat e Dioqezs.


    Trinia e Janullatosit, Liolinit dhe Katres

    Si ka dshmuar vet at Liolini, ai ishte personi q i krkoi Ramiz Alis ti jepej viza Peshkopit t Andrucs, imzot Anastasios Janullatos, t futej n Shqipri si eksark i Patrikans, gj q shkaktoi pasoja fatkeqsisht afatgjata pr kishn dhe kombin shqiptar. Po n vitin 1998, at Arturi ishte ai q i dha dritn jeshile zotit Fatos Nano pr t lejuar hyrjen n Shqipri t nj peshkopi arvanitas, imzot Ignatios Triantis (t cilin zoti Protopapa e ka prmendur n shkrimet e tij po me origjin greke), gj q mundsoi krijimin e nj sinodi gjysmkanonik, dhe pr pasoj i fali Janullatosit prhershmrin e shumpritur n Shqipri.

    Vrtet q imzot Katre ka qen kleriku q ka shrbyer si prfaqsues i Patrikans dhe prezantues i Janullatosit n autoritetet shqiptare qysh n vitin 1991, por kjo ka pasur m tepr karakter prkthimor sesa influencues, sepse askush nuk e njihte n Shqipri at Katren dhe madje edhe sot ai nuk ka krijuar lidhje reale me shqiptart atje, prvese me imzot Janullatosin. Por ama t gjith shqiptart e dinin se varri i Nolit ishte n Boston, ku ai shrbeu si peshkop i shqiptarve. Pra, prsa i prket influencs s Greqis n Shqipri, kush i ka sjell m shum shrbime Janullatosit, imzot Katre me rolin e tij prkthimor e protokollar, apo at Liolini me ndrhyrjet e tij t vazhdueshme pr t br sa m pak t prhershm rolin e tij n Shqipri? Pa dyshim, Liolini, zoti Protopapa!

    Imzot Katre i ka shrbyer dhe i shrben zotit Janullatos, por kt e kan br edhe shum shqiptar, duke prfshir edhe kshilltarin zyrtar t zotit Janullatos e kryetarin e Akademis s Shkencave, Profesor Ylli Popa. Ai, si e ka pohuar vet, u zgjodh nga ambasada greke n Tiran pr t shkuar n Athin e takuar me Profesor Janullatosin, pak para se ai t futej n Shqipri. Por para se t nisej pr n Athin, ish-mjeku i Enver Hoxhs u takua dhe mori bekimin e at Liolinit n hotel Dajti (Intervist me z. Ylli Popa, Klan, 18 korrik 2001).

    Pr m tepr at Katre ishte i bindur pr t luftuar pr vendosjen e Janullatosit n Shqipri kur shikonte mungesn e qndrimit kishtar, racizmin e ekstremizmin e autoqefalistave, shumica prej tyre jo ortodoks dhe t angazhuar n shtjet kishtare vetm me motive politike ose pa motive fare, dhe sidomos qndrimin ciklothimik t at Liolinit, pr sa i prket organizimit dhe braktisjes s nj lvizjeje. N vzhgimin dhe angazhimin tim personal kt dhjetvjear n kishn ortodokse shqiptare, kam konkluduar se autoqefalistat, me qndrimin e tyre jokishtar dhe politikisht t pozicionuar shum djathtas, i jan historikisht fajtor ortodoksis shqiptare pr nguljen e Janullatosit n Shqipri si e keqe e domosdoshme.

    Megjithse sot autoqefalistat jan shprbr, nj a dy her n vit dgjohet ndonj thirrje, si zri i atij q brtet n shkrettir, z q fton hijet e Janullatosit t zhduken nga Shqipria, n nj koh q imzot Anastasios as i vdekur largohet nga Shqipria, sepse Greqia duhet t shtrihet emocionalisht deri tek varri i tij i ardhshm n Tiran, e cila ndodhet m n veri t vendit ku u martirizua shn Kozmai i Kolkondasit nga Etolia. Njerzit e Janullatosit kan filluar s fundi t prdorin pr t terma shenjtrizimi, n nj gjuh q nuk prdoret pr t gjallt n kishn ortodokse.

    Si e di mir zoti Protopapa, nj shrbim t vyer n kt drejtim i ka falur vet at Liolini kryepeshkopit Anastasios. Ju, zoti Protopapa, me t drejt e humbt gjakftohtsin kur dgjuat ligjratn e padenj enkomike t at Liolinit drejtuar Janullatosit, n nj audience politikisht kompakte greke n New York, vitin e kaluar, gj q ishte dhe nj prpjekje e dshtuar pr ta br Janullatosin t pranueshm nga t gjith shqiptart. N kt tekst t botuar nga vet at Liolini ka disa pika ku anglishtja trthore nuk fsheh prpjekjen e autorit pr t prdorur nj gjuh sanktifikuese pr Janullatosin, gj q prngjan me gjuhn e sinaksaristve grek pr bashkkombasin e tyre drguar me mision politik n Shqipri, t cilin, si dftojn batht grek, kan ndrmend ta shpallin shenjtor.


    Marrveshja e pasardhsve t Nolit dhe t Lipes

    Kur pata pyetur at Liolinin, n vitin 1997, pr t dhn mendimin e tij gjykues pr Dioqezn, ai m tha se shqiptar jan dhe ata. U shkrua n shtyp se gjat periudhs s bombardimeve n Kosov t dy lidert e dy peshkopatave shqiptare u takuan dhe kryen bisedime. Pem e ktij takimi sht letra-dokument q ata nnshkruan m 26 mars 1999. M qart, Peshkopata Shqiptare n Amerik nnshkroi nj tekst me Dioqezn Shqiptare n Amerik, dhe me kisha t tjera ortodokse n Amerik, nj letr drejtuar Presidentit Klinton ku i krkohej ndalimi i bombardimeve t Natos. Po citoj pjes t ksaj letre n origjinal:

    Dear Mr. President, We write to you today, sad and heavy of heart at the terrible destruction that has been unleashed against the Federal Republic of Yugoslavia. We pray to Almighty God that the military actions of NATO forces will cease immediately, making way for a just, peaceful, negotiated solution to the conflict we are also mindful of the millions of Orthodox Christians whose lives are now at risk from American and NATO weapons. We call upon your sense of justice and humanity to end this course of military action immediately for the good of our beloved nation and for the salvation of all innocent lives whose futures rest in the palm of your hand. (Letr Presidentit Klinton, nga SCOBA (The Standing Conference of Canonical Orthodox Bishops in America), 26 mars 1999.

    Konkretisht letrn e nnshkruajn primati i kishs greke n Amerin, kryepeshkopi Spiridhon, primati i Kishs Ortodokse n Amerik e administrator i Peshkopats Shqiptare n Amerik, Mitropoliti Theodhos, e t tjer, dhe n fund nnshkruan Protopresbyter Ilia Katre, Vicar General, Albanian Orthodox Diocese in America Un e respektoj aftsin e zotit Protopapa pr t kt qndrim t tij t ri, dshirn domethn pr t rikrijuar nj aleanc politikisht t dshtuar me at Liolinin, por habitem se si e ka anashkaluar Protopapa kt letr-argument pr t nxjerr vlersime m t sakta pr situatn kishtare sot?!

    Si duket n dokument, administratori, domethn peshkopi, i peshkopats shqiptare dhe primati i OCA, ka nnshkruar nj tekst bashk me kishn greke e kisha t tjera, duke prfshir edhe Dioqezn. A ka dshmi m t madhe pr t qartsuar qndrimin e at Liolinit n lidhje me at Katren, me Janullatosin dhe me shrbimin e tij n Kish n prgjithsi? N qoft se ai nuk ishte dakord me tekstin e firmosur nga administratori i peshkopats, prse nuk e shprehu mendimin e tij? Prderisa sht dakord edhe me at tekst, prse ngurron ta pranoj, por sillet si rilindas i vonuar? Si dihet imzot Theodhosi, i ka dhn de facto kompetenca dhe privilegje peshkopi priftit Liolin, dhe nuk ka vepruar kurr n emr t peshkopats pa kshillimin e kancelarit t saj.

    Kto nuk i shkruajm pr t rrmuar t kaluarn por pr t argumentuar nj situat m se t qart pr ortodokst shqiptar, dhe sidomos pr studjuesit e historis s kishs ortodokse shqiptare, gj q zoti Protopapa i ka dhn ngjyra t rreme me paragjykime politike t caktuara. Fakti se shugurimet e dy priftrinjve kan precedent, nuk krijon absurditet dhe as paqartsi pr ne. Ishte m se e natyrshme q vdekja e priftreshs do ta bnte Vikarin e Prgjithshm at Katre peshkop, pavarsisht se ai thot se nuk ia kishte marr mendja dika t till, deri ditn q ia njoftuan n Patrikan, gjat ceremonis s shrbess s Miros s Shenjt.

    sht folur gjithashtu nga njerzit e Janullatosit pr ngritjen e imzot Katre n rangun e Mitropolitit t Beratit, dhe transferimin e Mitropolitit Ignatios n Mitropolin e Gjirokastrs, n rast se Janullatosi nuk do t mund t shuguroj arqimandritin grek Dhimitrios, mitropolitin de facto t zones n fjal, pr t plotsuar vakancn e Mitropolis s Gjirokastrs, gj q nuk sht arritur gjat dhjet vjetve e fundit. Kjo ka njfar baze sepse dy nga tre arqimandritt q prisnin rreth dhjet vjet t bheshin peshkop, m n fund u larguan pothuaj n t njjtn koh nga Shqipria: zymtari at Justinos, dora e hekurt e Janullatosit, dhe mendjelehti simpatik at Theologos, arkitetekti i kryepeshkopats, njkohsisht n shrbim t sinqert t t rinjve t varfr shqiptar, i cili vet nuk e fshehte se ishte i kamur. Kur at Theologu i la lamtumirn Shqipris , para largimit t madh t Justinit, duke aluduar me shprehjen q vetm n greqisht mund t kuptohet plotsisht, tha: Anastasios nuk sht Shenjti i Tirans por Tirani i Tiranve!. (Den einai o Agios Tiranon, alla o Tiranos ton Tiranon).

    Por ai q e kontrollon ende Mitropolin e Gjirokastrs me vshrimin e tij vrastar ndaj atyre q prpiqem t prdorin ndonj fjal shqip n qytetin e Sarands, arqimandriti Dhimitrios, ende sht n pritje, dhe kjo sht ndoshta nj penges pr shkuarjen n Shqipri t at Katres. Habitem se si zelltari autoqefalist zoti Protopapa, po i shprnjeh t dhnat e msiprme.


    Motivimi i Patrikans dhe indiferenca e Kishs ndaj emigrantve

    Situata e sotme midis kishs greke n Amerik dhe kishs mm n Stamboll sht prkeqsuar sepse greko-amerikant krkojn t shkputen nga Patrikana, gj q paralajmron vdekjen e Patrikans Ekumenike. Dioqeza Shqiptare hyn drejtprdrejt nn juridiksionin e Patrikans dhe jo t kishs greke n Amerik, e cila ka sinodin e saj, n t cilin me llogjik duhet t hynte edhe Dioqeza. Posedimi i disa peshkopve t Patrikans n Amerik (krahas imzot Katres, jan edhe peshkopt e kishs karpatho-ruse e asaj ukraneze), do t thot se kta peshkop jan vota t sigurta t Patrikans greke, prderisa t gjith kta jan antar t barabart t SCOBA-s, nj forumi t t gjith peshkopve kanonik n Amerik q prpiqet pr krijimin e nj patrikane amerikane. N kto mbledhje vjetore do t marrin pjes tashm dy peshkop shqiptar, imzot Nikon e imzot Katre.

    Me far syri e sheh zoti Protopapa faktin kur nj delegacion prfaqsues i kishave ortodokse n Amerik pritet nga Presidenti Bush n Shtpin e Bardh, dhe n kt grup peshkopsh ndodhen q t dy peshkopt tan t saposhuguruar?

    Plus prfitimit politik t Patrikans Ekumenike pr t pasur sa m shum peshkop votues n SCOBA, mbshtets t interesave t Patrikans n Amerik, ekziston si tham edhe nj simpati personale ndaj at Katres pr shrbimet q i ka br Patrikans n Shqipri, lidhur me misionin e Janullatosit. Nuk dime nse dhe vet kryepeshkopi Anastasios t ket ndrhyr n Patrikan pr kt shugurim, gj q prap nuk ka rndsi politike, sepse komplikon nj taktik shum t thjesht dhe t njohur t Patrikans: Esht teologjia e ofiqeve dhe e titujve me motive sekullare. Por un nuk shoh asnj rrezik pr kishat shqiptare n ShBA dhe pr KOASh-in nga shugurimi i at Katres si peshkop, i cili ka funksione vetm protokollare n Amerik. At Ilia nuk ka br asgj pr t shfrytzuar ardhjen e emigrantve pr nj riprtritje t Dioqezs, e cila n ditt e Lipes kishte shum m tepr jet, gj q dfton paaftsin e tij pr t br dika t m t madhe nga dy kishat muz t trashguara n Boston e ikago. Imzot Katre sht n nj mosh t thyer dhe ka vite q shrben n nj kish greke n Las Vegas, prderisa varfria e Dioqezs nuk e ka lejuar vikarin e saj ta gzoj nga afr.

    Por n qoft se imzot Katre ka ndrmend ta zgjeroj Dioqezn dhe t hap kisha t reja pr emigrantt, kjo pr mua sht lajm gazmor, aq m tepr kur emigrantt shqiptar jan braktisur nga kisha e tyre mm. N qoft se dika e till nuk duhet t ndodh, ather lind pyetja: Kush e pengoi at Liolinin t hap nj kish tjetr shqiptare n ikago, kur atje ndodhem me mijra shqiptar ortodoks? Nuk ekziston justifikimi se nuk kemi priftrinj. N ShBA kan ekzistuar dhe ekzistojn teolog shqiptar, klerik e laik, t cilt kan ardhur n Amerikn e Veriut pr t kryer pun misionare me emigrantt, por ama nuk jan pranuar t shrbejn n peshkopatn shqiptare, pr motive q kan pasur lidhje me Janullatosin dhe me vakancn e peshkopit, domethn me problemet personale t at Liolinit.

    Zoti Protopapa m shkroi dikur se ishte gati t paguante dhjet mij dollar pr t hapur nj kish t dyt n qytetin e Sarands, ku n kishn ekzistuese t ndrtuar nga Banka e Greqis ndalohet gjuha shqipe dhe prdoret vetm greqishtja, si n shrbesa ashtu dhe n predikime, ende sot e ksaj dite. Prderisa vakanca e mitropolitit t Gjirokastrs e bn t pamundur nj aksion t till, dhe kur Janullatosi dhe Omonia e kontrollon plotsisht situatn politike n Sarand, prse kjo ofert t mos prdoret n ikago? Atje ekziston mundsia pr t hapur nj kish pr emigrantt, si edhe n New York, ku sht e domosdoshme t hapet nj kish tjetr shqiptare, paka se kjo mund t zbraz srish kishn e Shn Kollit, ku me zor lejohen disa fjal shqip n shrbesa, pavarsisht se shumica e famullis jan emigrant t ardhur vitet e fundit?

    Por zoti Protopapa si duket propozon oferta atje ku nuk do t investohen kurr, n mnyr q zotria e tij t ekzistoj n qitapet e bamirsve, por vetm sa pr buj, sesa pr t ndihmuar me t vrtet kto zona t brishta t realitetit shqiptar.


    Misioni i dy peshkopve shqiptar

    Si shugurimi i imzot Nikonit, ashtu edhe ai i imzot Ilias, jan n thelb pasoja t krizs q po kalon ortodoksia shqiptare n Shqipri dhe n Amerikn e Veriut. Por a do t debatonim un dhe zoti Protopapa n qoft se priftreshat e dy vejanve do t ishin gjall? Ather si ka mundsi q plane t tilla politike t Patrikans dhe t Greqis t jen kaq serioze dhe t varen n t njjtn koh nga jetgjatsia e priftreshave shqiptare? Nga krahu tjetr, pr inerci t ktij arsyetimi, shqiptart duhet ti luten Zotit q t marr sa m shum priftresha n qiell, n mnyr q ne t kemi sa m shum peshkop shqiptar ktu posht, e ndoshta s shpejti dhe nj kryepeshkop vejan n Shqipri

    Kto dy shugurime kan motivime politike e personale, kan prmbajtje ideologjike dhe nuk jan akte pafajsie nga asnjra pal, por jan m shum nj shtrirje e ngjarjeve personale t dy klerikve, t cilat sjellin prkatsisht shenja nepotizmi e bizantinizmi.

    Gjithsesi dy peshkopt kan nj rast tashm pr tu ngritur mbi ngjarjet dhe rrethanat q i solln n rangun e peshkopit, dhe ti vrtetojn bots ortodokse shqiptare, tej preferencave t tyre politike t przgjedhura a t trashguara, se ata q t dy jan t domosdoshm pr ortodoksin shqiptare, prderisa ne, ortodokst shqiptar, kemi shum nevoj pr shrbesn e tyre. Nuk ka kish ortodokse m t varfr nga do pikpamje sesa kisha ortodokse shqiptare. Por n qoft se dhe kta do t vazhdojn ta ngrysin shrbesn e tyre brenda kishave muz, duke u mjaftuar me rrfimet e Nolit e t Lipes, duke u mjaftuar n prkthimet e Kristoforidhit e t Nolit, ather n muz do ti lr edhe historia jon.

    Do t jet dhurat e Perndis n qoft se kta dy burra vn gar me njeri-tjetrin pr t hapur kisha t reja shqiptare, t cilat duhet tiu shrbejn ekskluzivisht emigrantve. Jan emigrantt e shumvuajtur t pasdiktaturs q jan prdorur e abuzuar pr t mbajtur gjall kishat shqiptaro-amerikane t peshkopats dhe t dioqezs. Ka disa kisha t Peshkopats q prsa i prket sasis s shqipes n mesh prdorin prllogaritje psikotike (pr shembull tek web-i i kishs s shn Gjergjit, Trumbull CT: T gjitha shrbesat bhen n anglisht, duke prdorur 3-5 % shqip), pavarsisht se emigrantt e ardhur rishtas jan shumica e besimtarve t ktyre famullive. Sigurisht q ky fakt nuk sht mbetje e enciklikve kishrues t Patrikans mbi prdorimin e shqipes n shrbesa, por as i kundrt nuk sht. Por q t ngrihet dikush mbi vetveten nuk sht gj e leht, prandaj dhe kisha ortodokse shqiptare vazhdon t thellohet n nj kriz q e ka ushqyer vet.

    Presim nga at Liolini t prdor mprehtsin dhe autoritetin e tij pr t hapur nj faqe t re n historin e ortodoksis shqiptare. N qoft se ekziston fjala kthes le t marr prmbajte tani, kur zoti Protopapa u bie kot kambanave t rrezikut. N qoft se ekziston rrezik, ai sht brenda nesh, i cili edhe n dit t mira, si sht shugurimi i dy peshkopve shqiptar, prpiqet t na mbaj nn pushtetin e veseve tona.

    At Arturi nuk ka nevoj t prdor lloj-lloj metodash pr t br t pranueshm faktin e shugurimit t vllait t tij. Fakti se kto shugurime u bn n mnyr sinkrone, pr t ciln Patrikana dhe at Arturi punuan me motivime njsoj jo t shndosha, nuk duhet t na pengoj t kundrojm t ardhmen. T gjith e kan pritur me shpres shugurimin e peshkop Nikonit, nga i cili presim sensibilitetin e duhur pr t kuptuar situatn kishtare t emigrantve t braktisur nga kisha mm n Amerikn e Veriut. Lutemi q ai t ndihmoj n mnyr q gabimet q jan br gjat ktyre viteve pa peshkop t mos prsriten m. Madje ai ka treguar shenja t tilla. Njra prej tyre sht mbshtetja e nisms pr t hapur nj kish shqiptare n Toronto, Kisha Ortodokse Shqiptare e Shn Astit t Durrrsit; Faleminderit, Hirsi Nikon!

  2. #2
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    Organizohet komuniteti shqiptar ortodoks i Torontos

    Sipas disa statistikave, m shum se njzet mij shqiptar kan zgjedhur qytetin kozmopolitan t Torontos si atdheun e tyre t ri. Shumica prej tyre u vendosn n Toronto mbas vitit 1997, qoft me viza t rregullta, qoft me mnyra t tjera si ajo e strehimit politik, etj. Shum emigrant shqiptar jan me shkoll t lart, pr shkak t kritereve q ka zyra e emigracionit kanadez mbi przgjedhjen e aplikantve, prandaj dhe vet shqiptart flasin pr nj komunitet q ka gjith inteligjencn.

    Nj emision i prjavshm shqip, n radio dhe n televizion, ka koh q transmetohet dhe po kthehet n nj mnyr komunikimi pr emigrantt, ndrsa reflekton dhe cilsin e komunitetit shqiptar ktu. Pr sa i prket jets fetare t shqiptarve t qytetit, ajo nuk sht e ndryshme nga ajo e shqiptarve n atdhe. Gjithsesi xhamia shqiptare e Torontos sht e para e ktij lloji n qytet. Ajo u themelua kryesisht nga shqiptar maqedonas e kosovar, dhe m t njjtat prpjestime vijon edhe sot. Ndrsa besimtart katolik u organizuan vitin e kaluar n nj kish me shrbesa t rregullta, duke pasur si prift nj klerik shqipfols italian, por para pak kohsh bashksia n fjal u shprb. Besimtart katolik flasin dhe shpresojn pr t gjetur nj prift katolik shqiptar.

    Ortodokst duket se ishin m me fat. Nj psalt shqiptar emigroi ktu n vitin 1995, dhe n vitin 2001 u shugurua prift n Toronto. At Nikolla Kavaja, i cili rrjedh nga nj familje kleriksh nga Berati, megjithse moshatar dhe pa arsim teologjik, filloi prpjekjet me zell pr hapjen e nj kishe shqiptare ortodokse n Toronto.

    Si dihet, m shum se gjysma e antarve t kishs ortodokse n Shqipri kan mrguar gjat dhjet vjetve t fundit, por nuk sht hapur asnj kish e re n shrbim t tyre n asnj vend, megjithse u bn prpjekje serioze nga ana e emigrantve, kryesisht n Greqi. Por At Kavaja kmbngulte sepse n fakt nevoja ishte e madhe dhe Kanadaja e ushqen nj ndrr t till.

    N vitin 2002 nj teolog shqiptar, zoti Foti Cici, erdhi n Toronto nga ShBA-ja. Mbas nj jave At Nikolla, me ndihmn e teologut t ri, kreu meshn e par n Toronto, n kishn rumune t qytetit. N vijim, n korrik 2002, u krijua Komiteti Ortodoks, nn kryesin e At Nikolls, i cili filloi prpjekjet pr hapjen e kishs. Teologu paraqiti programin e komitetit dhe data e themelimit t kishs u caktua 1 shtatori, ndrsa filluan prpjekjet pr sigurimin e godins.

    M 1 shtator, me lejen e Peshkopit t Otavs dhe gjith Kanadas, imzot Serafimit, filluan shrbesat e prjavshme me rreth tetdhjet besimtar, n nj kish me qira. Emri i famullis u pagzua: Kisha Ortodokse Shqiptare e Shn Astit t Durrsit.

    Mbas katr muajsh, m 4 janar 2003, Peshkop Serafimi priti nj prfaqsi t komunitetit shqiptar, kryesuar nga zoti Alban Hobdari, kryetar i kshillit t kishs s Shn Astit. Hirsia e Tij i dha status t plot kishs shqiptare brenda peshkopats shumkombshe t Kanadas, nj nga dymbdhjet peshkopatat e Kishs Ortodokse n Amerik, ku hyn dhe peshkopata shqiptare themeluar nga Fan Noli para 95 vjetsh. T njjtn dit Hirsia e Tij Serafimi pranoi dorheqjen e At Nikolla Kavajs nga detyrat meshtare dhe pranoi propozimin pr emrimin e teologut Foti Cici si prift i shqiptarve ortodoks t Torontos.

    Peshkopi e siguroi prfaqsin se me njohjen e ksaj famullie brenda Kryepeshkopats s Kanadas, ai ka dshir ti ndihmoj shqiptart e Torontos pr t pasur nj kish n gjuhn e tyre, por gjithashtu ai nuk do t kundrshtoj nse n t ardhmen kjo kish krkon t afiliohet me Peshkopatn Shqiptare n Amerik.

    At Nikolla, megjithse po iu afrohet t 70-ve, vazhdon t ndihmoj kishn si psalt dhe sekretar, bashk me priftreshn Mirjam. Komuniteti ortodoks e priti me gzim njohjen e kishs dhe emrimin e At Fotit, sepse me dorzimin prift t nj t riu me studime t plota teologjike, krahas njohjes s anglishtes, jepet garancia e vazhdimsis pr kishn ortodokse shqiptare n Kanada.

    Profili i kishs tashm mori tiparet e simotrave t saj ortodokse n Toronto. Nj rol t rndsishm pr kt luajti dhe zgjedhja e zotit Alban Hobdari si kryetar i kshillit n zgjedhjet e nntorit 2002, i cili s bashku me z. Foti Cici, q t dy t rinj dhe intelektual, kan afruar rreth vetes n grup t rinjsh t cilt n thelb drejtojn punt e kishs dhe punojn pr plotsimin e imazhit t komunitetit ortodoks t Torontos.

    Z. Cici u dorzua dhjakon m 10 janar dhe m 2 shkurt ai u shugurua prift n katedralen ortodokse t Otavs. Nj grup i madh shqiptarsh nga Toronto udhtuan pr n Otav duke knduar e psalur shqip bashk me klerikun e ri, dhe morn pjes n ceremonin e dorzimit. Kisha ishte mbushur plot me besimtar ku shrbesa kndohej n anglisht. Dhjakon Foti i kndoi lutjet gjat meshs n shqip derisa Peshkop Serafimi filloi ceremonin e dorzimit. Peshkopi kanadez e paraqiti kandidatin duke thirrur pes her n shqip, I denj!, ndrsa besimtart shqiptar prgjigjeshin t mallngjyer I denj!. Pastaj t gjith u prekn kur kleri ortodoks kanadez filloi t kndoj pjes t meshs n shqip, pr nder t pjesmarrsve t ardhur nga Toronto.

    Prifti i saposhuguruar i dha kungatn t parit zotit Nasi Hobdari, epitrop i kishs s Tirans, i cili udhtoi nga Shqipria pr t marr pjes n kt ngjarje. Mbas meshs Peshkopi shtroi drek pr pjesmarrsit dhe bisedoi me priftin e ri dhe emigrantt e tjer. Tetdhjetvjeari Nase Hobdari, i ardhur nga Tirana, kuvndoi me peshkopin n frngjisht dhe rrfeu ngjarjet e vitit 1990, kur ai me at Nikolln dhe t tjer, hapn Kishn e Ungjllizimit t Tirans, e cila ishte shndrruar n palestr. N emr t prindrve shqiptar n atdhe, zoti Hobdari e falnderoi imzot Serafimin pr hapjen e ksaj kishe. Ai e prgzoi peshkopin sepse Hirsia e Tij kuptoi nevojat e shqiptarve n Kanada dhe u dha atyre nj mundsi pr t adhuruar n gjuhn shqipe, ashtu si edhe komunitetet e kombeve t tjera.

    At Foti Cici sht nga Saranda dhe sht diplomuar n Universitetin e Athins. Prifti yn sht marr me pun misionare me emigrantt shqiptar n Athin, ku themeloi Lidhjen e Shqiptarve Ortodoks Shn Asti. Ai i ka pasuruar studimet n Angli e ShBA dhe ka prkthyer vepra teologjike n shqip. At Foti u shugurua prift n rangun e klerikve t pamartuar, ndrsa punon si prkthyes i greqishtes n Toronto. M 9 shkurt ai dha meshn e par dhe paraqiti programin pr shrbesn e tij misionare. Sipas praktiks s ktushme priftrinjt paguhen nga kishat ku shrbejn, dhe jo nga Peshkopata a nga shteti, por At Foti krkoi nga besimtart q ata t prfshihen n nj fushat pr blerjen e kishs, prderisa ai do t shrbej krejt falas.

    N kt mesh kremtuese besimtart patn dhe nj supriz: nj nga bashkpuntort e priftit t ri, artisti Arjan Bafa, paraqiti dhe dhuroi n kish nj ikon t madhe t Shn Astit, vepr e tij, pikturuar me shkronja shqip Shn Asti, Peshkop i Durrsit.

    Sabina Kacimbro
    (Studente n Universitetin e Torontos, dega e Studimeve Ndrkombtare)

  3. #3
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    Letr antarve dhe miqve t Kishs s Shn Astit t Durrsit


    17 mars 2003


    23 mars 2003: Mesh n anglisht


    T dashur antar dhe miq t Kishs s Shn Astit!

    T dieln q vjen, m 23 mars 2003, Kisha Ortodokse Shqiptare e Shn Astit do t celebroj nj mesh n anglisht, si shrbes falnderimi pr Kryepeshkopatn e Kanadas, e cila m 4 janar 2003 i dha status t plot kishs son. Pra, kt t diel un do t meshoj vetm n anglisht, i shoqruar nga besimtar ortodoks kanadez dhe t kombsive t tjera, t cilt do t psalin po n anglisht. Predikimin do ta mbaj teologu i mirnjohur dhe pedagog i teologjis ortodokse n Universitetin e Torontos, Profesor Richard Schneider. Mesha do t kryhet gjat ors son t prjavshme, 4:00-5:30, dhe mbas saj do t ofrohet kafe.

    Jeni q t gjith t ftuar t merrni pjes n kt mesh falnderuese. Ky sht nj rast i prshtatshm pr t ftuar n kishn shqiptare shokt, miqt dhe kolegt tuaj jo shqiptar, ordodoks dhe jo ortodoks. Nj ftes e till sht brenda etikets s vendit ku jetojm.

    M lejoni t shpreh disa mendime n lidhje me kt ngjarje dhe tejet saj. Kryepeshkopata e Kanadas ka rreth tetdhjet kisha n gjith vendin dhe shumica drrmuese e ktyre kishave prbhet nga vendas dhe si rrjedhoj gjuha e adhurimit sht anglishtja. Por n kishat ortodokse t Torontos jan hasur vshtirsi pr sa i prket prdorimit t anglishtes n mesh, pr shkak t ngjyrave t ngurta etnike q mbartin shumica prej kishave ortodokse ktu. Kjo ka shkaktuar nj largim t rinis ortodokse drejt kishave t tjera jo ortodokse, dhe gjithashtu ka larguar nga kisha ortodokse ata vendas q jan t interesuar n fen ortodokse. Pra mesha jon anglisht, prve karakterit falnderues ndaj Kryepeshkopats, ka dhe nj qllim pr t shprehur qndrimin ton si shqiptar ortodoks q banojm n Kanada.

    Ne shqiptart kemi nj tradit t hershme pr trajtimin e tjetrit, prandaj dhe ftohemi ktu t freskojm kujtesn ton kombtare. N vitet dyzet ishte Mitropoliti Fan Noli ai q filloi prkthimin nga greqishtja dhe botimin e nj serie me njmbdhjet vllime n anglisht, duke i dhuruar Kishs Ortodokse tekstet liturgjike dhe biblike n anglisht. T mos harrojm se kishat e njohura ortodokse t asaj kohe e luftonin anglishten, ashtu si kishin luftuar shqipen n Shqipri.

    Por erudicioni dhe puna e madhe e Nolit nuk do t kishte dhn pem pa bujarin dhe mirkuptimin e shqiptarve t Ameriks, t cilt hapn dyert e kishave t tyre, duke prdorur anglishten pr ata q nuk e kuptonin meshn n gjuh t tjera. Me kt rast ata mbajtn edhe fmijt e tyre, t lindur n Amerik, afr kishs e cila kultivonte identitetin kombtar. Pra, kemi nj tradit misioni ortodoks n Amerikn e Veriut.

    Duke ju kujtuar kt fakt historik dua tju ftoj n meshn e s diels q vjen. Ata q kan fmij sht mir ti sjellin kt dit n Kish, sepse nprmjet anglishtes, t ciln fmijt tan e njohin m mir, ata do t kuptojn m qart n t ardhmen edhe nuancat e gjuhs kishtare n shqip. Termat ky t gjuhs s adhurimit prsriten gjat meshs dhe alternimi me nj gjuh tjetr sht gjithmon prodhimtar.

    Me kt rast dua ti shtrij mendimet e mia mbi mbarvajtjen e kishs son n prgjithsi. Nuk mund t fsheh shqetsimin pr numrin shum t kufizuar t besimtarve q marrin pjes n meshat tona. Ky fakt sht nj vetkrcnim pr t ardhmen e ksaj kishe, e cila sht shum vshtir t vazhdoj me kto ritme pr nj koh t gjat. Gjithsesi koht e fundit nj numr kanadezsh marrin pjes n shrbesat tona dhe madje njri prej tyre sht teolog; sekretari i propozuar, Micheal ODonnell, gj q i ka dhn shpres grupit ton.

    U bn gjasht jav q kur u shugurova prift dhe mora prsipr drejtimin e komunitetit shqiptar ortodoks t Torontos. Krahas puns sime t prditshme si prkthyes, jam prpjekur me gjith fuqin time pr t br t njohur kishn ton n Toronto, tek shqiptart dhe tek ortodokst e kombsive t tjera, jam prpjekur pr ta fuqizuar at nga ana administrative dhe ekonomike, dhe po punoj pr t zbatuar Rregulloren e Peshkopats, e cila krkon krijimin e strukturave t domosdoshme pr ekzistencn dhe t ardhmen ton ktu. Prifti juaj sht tashm antar i kshillit t priftrinjve ortodoks t Torontos.

    Falnderoj me kt rast gjith bashkpuntort e mi, por sidomos meshtarin e par t kishs son, At Nikolln, Priftreshn, kryetarin e Kshillit, zotin Alban Hobdari, si dhe teologun Micheal ODonnell, t cilin na e drgoi Zoti n momentin m t prshtatshm. Ky sht grupi jetdhns i Kishs, por po ju ftoj t gjithve ti imitoni kta, domethn t aktivizoheni dhe t ndihmoni m shum kishn tuaj.

    N kt frym t menduari e t punuari, u takova para dy javsh me peshkopin e kishs greke, Hirsin e Tij Mitropolitin Sotirios, me lejen e Peshkopit t Otavs dhe Kanadas Hirsis s Tij Serafimit,. Gjat takimit me peshkopin grek u qartsuan keqkuptimet e krijuara mbas hapjes dhe njohjes s plot t kishs. Un theksova se i vetmi shkak pr shugurimin tim ishte dhe sht nevoja e shqiptarve pr t pasur nj kish n gjuhn e tyre dhe e sigurova Mitropolitin se n kishn ton ekziston nj balanc e mrekullueshme pr sa i prket raporteve t besimit ortodoks me politikn. Me kt rast u formulua me termat tan natyra e misionit shqiptar ortodoks n Toronto. Mitropoliti Sotirios, i cili kishte studjuar materialin e prgatitur me shkrim dhe drguar m par nga ne n zyrn e tij, tregoi urtsi pr t kaprcyer keqkuptimet e krijuara dhe ram dakord pr t vendosur nj ur bashkpunimi.

    Imzot Sotirios m dha lejen pr t meshuar e predikuar n t gjitha kishat greke t Torontos, me qllim pr t ardhur n kontakt me shqiptart q meshohen n kishat greke t qytetit dhe pr ti ftuar ata n kishn e tyre. Deri tani kam meshuar dhe jam pritur me przemrsi n tri kisha greke, ku kam njoftuar publikisht hapjen e kishs, n mnyr q ata besimtar grek q njohin qytetar shqiptar, ti vn bashkatdhetart tan n dijeni, t cilt kan do t drejt t vendosin sipas vullnetit dhe preferencave t tyre.

    Ju lutem t gjithve t kini kujdes q gjat kontakteve tuaja, qoft me besimtar grek, qoft me ata shqiptar q meshohen n kishat greke, t ndihmoni n mnyr q t ruhet marrveshja me kishn greke, domethn t vazhdoj fryma e bashkpunimit midis dy kishave, larg qndrimeve ekstremiste, gj q nuk ka vend n kishn ton. Qllimi yn sht t bjm t njohur hapjen dhe ekzistencn e kishs dhe jo ti detyrojm bashkatdhetart tan t antarsohen n t. Si e kam thn, ata jan t lir t meshohen ku t duan. Pr ata shqiptar q n kt pik jan m patriot nga ne, kam nj kshill: sa m shum t fuqizohet kisha jon, aq m fort shprehen dhe mbeten qndrimet e tyre n Toronto. M qart, koha dhe energjia q harxhohet n debate e qndrime t tilla, le t vihet n shrbim t shtjes shqiptare, gj q pr ne ortodokst, sot pr sot, duhet t kanalizohet m tepr nprmjet kishs.

    Dhe me kt rast dua tju njoftoj se kisha jon po fillon procesin e pagzimeve dhe t martesave, menjher mbas Pashkve. Pr muajin maj jan planifikuar tre pagzime dhe nj martes (kurorzim). T rriturit q dshirojn t pagzohen duhet t marrin pjes n disa takime t prjavshme q un organizoj, ndrsa fmijt do t pagzohen pa asnj kusht. Ne t rriturit jemi prgjegjs pr przgjedhjet tona, por nuk kemi asnj t drejt tiu privojm fmijve tan Misteret e Kishs.

    Pagzimet dhe martesat do t kryhen n kishn e Shn Dhimitrit, n Don Mills, n marrveshje me kshillin e kishs greke, deri sa t grumbullojm t hollat pr t bler dy kolimvitha; nj pr t vegjl dhe nj pr t rritur. Sigurisht q shrbesat do ti kryej un dhe jo prifti grek, dhe gjuha e shrbess do t jet shqipja pr ne, dhe anglishtja pr kanadezt q po antarsohen n kishn ton.

    Sinqerisht, mos ngurroni t m telefononi n qoft se keni pyetje dhe paqartsi mbi zhvillimet n kishn ton. Jam gati pr dialog me kdo q i intereson begatia e ortodoksis shqiptare.

    E diela q vjen quhet e Diela II e Kreshmve. Ju uroj t kaloni me durim dhe paqe periudhn e kreshmve, e cila krkon nga ne m shum lutje dhe m shum prpjekje e kufizime. Gjat ksaj periudhe Kisha krkon pjesmarrje m t shpesht n shrbesat e saj prandaj dhe prpiqumi me sa mundeni ti jepni ksaj periudhe nj nuanc t veant.

    Me kto lajme dhe mendime t kthjellta, ju prshndes t gjithve nj pr nj dhe ju drgoj bekimet e mia pr ju, familjet tuaja dhe t dashurit e zemrs suaj ktu dhe n atdhe.



    Prifti n shrbimin juaj,




    At Foti F. Cici

  4. #4
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    Konflikti dhe pajtimi i identitetit kombtar me besimin ortodoks n Shqipri: 1900-2002

    At Foti F. Cici

    (Kumtes e mbajtur me rastin e Fests Kombtare, 28 Nntor 2002, mbas Dhoksologjis s Flamurit, n Kishn Ortodokse Shqiptare t Shn Astit t Durrsit, Toronto - Canada)


    Mbas vitit 1880 n botn shqiptare u hodh ideja Shqipri e pavarur dhe Kish e pavarur. Por vetm n vitin 1900 dokumentohet prpjekja e par e programuar prandaj dh kjo dat sht piknisja e kumtess son.

    M 27 maj 1900 shoqata Drita e Bukureshtit, e cila ishte themeluar n vitin 1886, shpalli si synim t saj kryesor luftn pr t shkputur kishn ortodokse t Shqipris nga Patrikana Ekumenike dhe futjen e shqipes si gjuh adhurimi n shrbesa, gj q n fakt nuk u sendrtua nga shoqata n fjal.

    Megjithse nisma e dshtuar isht marr n Rumani, n t gjitha kolonit shqiptare jasht Shqipris diskutohej dhe debatohej pr shtjen e mvetsimit t Kishs. Lufta e autoqefalis lindi jasht kufijve t Shqipris dhe t Turqis, dhe u zhvillua e dha pem po jasht ktyre kufijve. Por cfar ishte br konkretisht para vitit 1900 pr kt shtje?

    Fillimisht synimi i pavarsis s Kishs shqiptare nuk ekzistonte. Shqiptart ortodoks kishin folur dhe punuar q nga viti 1800 pr prdorimin e shqipes n Kish, gj q n qoft s arrihej do t onte edhe n pavarsi, por ata nuk ishin t ndrgjegjshm pr kt.

    Por si lindi ideja e pavarsis s Kishs? Nocioni i autoqefalis u poq kur kishat e vendeve fqinj, t Greqis, Serbis, Rumanis e Bullgaris, krkuan dhe fituan autoqefalin, pavarsin administrative t kishs nga Kisha mm e Konstandinopojs, gjat mezit t shekullit t 19-t. Botimet e prkthimeve biblike t Kristoforidhit i dhan shtys t madhe ktij mendimi sepse vet Fan Noli, i cili do t bhej m von figura qendrore e autoqefalis, libri i par q i ra n dor shqip ishte Dhjata e Re e Kristoforidhit. Prkthimi mjeshtror i Dhjats s Re shqip nga Konstantin Kristoforidhi, thot Noli disa vjet para vdekjes s tij, ka qen nj nga librat e mdhenj q kam lexuar qysh n moshn tetmbdhjet vje. Ky libr sht shkaku q un u bra misionar i popullit (Fan S. Noli, Autobiografi, Vepra 6, f. 633).

    Por le t kthehemi tek periudha e dhjetvjearit t par t viteve 1900, kur shoqata Drita e Rumanis hodhi iden e programuar pr autoqefalin e kishs ortodokse shqiptare.

    Mbasi si tham prpjekjet e shoqats n fjal dshtuan, nj frym konfuzioni mbretronte n botn shqiptare mbi kt shtje. Prderisa duke qn dikush shqiptar e paska t vshtir t jet njkohsisht ortodoks, myslyman ose katolik, ather duhet br dika pr t ndryshuar kto prpjestime. Me kt frym kolonit shqiptare u ndan me opinione t ngjashme si ide le t kemi gjith shqiptart nj fe- por t ndryshme pr sa i prket besimit fetar t propozuar pr t gjith shqiptart.

    Si rrjedhoj, u predikua bashkimi i tri feve n nj t vetme. Nj pal sugjeroi kthimin n bektashizm, fe e cila pavarsisht se konsiderohej nga shqiptart si sekt islamik, kishte nj elasticitet dhe mistik q jepte prmasa ndrfetare, gj q me frymn tolerante dhe me prdorimin sporadik t shqipes, e largonte nga fet e tjera t ngurtsuara n qndrimet e tyre. Politikan t njohur t asaj kohe doln hapur me predikimin e bektashizmit si fe e gjith shqiptarve. Por, krahas shtjellimit utopik t shtjes, ithtart e ksaj lvizjeje prkonte t ishin dhe vet bektashinj.

    Gazeta Kombi n Amerik sugjeroi kthimin e shqiptarve tek Unia, feja e cila ruan ritin bizantin-ortodoks, por ndodhet nn juridiksionin e paps s Roms, duke paralelizuar kt predikim me ekzistencn e shqiptarve unit, t arbreshve, n jug t Italis.

    Gazeta Shqipria e Egjyptit kishte hedhur dhe mbante iden se protestantizmi sht ajo fe q kaprcen humnern e mendsive fetare n Shqipri, dhe me progresivitetin q mbart, do ti jepte fund njkohsisht edhe fanatizmit e prapambetjes q, sipas tyre, ishin mbjellur n Shqipri nga tri besimet ekzistuese.

    Nj pal tjetr e bots shqiptare t asaj periudhe, flasim gjithmon pr vitet e para t viteve 1900-t, hodhi iden e hyjnizimit t Shqipris: Feja e shqiptarit asht shqiptaria. N fakt, vargu i Vaso Pash Shkodranit, i cili pr t pajtuar identitetin e tij kombtar me ambicjet e tij kishte prqafuar dy besime fetare, u b moto e shum shqiptarve ideolog t ateizmit. Edhe sot produktet e shkollave t diktaturs komuniste, do ta thjeshtzojn shum her arsyetimin e tyre mbi fen e shqiptarve duke thn instiktivisht vargun e nj vjershe e cila u b sentenc thirrjeje, pavarsisht nga figuracioni, naiviteti a mosrealiteti i prmbajtjes.

    Gjith ky konfuzion far kishte si zanafill? Ishte konflikti i identitetit kombtar me besimin fetar n Shqipri. Dhe ktu u shfaq Fan Noli, pr t dhn gjykimin m gjakftoht dhe m realist t atyre viteve. Fillimisht ai erdhi n dialog me paln greke dhe pastaj me at shqiptare. Shkrimet e Nolit jan t ngjeshura e plot nerva dhe shprehin frymn e asaj kohe t vshtir.

    Djaloshi 23-vjear, i cili sapo kishte mbaruar shkolln e mesme kishtare greke shkruan: Gjersa nuk na lejoni t jemi shqiptar t krishter, pa na cilsuar grek, pranojm t bhemi turq, q tju shajm pa na dhn shkas pr t na quajtur atdhemohues dhe vegla t shitura (Fan S. Noli, Budallallqe turko-greke, Vepra 2, f. 78). Mbas fjalve t hidhura t polemiks duket sheshit apologjia e nj njeriu q mbrohet pr t mos sjell n konflikt identitetin e tij kombtar me besimin, gj q n Greqi edhe sot sht e njsuar.

    Por nga ana tjetr Noli i ri ngre pyetje q nuk duan prgjigje: Prse ndaloni q mesha t bhet shqip, athere prse lejoni q ajo t bhet arabisht?... Apo vazhdoni t mendoni ende se nuk jemi dhe as kemi qen komb, por jemi vetm nj fis grek? Dhe nse jemi fis grek, pse krkoni t bni me vete vetm ortodokst dhe t tjert i prjashtoni? (Vepra 2, f.78). Ktu sht flagranca e njsimit t kombsis me besimin fetar n Greqi, gj q megjithse ka justifikime sofistikuese, Noli, i cili nuk sht teolog, ngre me vend nj pyejte t till shum teologjike: Cili Krisht tha se vetm n greqisht duhet predikuar Ungjilli i tij? (Vepra 2, f.79, marr nga Drita, 1905, perkthyer nga greqishtja, 15/09/1905, # 86).

    Edhe nj vit m von, mbasi Noli kishte mbrritur n Amerik dhe filloi t shkruaj shqip, ai vazhdoi debatin me paln greke pr sa i prket konfliktit dhe pajtimit t kombsis me besimin fetar. Gjuha e tij sht argumentuese dhe nervozuese n t njjtn koh, por ai prseri ngre pyetje themelore pr nj shqiptar ortodoks: Nj kryq q sht kryqi i Krishtit, i tr bots dhe i cili nuk merr vesh tjatr gjuh prve grqishtes, vetm n qaf t gomarit i ka hie t varet (Vepra 2, Si priten gjetk kryepriftrinjt, f. 95, marr; nga Kombi, 23/07/1906, #6).

    Por m von Noli e kthen debatin e shkrimeve mbi kishn me vet shqiptart. Q nga viti 1880, kur u dgjua pr her t par, Shqipri e pavarur, Kish e pavarur, e deri n vitin 1908, kur u shugurua prift Fan Noli, jasht Shqipris botoheshin rreth 40 gazeta shqiptare, por mendimet q Noli shprehu n shkrimin Kombit Shqiptar, n gazetn Kombi, m 27 mars 1908, nuk ishin dgjuar m par n botn shqiptare.

    Dhe me nj pjes q do t citoj nga ky artikull i Nolit, le t kthehemi pr t prfunduar kapitullin se, cila mund t jet feja e shqiptarit, bektashizimi, unia, protestantizimi apo shqiptaria? Dhe si rrjedhoj far tha Noli pr thnjen romantike t Pashko Vass?

    U muar vesh m s fundi q sht m e leht t bsh pes udira me njrn dor dhe gjasht mrekulli me tjatrn, se sa tu ndryshosh fen pes shqptarve n kt koh. Fet nuk jan t liga si ua msojn shqiptarve, t farmakosura dhe t shtrembruara jan t rrezikshme pr vdekje. U muar vesh m s fundi se mjerimi yn sish aq n ndryshimin fetar, se nr krert fetar t huaj dhe n meshtart shqiptar q vepronin si vegla t tyre t verbra. Na duheshin dhe na duhen priftinj dhe biskup si dhe hoxhallar e myftyj shqiptar t vrtet. Jo vegla politike t huaja, po meshtar prej do feje q ti ken me t vrtet frik perndis dhe t prhapin drejtsi e me zell urdhrimet e tij dhe vetm urdhrimet e tij... (Vepra 2, Kombit Shqiptar, f. 148-149).

    N vitin 1909, nj vit m von nga ky shkrim-manifest, u themelua n Kor nga Mihal Grameno Lidhja Kishtare Orthodokse, e cila paraqiti programin e saj pr futjen e shqipes n gjuhn e kishs, por pa prmendur pavarsin e kishs ortodokse shqiptare. Noli shkroi se ... nyjet e kanunores s Lidhjes na u dukn fort t mira, por dhe fort t buta (Vepra 2, Andej-ktej, f. 235). Por lvizja e Mihal Gramenos ishte shenja e par n kt drejtim n Shqipri, mbasi si tham m sipr, gjith puna prkthimore, ideologjike dhe politike ishte zhvilluar jasht Shqipris.

    T mos harrojm se gjuha shqipe ishte nj nga referencat m t dobta midis dialogut t besimit ortodoks me kombsin n Shqipri. Madje dhe shum shqiptar vinin n dyshim fuqin e shqipes pr t qen gjuh e shkruar, gjuh kombtare. Dhe mungesa e literaturs n shqip ishte dhe preteksti kryesor i Patrikans pr ndalimin e shqipes. Por Noli, i cili punonte me zell dhe me shpres, prgjigjej: thon q shqipja nuk mund ti jap mendje asnj evgjiti, por un them se kta q besojn kt gj nuk mund ti japin mendje evgjitit n asnj gjuh.

    N fillim t viteve 1900-t kolonia shqiptare n Amerik numronte rreth 40 mij shqiptar, nga t cilt rreth 10 mij ishin korar. Mbas shugurimit t Nolit, kisha filloi t organizohej edhe me priftrinj t tjer t cilt meshonin shqip me librat e prkthyer nga Noli, t cilt ishin nuk ishin pranuar nga Patrikana Ekumenike por ishin njohur nga sinodi i Kishs s Rusis.

    Gjat ksaj kohe prgatitore t diaspors, n Shqipri, gjat viteve 1912-1920, sidomos pr arsye t trubullirave t Lufts I Botrore, kisha ortodokse ishte pa peshkop, t cilt ishin larguar, dbuar a vdekur gjat ksaj periudhe t brisht. Kjo gj, e cila ndodhi mbas shpalljes s pavarsis, solli lehtsira n prpunimin e nj strategjie pr autoqefalin, pavarsisht se konflikti i kombsis me besimin ortodoks ishin n raporte m delikate sesa besimet e tjera fetare n Shqipri.

    Kur Noli vizitoi Shqiprin pr her t par, Vlorn dhe Durrsin n vitin 1913, pa se pritja nga ana e popullit qe e nxeht por dita e autoqefalis nuk ishte e afrt. Po kshtu edhe n vitin 1914. Por n vitin 1919 bhet nj prpjekje e fort n Amerik nprmjet kishs ruse pr t shuguruar Nolin peshkop, gj q dshton, mbas ndrhyrjeve t kishs greke, pavarsisht se Noli shfaqet pas korrikut t 19-s si peshkop i vetshuguruar. M n fund, n vitin 1920, Noli bashk me dy priftrinj t tjer shqiptar kthehen n Shqipri, ku do ti japin trajt t plot planit t tyre pr pavarsin e kishs.

    Megjith angazhimin e plot politik t Nolit gjat ksaj periudhe, n vitin 1922 u shpall autoqefalia e kishs n Berat, gj q ishte akti me t cilin zyrtarisht identiteti kombtar ishte pajtuar me besimin ortodoks. Nj vit m von, n vitin 1923, Noli shugurohet peshkop kanonik nga dy peshkop shqiptar q u drguan nga Patrikana pr t prballuar situatn mbas shpalljes s autoqefalis n Berat, por q t dy u kthyen dhe morn ann e pals shqiptare duke e braktisur at t kishs mm t Konstantinopojs.

    Ksisoj u krijua kryesia e par e kishs ortodokse n Shqipri: Theofan Noli, mitropolit i Durrsit, i cili prfshinte edhe kryeqytetin, Jerothe Vllaho, mitropolit i Kors, mitropoli e cila kishte numrin m t madh t ortodoksve dhe ksisoj edhe m e pasura, dhe Kristofor Kisi, mitropolit i Beratit.

    Mitropolia e Durrsit ishte m e famshmja e Shqipris, jo vetm se prfshinte kryeqytetin, por sepse ishte historikisht e dshmuar qysh n vitet e apostujve t Krishtit, dhe n vijim pjesmarrja e peshkopve t Durrsit n sinodet ekumenike sht e dokumentuar. Por ama aktualisht ajo ishte zona kishtare m e varfr, e cila nuk mund ti jepte rrog peshkopit t saj. Noli shkruan tek autobiografia e tij: Noli pranoi titullin e madh me rrog t vogl.

    Tashm shum prisnin q Noli ta braktiste politikn dhe t merrej m shum me kishn. Hajde t puthemi sot, tha Noli gjat ceremonis s shugurimit, se nesr do t zihemi prap.

    Por Mitropolia e Gjirokastrs mbeti e pa plotsuar me peshkop dhe mbas arratisjes s Nolit punt u keqsuan edhe m.

    Mbas shum prpjekjesh t qeveris shqiptare pr ti dhn zgjidhje problemit kishtar t ortodoksve shqiptar nprmjet Patrikans, u arrit n vitin 1926 e ashtuquajtura Marrveshje e Tirans, e nnshkruar nga t dy palt. Mirpo n fund t vitit 1926 Parikana bri ndryshime n kt marrveshje gj q nuk u pranua nga qeveria shqiptare. shtja mbeti pezull pr arsye se asnjra pal trhiqesh pr t arritur n kompromis. N Marrveshjen e Tirans t vitit 1926, jepej autoqefalia por me njfar plani i cili i jepte t drejta Patrikans t ndrhynte n Shqipri. Pra, prsri raportet e identitetit kombtar me besimin ortodoks nuk ishin t qarta. Dukej se Patrikana ende pranonte gjuhn shqipe n kish, por jo t njsuar kt me kombsin, si kmbngulte pala shqiptare.

    Mbas nj periudhe pritjeje, qeveria shqiptare vendosi ti jap drejtim shtjes pa Patrikann. Ajo ftoi peshkopin Visarion Xhuvani, e cili kishte studjuar n Greqi dhe ishte shuguruar peshkop nga hierarkia e Kishs Ruse n Mrgim, me seli n at koh n Serbi. Xhuvani ishte i pranishm gjat zhvillimeve t kaluara pr pavarsin e kishs shqiptare, por nuk ishte prdorur nga autoqefalistat, dhe as nga pala filogreke.

    Por q t shugurohet nj peshkop tjetr duhen dy peshkop ekzistues. Prderisa dy peshkopt ekzistues Jeroth e Kristofor kishin refuzuar t merrnin pjes n kt plan, u arrit nj kompromis me kishn serbe, e cila kishte emruar n Shkodr peshkopin Viktor Mihaillovi, pr tiu shrbyer pakicave sllave. Qeveria serbe kishte shum shpresa se Mbreti Zog po hapte nj perspektiv t re, npmjet ktyre zhvillimeve n kishn ortodokse, e cila do t shrbente, sipas tyre, interesat serbe n Shqipri.

    N shkurt t vitit 1929, peshkopt Visarion dhe Viktor shuguruan dy peshkop shqiptar, duke formuar ksisoj sinodin e Kishs Ortodokse Autoqefale t Shqipris. Asnj patrikan dhe kish autoqefale nuk e njohu sinodin e kishs autoqefale t Shqipris. Vet Patrikana Ekumenike kishroi Kryepeshkopin Visarion dhe gjith klerikt q morn pjes n kto ngjarje.

    Nga pala shqiptare u morn t njjtat kundr-masa: Peshkop Jerotheu u dbua nga Shqipria pr n Mal t Shenjt, ndrsa peshkop Kristofori, i cili tha se, un jam shqiptar dhe nuk kam ku t shkoj, u ngujua n manastirin e Ardenics. Peshkop Kristofor Kisi, i cili ishte kimist, si shkruan Noli, e kalonte kohn n manastir duke medituar pr kotsin e ksaj bote dhe duke br eksperimente kimike.

    Por le t kthehemi tek kryepeshkop Visarion Xhuvani dhe sinodi i tij. Mbas nj viti sinodi hartoi dhe aprovoi statutin e kishs autoqefale. Ky ishte statut me ngjyra t plota kombtare por nuk mund t thuhet se ai nuk ishte i diktuar nga qeveria e asaj kohe, dhe madje nuk mund t dgjojm autoqefalistat t cilt besojn se ai statut sht demokratik dhe duhet t prdoret edhe sot.

    Problemi i besimit ortodoks, i cili ndodhej n konflikt t vazhdueshm me kombsin, si treguan ngjarjet q uan n kt sinod, nuk u zgjidh n statut si duhet. Neni 3 i statutit t vitit 1929 thot se, gjuha zyrtare sht shqipja, ndrsa neni 16 qartson se kryepshkopi, peshkopt kryepriftrinjt dhe gjith klerikt q i ndihmojn, duhet t jen shqiptar me gjak, gjuh e shtetsi, por nuk parashikon asgj pr pakicat etnike ortodokse t Shqipris, t cilat duhet t fitonin nga ky statut t drejta pr t pasur klerik nga gjiri i tyre dhe shrbesa n gjuhn e tyre.

    Por kjo munges ishte e qllimshme dhe tregon se sa delikat mbetej pajtimi i besimit ortodoks me identitetin kombtar n Shqipri.

    Mbas shtat vjetsh pune si primat i kishs ortodokse n Shqipri kryepeshkopi Visarion filloi t ndjej nj presion t brendshm dhe t jashtm, t cilin nuk mund ta prballonte m. Kisha nuk ishte njohur nga Patrikana, nj nga dy peshkopt e tjer vdiq, ndrsa peshkop Agathangjel ame, deklaroi se nuk mund t bashkpunonte m me Visarionin.

    Peshkop Kristofor Kisi e kishte ln Ardenicn dhe eksperimentet kimike dhe ishte fronzuar peshkop i Kors, i cili nuk ushqente ndonj simpati pr Visarionin, gj sht e natyrshme, prderisa ai ishte i vetmi klerik q mund t bhej kryepeshkopi i ardhshm i Shqipris, madje i pari q do t njihej me kt titull nga vet Patrikana. Pr m tepr Visarioni bri q peshkopi serb i Shkodrs Viktor, t dbohet nga Shqipria. N kt situat t rnd, n kongresin kishtar q u mbajt n vitin 1936, Visarioni pa se gjith kleri dhe populli ishin kundr tij. Si rrjedhoj ai dha dorheqjen.

    Trheqja e Visarion Xhuvanit ishte shenja q i dha dritn jeshile Patrikans pr t ndrhyr prsri n Shqipri. N fakt ishte qeveria dhe kisha ortodokse shqiptare q po i prgjroheshin kishs mm t Kostandinopojs pr 15 vjet, pr t njohur autoqefalin e shpallur n Berat n vitin 1922.

    Tek Visarioni Patrikana krkonte cjapin dnimvuajts t kryengritjes shqiptare q shkaktoi autoqealin. N bisedimet midis dy palve u arrit marrveshja q kryepeshkopi Visarion t trhiqet prjetsisht nga detyrat kishtare, dy peshkopt e tjer Kristofor dhe Agathangjel do t jen kandidatt e pals shqiptare dhe dy kandidat t tjer do t paraqiteshin nga Patrikana: kta ishin Evllogji Kurilla dhe Panteli Kotoko, q t dy nga Kora, por me qndrime krejt t kundrta nga hierarkia e deriathershme e kishs ortodokse n Shqipri, prandaj dhe ishin prjashtuar nga listat e propozuara t pals greke n t kaluarn.

    Sinodi i tret i Kishs Ortodokse Autoqefale t Shqipris, me kryepeshkop Kristofor Kisin, ishte i pari q u njoh nga Patrikana Ekumenike n vitin 1937. Pavarsisht se ky sinod ishte i prbr nga katr peshkop shqiptar, n thelb raporti ishte dy me dy. Kurilla dhe Kotoko mbshtesnin pikpamjet e Greqis n Shqipri.

    N fronzimin e tij n Kor, Kurilla shprtheu n thirrjen pasthirrm: far do t ishte bota pa ty, o Greqi!, paka se ai po fronzohej peshkop n nj zon t Mbretris Shqiptare. Por dy vjet m pas, n vitin 1939, Kurilla ra nga kali dhe shkoi pr vizit mjeksore n Greqi. Sapo mbrriti n Athin kisha shqiptare i njoftoi atij urdhrin e Ministrit t Drejtsis, i cili i ndalonte hyrjen n Shqipri. Kurilla ishte shtetas grek dhe krenohej se ishte peshkop i Kors dhe nuk kishte shtetsi shqiptare. Ai mburrej m von se gjat viteve t kryepriftris s tij n Kor nuk shkruajti asnj fjal n shqip.

    Kurilla ishte autor dhe hulumtues i mirfillt pr at koh n Greqi, kishte botuar madje dhe trilogjin Studime Shqiptare, ku manifestoi dhe filozofin e tij pr krijimin e nj mbretrie greko-shqiptare. Vetm kshtu duket se pajtonte peshkop Kurilla besimin e tij ortodoks me identitetin e tij kombtar. Ai nuk mund t honepste kurr t qnurit vetm shqiptar ortodoks, por si shkenctar historiograf q ishte nuk mund t pranonte leht as iden se ortodokst e Jugut t Shqipris jan grek.

    Ndrsa peshkopi i Gjirokastrs Panteli Kotoko, u arratis pr n Greqi kur ushtria greke la pa kthim Gjirokastrn n vitin 1941. Kotoko e Kurilla vazhduan t veprojn n Greqi por tashm nga pozitat e mrgimit. Iu drejtuan kishave t tjera dhe organizmave ndrkombtar pr t denoncuar kishn ortodokse shqiptare t paslufts, por n gjith kto tekste ortodoksia shqiptare sht n plan t dyt dhe shum her e paprmendur, ndrsa gjith nervi i dy peshkopve, sidomos i Kotokos, sht pr Vorio Epirin, i cili sipas tyre, ndodhet nn zgjedhn e turkoshqiptarve.

    Jeta e Kurills dhe e Kotokos, sht treguesi m i qart se sa tragjiko-komik mund t bhet viktima e nj konflikti t besimit fetar me identitetin kombtar...

    N vitin 1949 kryepeshkopit Kristofor iu krkua dorheqja nga regjimi komunist. Ai u izolua pr t fundit her n Manastirin e Ardenics, ku vdiq n gjendje shum t mjer n vitin 1958. Noli shkruan se Kristofori ishte persona grata pr t gjith, duke muar kontributin e tij pr kishn e Shqipris q nga viti 1923 e deri n vitin 1949. Ai mund t ishte personi m i prshtatshm pr shum situata t ndera q u shfaqn gjat ktyre viteve, por nuk ishte njeriu q mund t bnte kompromise me regjimin komunist.

    Ndrkoh Visarion Xhuvani, i cili ishte br mitropolit i Beratit n vitin 1941, u arrestua dhe vdiq i torturuar n burgjet komuniste. Po kshtu edhe peshkopi asistent i kryepeshkop Kristoforit, peshkopi shkodran Irin Banushi.

    Paisi Vodica-Pashko, prifti vejan q ishte br peshkop i Kors pak m par, u b kryepeshkop i Shqipris. Ai ishte babai i ministrit t athershm Josif Pashko.

    Tashm as q bhej fjal pr nj konflikt t besimit ortodoks me identitetin kombtar n Shqipri, por ama po shfaqej dika tjetr. Identiteti duhej t filtrohej n vllazri me republikat e tjera popullore. Vdekje Fashizmit-Liri Popullit, mbishkruante shum her shkresat kishtare kryepeshkopi komunist, n vend t N emr t Atit, t Birit dhe t Shpirtit t Shenjt. Paisi u lidh me Patrikann e Mosks, dhe me Stalinin e madh, si i shkruante Patrikut Aleksej, dhe jo me Patrikann Ekumenike, t ciln e shprnjohu mbas emrimit t tij kryepeshkop, gj q shkaktoi mosnjohjen e tij.

    N vitin 1950, u aprovua nga qeveria shqiptare statuti i kishs, i cili sht marr pr baz dhe nga kryesia e sotme e kishs ortodokse n Shqipri, prderisa ky statut nuk krkon q primati dhe peshkopt t jen me gjak, gjuh e shtetsi shqiptare, si statuti i vitit 1929. Ky statut lejon edhe prdorimin e gjuhve t tjera n Shqipri (neni 3), gj q n at t vitit 1929 nuk parashikohet. Si duket n kt pik besimi ortodoks sht pajtuar me identitetin kombtar dhe nuk krcnohet m nga gjuh t tjera liturgjike, t cilat trajtohen tashm se gjuh t pakicave etnike. Ndoshta kjo ishte diktuar nga Moska, pr tu dhn m shum t drejta pakicave sllave n Shqipri. Gjithsesi teologjikisht sht e pranueshme.

    N nenin 1 t statutit t vitit 1950, shtohet dika q nuk ekziston n dy statutet e mparshm. Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqipris prbhet nga ortodokst shqiptar brenda dhe jasht Atdheut, gj q i jepte t drejt sinodit jo vetm t prkujdesej pr shqiptart jasht kufijve, por t krijonte edhe peshkopata t tjera jasht Shqipris.

    Pyetja q lind sht: Prse peshkopata e Nolit n Amerik, e cila nuk njihej nga asnj kish tjetr zyrtarisht, nuk u b pjes e ktij sinodi? E para, vet Noli kishte deklaruar se ishte n kungim me kishn e Shqipris, por nga ana tjetr ai shtonte se, prderisa jetojm n Amerik, duhet t krijojm nj kish ortodokse amerikane. N fakt, me makarteizmin dhe pasojat e tij asokohe, ishte shum vshtir pr nj peshkop n ShBA t kishte lidhje t hapura me nj vend komunist. E dyta, Enver Hoxha nuk e deshte dhe kaq afr Fan Nolin, sepse si antar i sinodit ai kishte t drejt t udhtonte n Shqipri dhe t ndikonte atje.

    Shtesa n statut pr konsiderimin e diaspors si pjes e trupit t KOASh-it, mund t jet br edhe nga ngjarjet q shprthyen n vitin 1949, menjher mbas zgjedhjes s Paisit kryepeshkop. Patrikana Ekumenike e Konstandinopojs zgjodhi dhe shuguroi Marko Lipen si peshkop pr shqiptart e Ameriks. Ky ishte nj krcnim real pr Nolin plak, dhe n thelb ringjallte plagt q ishin hapur dikur me konfliktin q sillte t qnurit shqiptar dhe njkohsisht ortodoks. Mirpo tashm shtja ishte pshtjelluar sepse Patrikana nuk vinte m n dyshim shqiptarin e ortodoksve shqiptar, por ortodoksin e tyre, t ciln vinte t garantonte peshkopi i ri, t cilin Noli e quajti nj bataki tridhjetvjear.

    Misioni i tij, shkruan Noli n autobiografin e tij pr peshkopin Marko Lipe, sht t shkatrroj Kishn Shqiptare Ortodokse n Amerik dhe t aneksoj kishat e saj. Pretendimi i tij se ai sht me origjin shqiptare nuk e ndryshon aspak situatn. Kjo nuk sht shtje e origjins racore. sht shtje e autoriteteve kishtare q ai shrben, dhe sht shtje e natyrs s misionit t tij. T gjith ne dim se ai po i shrben Patrikans Greke t Konstandinopojs, dhe misioni i tij sht t fus ortodokst shqiptar nn juridiksionin e ksaj qendre armiqsore t agjenturs greke. Dhe ky fakt e bn at peshkop grek, pavarsisht nga origjina e tij. (Fiftieth Anniversary, f. 21).

    Nga ky ton i plakut Noli duket se sa e vshtir sht pr t t prdor diplomacin, pr nj tem shum t brisht, si sht raporti i besimit ortodoks me identitetin kombtar, t cilin Patrikana vinte t ndryshonte, gj q n Shqipri kishte marr tipare t patjetrsueshme.

    Kryepeshkopi Paisi Vodica reagoi ndaj Nolit, i cili i shkroi dhe i krkoi ndihm. Paisi informoi Patrikann e Mosks dhe kishat e tjera ortodokse, duke denoncuar ksisoj orvatjet e Patrikans pr t prar komunitetin shqiptaro-amerikan dhe duke theksuar se kjo ngjarje sht e shtyr nga shovinizmi grek. N vitin 1965, kur Noli e pa se po shuhej nga smundja e pashrueshme iu lut Enver Hoxhs t lejonte pranimin n Shqipri dhe shugurimin peshkop t priftit Stefan Lasko, gj q u pranua nga qeveria komuniste vetm e vetm sepse ekzistonte ky konflikt n komunitetin shqiptar ortodoks t ShBA-s. Ndrsa tre vjet m par Enver Hoxha kishte hedhur posht krkesn e Nolit pr t marr pjes n 50-vjetorin e Pavarsis.

    Mbas shugurimit t Stefan Laskos peshkop, n vitin 1965, kisha ortodokse shqiptare ndodhej n rnje, mbas prndjekjeve 20-vjeare t diktaturs. Paisi vitet e fundit ishte i pamundur t drejtonte kishn dhe n vitin 1966 vdiq. Kryepeshkopi i ri, Damian Kokoneshi, mbas nj viti, n vitin 1967, u burgos.

    N janar t vitit 1991 Patrikana Ekumenike zgjodhi dhe drgoi n Shqipri Eksarkun e saj, peshkopin Anastasios Janullatos. Kjo u arrit me ndrhyrjen tek presidenti Ramiz Alia t At Artur Liolinit, kancelarit t peshkopats shqiptare n Amerik. Kjo ngjarje u prit me indiferentizm nga qarqet nacionaliste shqiptare, por n vitin 1992, kur imzot Anastasios u vetshpall kryepeshkop dhe Patrikana shkoi n Shqipri ta fronzoj, pati nj reagim universal t opinionit shqiptar brenda dhe jasht Shqipris. Pra, u shfaq prsri nj lvizje e autoqefalistave, t cilt t drejtuar fillimisht nga At Liolini u bn penges serioze pr kryepeshkopin Janullatos.

    Kto ngjarje solln n siprfaqe ngjarjet e s kaluars, konfliktin e prjetshm t besimit ortodoks n Shqipri me identitetin kombtar, gj q nga pala greke nuk ka ndryshuar, madje sht filtruar n nj form t kamufluar, e cila pranon gjuhn shqipe, por prmes nj procesi prosilitizimi n kultur, ekonomi e f. Pr arsye q dihen dhe q kan lidhje me pozitn e Shqipris n marrdhnjet shqiptaro-greke, tensioni i pranis s primatit grek t KOASh-it, dhe veprimtaris s shum misionarve grek, sidomos n jug t Shqipris, sht zbutur por nuk sht shuar.

    Kompromisi i arritur n vitin 1998 midis Patrikans e qeveris greke dhe qeveris shqiptare, duket se zgjidhi prkohsisht krizn q prshkon kishn ortodokse shqiptare. Pala shqiptare pranoi zgjedhjen dhe fronzimin e kryepeshkopit Anastasios, dhe gjithashtu pranoi futjen n Shqipri t nj peshkopi grek me origjin shqiptare, imzot Ignatios Triantis, si mitropolit i Beratit. Patrikana pranoi t heq dor nga pretendimi se gjith sinodi i kishs shqiptare t prbhet nga qytetar grek dhe ksisoj dy peshkopt e tjer t shuguruar nga Patrikana pr n Gjirokastr dhe Kor u detyruan t japin dorheqjen. Gjithashtu Patrikana pranoi q nj qytetar shqiptar, at Joan Pelushi, t shugurohej mitropolit i Kors.

    Mitropolia e Gjirokastrs ende sht e paplotsuar, por n praktik drejtohet nga peshkopi de facto, arqimandriti Dhimitrios Sinaitis. Kjo mbetet zona m e brisht ku konflikti i besimit ortodoks me identitetin kombtar sht i pranishm dhe ruan t papritura pr t ardhmen.

    Para se ta mbyllim kt kumtes modeste, dua t komentoj ngjarjet e fundit n komunitetin ortodoks shqiptaro-amerikan, me shkas zgjedhjen e dy peshkopve Nikon Liolin e Ilia Katre.

    Imzot Katre sht pasardhs i peshkopit Marko Lipe, i cili u shugurua n vitin 1949, pr tiu kundrvn Nolit, si folm m sipr gjer e gjat. Imzot Ilia Katre, i cili sot numron n grigjn e tij vetm dy kisha, nj n Boston dhe nj n Shikago, t cilat u shkputn gjat ditve t Nolit e t Lipes, shrbeu si prezantues i imzot Anastasios n Shqipri, pra si prfaqsues ndrmjets i Patrikans Ekumenike n Shqipri. Mbas vdekjes s priftreshs ai u shugurua peshkop nga Patrikana Ekumenike e Konstandinopojs n maj 2002.

    Peshkopata e themeluar nga Noli sht pjes e Kishs Ortodokse n Amerik, kisha e dyt n Amerikn e Veriut mbas asaj greke, prsa i prket numrave. Tek kjo kish futet dhe Kryedioqeza e Kanadas, me peshkop imzot Serafimi, me bekimin e t cilit funksionon dhe kisha jon e Shn Astit. Sinodi i Kishs Ortodokse n Amerik, pra, shuguroi peshkop priftin vejan Nikolla Liolin, i quajtur tashm Nikon.

    Pra t dy priftrinjt shqiptaro-amerikan ishin vejan dhe q t dy peshkopatat shqiptaro-amerikane pa peshkop pr pothuaj 20 vjet. Sipas praktiks ortodokse q t shugurohet peshkop duhet t jet u pamartuar ose vejan.

    Peshkopata shqiptare e Patrikans, e quajtur Dioqeza Ortodokse Shqiptare n Amerik, nuk kishte asnj kandidat gjat ktyre vjetve, pra ishte m se e natyrshme q at Katre do t bhej peshkop prderisa i vdiq gruaja dhe praktikisht plotsonte kushtet.

    Ndrsa peshkopata shqiptare e Nolit, e quajtur Kryedioqeza Shqiptare n Amerik, ka pasur kandidat por vshtirsia kryesore ishte sepse kancelari i saj, at Artur Lilion, ka vite q kryen de facto detyrn e peshkopit, dhe me privilegjet q e pasojn, pa harruar ato financiare. Por tashm kur vllai i urats Artur humbi priftreshn, ishte rasti m i prshatshm pr t mbushur vakancn me nj njeri t tij.

    Ngjarja e shugurimit t dy peshkopve shqiptar, n t njjtin muaj, u prdor nga mbetjet e autoqefalizmit pr t dhn nj dimension t paqen. Por n fakt ktu nuk bhet fjal pr nj rindeshje t identitetit shqiptar me besimin ortodoks t diaspors shqiptare n Amerik. Kjo dhe pr faktin sepse t gjitha kishat e peshkopats s Liolinit, prdorin anglishten n shrbesa dhe shum pak pr qind shqip pr emigrantt. Emigrantt e ardhur rishtaz po mbushin kishat e zbrazura t shqiptaro-amerikanve, t ciln jan tashm brezi i tret edhe m, dhe shumica e tyre as q jan n dijeni t konfliktit Noli-Lipe n vitet 50 e 60.

    Por interesat personale e familjare t at Artur Liolinit e prdorn t kaluarn pr t justifikuar t tashmen.

    Nga ana tjetr, imzot Katre, u zgjodh peshkop si shprblim dhe jo si domosdoshmri. sht e qart tek studjuesit teologjia e ofiqeve t Patrikans. Pra, nuk ekziston asnj paralel konflikti t identitetit kombtar me besimin ortodoks n kto shugurime.

    sht pr t shtuar fakti se at Katre sht teolog i njohur n kishn greke, ndrsa vllezrit Liolin, asnjeri prej tyre, nuk e ka diplomn e teologjis, e domosdoshme sot edhe pr nj prift t thjesht n Amerikn e Veriut. Pra, ashtu si Artur Liolini, tashm edhe Nikoni, shrbejn n kish fal ekonomis s kishs ortodokse, dhe ekonomia ktu prdoret si praktik zgjidhjeje e alternative, sesa si przgjedhje e shndosh pr t ardhmen e kishs.

    Asnjeri nga peshkopt e shuguruar ka treguar dshir dhe vullnet pr t prmbushur nevojat shpirtrore t emigrantve shqiptar t ardhur rishtazi. Kta hierark do ta justifikonin ekzistencn e tyre vetm nse i jepnin rast kishs t shtohej edhe me kisha t reja, ekskluzivisht n gjuhn shqipe, gj q do t ishte pr t mirn e shqiptarve edhe t shqiptaro-amerikanve.

    Po n Toronto? A ekzistojn raporte nga kto q u prmendn n kt kumtes? Pr Toronton nuk kemi dokumenta sesa prshtypje personale. Personalisht jam i sapoardhur n Kanada, por me sa kam dgjuar nga bashkpuntort e mi ktu n kish, bhet fjal pr nj numr t konsiderueshm shqiptarsh t cilt meshohen n kishat greke. Si ndihen ata? Besoj se nj pjes e tyre shkojn atje t shtyr nga bota emocionale, simbolika bizantine ikonografike, muzikaliteti trheqs, por edhe nga gjuha. sht shum e leht t ndjeksh nj mesh n nj gjuh q nuk e kupton nse je i interesuar m tepr nga aspekti kulturor.

    Ky sht nj debat i vjetr i cili dokumentohet edhe midis Nolit dhe Aleksandr Xhuvanit, i cili si filolog i greqishtes ishte fillimisht kundr prkthimit t teksteve, pr tu ruajtur e paprkthyer mistika e paperceptueshme hyjnore. Dhe kjo gj mundoi m shum kishn katolike, deri sa ajo vendosi t prkthej tekstet liturgjik.

    Por tejet aspektit kulturor-emocional, flasim gjithmon pr emigrantt shqiptar q meshohen n kishat greke, disa t tjer flasin pr nj przgjedhje e cila ka lidhje me prshtatjen sa m t but t nj emigranti shqiptar n ambientin e vshtir t Torontos.

    Ata q shkojn n kishat greke thjesht pr t prmbushur nevojat e tyre shpirtrore, i prgzojm, por dhe i ftojm q ndonjher le ta vizitojn edhe Kishn modeste t Shn Astit t Durrsit, q me pranin e tyre ti falin asaj qoft edhe pak nga brendia e tyre e pasur shpirtrore, pr t ciln kemi nevoj.

    Faleminderit!

  5. #5
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    Simbolika greke ne Kishen Ortodokese Autoqefale

    Kisha ortodokse shqiptare sht m afr kishs greke, ga t gjitha kishat e tjera orlodokse, jo vetm gjeografikisht, por edhe n aspekte t tjera t tra-dits s prbashkt, si n muzikn kishtare bizantine, praktikn rit-uale, artin ikonografik etj. Shum shqiptar kan shrbyer n hierark-in greke dhe shum grek kan drejtuar fatet e kishs shqiptare, m'e-nj. rujjp'shim se kta t fundit kan vepruar n Shqipri me iden-titetin e tyre kombtar. Megjithat hendeku q sht krijuar historik-isht npr shekuj i ka br dy kishat motra t largta dhe t ftoh-ta. Mbas hapjes s kufijve u shfaq papritur n Tiran Eksarku i Patrikans Ekumenike, gj q shkaktoj dhe zhvilloi ngjarje me pasoja t qarta politike. Nj prqasje n marrdhnjet shqiptaro - greke sht vshtir t trajtohet pa u shkoqitur problemi i Kishs Ortodokse Autoqefale t Shqipris.
    Pyetja e ktij shkrimi, tani q jan Ftohur gjakrat me shtjen e kryepeshkopit grek n krye t kishs shqiptare, sht: A ekzistojn dshmi t mjaftueshme mbi simbolikn greke n Kishn Ortodokse Autoqefale t Shqipris? Kjd pyetje shtrohet tej stilit plot sendrgjime t itnzot Janullatosit dhe prtej superpa-triotizmit anakronik t autoqefalis-tave.
    Sfondi historik
    Historia e rajonit dshmon se kisha ortodcfkse shqiptare ka qen shum e lidhur me Greqin dhe gre-qishten. Dy botimet e para t prk-thime.ve t Dhjats s Re nga greqishtja biblike n shqip t Grigor Gjirokastritit dhe Vangel Meksit (1824 dhe 1827) jan prpiluar me alfabet grek dhe krahas prkthimk shqip sht vn edhe prkthimi n greqishten e re. Edhe prkthimi i Dhjats s Re nga Konstandin Kristoforidhi (1879) n toskrisht sht shkruar me ajfabt grek si edhe vepra t tjera t tij duke prfshir Gramatikn e, gjuhs shqipe dhe Alfavitarin. Vepra e par e mirfillt e leksikografis son, Fjalori j gjuhs shqipe i Kristoforidhit, hartuar me alfabet grek dhe botuar mbas vdekjes s autorit n vitin 1904, t nj fjalor shqip - greqisht, prderisa shum iritelektual shqiptar t asaj kohe ishin t arsimuar n greqisht.
    Por n t njjtn koh bheshin prpjekje serioze pr t mvetsuar kishn nga Patrikana Ekumenike, e cila kmbngulte n eprsin e gre-qishtes mbi "egrsin" e shqipes. Deri pak para shpalljes s autoqefal-is ekzistqjn enciklik t mitropol-itve t Patrikans ku mallkohet gjuha shqipe e cila, sipas fanarjotve, ishte "gjuh barbare" dhe nuk kishte fUqi t shprehte t vrtetat hyjnore.
    Shum prej rilindasve tan, mys-liman dhe t krishter, prqafuan teorin pellazgjike, e cila solli edhe iden e origjins s prbashkt t shqiptarve dhe t grekve, gj q me degzimet politike q e pasonin krijoi nj lvizje filogreke midis ortodoksve shqiptar duke vshtir-sr.ar bashkrendimin e prpjekjeve pr autoqefalin e kishs shqiptare. Disa autor shqiptar, q nga Thimi Mitko e deri tek Peshkop Evllogji> Kurilla, u bn pre e gjuhsise atna-tore (ajo q linguistika e sotme e quan foJk etymology), duke sajuar arsyetimin se rrnjt e t dy gjuhve qenkan t njjta, si rrjedhoj edhe gjaku sht i njjt, gj q Fan Noli dhe t tjer iu kundrvun me t drejt, si sht vrtetuar shkencr-isht sot. Megjithat Noli, si edhe Ismail Qemali, Faik Konica e t tjer, ishte pr nj mbretri a federat t bashkuar t Shqipris me Greqin, gj q Noli e ka shnuar edhe mbas largimit prgjithmon nga Shqipria, por ai besonte n nj bashkim n form diversiteti dhe jo n shkrirje t dy kulturave n nj en greke, si pretendonte lvizja filo-greke, ashtu si e gjejm kt prmes jets dhe shkrimeve t Peshkop Kurills.
    Prkthimet biblike t Kristoforidhit dshmuan natyrn e gjuhs s pastr shqipe, dhe hodhn bazat e terminologjis kishtare
    ortodokse n shqip, n vijim t gram-atelogjis shqipe q nga Meshari i Buzukut. Kristoforidhi i dha fund tradits nndialektore t botimeve t mparshme dhe n vend t greqiz-mave t botimit t vitit 1827 u przgjodhri fjal shqip dhe u krijuan t reja atje ku nuk ekzistonin. N vitet 1908 - 1914 u shfaqn prk-thimet e para liturgjike t Nolit, t cilai iu larguan tradits puritane t Knstoforidhit dhe solln neologjiz-ma me huazime nga gjuht latine dhe jo me greqizma, si pritej nga Kurilla dhe intelektual t tjer shqiptar t asaj kohe.
    Nga viti 1923 e deri n vitin 1936
    kisha ortodokse n Shqipri bri nj kthes n tradit dhe krijoi tiparet e kishs lokale, larg fryms s Fanarit. Me formimin e sinodit t tret t kishs autoqefale n vitin 1937, i cili ishte i pari q u njoh nga Patrikana, u b nj orvatje pr nj rivlersim t greqishtes dfoe t Greqis n Shqipri ngady mitropolitt Evllogji Kurilla (Ilia Vasili) i Kors dhe Pandeleimon (Kristo Kotoko) i Gjirokastrs, q t dy nga Konja. Kta u shuguruan peshkop pa qen m par priftrinj. Kotoko u b peshkop n moshn 47 vje ndrsa Kurilla n moshn 57 vje! Miratimi nga Mbreti Zog i kandidaturave t murgut filolog Evllogji Kurilla dhe t
    teologut laik Kristo Kotoko prbnte kushtin sine qua n6n pr lshimin e Tomosit t Auteqafalis nga Patrikana Ekumenike. Dhe ashtu ndodhi.
    Por, Kurills, i cili ishte shtetas grek, iu ndalua hyrja n Shqipri mbas nj vizite n Greqi n vitin 1939, ndrsa Kotoko u largua bashk me ushtrin greke kur ajo la pa kthim Gjirokastrn n vitin 1941. Mbas disa vjetsh Mitropoliti n mrgim i Kors Evllogjios do t krenohej n nj nga librat e tij pr faktin se nuk pranoi kurr t bhej shtetas shqiptar. Me largimin e iftit Kurilla - Kotoko dshtoi prpjekja e fundit e
    Patrikans pr t mbajtur nn intlu-encn e saj kishn e Shqipris para Lufts.
    Mbas shpalljes dhe njohjes s autoqefalis e deri n vitin 1967, kur u mbylln kishat, n Shqipri u rren-jos nj tradit origjinale vendase dhe kisha shqiptare tregoi se ishte larguar prgjithmon nga e kaluara e mjeg-ullnajs greke. Megjithse librat kishtar nuk ishin prkthyer plot-sisht, dshmit e nj simbolike greke n Shqipri ishin zbehur. Por n vitin 1991 pa pandehur lindi prsri pyetja greke me t drguarin e Patrikans Ekumenike n Shqipri, imzot Anastasios Janullatos. Tashm nuk bhej fjal pr gjuhn a pr hollsira t tjera por pr autoqefalin e rrezikuar gj q sot, mbas dhjet vjetsh, paraqitet si shtje e zgjidhur me gjith prapaskenat dhe rrmujn ekzistuese.
    Drgata e Konstandinopojs dhe auteqefalistat
    N pranvern e vitit 1991, me ndrhyrjen e At Artur Liolinit, Kancelarit t Krypeshkopats Shqiptare n Amerik, Presidenti e athershm i Shqipris Ramiz Alia pranoi krkesn e Patrikans Ekumenike pr t pranuar t drguar-in e saj Peshkopin e Andrucs Anastasios, i cili shkeli n Tiran n korrik t vitit 1991, mbasi u ngrit n rangun e Mitropolitit. N vern e vttit 1992 presidenti i ri Sali Berisha do t pranonte q Anastasios t fronzohej Kryepeshkop i Tirans dhe i gjith Shqipris, gj q pro-vokoi rcnd l vetmin .koiTn'nil^1 shqiptar orlodaks t organizuar jasht trqjeve, i cili u njoftua nga zyra e Imzot Janullatos vetem dy dit m par. Kjo ishte nj lvizje pr t evituar ndonj ndrhyrje t mund-shme t komunitetit shqiptar n ShBA i cili, pr shkak t ndikimit q ka figura e peshkop Nolit tek t gjith shqiptart, n Shqiprin e vitit 1992 ishte personifikuar n rason e priftit Artur Liolin.
    N videon e fronzimit t Anastasios duken dy kampet e athershme kundrshtare n kishn e Ungjillzimit t Tirans: n njrn an nj numr i konsiderueshm qytetarsh grek, t cilt kishin ard-hur enkas gjat nats me autobuz t posam, duke thirrur dhe duke dirigjuar turmn me mikrofon: "Anastasi! Anastasi!", ndrsa n krahun tjetr autoqefalistat, ortodok-s dhe myslyman, q brohorasin: "Fan Noli!", "Petro Nini Luarasi!", "Papa Kristo Negovani!", "Liolini!", "Liolini!". N kt dshmi t pahi-jshme nuk bhet tjal pr ruajtjen e atmosfers a t rregullave kishtare nga asnjra pal. Thirrje t formave "Rrofte Kryepiskopi Anastas!", dhe menjher shprthime duartrokitjesh dhe brohoritjesh t strgjatura, sipas modeleve tradicionale pr at koh, prshkqjn shrbesn q nga fillimi gjer n fund. Ndrsa pranirni i ksaj gjendjeje nga mitropolitt e Fanarit prbn apoteozn e nj fronzimi kryepeshkopal; edhe kt her qlli-mi i shenjtroi mjetet.
    Ambasadori grek shprehte ner-vozizm dhe ankth pr vazhdimin e shrbess ndrsa Imzot Anastasios ishte m gjakftohti. Nuk fshihet n video nnqeshja e tij duke u hedhur nj shikim prmues dhe pa frik grushtit l autoqefalistave. Pavarsisht se tani ky dokument tingllon i largt, pyetja q lind duke c par kt video nie syrin e studiue-sit t shtjeve kishtare sht: A i kishte hije nj peshkopi q kishte ardhur n Shqipri pr punt e Perndis t'a prfundonte fronzimin n Hotel Tirana? Prse nuk u mor parasysh nga Patrikana reagimi negativ i nj pjese t madhe t grigjs ortodokse shqiptare?
    At Artur Liolini, "i prer n bes" si thoshte asokoh, ndrmori me zell nj fushat kundr fronzimit t Anastasios, i cili me t drejt mund t vazhdonte t shrbente n Shqipri si eksark dhe t ndihmonte n kri-jimin e strukturave kanonike, pa qen aspak e nevqjshme q ai t ngrihej n kryepeshkop me nj fshe-htsi dhe shpejtsi t till. Prve ndjenjs s hakmarrjes personale at Arturi kishte edhe dy arsye t merrte prsipr atsin e lvizjes s autoqe-falistave. Nga njra an e brente ndrgjegjja sepse ishte ai q ndrhyu pr vizn e imzot Janullatosit, ndrsa nga ana tjetr iu dha rasti pr t kri-juar nj portret ndrshqiptar, skicn e t cilit e kishte prvijuar me vizitn e tij n Shqipri gjat diktaturs n vitin 1988.
    Gjith fushata kundr Anastasios u organizua dhe u mbshtet kryesisht nga zoti Sejfi Protopapa, i cili krahas financimeve personale tregoi zhdrv-jelltsi pr t grumbulluar fondet e duhura. I emruar si kshilltar per-sonal i At Liolinit, Protopapa n fakt ishte regjisori i gjith ktyre prpjek-jeve. Ai ishte autori i nj komiteti t prbr nga klerik dhe laik ortodoks shqiptar, i cili u paraqit pa vshtirsi para autoriteteve kishtare n ShBA, Rumani dhe Maqedoni, dhe ndrmori aksione, duke prfshir shugurime priftrinjsh shqiptar, n kishat e ktyre vendeve. Emri tij u b objekti zemrimit t imzot Janullatosit kur n vitin 1995 Protopapa, s bashku me arqiman-dritin Theofan Koja, oi n Elbasan nj prift t saposhuguruar n Maqedoni, i cili vazhdon t drejtqj edhe sot Kishn e Fjetjes s Shn Maris n kt qytet si prift i pavarur nga imzot Anastasios.
    Duke marr shkas nga Elbasani Kryepeshkopi Anastasios ndrhyu tek Mitropoliti Theodosius, primati i Kishs Ortodokse n Amerik, i cili sht dhe administratori i Peshkopats Shqiptare n Amerik. At Liolini n vijim deklaroi se nuk kishte dijeni pr ka ndodhi dhe kjo ishte shenja e par publikisht e ndryshimit t kursit nga ana tij. Ngjarjet e EJbasanit shkaktuan largimin e Protopaps nga Kisha e Shn Gjergjit n Boston. Por n qoft se ishte imzot Theodosius ai q krkoi largimin e Protopaps dhe detyroi Liolinin t trhiqej nga lufta kundr Anastasios, prse Mitropoliti Theodosius pranoi q Arqimandriti Theofan Koja t shrbente n peshkopatn rumune n Amerik, mbasi at Koja nuk u pranua t shr^ bej n peshkopatn shqiptare, kur q t dyja peshkopatat jan pjes e Kishs Ortodokse n Amerik, t ciln Fortlumturia e Tij kryeson? T mos harrqjm se para se t
    pranohej t shrbente n ShBA, at Theofan Koja lakohej nga imzot Anastasios si, "Zoti Arjan Koja, t cilit i plqen titulli i arqimandritit", ndrsa gazeta "Ngjallja" e quante shugurimin e tij n Rumani nga Mitropoliti Kalinik t pavlefshm. N t njjtn koh kur at Koja u shpall i padshirueshm n kishn
    ortodokse t Shqipris, ndodhi edhe nj "koincidenc": Vllai i tij u dbua ngaGreqia. > "Peshku i madh ha t voglin" Shkputja e Protopaps nga at Liolini, ose anasjelltas, solli nj ngushtim t menjhershm t lviz-jes s autoqefalistave edhe pr faktin se Protopapa nuk ishte ortodoks n etiket dhe n njohjen e realitetit kishtar. Megjithse me besim t fort n vetvete dhe me bindje t qart pr lvizjen q kishte ndrmarr ai ishte larguar ngaShqipria n vitin 1944 n moshn 19 vje, dhe si rrjedhoj as njohja e prkryer e shqipes nuk mjaftonte pr t zgjedhur n Shqipri njerzit e prshtatshm pr t bashkpunuar.
    Nga pala tjetr n zgjedhjet e reja pr komisionin kishtar t Shn Gjergjit e morn fuqin simpatizantt e imzot Janullatosit t cilt tllluan nj presion real ndaj at Liolinit. Rrethanat njerzore me t cilat u pr-ball Urata ia zun vendin shpejt ide-alizmit t vitit 1992. Nga mdyshja fillestare at Arturi do t prparonte n nj lidhje private me imzot Janullatosin n vitin 1996, deri sa u detyrua t shpreh botrisht qndrim-in e tij n fund t dimrit t vitit 2001.
    Ndrsa imzot Anastasios fuqizo-hej dita dits autoqefalistat filluan t shprbheshin. Gazeta "Autoqefalia" nuk qarkulloi m dhe intelektual serioz u trhoqn nga qndrimet publike kundr imzot Janullatosit. Shkall - shkall fuqin pr t pr-faqsuar problemin e autoqefalis n shtyp e morn elementt jo ortodok-s, disa prej tyre ekstremist t djatht, duke e shndrruar kt sht-je kishtare n nj tem pr prfitime * personale; ortodoksia pr ta ishte ali-bia q u shrbeu pr t prmbushur ambicjet & tyre politike. Dhe pr t bindur opinionin pub^jk se kishin t drejt arritn edhe n shpifje kundr Kryepeshkopit Anastasios. Ndrsa Kryeurata nga- ana e tij sajoi akuza kundr at Liolinit dhe at Kojs, t cilat filluan t pshpriten dhe t prhapen nga njerzit e imzot Janullatos me efekt emocional tek besimtart. Me t njjtat forma filloi dhe mitizimi i Nolit: ai paskesh ln nj "kopile" n Shqipri, e cila jetoka n Tiran.
    Termat q ka prdorur Kryepeshkopi publikisht pr Nolin kan qen shum t rrall dhe nuk sht prmendur asnjher aspekti i tij kishtar por jan prdorur vetm terma pa prcaktime si p.sh. "Noli, biri i Shqipris", gj q nuk hedh posht ato q shkruhen pa t drejt pr figurn e Nolit nga t gjitha ecniklopedit greke, duke prfshir dhe tekstet e Patrikans. Por me ktii form ai iu ka hedhur hi syve t gjith atyre q e kan kaluar kt dhjetvjear midis mdyshjeve pr t pranuar krizn e tyre personale, e cila ka ndikimin e saj pr gjendjen ku sht katandisur kisha ortodokse shqiptare sot.

    VlJON NE NUMERIN E ARDHSHEM

  6. #6
    madmoiselle Maska e angeldust
    Antarsuar
    08-06-2002
    Vendndodhja
    Michigan
    Postime
    1,375
    Thank you shendelli qe na i sjell keto shkrime.
    In the sweetness of friendship let there be laughter, for that's how heart finds its morning and is refreshed.

  7. #7
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    KY SHKIM NUK ESHTE VAZHDIM I ME TE PARSHMIT

    Shoqata "Zoi" dhe imzot Anastasios

    Shum sht fblur pr bmat e irnzot Janqllatosit dhe pr natyrn e tij hirplote por disa t dhna biografike t mugta jan anashkaluar vitet e fun-dit, n nj koh q para viteve '90 kto prsriteshin sa her q Janullatos vinte kandidaturn pr mitro polit n Greqi por nuk votohej pr shkak t s kalu-ais s'tij si antar i nj shoqate fondamentaliste. Vllazria e teologve "Zoi" (Jeta) sht nj shoqat parakishtare e themeluar n fillim t shekullit XX. Gjat hifts civile n Greqi (1945 -1949) kjo shoqat, e cila kishte krijuar nj rrjet shum t fuqishm me njeiz dhe libra n gjith Greqin, u betua para mbretit t ndrmarr luftn propogandistike kundr t majtve. Pra duke i ln punt e Zotit pr t cilat ishte themeluar, "Zoi" u radhit krah gjeneralit Napoleon Zervas, i cili masakroi dhe dboi me for-c popullsin aine nga trqjet e tyre legjitime.
    Anastasios u fut n kt shoqat qysh i vogl por n vitin 1947 u b antar i plot dhe dha premtimet se do t jetoj deri n ftind te jets s tij si antar i vllazris "n virgjri, skamje dhe bindje". N vitin 1%7, menjher mbas grushtit t shtetit n Greqi, shoqata fondamentaliste "Zoi" mori pushtetin kishtar. Gjat diktaturs u bn shum sakrilegje nga kryepeshkopi akademik Jeronimos Koconis, i emiu-ar antikanonikisht ngajunta ushtarake dhe jo i zgjed-hur nga Sinodi, i cili n vitin 1972 shuguroi si asis-tent t tij aiqimundritin Anastasios Janullatos duke i dhn titullin Peshkop i Andrucs, Mbas riven-dosjes s kishs kanonike dhe ngujimit t prjet-shm t imzot Koconis n nj manastir n ishullin Tinos, Anastasios nuk mundi kurr t bhej mitro-polit, pra nuk kishte zon kishtare dhe nuk ishte an-tar i SinodiL Gjat diktaturs ai u b profesor i Uni-versitetit t Athins dhe ky ishte i vetmi post q kishle, deri sa u zgjodh nga Palrikana pr n Shqipri. Pipjekjet pr t'u br Pairik i Aleksandris n Egjipt prfunduan me prznjen e tij nga Patriku plak Parthenios, i cili e nuhati se Janullatos nuk kishte shkuar pr t bt mision n Afrik. Kjo ishte situata e tij n vitin 1991. Kur shoqata famkeqe "Zoi" nga nj organizm i fuqishm kombtar u kthye n nj damk n Gre-qi imzot Janullatos filloi t largohej por kjo nuk u b kurr n realitet. Megjithse Anastasios ishte larguar si antar i plot i vllazris, ai mbeti i bet-uar n idealet dhe mnyrn e t punuarit t shoqats "Za". Laigimi i tij nga '2bi" ishte vetm nj mnyrc pr t dal nga periferia, dhe kjo u duk qart kur ai themeloi shoqatn misioiiarc "Porefthentes"; t gjith antart e ksaj shoqate ishin dhe jan antar t grupimeve t shoqats "Zoi".
    Drgimi i imzot Anastasios n Shqipri u kon-sideaia si nj rast i rn nga qielli pr shoqatn parak-ishtare "Zoi", t periterizuar q nga viti 1975, e cila drgoi n Shqipri gjith stafin e kryepeshkopit, q nga gjellbreset e deri tek sekretarja e tij personale, motra Argjiro. Bashkimi studentori shoqats "Zoi" filloi organizimin e kampeve t fmijve ortodoks n Shqipri sipas modeleve bajate t puritanve nacionalist grek t viteve '60.
    Seminari teologjik n Durrs mblodhi msimd-hns pa studime t prshtatshme teologjike, vetm e vetm sepse kto ishin t lidhur me shoqatn 'Zoi" dhe i prshtaleshin fryms s imzot Anastasios. Megjith thinjet e shtirura t Kryepeshkopit pr mision n Shqipri, njerz me prgatitje t lart teologjike dhe qndrim t pastr ortodoks nuk u pranuan t japin msim n seminar, sepse kta nuk ishin t atij brumi q i deshte Anastasios. Ndrsa disa prittrinj - murgj nga Mali i Shenjt, t cilt nuk njiheshin m par me peshkopin e Andrucs, u larguan nga Shqipria t tmerruar nga metodat dik-tatoriale t Janullatosit dhe pretendimet e tij pr t'u trajtuar nga bashkpuntoret e tij si "papa" i dyt.
    Oborri i Kryepeshkopit
    N vijim Kryepeshkopi u tregua-shiim i rez-ervuar pr njerzit q do t futeshin n Shqipri nga Greqia sidomos mbas dbimit l anqimandritit Krisos-tomos, i cili kudo q shkonte n Shqipri nuk trem-bej t mbushte makinn plot me hartat Shqipris, ku pjesa e Jugut paraqitej me ngjyr t verdh me mbishkrimin: Vorios Ipiros. Shumicae misionarve punonin dhe punojn jasht kryepeshkopats ose npr rrethe. Ndrsa n rezidencn e kryepeshkopit n Trupin Diplomatik kralias dy priftrinjve q ai solli nga Greqia n vitin 1991, irnzot Janullatos zgjod-hi dhe nj filolog minoritar nga Dropulli si prk-thyes, kryetarin e sotm t Omonias, zotin Vangjel Dule, i cili dhejetoi n rezidencn e Kiyepeshkopit pr pes vjet, deri sa hodhi kandidaturn pr deputet n zgjedhjet e vitit 19%.
    Teologu i vettn i mbetur nga brezi i vjetr, i ndjeri Dhimitr Beduli, megjithse ater t tetdhje-tave u dha trup e shpirt n rimkmbjen e kishs deri sa mbylli syt'n janar t vitit 1996. N vitin 1995 Beduli u dekorua.nga Patrikana Ekumenike me urdhrin e lart "Arkond Msues i Kishs".
    Autor, prkthyes, msimdhns n serninar, psallt dhe predikator, Beduli e shihte ekzistencn e kishs n Shqipri vetm nprmjet pranis s imzot Jan-ullatosit, dhe si rrjedhoj ata q e pasonin, n fjal-imin e tronzimit t Anastasios, i quajti "elementi i shndosh ortodoks", duke iu kundrvn At Liolin-it i cili prfaqsonte elementin "jo t shndosh" t kishs.
    Beduli e ndihmoi Kryepeshkopin pr t'u ambientuar metealitetin vendas dhe pr do pikpyetje q lindte n lidhje me t kaluarn, ai ishte prgjigua e vetme. Megjithse mimritar, n punn e shkiuar t Bedulit nuk kemi t dhna t nj nacionalisti grek.

    Beduli ishte arsimuar n Greqi dhe n Rumani me burs nga Kryepeshkopi Visarion Xhu vani (1929 -1936). I sfilitur nga mosha e thyer dhe problemet shndetsore, Beduli gjeti me ardhjen e Kryepeshko-pjt Anastasios njeriun e prshtatshm pr t punuar n kish ato pak dit q i kishin mbclur. Pavarsisht se ai jetoi dhe veproi n Shqipri para dhe pas dik-taturs, sht vshtir t flitet pr pikpamjet e tij mbi marrdhnjet shqiptaro - greke. Si minoritar Beduli mund t ket pasur simpati pr lvizjen filo-greke t ortodoksve shqiptar dhe pr peshkop Kurilln, t cilit i piktheu dhe nj libr n shqip nga greqishtja.
    Sot n oborrin e kryepeshkopats ekzistojn tre priftrinj atqimandrit nga Greqia, dy prej t cilve kan msuar shqip dhe jan familjarizuar me prob-lemet dhe hallet e shqiptarve. Q t tre jan kandi-dat pr peshkop n Shqipri, njri n Mitropolin vakante t Gjirokastrs, tjetri si peshkop asistent i Kryepeshkopit, post i cili u krijua me vdekjen e Peshkopit t Apollonis vitin e kaluar dhe i treti ekziston si urgjenc n qoft se vdes nj nga tre peshkopt ekzistues, prderisa nga 120 priftrinjt e shuguruar nga imzot Anastasios kt dhjetvjear nuk ekziston asnj prift i pamartuar shqiptar. Prve ktyre n Shqipri ndodhen shum klerik dhe laik nga Greqia, ose me origjin greke nga ShBA. Kan-didatt e pakt shqiptar pr peshkop u detyruan t largohen nga Shqipria sepse sipas imagjinats dhe intuits s pagabueshme t imzot Janullatosit kta prbnin "nrezik" pr ngritjen n rangun e peshkopiL
    Krahas seminarit t ashtuquajtur "Akademia Teologjike" afr Durrsit, i cili pr nga cilsia e msimdhnjes zor se ia anrin nj shkolle t mesme kishtare (asnj nga pedagogt grek nuk ka dok-torat dhe vetm njri ka master, kur n Greqi ekzis-tojn me dhjetra doktor t teologjis t papun), sht hapur shkolla e mesme kishtare n Gjirokastr. N kt rast nuk ekziston drojtje dhe rezerv nga misionart grek pr t ndrthurur pa doreza punn kombtare me at fetare s bashku. Nga vendasit n kt shkoll japin msim dy teolog minoritar: Pirro Kondili dhe Spiro Papa, q t dy t diplomuar ne Universitelin e Athins. Imzot Janullatos ishte infor-muar disa her se t dy zotrinjt ishin marr me aktivitet t hapur antishqiptar n Athin, i pari si aktivist i shoqats vorioepirote "Sfeva" dhe i dyti si veprimtar i shoqats studentore fashiste "Fek". Me trazirat e njohura t Omonias, Kondili, i cili plus punve t tjera t mira kishte prtcthyer dhe librat e t ndjerit Sevastianos n shqip, u arrestua nga qev-eria shqiptare, gj q shkaktoi buj dhe reagirne n Athin.
    Pyetja q nuk krkon prgjigje sht: Prse nuk u pranuan t japin msim n seminarin e Durrsit dhe n shkolln e mesme kishtare t Gjirokastrs teolog jo minoritar, me studime m t avancuara kishtare nga msimdhnsit ekzistues, duke prf-shir dhe autorin e ktij shkrimi? N nj kish me t vrtet ortodokse nuk ka vend uniformiteti i mendimeve, ashtu si nuk ekziston n kishat e tjera ortodokse. Aq m tepr kur n Shqipri kemi nj situat m se t politizuar n kish. Gjithmon kan ekzistuar debate dhe mosmarrveshje, kritika t hapura ndaj peshkopve, deri n presione pr t'i . detyruar t japin dorheqje, dhe prap pajtime dhe debate t reja, sepse kisha sht pjes e shoqris e cila nuk mund t'i nnshtrohet politiks s jashtme greke.
    Janullatos si kandidat pr . mimin Nobel
    Pa dyshim fenomeni "Janullatos" ka krijuar debate, prarje dhe situata n Shqipri dhe n Gre-qi. I ftiqizuar si asnjher, sot Fortlumturia e tij pr-piqet t prjetsoj emrin e tij n historin e Gre-qis. Por ama ai sht i bindur se shqiptart aq t domosdoshm sa i kan mitet aq dhe t leht e kan t' i zvendsqjn a t' i rrzojn ato. Imzot Anastasios u shugurua peshkop n mnyr antikanonike nga kryepeshkopi i emruar i junts ushtarake Jeroni-nxxs Kocoriis. Ai u ftunzua kiyepeshkopli innyr jo kanonike dhe e drejtoi Kishn Autoqefale Ortcxlokse t Shqipris n nj statut kryekput antikanonik q nga viti 1992 deri n vitin 1998.
    Zoti Janullatos u ngul n Shqipri pa vullnetin e grigjs s tij, luftoi me t gjitha format pr t fituar prhershmrin e qndrimit t tij atje dhe u mbshtet me forc nga t gjitha qeverit greke t ktyre dhjet yjetve. Dy kryeministrat grek t dy partive t kundrta, Micotaqis dhe Papandreu, deklaruan, n vitin 1993 dhe 19% pricatsisht, t njjtin vendim se, "n qoft se qeveria shqiptare do t dboj Kryepeshkopin Anastasios, qeveria greke do t dbqj t gjith emigrantt shqiptar nga Greqia!".


    Nuk sht vrtetuar nse zoti Janullatos sht "agjent', si e kan cilsuar disa nga autoqefalistat por sht e dokumentuar se ai u zgjodh si eksark i Patrikans me propozimin e ish ministrit t punve t jashtme t Greqis zotit Antonios Samaras, i cili sot drejton nj parti pak m t djatht nga e djathta tradicionale greke. Edhe sot zgjedhja e nj kryepeshkopi nn juridiksionin apo influencn e Patrikans kalohet pr miratim nga Ministria e Jashtme e Greqis dhe nse nuk aprovohet emri i tij nga Ministri, ather paraqiten nga Patrikana kan-didat t tjer, ashtu si ndodhi me zgjedhjen e kryepeshkopit t sotm t kishs greke n ShBA, i cili u miratua nga Ministri mbasi kandidati fillestar i Patrikans nuk u pranua.
    Imzot Janullatos, i cili dallohet pr eiokuenc dhe trthorizma n intervistat e tij, nuk hezitoi t kri-tikoj direkt, me apo pa t drejt, t gjitha qeverit shqiptare t ktij dhjetvjeari, por nuk tha kurr asnj fjal kundr persekutimit masiv dhe opera-cioneve t policis greke kundr turmave t prvua-jtura t emigrantve shqiptar n Greqi. N ngjarjet e vitit 1997, kur n Tiran ishte shpallur gjendja e jashtzakonshme dlie ishte vendosur shtetrpethimi, imzot Janullatos kishte t gjitha mundsit t shfaqej n mesnat para nj grupi gazetarsh greke, tek sheshi "Sknderbej", ku me nota heroike iu drejtoi nj thirrje n greqisht ortodoksve shqiptar: "Ktu do t rri gjer n fund me ju!", e cila u transmetua direkt nga t gjitha kanalet televizive greke dhe u prdor si "shembull vetflijimi pr shqiptart harbut". Me gjith natyrn erudite dhe n siprfaqe liberale, meto-dat e Janullatosit kan qen dhe jan rndom dem-agogjike, t cilat i bn t besueshme vetm prcstigji q ka krijuar n saj t gjendjes s mjerueshme t Shqipris.
    Landari i dekorimeve t Imzot Janullatbsit, krye-sisht n Greqi t paktn nj her n muaj, filloi dh vazhdon t bhet nga forumet greke, ose me influ-encn e tyre jasht Greqis. Pranimi i Kryepeshko-pit t Shqipris si antar korrespondent i Akademis s Athins n vitin 1994 u b me motivacionin: "Pr punn e madhe pr t organizuar kishn ortodokse t Shqipris, e cila prbhet kryesisht nga vorioepirot grek". la vlen t prmendet se e dgjuam kt xhevahir t akademikut Dhespo-topoulos n pranin e Ambasadorit t Shqipris n Athin!
    N vitin 1999 imzot Anastasios u dekonja n Selanik nga foaimi m i madh grek "Kshilli i grekve t mrguai", me seli n ShBA. Fjalae imzot Janullatosit atje ishte nj himn mbi universalitelin e helenizmit. A do t dekorohej kryepeshkopi yn nga ky tbrum i grckve t gjith bots nse do t ishte shqiptar? Kandidimi i tij pr mimin Nobel pr paqe kt vit u propozua n gazetn greke ' TCathimerini'' nga deputeti i djalht grek Joanis Pale-okrasas, ish ministr i qeveris s zotit Micotaqis, me t cilin kryepeshkopin ton e lidh nj miqsi vl-lazrore qysh nga ditt q kaluan s bashku n shoqatn fashiste' "Zoi''. sht i njohur n Greqi roli i ktij deputeti i cili i ka shprehur hapur simpatit e tij pr ditt e juntes kishtare dhe ngatrresat q ka sjell n marrdhnjet e kishs me shtetin n Greqi.


    N vend t prfundimit
    Me gjith fjalt e mbla1 t imzot Janullatosit dhe me gjith lirikn e himneve t ithtarve t tij rrogtar, Imzot Anastasios na dshmoi kta dhjet vjet se personaliteti i tij anon m tepr nga polkika dhe m pak ose aspak nga spiritualiteti ortodoks.
    I kujtojm Fortlumturis s Tij se vrtet ai ka ndrydhjet e tij si i periferizuar pr disa dhjetvjeai n Greqi, ndjenja t cilat e bjn t shkarkohet duke shtypur"kundrshtarl" e tij sotq ka ftiqi, si veproi me at Theofan Kojn dhe me t tjei, por ama imzot Janullatosit megjith prjashtimin nga Sinodi, nuk iu ndalua kun nga i ndjeri tatyepeshkop i Greqis Ser-afim l krijoj shoqata, t punqj n kishn e Greqis, qoft dhe me detyra jo t rndsishme dhe iu dha e drejta t shkoj dhe t punoj n kisha t tjera. Ai nuk u dbua nga Kisha e Greqis si jan prjash-tuar sot qytetar shqiptar nga shtbimi fetar n kishat shqiptare n Shqipri dhe jasht saj, pr shkak t mendimeve t kundrta q kan shprchur ndaj shen-jtris ex officio t zotit Janullatos.
    Zhvillimet n kishn ortodokse n Shqipri nuk e kan preokupuar asnjher seriozisht opinionin shqiptar. Pr shkak t mosnjohjes s realitetit fetar kan shprthyer pasqja q kan ndikuar m shum pr keq sesa pr mii, ndrsa pr shkak l prfitimeve ekonomike dhe politike sht treguar nj indiferen-tizm i qllimshm duke i shtyr ksisoj besimtart ortcxloks n nj pozit krize me besimin e tyre ose n veprime oroditse.
    Me zgjedhjet q sapo u zhvilluan thuhet se Shqipria po futet n etapn e pastranzicionjf. N qoft se kjo vrtetohet ather i njjti nocion vien njsoj edhe pr kishn ortodokse si pjes e slioqri.s shqiptare. Presim te filloj nj dialog i pjekur, lute-mi q Kryepeshkopi t pranqj procedurat ortodokse prtdebatuaredhe me ataq i konsideron si kundr-shtar, sidomos tani n prag t Statutit t ri dhe t Kongresit kishtar q po prgatitet. Vetm n kt mnyr kisha jon do t dal nga kriza ekzistuese.
    Thelbi i gjith ktij shkrimi sht se n Shqipri, ku nuk ekziston ende mendimi teologjik, nprmjet influencs greke t ktyre dhjet vjetve Ortodoksia ka humbur shum dhe pr fat t keq ajo vazhdon t rrjedh n hullin e prapamendimeve dhe t ambicjeve personale dhe kolektive.
    (Autori i ktij shkrimi, i diplomuar pr teologjin Universitetin e Athins, Greqi, sht student pasuniversitar dhe msimdhns n degn e studimeve greke t Universitetit Shtetror t OHio-s)

  8. #8
    Άγιος Ειρηναίος της Λυών Maska e Seminarist
    Antarsuar
    10-05-2002
    Postime
    4,982
    Shendelli, une ne te kundert do te rezervohesha te thoja ndonje gje falenderimi, pasi ti perflet pa arsye, ne nje vend ku njeri nuk te kupton mire, edhe ku pritet me siguri reagimi im, nje Figure Kishtare, qe sidoqofte eshte Figure Kishtare. Kete nuk e kupton qe se kupton dot brezi komunist brenda edhe jashte kufirit!

    Sidoqofte, ja une te lashe te mbaroje i qete...

    se shpejti do te kesh pergjigjen time, nje pergjigje personale ndaj shkrimit te Fatmir Foti Cicit!

    Jo te gjithe ortodokset bejne nje sy qorr e nje vesh shurdh kur vjen puna per Kreun e Kishes!

  9. #9
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    O Klod nuk me ke shpjeguar ne rradhe te pare se cfar po "perflas" e verteta eshte aty dhe nese nuk do ta shohesh e ti besh bisht beji. Ndersa ti si i krishter i "mire" po me gjykon. Mos gjyko te mos gjykohesh. Une po te paralajmeroj po te them qe sjam i krishter i mire ashtu sic e konsideron ti veten tende te pagabueshem qe mendon ne menyre absolutiste se Janullatusi eshte i arte sikur ai nuk eshte njeri por shenjt i pagabueshem.
    Cfar do te thuash me "figure kishtare" qe per ta nuk duhet te flasim se do te na bjere ndonje rrufe ne koke nga qe zoti do te zemerohet me ne. Te lutem mund te mos flisni me per komunizmin se edhe ndonje meteor kur te bjere ne toke do tia hidhni fajin komunizmit. Per me teper une keto shkrime po i bej publike qe te mos besh nje sy qorr e nje vesh shurdh. Ajo qe me vjen keq me ty eshte se ti nuk pranon qe ekziston nje problem por mundohesh ta konsiderosh sikur nuk ka asgje per tu shqetesuar por thjesht jane ngritur nje grup njerzish qe ti mund tu vesh emrin komunist, islamist etj etj pa piken e problemit.

  10. #10
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    Prse ndalohet gjuha shqipe n kishn ortodokse t
    Sarands?

    Historikisht qyteti i Sarands ka qen i pabanuar dhe
    jo m shum se nj port i vogl, i cili u zhvillua n
    nj qendr tregtare n kohn e Zogut dhe m pas u
    popullua gradualisht nga fshatrat prreth, duke
    prfshir dhe nj numr minoritarsh grek, sidomos
    pas Lufts. Prandaj dhe qyteti i Sarands nuk sht
    konsideruar si zon minoritare dhe nuk ka pasur
    shkoll greke gjat diktaturs, n nj koh q shkolla
    greke ekzistonin dhe vijojn dhe sot n t gjitha
    fshatrat greqishtfolse te rrethit t Sarands.

    N nj nga rrugt hyrse t Sarands ngrihet kisha e
    re dhe madhshtore e Shn Harallambit, e cila u
    ndrtua para disa vjetsh e investuar nga Banka e
    Greqis. M par kisha funksiononte tek 'shtpia e
    beut', si quhet nga vendasit, n katin e poshtm t
    shtpis s restauruar bukur, ndrsa kati i siprm
    ishte dhe sht banesa e priftit famulltar At Kristo
    Papa, i ardhur enkas nga fshati minoritar Aliko si
    meshtar i vetm i Sarands. At Kristoja u shugurua
    prift n vitin 1991 n Greqi dhe mbasi ndenji pr ca
    koh npr manastire greke, pr t msuar shpejt e
    shpejt punt e priftris, erdhi dhe u ngul n
    Sarand, i drguar nga Fortlumturia e tij Kryepeshkopi
    i Tirans dhe gjith Shqipris Anastasios
    (Janullatos).

    Duke kaluar prmes situatash t paparashikuara Kisha
    Ortodokse Autoqefale e Shqipris ka sot tre statute
    dhe prgatitet kt vit pr t katrtin. N statutin
    kishtar t vitit 1922 dhe n at t vitit 1929, n
    nenin 3 thuhet se 'gjuha zyrtare sht shqipja',
    pavarsisht se n nenin 10 t vitit 1922 lejohet t
    prdoren dhe gjuh t tjera pr arsye praktike t asaj
    kohe. N statutin kishtar t vitit 1950, n nenin 3,
    shtohet se 'mund t prdoren dhe gjuh t tjera'. Kjo
    ishte e diktuar nga Moska e cila ishte e interesuar
    pr pakicat sllave n Shqipri, por n fakt sht m
    se e arsyeshme lejimi i gjuhve t tjera pr pakicat
    me kombsi jo shqiptare.

    N nj procedur rreptsisht ligjore gjuha greke mund
    t lejohet vetm atje ku ekzistojn zona t shpallura
    si minoritare, ku lvrohet gjuha greke npr shkolla,
    gj q do t lehtsonte dhe besimtart n t kuptuarit
    e shrbesave, pavarsisht se ato nuk jan prkthyer
    ende n greqishten e re. Por n nj perspektiv
    ortodokse greqishtja mund t lejohet edhe n qytetin e
    Sarands, ku ekzistojn nj numr i konsiderueshm
    minoritarsh, pavarsisht se qeveria lejon apo jo
    shkolla greke. E them kt se n qoft se do t
    ndodhte e kundrta, domethn n qoft se do t'iu
    ndalohej prdorimi i greqishtes n kish minoritarve
    grek, autori i ktij shkrimi prap do t shkruante n
    mbrojtje t mirkuptimit dhe t bashkjetess s
    popullsis sarandjote.

    Por n Sarand ndodh e kundrta. Llogjika ka rn n
    absurd dhe prdoret nj qind pr qind greqishtja.
    Gjat shrbesave prdoret gjuha origjinale bizantine,
    ndrsa gjat predikimeve dhe komunikimit me besimtart
    prdoret greqishtja e re. Psallti kndon pr tri or
    bashk me priftin vetm n greqisht. Kur meshn e
    kndon kori i vajzave gjuha sht po greke ndrsa
    zonjusha q drejton korin vjen apostafat nga Janina.

    Kisha sht marr plotsisht, dhe duket se
    prgjithmon, nga minoritart, t drejtuar nga
    misionart e ardhur prej Greqie, sepse 'kishn e
    ndrtuan grekt dhe ne jemi shumica'. Ndrsa
    shqiptart, prderisa nuk iu plqeka greqishtja, jan
    ln n mshir t protestantve, t dshmimtarve t
    Jahovit dhe gjith feve t tjera q i bien Shqipris
    kryq e trthor (Dhe sigurisht, n mshir t skamjes
    dhe t pakove q vijn rrall e tek e dendur nga
    Greqia). Shqiptart jan t lir t ndjekin fardo fe
    q ua do nda apo nevoja, por kur iu privohet e drejta
    t meshohen n gjuhn e tyre, n vendin e tyre, n
    kishn e etrve t tyre, n koh paqeje, ky sht
    mkat mbi mkat!

    At Kristoja sht prift me dije fetare t kufizuara
    por njeri i ndershm dhe puntor, pavarsisht se disa
    ish - antar t pleqsis kishtare e kan akuzuar pr
    shitje me para t ndihmave q Kryepeshkopi drgon
    vazhdimisht n kishn e Sarands falas, nprmjet
    shoqatave t krishtera dhe bamirse greke. Urata ka
    vuajtur si 'i deklasuar' n kohn e diktaturs dhe
    profesionin e msuesit t gjuhs shqipe e ka braktisur
    shpejt. I biri, Leonidha, vijoi shkolln e mesme shqip
    n Shqipri dhe gjat emigrimit n Greqi studjoi n
    Universitetin e Selanikut ku u diplomua pr inxhinjer
    dhe njkohsisht msoi artin e t knduarit n kish.
    U kthye n Sarand i ftuar nga Kryepeshkopi Anastasios
    pr t ndrmarr prgjegjsin e punimeve pr
    ndrtimin e kishs. Ai sht dhe psallti i vetm i
    kishs i cili ndihmon t atin gjat shrbesave.

    Papa Kristos sht kryetar i pleqsis kishtare ku
    jan emruar nga vet ai edhe tre antar shqipfols,
    si prfaqsues t 'minoritetit shqiptar' n Sarand.
    Kta jan n gjendje dhe duhet t flasin greqisht e
    cila shte dhe gjuha zyrtare e mbledhjeve, ku
    zakonisht ndodhet shpesh prfaqsuesi grek i
    Kryepeshkopit. Gjat ktyre dhjet vjetve q te tre
    prfaqsuesit e Anastasios ishin priftrinj
    arqimandrit nga Greqia nga t cilt vetm njri msoi
    disa fjal shqip. Ishte i famshmi arqimandrit
    Krisostomos Majdhonis, i dbuar nga Shqipria n vitin
    1994, mbasi u kap n flagranc duke ushtruar aktivitet
    t hapur antishqiptar.

    Para se t ndrtohej kisha e re shrbesat kryheshin n
    kishzn e vogl dhe, mbas dbimit t Krisostomos,
    pr pasoj s t cilit u dbuan nga Greqia mbi 60.000
    emigrant shqiptar brenda tri ditve, prgjegjs pr
    Sarandn u caktua nga Fortlumtuaria e tij arqimandriti
    Efrem Simonopetritis, nj klerik i ushtris greke me
    gradn Major, i cili vijon edhe sot t marr pensionin
    nga ushtria greke. Krepeshkopi Anastasios, kur n
    vitin 1996 u pyet pr lidhjen e Efremit me ushtrin
    greke tha me siklet se 'ai erdhi nga Mali i Shenjt',
    pa e mohuar t vrtetn pr t kaluarn e Major
    Efremit para se t shkonte n Mal t Shenjt. Por n
    qoft se ai sht 'murg n Mal t Shenjt' n Greqi,
    prse u vendos prgjithmon n Shqipri? Ai sot sht
    igumen i Manastirit t Ardenics n Fier, i vetmi
    manastir i organizuar n Shqipri ku po punon me zell
    dhe durim per t'iu msuar artin asketik disa t rinjve
    shqiptar, t cilt kan dhn shenjat premtuese t
    rishtarit t murgjris.

    Kjo nuk thuhet pr t denigruar nj klerik t Krishtit
    sesa pr t br t qart se njerzit q jan caktuar
    pr t drejtuar si administrator kishn e Sarands
    nuk kan pasur dhe nuk kan vetit dhe bagazhin e
    duhur pr t kuptuar me paanshmri se Saranda, e cila
    ekziston n historiografin greke si 'vend 100% grek',
    nuk sht e till, dhe nse ekziston mundsia t
    shprthej nj konflikt n Jug ai do t jet n
    Sarand, nse nuk i vihet gishti plags.

    N vitin 1995 gjat kremtimit t Pashkve n Sarand
    plasi nj konflikt midis besimtarve shqipfols dhe
    atyre greqishtfols. Ishte e Premtja e Madhe kur, pr
    t zbutur situatn, dy student t teologjis nga
    Saranda, t cilt kishin ardhur t drguar nga imzot
    Anastasios t ndihmonin si psallt, ndrhyn tek At
    Efremi q t lejonte t psallej dika n shqip gjat
    procesionit t Epitafit npr rrugt e Sarands. 'Ktu
    jan t gjith grek!', tha oshnaria e tij dhe u skuq
    i tri nga inati. 'Ata q nuk duan greqisht nuk jan
    tant'.

    Kryepeshkopi u informua me shkrim dhe me goj pr
    konfliktin dhe pr qndrimin e At Efremit, por ai n
    vend q t merrte nj vendim shtoi ndihmat ekonomike
    pr Sarandn. Kur vet ai vjen n Sarand, disa her
    n vit, psall dika n shqip, sa pr t'u hedhur hi
    syve atyre pak njerzve besmir q guxojn t'i
    shprehin dika. 'Nuk m dgjojn', thot pa teklif.
    Saranda, si zon kishtare sht nn juridiksionin e
    Mitropolis s Gjirokastrs, e cila sht e vetmja
    mitropoli pa peshkop. Pra, prgjegjs direkt n
    emrimin e t gjith personelit kishtar dhe t do
    hollsie q ka lidhje me kishn sht Kryepeshkopi, i
    cili figuron si administrator dhe emri i tij
    prkujtohet n mesh si 'Kryepiskopi yn' n t gjitha
    kishat e mitropolis. Ai e emroi At Efremin n
    Sarand dhe, mbas episodeve, po ai e emroi m lart
    akoma, si igumen t Ardenics.

    Kjo histori, e cila tingllon si rrfenjz, ka dhjet
    vjet dhe askush nga autoqefalistat, t cilt nuk
    reshtn s shkruari pr vite me radh, nuk than asnj
    gjysm fjale pr situatn ndjellakeqe t Sarands.
    Nse mbulohet dielli me shosh, kjo bhet pr dhjet
    vjet tashm n Sarand.

    Problemi kishtar i Sarands do t marr trajt m t
    plot dhe t pakthyeshme me shugurimin e nj prifti
    grek si Mitropolit t Gjirokastrs. Kjo mund t bhet
    pa zhurm dhe ka t ngjar t ndodh menjher mbas
    zgjedhjeve. Vet Kryepeshkopi, mbasi duket se e mbylli
    frontin e rezistencs t autoqefalistave, nuk e do nj
    shugurim t till sepse ai mund t'a drejtoj shum
    leht zonn duke e pasur vet n dor, aq m tepr kur
    atje ka drguar disa priftrinj nga Greqia. Mirpo
    jan shfaqur disa presione nga jasht pr procedurat
    kanonike, t cilat n Shqipri nuk jan ruajtur si
    duhet.

    Gjithashtu n Athin pshpritet se mosha dhe
    problemet shndetsore t Janullatosit mund t
    krijojn nj situat t pakontrolluar, pr pasoj n
    Gjirokastr mund t mos shugurohet kurr peshkopi i
    shumpritur grek. Qeveria greke me takt ka br
    sugjerime q mitropolia e Gjirokastrs duhet t fitoj
    nj peshkop grek, prderisa perhershmria e Anastasios
    n Shqipri u arrit dhe ka rrezik q minoriteti grek
    t mbetet pa peshkop fare ose me peshkop shqiptar.

    Por ata q e njohin demografin e Jugut din se edhe
    n rang mitropolie grekt nuk jan shumica e
    ortodoksve. Bhet fjal edhe pr disa fshatra
    shqiptare t cilat kan treguar nj far lkundjeje n
    pritje. Ndrsa vitin e kaluar nj shoqat e fshatrave
    shqiptare ortodokse t Zagoris ka krkuar nga
    Ministri i Jashtm grek Jeorgjios Papandreu q t
    njihet kombsia greke e fshatrave t ksaj zone. Ky
    demarsh u b n prag t regjistrimit t emigrantve
    shqiptar n Athin pr dhnjen e karts s gjelbr.

    Pra, Imzot Anastasios i ka br planet prgatitore pr
    t zgjidhur problemin e Sinodit, i cili ka dy peshkop
    mangt: mitropolitin e Gjirokastrs dhe peshkopin
    asistent t kryepeshkopit, i cili vdiq vjet.
    Pavarsisht se ky ishte klinikisht i pamundur dhe pa
    detyra administrative, figuronte si antar i Sinodit,
    ndrsa tani situata sht keqsuar sepse ekzistojn
    tre nga pes peshkop q duhet t ket Sinodi kanonik.
    Mbas plotsimit t vakancave t Sinodit radhn e ka
    statuti kishtar q po hartohet dhe pastaj kongresi
    kishtar. Ky do t vr vuln edhe zyrtarisht t
    prhershmris s imzot Anastasios n Shqipri.

    N Kishn Ortodokse Autoqefale t Shqipris ekziston
    nj numr i paprfillshm kleriksh dhe laiksh nga
    Greqia dhe ShBA, q t gjith me kombsi greke. Kta
    kan zn kryet e vendit dhe drejtojn pozitat kye t
    kishs, japin msim n dy shkollat kishtare n
    Gjirokastr dhe n Durrs, dhe shumica prej tyre kan
    msuar gjuhn, nevojat dhe huqet e vendasve. Q t mos
    keqkuptohemi, kta nuk jan 'diversant' por as t
    pavetdijshm pr misionin e tyre. Tre arqimandrit
    grek, domethn priftrinj t pamartuar, kandidat
    pr peshkop, jan n pritje pr t rrokur rastin:
    arqimandritt Justinos, Dhimitrios dhe Theologos.

    Q t tre kan vite n Shqipri. Justinos dhe
    Theologos jetojn dhe punojn n Tiran ndrsa
    Dhimitrios, 'Dhespoti i Gjirokastrs', si e quajn n
    Sarand, punon disa dit n Gjirokastr, si
    prfaqsues administrator i Kryepeshkopit n zyrat
    qendrore t Mitropolis, dhe pr fundjave shkon n
    Janin ku shplodhet n manastirin e Shn Katerins.

    At Justinos sht dora e djatht e kryepeshkopit. N
    vitin 1996 At Justinos u propozua n Patrikan nga
    Imzot Janullatos pr t'u shuguruar peshkop asistent.
    Ishte nj manovr e kryepeshkopit pr t evituar tre
    priftrinjt grek (q ishin zgjedhur nga Patrikana n
    nj dit me t pr t'u shuguruar peshkop n Shqipri
    por nuk ishin pranuar nga qeveria shqiptare), me t
    tjer grek q jetojn prej kohsh n Shqipri dhe
    jan familjarizuar me vendin dhe vendasit. Kjo u hodh
    posht nga Patrikana e cila vendosi menjher
    shugurimin e tyre pa pranin e Anastasios. Ky ishte
    nj konflikt real por q dy versionet kishin dredhi
    dhe asnjri nuk ishte n dobi t kishs.

    Arqimandriti Justinos sht nj nga kandidatt m t
    mundshm pr mitropolit. Prderisa sht ndihmsi i
    kryepeshkopit ai duket si shum i prshtatshm pr
    mbas vdekjes se imzot Anastasios. At Dhimitrios, i
    cili krenohet se nuk ka msuar asnj fjal shqip,
    sht peshkopi de facto i Gjirokastrs. Pra nse tani
    Sinodit i mungojn dy peshkop, mbas vdekjes s nj
    peshkopi ekzistues do t'i duhen tre peshkop dhe n
    oborrin e kryepeshkopats nuk ekziston asnj prift i
    pamartuar shqiptar, por disa grek nga t cilt tre
    jan piketuar fort. Kryepeshkopi ka shuguruar m shum
    se njqind priftrinj por asnj t pamartuar. 'Qent
    le t lehin, karvani shkon prpara'...

    I fundit n list sht At Theologos. Ashtu si
    Justinos e ka msuar mjaft mir shqipen. At nuk e
    kan n sy t mir sepse sht n gar dhe konflikt t
    vazhdueshm me At Justinos, por ai ka krijuar nj
    rreth t gjer t rinjsh dhe ka fituar reputacion n
    kryeqytet, gj q mund t prdoret n qoft se nuk
    shihet si e prshtatshme kandidatura e Dhimitrios, ose
    n qoft se vdes njri nga peshkopt ekzistues dhe do
    t duhen tre arqimandrit. At Efremi nuk sht
    konsideruar si kandidat pr dy arsye: edhe ai nuk
    gzon respektin e Justinos, por ka dhe nj ngatrres
    kanonike dhe i sht ndaluar t meshoj q para se t
    hynte n Shqipri. Detyrat q kryen jan jasht
    shrbesave fetare gjat s cilave merr pjes si murg.
    Por Perndia e ka pajisur me shpres dhe durim dhe
    prvoja tregoi se Shqipria sht vendi i udirave;
    do gj mund t bj vaki.

    Me eljen e shkolls s mesme kishtare n Gjirokastr,
    pemt e s cils do t duken qart mbas disa vjetsh
    n Jug, vrshuan edhe misionar t tjer msimdhns.
    Nga vendasit atje jep msim edhe delvinjoti Piro
    Kondili, i njohur pr veprimtari antishqiptare gjat
    viteve 1991 1996 n Greqi, si aktivist i shoqats
    vorioepirote 'Sfeva', dhe i arrestuar n kohn e
    trazirave t Omonias.

    Nj rol t dukshm n shtjet kishtare ushtron dhe
    kreytari i sotm i Omonias, Vangjel Dule, i cili pr
    pes vjet ishte prkthyes dhe shoqrues i imzot
    Anastasios me banim n rezidencn e athershme t
    kryepeshkopit, pran Trupit Diplomatik. Pra, n kt
    rrjet merimangash punt kishtare jan mpeksur keq dhe
    askush nuk merret seriozisht me to nga pala shqiptare,
    n nj koh q nnvleftsimi, shprnjohja,
    kompromentimi me afate pr hir t lehtsirave
    ekonomike, sjell pasoja t prhershme n kurriz t
    popullats shqiptare n Sarand, aq m tepr kur
    problemi kishtar i Sarands sht politik dhe i lidhur
    pazgjithshmrisht me gjith situatn n kishn
    ortodokse n Shqipri.

    Nj ndrhyrje pr t prmirsuar situatn n Sarand
    sht e domosdoshme dhe e pashmangshme. Kjo mund t
    sendrtohet m s miri me ndrmjetsimin e At Artur
    Liolinit, i cili ka krijuar tashm botrisht nj ur
    komunikimi t sinqert me kryepeshkopin Anastasios.
    Gjithashtu Prof. Dr Ylli Popa, kshilltari i ligjshm
    i Kryepeshkopit q nga viti 1991, sot Kryetar i
    Akademis s Shkencave t Shqipris, duhet t jet n
    dijeni t situats. Ndoshta dhe vet imzot Anastasios
    e pret nj ndrhyrje t till pr t justifikuar
    ndryshimet t cilat ka frik t ndrmarr, pr shkak
    t presioneve politike nga Greqia dhe Omonia.

    Ajo q krkohet nuk sht shtypja e minoritetit grek
    por lirimi i kishs s Sarands nga absurditeti i
    'minoritetit shqiptar'. Prifti mizalban dhe kush
    fshihet mbas tij duhet t kthehen n udhn e Zotit.
    Fjalimet sibilike t Anastasios npr bot, mbushur
    cit me terminologji diplomatike, nuk pin m uj. N
    Sarand krkohet pa kthim krijimi i balancs q mund
    t mbaj n vllazri t gjith ortodokst pa dallim
    kombsie. sht m se urgjente t evitohen konflikte
    t mundshme, sidomos atje ku nuk kan ekzistuar m
    par. Periferizimi dhe prjashtimi gradual nga kisha i
    antarve ortodoks shqiptar, t cilt nuk mund t
    msojn greqishten bizantine pr t dgjuar fjaln e
    Ungjillit, sht nj mbrapshtsi flagrante dhe
    politikant tan nuk duhet t bjn sehir.

    Disa sqimtar n Tiran thon se Saranda nuk ka
    opinion intelektual. Por n qoft se kjo ka baz,
    far bjn ata pr t kultivuar mendimin qytetar n
    gjith vendin dhe jo vetm n kryeqytet?

    Pr t ndrequr situatn n Sarand ekzistojn plot
    zgjedhje dhe zgjidhje, me respekt ndaj tradits
    ortodokse dhe me toleranac ndaj ndjeshmrive t
    rajonit. N qoft se minoritart nuk duan t
    bashkmeshohen me shqiptart, kjo duhet t
    respektohet. Por ama mund t celebrohen dy mesha n
    or dhe gjuh t ndryshme tek e njjta kish dhe
    secili le t zgjedh sipas dshirs. Vrtet q kisha u
    ndrtua nga grekt por le t tregohet dhe nj far
    dhembshurie pr ne q jemi t varfr dhe nuk kemi
    banka t n'a ndrtojn kisha madhshtore, por q nuk
    sollm pengesa t ndrtohet kjo kish n vendin ton.
    Kur t kemi edhe ne kishn ton, bashk do t'a ndajm
    dhe bashk do t'a gzojm.

    Si prifti ashtu edhe psallti njohin njsoj si shqipen
    dhe greqishten. N nj t ardhme t afrt mund t
    ndrtohet nj kish tjetr n Sarand, le t mos jet
    madhshtore si ajo q u ndrtua nga Banka e Greqis,
    duke i dhn fund mosmarrveshjes s sotme: secili
    sht i lir t przgjedh dhe t meshohet ku t doj.


    Por un mendoj se nuk ekziston urrejtje midis
    minoritarve grek dhe shqiptarve ortodoks n
    Sarand. Deri sa t ndrtohet nj kish tjetr, ne,
    ortodokst e Sarands, shum bukur mund t mblidhemi
    s bashku dhe t lutemi n nj mesh dhe t
    bashkblatojm n shqip dhe n greqisht dhuratat
    hyjnore, me nj besim dhe me nj zemr prderisa
    adhurojm t njjtin Zot t kryqzuar dhe t ngjallur,
    i cili dgjon njsoj si shqip dhe greqisht. Predikimi
    mund t bhet n shqip dhe n greqisht ashtu si bhet
    n Tiran pr dhjet vjet tashm dhe shumica e
    besimtarve e ka pranuar faktin se imzot Anastasios
    nuk mund t lis shqip, prve t knduarit t
    meshs.

    Autori i ktij shkrimi nuk ka pr dshir t ngjall
    probleme t reja mbi ato ekzistuese, as t'i acaroj
    ato, por ka pr qllim t informoj opinionin shqiptar
    pr prapamendimet dhe qllimshmrit politike q
    mundojn kishn ortodokse shqiptare n rastin flagrant
    t Sarands dhe n prapaskenat pr zgjedhjen e nj
    mitropoliti grek n Gjirokastr. Duhet t trazohen
    ujrat e fjetura t shtjes ortodokse, e cila sht
    zgjidhur me hile dhe me marifete.

    Ky artikull sht nj apel drejtuar atyre q
    interesohen pr kishn ortodokse shqiptare me dshir
    dhe vullnet t mir dhe sidomos personave q kan n
    dor t influencojn pr t'u vlersuar dhe zgjidhur
    situata kishtare n Sarand nga pikpamja ortodokse.

    Sarande, qershor 2001

  11. #11
    Άγιος Ειρηναίος της Λυών Maska e Seminarist
    Antarsuar
    10-05-2002
    Postime
    4,982
    Shendelli,

    ti vazhdon e flet, e nga prapa le menjehere vetepercaktimin se ti je tashme i angazhuar ne nje drejtim te caktuar ne kete teme.

    Shkrimin tend te fundit e kemi trajtuar kaq here ne forum, jane bere sherre e me the e te thashe, gjera qe ti mund ti dish fare mire, meqe pseudonimi yt nuk do te thote se je anetar i ri, perkundrazi, deri me tash ke treguar nje zell te admirueshem, te nje kundershtari jo pa pervoje ne forum...

    Per cfare me vjen mua keq!

    (1) Pas gjithe ketyre shkrimeve, neper forume fshihen muslimane.

    a. E keqja e te qenit musliman, qendron ne piken se si i tille, personi nuk mundet te gjykoje drejte keto ceshtje

    b. Personi madje, per me teper, nuk ka as predispozicionin te gjykoje drejte, madje, kerkon si e si ta paraqese gjendjen alarmante, sipas ngjyrimeve te tij.

    c. personi, per ate qe eshte edhe me e "frikshmja" edhe fatkeqja ne nje vend ish-ateist, dmth vend i parespekte per kultin fetar (e provuar kjo me brezat e shqiperise se fundshekullit 20, produkt i te cilit jemi edhe ne); edhe pervec kesaj po fut hundet ne nje ceshtje, qe edhe ne qofte problematike, eshte e natyres se brendeshme kishtare.

    Problemet e brendeshme kishtare nuk mund te diskutohen rrugave, edhe askush, paperjashtim, ashkush, nuk ka asnje edhe nje te drejte te vetme ti parashtroje Kishes zgjidhje kanunore, doktrinore, disiplinore.

    Per me teper, sic e shihni, personat jo ortodokse qe marrin pjese ne keto diskutime, kane nje arrogance aq te madhe, sa as nuk marrin mundimin modest te thone e pyesin: shohim nje shqetesim, cfare mendojne ortodokset per kete?...

    Jo, perkundrazi, ata do te cirren se ata dine se si duhet vepruar, ndersa besimtaret ne mbrojtje te Kishes e primatit duhet te jene te shitur e tradhetare.

    Nje logjike e tille, justifikon plotesisht, pikerisht ate qe PD-ja edhe SHIK-u e ka mohuar aq shume,rrezikun fondamentalist ne Shqiperi

    U kap dikush me harta - ky edhe u perzu, e askush, sic e shihni nuk ka diskutuar ndonje pafajsi te tyre.

    Po, sic do te verehet nga shkrimi i Fatmir Foti Cicit, na del se propaganda derrmuese e bere deri me tash nga makineria degjeneruese e Sali Berishes, SHIK-u apo politikane ne interesa te hapura fondamentalistash, se shumica e akuzave te bera deri me tash ndaj Janullatosit, nuk qendrojne ashtu sipas Fotit, edhe ai i quan ato teprime, ekzagjerime, te mosprovuara...


    Te dhenat e Fotit, pergenjeshtrojne ato te deritanishmet, e akuzat e vete Fotit, kane nje kufizim te vetin qe une do te perpiqem ta diskutoj pjese pjese, pasi tema eshte hapur shume!

  12. #12
    Άγιος Ειρηναίος της Λυών Maska e Seminarist
    Antarsuar
    10-05-2002
    Postime
    4,982
    Tashti, une mendoj se gjerat qe duhen pare edhe kuptuar ne kete teme, jane:

    (1) Autoqefalia Ortodokse, eshte nje koncept i brendshem kanunor e disiplinor Kishtar.

    Autoqefalia Ortodokse nuk eshte nje mjet percarjeje nder Kishat Ortodokse, per me teper eshte parashikuar si nje mjet harmonizimi, ku Kishat lokale te shtrira brenda nje grupi njerezish me te njeten gjuhe, zakone etj, te kene mundesine te perhapin e mirembajne krishterimin, pa ndonje konfuzion me elemente kulturore jo te kuptueshme te huaja.

    Ajo qe duhet kuptuar eshte se: Autoqefalia e ka vleren tek aftesia per te qene e tille, ajo varet nga kushtet politike, gjeografike si edhe te popullates.

    Autoqefalia nuk eshte e pademtueshme, por ajo mund te pesoje deme sipas shkalles se kushteve te mesiperme.

    (2) Kisha Ortodokse Autoqefale Shqiptare nuk njeh ndonje armiqesi me asnje Kishe lokale ortodokse, dmth ne nuk jemi ne Skizma, pavaresisht nga rrethanat politike e historike.

    E keqja ne keto raste, per ne eshte individuale, qofte edhe grupazhe, por sidoqofte, kjo nuk ka kurresesi te beje fare me te qenit bashkebesimtare, ne Komunion.

    Armiqesia qe i imponohet Kishes ndaj grekeve apo cdokujt, eshte nje perpjekje djallezore, pagane e kryekeput anti-Krisht!

    (3) Kisha Ortodokse ne Shqiperi para 45-ses,kushtet, historiku i saj, ndikimet, lidhjet, varesite, burimet me klerike, letersi etj...

    (4)Kisha Ortodokse ne Shqiperi pas 90-tes: kushtet, premisat per te ardhmen, mundesite,

    si edhe krahasimi i ketyre kushteve me ato te para 45-ses.

    ************************

    Keto jane te gjitha pikat qe une do te deshiroja te shihja, edhe verej qe Foti, muslimani Sejfi Protopapa e cdo perpjekje anti-kishtare, i anashkalon....

    me to do te merrem nje here tjeter...

  13. #13
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    Me ke zhgenjyer totalisht me pergjigjen tende. Une te them ujku e ti me thua gjurmet. Mire kur te tjeret jane mysliman u thua se nuk u takon atyre dhe tani qe te flasin te krishter na del me teorin tjeter se eshte pune e breneshme e kishes.

  14. #14
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    NO COMENT

    Po e jap kete dokument ne fillim ne gjuhen greke e pastaj te perkthyer. Gjykimet bejini vet se kush eshte ne krye te kishes tone.

    (Origjinali)

    Αρ. Πρ. 27/2001

    Αργυρόκαστρο, Παρασκευή 15 Νοεμβρίου 2001





    ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΡΙΟ



    Προς:

    Μακαριότατο Αρχιεπίσκοπο Τιράνων

    και πάσης Αλβανίας κ.κ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟ





    Μακαριότατε!


    Σας ευχαριστούμε θερμά, που για μια ακόμη φορά δείξατε την πατρική σας αγάπη την αισθανόμαστε άλλωστε από τότε που ήρθατε κοντά μας!


    Να είστε βέβαιος ότι δεν καταναλώσαμε ασώτως την αγάπη σας. Η διήμερη εκδρομή στη Θεσσαλονίκης της οποίας εσείς καλύψατε τα έξοδα, δεν είχε μόνο ψυχαγωγικό χαρακτήρα. Οι επισκέψεις μας στα Ορθόδοξα και άλλα μνημεία της πόλης καθώς και το 42 Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου στο οποίο ήμασταν καλεσμένοι, έγιναν αφορμή ωφέλιμων συζητήσεων και προβληματισμού.



    Οι 48 νέοι της αποστολής και όλα τα μέλη της ΔΕΝΕΕΜ εύχονται υγεία και καλή δύναμη στο θεάρεστο έργο σας!


    Τέλος ζητάμε ευλαβικά την ευχή σας!





    Εκ μέρους όλων ο Πρόεδρος



    Λεωνίδας Παππάς

    (Perkthimi)

    Numri i protokollit 27/2001

    Gjirokastr, e premte 25 nntor 2001

    Letr Falnderimi

    Fortlumturis s Tij Kryepeshkopit t Tirans dhe gjith Shqipris, z.z.Anastasios


    Fortumturia Juaj!

    Ju falnderojm nxehtsisht q edhe nj here na treguat dashurin tuaj atrore. Ne e ndjejm kt dashuri qysh ather kur erdht pran nesh!

    Duam tju sigurojm se nuk e harxhuam n plangprishje dashurin tuaj. Ekskursioni dy-dytor n Selanik, i cili u b i mundur vetm me shpenzimet tuaja, nuk kishte vetm karakter argtues. Vizitat tona n monumentet ortodokse si dhe t tjera t qytetit, si dhe Festivali ndrkombtar i 42-t i filmit, tek i cili ishim t ftuar, u bn shkas pr diskutime dhe preokupime t dobishme.

    48 t rinjt e drgats dhe gjith antart e Bashkimit t t Rinjve t Minoritetit Kombtar Grek ju urojn shndet dhe fuqi n punn tuaj hyjdashse.

    S fundi ju krkojm me shprestari uratn tuaj!


    N emr t t gjithve,

    Kryetari, Leonidhas Papas

  15. #15
    Άγιος Ειρηναίος της Λυών Maska e Seminarist
    Antarsuar
    10-05-2002
    Postime
    4,982
    O Shendelli, po deshe te diksutosh, meso...

    leri keto pergjigje "me zhgenjeve" etj, se jane arrogante. U degjove? Pate disa dite qe derrmove gishtat me ore te tera?

    Tashti lere tjetrin te bisedoje. Sic e pe, une nuk fillova gje te te them: "ia ke fut kot", "me zhgenjeve", ..hipnoza te tilla jane psiqike! Elere pastaj po na tregon edhe ujkun!!


    Edhe dicka: une nuk mund ta di nese ti je apo nuk je i krishtere (ortodoks), pasi ti nuk e justifikon ne agje kete pretendim, per me teper, ti ke nje anonimi jo fillestari, por te njerit qe fshihet, ndoshta nga moskurajoa!

    Sidoqofte,

    legjitimiteti i Janullatosit ne Fronin e Kryepiskopit nuk varet as nga:

    1) kendevshtrimi yt i ketij problemi; as i fotit, as i qeverise

    2) por varet nga Kisha ortodokse ne pergjithesi, ligjet kanonet e saje, nga Kisha ortodokse ne Shqiperi, fillimisht besimtaret (per periudhen para Sinodit) edhe nga sinodi, per periudhen 98 e ketej.
    Ndryshuar pr her t fundit nga Seminarist : 02-04-2003 m 20:14

  16. #16
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    O klod ti je nje i zhgemyer qe i bie ne nje vrime ter kohen dhe je gjithmon ne gjendje tu pergjigjesh gjerave me pergjigje pa lidhje. Me mua nuk ke folur kurr me pare dhe as qe kam dashur se te kam ndjekur se si bisedon. Nese vertet e mban veten per te krishter mos thuaj Foti por At Foti. Dhe po deshe mos mu kunderpergjigj me mua sepse pas kaq kohesh qe te vezhgoj kam arritur ne perfundimin se nuk ja vlen te diskutoj me ty sepse asgje pemedhenese nuk ka per te dal. Edhe nje gje tjeter ste ben te krishter te qenit ne mbrojtje te nje njeriu qe perpiqet te te udheheqi kur as gjuhen e memes tende se di. Sa per kurajon e qe e kishe fjalen une kam aq force sa ta shoh te verteten ne sy. Mbase shume shpjet do te te bjere rasti te me njohesh dhe nga afer!

  17. #17
    i/e regjistruar Maska e shendelli
    Antarsuar
    03-12-2002
    Vendndodhja
    hene
    Mosha
    42
    Postime
    345
    Illyria 13-15, 2001, Volume 11,# 1089

    Kryepeshkopi Anastasios pr vizit zyrtare n Athin:
    far ndryshoi?

    Javn e par t nntorit gjith Greqia u elektrizua
    nga vizita zyrtare n Athin e Kryepeshkopit t
    Tirans dhe gjith Shqipris zotit Anastasios
    Janullatos. Sipas tradits s Kishs Ortodokse t
    gjith primatt e kishave autoqefale, menjher mbas
    zgjedhjes dhe fronzimit fillojn vizitat protokollare
    n kishat simotra. N rastin e Kryepeshkopit ton
    vizitat n kishat e tjera fillimisht nuk ishin t
    mundura pr shkak t statutit antikanonik t zotit
    Janullatos, gj q ndryshoi me formimin e sinodit n
    vitin 1998. Mirpo me ardhjen n pushtet t
    Kryepeshkopit t Athins dhe gjith Greqis
    Kristodhulos, n t njjtin vit, situata politike n
    Greqi u rndua pr arsye t kundrvnjes kmbngulse
    t Kristodhulos ndaj qeveris socialiste greke, e cila
    ka ndrmarr nj fushat pr ndarjen e shtetit nga
    kisha.

    Kjo vizit e Anastasios n kt moment t nder pr
    politikn kishtare greke ishte dshir edhe e disa
    personaliteteve t politiks greke, t cilt besojn
    tek roli i suksesshm diplomatik i Fortlumturis s
    Tij, pavarsisht se n vitin 1991, kur ai u drgua n
    Tiran, emrin Janullatos nuk e njihte askush n Greqi.
    Shtypi grek u shpreh qart se Anastasios po vjen t
    ushtroj gjith ndikimim e tij pr t afruar
    zotrinjt Simitis dhe Kristodhulos n nj takim t
    prbashkt, gj q asnj personalitet grek nuk mundi
    ta bj t mundur gjat katr muajve t fundit.

    Janullatos shkon n Athin t paktn nj her n muaj
    por kjo vizit ishte e potershme sepse mbas marrjes s
    shtetsis shqiptare dhe arritjes s prhershmris s
    qndrimit t tij n Shqipri, ardhja me zhurm dhe
    lavdi n Athin i vuri vuln pranimit universal t
    figurs s imzot Anastasios n Greqi. Gjat takimeve
    me t gjitha personalitet e larta politike, kishtare
    dhe diplomatike t shtetit fqinj, dhe gjat dekorimeve
    t shumta nga institucione shtetrore dhe kishtare
    greke, u than plot fjal t mbla me termat e dal
    boje t Janullatosit mbi paqen e prbotshme dhe
    bashkekzistencn paqsore Por nuk doli asnj fjal
    n siprfaqe pr m shum se gjysmn e antarve t
    Kishs Ortodokse Autoqefale t Shqipris, t cilt
    jetojn n Greqi nn thundrn e prdhuns, t
    privuar nga e drejta e meshimit n gjuhn e tyre, gj
    q emigrantt e kombsive t tjera e kan t
    praktikuar pr vite t tra tashm n shtetin fqinj.

    Lidhja Ortodokse Shn Asti

    N vitin 1993 shkuam n Tiran dhe i krkuam zotit
    Janullatos q t ndrhyj pr hapjen e nj kishe n
    gjuhn shqipe n Athin, ashtu si bhet dhe n
    arabisht, koptisht, sllavisht, etj., po n Athin.
    Nuk kam asnj kundrshtim, na tha, por nuk mund ta
    krkoj un. Duhet q m par t paraprij vizita ime
    protokollare n Kishn e Greqis. Ne e njohim mir
    misionin dhe karakterin e zotit Janullatos dhe nuk
    prisnim q t na thoshte t vrtetn por duke ditur se
    ai ishte ato vite n nj pozit delikate n Tiran,
    menduam se n qoft se shtrngohej disi, edhe mund
    tia krkonte kt t drejt qeveris greke. Kaluan
    vite dhe shtja u gropos.

    shtja e t drejtave fetare t emigrantve nuk sht
    prmendur gjat ktyre dhjet vjetve dhe kjo ka
    arsyet e veta. Ata shqiptar q prfaqsojn shtjet
    e emigracionit shqiptar n Greqi rndom mbshteten dhe
    vihen n kmb nga organizmat e Partis s Koalicionit
    t Majt, t cilt si t gjith bashkfetart e tyre
    komunist kan nj alergji instiktive ndaj t drejtave
    fetare t emigrantve n Greqi. Qeverit tona t
    ktyre dhjet vjetve e kan ngritur zrin pr shtje
    madhore dhe jo pr voglsira q iu prkasin
    priftrinjve. Ndrsa autoqefalistat, t cilit kishin
    tapit kishtare t Peshkop Nolit, e patn pothuaj t
    vshtir t zbrisnin nga qielli i idealizms posht n
    truallin e fakteve dhe t problemeve reale q lindn
    me zbarkimin e Janullatosit n Tiran.

    N vitin 1999, mbasi Kryepeshkopi Anastasios nuk
    kishte ndrmend t ndrmerrte asgj prpjekje nga ka
    kanonet e kishs mtonin nga ai, u themelua n Athin
    Lidhja e Shqiptarve t Krishter Ortodoks n Greqi
    Shn Asti, e cila u njoh nga gjykata e Athins dhe
    mori lejen nga Kryepeshkopi Kristodhulos pr t hapur
    nj kish n gjuhn shqipe pr nevojat e emigrantve
    n Athin.

    Kryepeshkopi Anastasios jo vetm q nuk pranoi t
    bashkpunoj me Lidhjen, i cila i krkoi bekimin disa
    her, por kur pa se shoqata po zgjerohej dhe po
    fitonte terren t qndrueshn n Athin, me veprimtari
    serioze, me kurse falas n shqip, greqisht e anglisht
    dhe me programe t pasura kulturore pr t gjith
    emigrantt, udhtoi urgjent pr n patridh dhe
    ndrmori nj luft t hapur kundr grupit t teologve
    shqiptar q kishin marr kt nism. Zoti Janullatos
    krkoi listat e emrave t antarve t Lidhjes, gj q
    shkaktoi frik n radht e antarve. Pr pasoj t
    ksaj lufte sistematike dhe bllokuese shoqata u
    shprb n mars 2000. Autori i ktij shkrimi pati
    prgjegjsin t ishte dshmimtar i atyre ngjarjeve.

    A sht oksimor fakti q Kryepeshkopi i Athins
    vendosi t organizoj nj famulli me mesh n gjuhn
    shqipe n Athin, ndrsa Kryepshkopi i Shqipris e
    ndaloi? A do ta bnte kt Janullatos n qoft se,
    larg qoft, do t ishte shqiptar? sht m se e qart
    se Kristodhuli sht nacionalist, por ama ai vepron i
    pavarur si nj shtet brenda shtetit grek dhe i
    intereson nj kish e fort ortodokse nn
    juridiksionin e tij dhe jo vetm pr brezin e tij.
    Kryepeshkopi Kristodhulos u informua me hollsi nga
    nj komision i posam i emigrantve se shumica e
    shqiptarve nuk ndihet lirshm t frekuentoj kishat
    greke dhe shum prej tyre jan br pre e feve t
    huaja q jan ngulur n Athin. Pra, Kristodhulos
    konkludoi se duke hapur nj kish n gjuhn shqipe
    emigrantt shqiptar, fmijt e t cilve shkojn n
    t njjtat shkolla me fmijt grek, do t jen
    moralisht m afr mendsis greke pavarsisht nga
    identiteti i tyre kombtar.

    Nga ana tjetr qeveria socialiste, e cila gjoja i
    prkrah t huajt, po ushtron nj praktik tepr t
    suksesshme pr te asimiluar fmijt e emigrantve
    shqiptar duke mos iu dhn asnj mundsi pr t
    kultivuar identitetin e prindrve t tyre. Dhe kjo
    politik asimilimi arrihet duke i ndihmuar shqiptart
    q t bhen pjes e shoqris greke, dhe jo t
    dallohen nga ata, domethn t mos trashgojn asnj
    gjurm nga origjina e tyre; dhe gjuha sht pengesa
    parsore pr t arritur kt. Por kto prpjekje nuk
    do t ken t njjtat frute nse nj kish n gjuhn
    shqipe i mbledh emigrantt dhe iu zgjon fmijve t
    tyre ndjenjn e origjins, gj q shkolla greke
    prpiqet ta rrnjos. Ja pse Janullatosi i shpalli
    luft Lidhjes Ortodokse dhe u acarua edhe m keq me
    Kristodhulosin; n fakt ai bri at q iu diktua nga
    lart.

    Kur nuk kemi mesh shqip n Sarand, mund t kemi n
    Athin?

    N qytetin e Sarands, ku ndalohet gjuha shqipe n
    Kishn e Shn Harallambit kto dhjet vjet, Anastasios
    shkon dhe kndon nj her n vit dika n shqip pr t
    na mbyllur gojn neve dhe pr tiu hedhur hi syve
    atyre q kan rn n dashuri me t katrta me t. T
    njjtn taktik demagogjike bri edhe kto dit n
    Athin. Duke knduar dika n shqip me shpurn
    shqiptaro-greke q e shoqronte nga Shqipria, e
    mbylli edhe pr dhjet vjet t tjera kapitullin e
    ortodoksve shqiptar n Greqi. Dhurata q Anastasios
    i solli Kristodhulos nga Shqipria ishte nj ikon e
    Shn Kozmait, pikturuar me shkronja greke nga t rinj
    shqiptar. N fjaln e tij Kristodhuli e moi punn e
    Shn Kozmait n Shqipri si ndriues i kombit (I
    kujt kombi?).

    Por n qoft se kryeurata Janullatos sht me t
    vrtet i drguar i Kishs s Krishtit dhe jo i
    Ministris s Jashtme t Greqis n Tiran, tashm
    atij i ka ardhur rasti t na prgnjeshtroj t
    gjithve sa e akuzojm pr pun jo kishtare n
    Shqipri duke sendrtuar programin ortodoks t Lidhjes
    Shn Asti, t ciln e prndoqi dhe e shfarosi. Ai ka
    n dor sot t caktoj njerzit e tij ta bjn kt
    pun kishtare se ndoshta themeluesit dhe drejtuesit e
    Lidhjes nuk ishin t prshtatshm; krahas t tjerave
    ata punonin pa mbshtetje dhe pa rrog. Dhe pr t
    krkuar t drejtat kishtare t emigrantve shqiptar
    ortodoks n Greqi Kryepeshkopi i Shqipris i ka t
    gjitha t drejtat, dhn nga kanonet e Kishs
    Ortodokse dhe nga reputacioni absolut q ai ka krijuar
    n shoqrin greke, pr arsye t misionit t tij t
    suksesshm politik n vendin fqinj.

    Janullatosi sht kandidat pr mimin Nobel pr Paqe
    2001. Referati i mbajtur gjat ksaj vizite
    protokollare n Akademin e Athins Myslymant dhe t
    krishtert n Europ sht nj orvajtje tjetr pr t
    justifikuar kandidaturn e tij pr Nobel, por n qoft
    se ai i beson kto me t cilat po na an vesht pr
    dhjet vjet, prse nuk krkon nga qeveria dhe kisha
    greke tiu lejojn emigrantve shqiptar t besimit
    myslyman t ushtrojn besimin e tyre n trajtn e
    adhurimit fetar n Greqi?

    A sht varsia e Janullatosit nga Ministria e Jashtme
    e Greqis e vetmja arsye q nuk e lejon t
    pozicionohet n lidhje me problemin kishtar t
    emigrantve shqiptar n Greqi? Prse Anastasios
    ngurron t flas hapur pr kt shtje dhe t marr
    pjes n dialogun q ka filluar n shtyp dhe t
    vendos pr nj shtje kaq serioze pr t ardhmen e
    t dy vendeve? N qoft se kjo shtje merr zgjidhje
    ortodokse ajo i jep dorn fanarjotit Janullatos pr t
    dalur nga terri ku e ka uar natyra e tij mafioze
    gjat ktyre dhjet vjetve.

    Veprimtaria e Janullatosit n Shqipri sht
    prshkruar disa her me fakte t paprgnjeshtruara n
    faqet e ksaj gazete. Madje nuk duhen shum mend pr
    t shquar se roli i Anastasios n Shqipri ka qen dhe
    mbetet kryekput politik, dhe bile i nj politike t
    paskrupullt dhe dmprurse pr t dy popujt.
    Janullatosi vazhdon t abuzoj pa drojtje me varfrin
    e shqiptarve, me mendjengushtsin e grekve prsa i
    prket konceptit t tjetrit, dhe me mungesn e
    gjykimit t shndosh t shumics drrmuese t
    antarve t kishs ortodokse n Greqi, t cilve nuk
    iu sht dhn rasti akoma pr tu liruar nga
    idiotizmi masiv i etnofetaris s tyre. Si rrjedhoj e
    ksaj taktike t vetdijshme dhe afatgjate imzot
    Janullatos po abuzon me misteret e Kishs Ortodokse
    dhe i till do t mbetet pr ne, pavarsisht se 37
    akademik grek dhe 13 shqiptar t shquar (sipas
    shtypit grek) e kan propozuar pr mimin Nobel.

    Kush nga ne e do Janullatosin si t till dhe prse?

    Sot nuk jan t pakt ata shqiptar q nuk mund ta
    parafytyrojn jetn n nj vend t mallkuar si yni,
    pa pranin e nj shenjti pr s gjalli si Kryepiskopi
    Anastas, q edhe n qoft se nuk ekzistonte duhet ta
    kishim shpikur.

    Sipas mendimit tim ka disa arsye q shpjegojn
    triumfin e Janullatosit n Shqipri. Nuk sht vetm
    dinakria dhe pandershmria e tij e ndrthurur me
    nevojn e politiks greke pr t krijuar nj
    figur-instrument t till n Ballkan. Arsyeja
    kryesore sht indiferenca e shqiptarve ndaj fes,
    mosnjohja e rolit dhe influencs s saj t
    pashmangshme n kultur dhe politik dhe sidomos
    injoranca q na trashguan pr sa i prket msimit t
    historis son.

    Janullatosi mbshtetet gjithashtu dhe nga nj akraba
    intelektualsh n Tiran t cilt besojn se jan
    lindur t rrnjosin mendimin e kalbur t kritiks
    kulturore dhe politike n Shqipri. Megjithse
    luftojn me zell mesianik pr t kthyer lumin mbrapa,
    edhe kta bandill jan produkt i s njjts shkoll.
    Ktyre iu intereson ta mbrojn Janullatosin sepse
    kshtu duan t dshmojn se nuk jan gatuar prej
    brumit t vjetr. Pastaj mendja e tyre e thell dhe
    largpamse nuk merret me thrrime si prifti
    Janullatos. Pr m tepr me kt petk t njeriut t
    s nesrmes kta zotrinj e kan m t leht pr t
    dal e pr t shar vetveten npr simpoziume n
    Europ e gjetk. Pra, n Tiran bhen aleanca
    ideologjish ku i vetmi fitues sht Janullatosi.

    Varfria e politikanve tan ka mkatet e saj. Ndoshta
    nj dit do t uditemi kur t msojm numrin e sakt
    t fmijve t politikanve shqiptar q studjojn me
    bursa nga qeveria greke dhe shoqata Miqt e vjetr t
    Krepeshkopit Anastasios n Greqi. Un njoh disa prej
    tyre.

    Nj shkak q ka ndihmuar shum Janullatosin pr t
    patur sukses sht mungesa e nj komuniteti t
    organizuar ortodoks jasht Shqipris, me z dhe me
    jet kishtare e kulturore. Sado q t prpiqemi ne t
    zmadhojm qnjen e Peshkopats shqiptare n Amerik, e
    vrteta sht se ajo nuk ekziston ashtu si e
    paraqesim ne. far sht peshkopata jon po ti
    heqsh Fan Nolin? Por a mund t jetoj nj kish vetm
    me t kaluarn? Ajo sot sht pa peshkop, pa nj prift
    teolog n krye t saj, pa botime, me kisha gjysm t
    vdekura q po mbyllen njra pas tjetrs, pa plane
    konkrete pr t hapur kisha t reja pr emigrantt e
    ardhur rishtaz dhe pa teolog laik q t njohin t dy
    gjuht dhe tu vijn n ndihm emigrantve (i vetmi
    teolog ortodoks shqiptaro-amerikan q msoi gjuhn
    shqipe, mundi t siguroj pun vetm n nj
    institucion protestant).

    Dhe arsyeja tjetr, si e kemi theksuar, sht mungesa
    e mendimit teologjik n Shqipri. Nuk mund t zgjidhet
    problemi kishtar dhe kombtar i KOASh-it me
    karagjozllqet e autofeqalistave. Po tiu heqsh edhe
    ktyre qyqeve fanolizmin (Se ku dallohet fanolizmi nga
    studimet noliane sht tem m vete) dhe
    antihelenizmin far do tiu mbetet t gjorve?

    Personalisht i prkas atij brezi q pr t shikuar
    drejt s ardhmes s Shqipris nuk e gnjen veten me
    prrallat e t shkuars s lavdishme dhe nuk sht
    pushtuar nga histeria e nacionalizmit anakronik.
    Gjithashtu brezi yn nuk i bie vajtueshm fyellit t
    shqiptarizmit mbi rrnojat e historis dhe as beson se
    importimi i idhujve do ta mbush zbraztirn q na
    krijoi n mendje dhe n shpirt e kaluara komuniste.
    Nuk pres nga Janullatosi q t pendohet se n Ferr
    nuk ka pendim, por shpresoj dhe lutem q njerzit q
    jan vetthirrur t na prijn n politik dhe n
    kultur kto vite t vshtira, t jen dhe ata t
    vetdijshm se procesi i demokratizimit dhe
    ndrgjegjsimit t shoqris shqiptare, n rastin e
    KOASh-it shkon me hapa t shpejt mbrapa, pavarsisht
    se Janullatosi e merr apo jo mimin Nobel.

    Fatmir Cici

  18. #18
    Άγιος Ειρηναίος της Λυών Maska e Seminarist
    Antarsuar
    10-05-2002
    Postime
    4,982
    Legjitimiteti i Anastas Janullatosit

    Foti Cici nuk ngurron te veje ne dyshim te gjithe karrieren klerike te Imzot Anastasit, por nga ana tjeter nuk thote asgje konkrete se ku, ne cfare konkretisht edhe si ne paska qene anti-kanonike veshja Episkop e Jaullatosit; edhe me vone, ne cfare konteksti na qenka po jo-kanonike fronezimi i tij si Kryepiskop i Shqiperise?

    Sic jam munduar te paraqese ne pikat e mia, qe me duhet te theksoj se te gjitha jane verejtje te mia personale, e aq me teper spontane, pra jo frut i nje studimi me serioz e me zyrtar qe kerkohet ne keto raste, situata e paraqitur ne Kishen Ortodokse Shqiptare te pas 90-tes eshte nje situate Ekonomike, ngjashmerisht me ate te Amerikes, Foti diku ne tekstet e mespierme e quan ekonomike funksionin (normalisht jo-kanonik) si epsikop, te At. Arthur Liolinit, pasi ai eshte i martuar.[/b]

    Termi Ekonomi ne Kishen ortodokse shpreh teologjikisht edhe kanonikisht, shmangien qe behet me vendimin e Kishes prej nje Rregulli, Disipline, Kanoni apo Statuti Kishtar, per arsye pamundesie, edhe zevendesimin e tyre respektivisht me nje mundesi tjeter me te pranueshme.

    Keshtu, situata e Orotodoksise shqiptare te pas 90-tes e kish te pamundur vetevendosjen, pasi ajo jo vetem qe nuk kishte asnje autoritet Kishtar, pervec disa prifterinjve, por nuk kishte me as nje sinod te vetin, asnje episkop. Keshtu qe detyrimisht AUTOQEFALIA SHQIPTARE edhe pse ende e gjalle ne leter, ishte praktikisht e vdekur, jo funksionale.

    Ne te tilla raste "Jashtezakonshmerie", zakonisht nderhyjne Kishat motra me te aferta ne tradite, histori, natyre, gjeografi edhe Hierarki, te cilat padyshim, sic e pranon edhe vete Foti, kane qene Kishat ajo greke, edhe hierarkisht, Patrikana e Kostandinopojes.

    Vete fakti, qe Foti me te vertete pranon, se At. Artur Liolini, i kerkon presidentit Ramiz Alia qe te lejoje nje eksark nga Patrikana, verteten kanonicitetin e ardhjes se Janullatosit ne Shqiperi, edhe detyrimin shpirteror e kanonik te saj, per te mbikeqyryr ceshtjen Shqiptare deri ne Rringjallje te Ortodoksise se saj.
    Them jo me kot Rringjallje, pasi nder te gjithe keto vite, Anastas Janullatosi nuk ka kryesuar ndonje Kishe pa emer, as nje Kishe greke, as nje Kishe Vorio-Epiriote, as ndonje Kishe minoritare - por fakti qe dime te gjithe eshte se ka drejtuar zyrtarisht - KISHEN ORTODOKSE AUTOQEFALE TE SHQIPERISE, nje tregues i qarte, nje fakt i gjalle, qe misioni i tij ne Shqiperi ka patur gjithnje vetem nje natyre: Rringjallja edhe rifunksionimi i Autoqefalise se Kishes tashme Autoqefale shqiptare!

    Statuti i 1950 lejon ose toleron drejtimin e Kishes nga nje i huaj (ndoshta ka qene kjo providenca e fundit hyjnore e Zotit Krisht, para periudhes se shkaterrimit te Kishave ne 67, per rindertimin e saj pas 90-tes), sidoqofte interpretimi, e verteta qendron se ai Statut eshte ne fuqi, edhe fakti qe u hartua nen mbikeqyrjen e nje sistemi anti-fetar, nuk e zhvlefteson dot ate, pasi eshte pranuar zyrtarisht nga Kisha ortodokse e asaj kohe.

    Fronezimi i Janullatosit Kryepiskop nuk ka se si te jete jo kanonik, kur nuk ka asnje Sinod shqiptar, e asnje Episkop, as jashte Shqiperise, por ajo ishte nje zgjedhje e dyaneshme:

    1) nga njera ane ishte rezultat i natyrshem i veprimtarise se tij, meqe filloi te njihej me mundesite edhe realitetin shqiptar, duke patur bekimin e Sinodit te Patrikanes.

    2) se dyti, ishte edhe perzgjedhja edhe pranimi qe i beri Janullatosit, populli besimtar ortodoks ne Shqiperi, ku sic e thekson edhe vete Foti, nder perkrahesit ishin [u]jo vetem i nderuari Dhimiter Beduli (me te vertete keshilltari edhe dore e djathte e Dhespotit), por kane qene te gjithe priferinjte e para 67-tes, qe ishin ende gjalle, si edhe te afermit e familjes se ish Kryepsikopeve te autoqefalise, si nga familja e Imzot Kristofor Kisit, po ashtu edhe nga Irine Banushi, Xhuvanet etj.

    A ka kanonicitet me te madh se ky, ne nje kohe kur efektshmeria e Statusit vet, ishte pa jete?

    3) Ajo qe i ve vulen, pasi e vertetoi edhe rezultati kohor i veprimatrise se Janullatosit, ishte edhe pranimi qe i beri At. Artur Liolini, se fundmi, me shprehjen e famshme se: Edhe vete Noli, po te kishte qene gjalle, do te kishte qene mik me Janullatosin!


    Ku qendron pra jo-kanoniciteti i titullit te Janullatosit, ne mos vete konfuzionin, pse jo dashakeqesise, se vete Foti Cicit?


    Ajo per cka Cici kritikon Imzot Janullatosin, sado qe te kene ndonje hije, qofte edhe hije te vertete nga pas, as qe nuk krahasohet me ate qe eshte bere, me rezultatet e deritanishme, te cilat Cici, i nenpranon ne nenheshtje, ne nenmohim te mirenjohjes se pashmangshme qe duhet te kete gjithkush, duke shfaqur keshtu mosmirenjohjen tipike te njerit te lindur ne nje mentalitet te kuq!


    Rezultatet madhore flasin per:

    1) Ringritje Kishash, te domosdoshme per jeten autoqefale te Kishes.

    (shih per ironi se si e sa ankohet At Nikolla Kavaja, sekretar i te cilit eshte Cici, se mungesa e nje ndertese-Kishe, ia ben te pamundur ekzistencen reale te qellimit te tyre!)

    2) Ringritje Institucionesh me nje kujdes e hijeshi perkatese per to.

    3) Veshje prifterinjsh, foti vete pohon mbi 120 te tille, shqiptare!

    4) Riaktivizimin e Kishes si nje insitutcion fetar, por edhe shoqeror e edukativ, me kopshte, shkolla, inefrieri, qendra baimrese etj

    5) Shkolla teologjike qe do nxjerre klerin edhe katikumenet e nevojshem.

    foti ndoshta mendon se perparesi ka 100% cilesia mesimore, ndersa nuk kupton se rendesia paresore eshte se pari ndertimi, hapja, edhe ne fund te fundit nje cilesi modeste e mesimdhenies (nuk eshte universitet) ne te.

    Une kam qene vete seminarist, edhe jam shume i kenaqur me mesimdhenien, frymen e shkolles, si kombetare ashtu edhe fetare ortodokse! Foti, nuk ka qene seminarist, e ndoshta as ka shkele ndonje here ne seminar!

    At Ilia Katre po. nqs e mbaj mend mire, kur erdhi per vizite, une kam qene aty prane. Nuk kishte shume vete, pasi edhe vizita ishte e papritur. At Ilia, i mahnitur, ose i cuditur me paraqitjen, hoqi madje edhe kepucet edhe gjesidis ambientet zbathe. Mua mu duk si shenje respekti edhe mirenjohje.

    6) Krijimi i Sinodit qe eshte edhe vula perfundimtare e Misionit apostolik shenjtor i Janullatosit.
    une nuk e kuptoj dot mospermendjen e nje kleriku si Cici te kesaj arritje te madhe.

    Mos valle per arsye personale, ambicjeje?
    Perse te mos e gjykoj keshtu, kur ai vete, vecse nje klerik i ri ne gjithshka, guxon te gjykoje te tjeret ne keto forma?

    [b]Me gjykomet qe Cici i ben atyre qe ai i quan "difekte" te karrieres se Janullatosit, une personalisht do ti kujtoja se ne baze te tyre na dalin po me difekte e probleme edhe shenjtore te Kishes.

    Vetem se fundmi, dmth shekullin e kaluar, beri buje keqtrajtimi qe iu be Nektarit te Egjines nga vete Kisha, ose njerez ne Kishe, duke e akuzuar per lloj lloj te tillash difektesh qe Cici akuzon pa baza e seriozitet kleriku, Imzot Janullatosin. Por ato nuk jane hic fakte, per me teper qe jane komente te padenja subjektive!a
    Ku ka simbolike shqiptare me te madhe se keto arritje qe i kam cilesuar me siper?

    Kisha Ortodokse, si cdo Kishe, eshte edhe do jete gjithnje, nje Kishe ne procese, pergjate te cilave hasen edhe probleme, te cilat kurresesi nuk mund ti japin ndonje ngjyrim te pergjitheshmes se rezultateve te misionit apostolik te Janullatosit ne Shqiperi!

    Edhe Cici e ka gabim kur shprehet se Kisha nuk lavderon njerez per se gjalli! Kisha nuk kanonizon njerez ne shenjtore perse gjalli, por kjo nuk e ndalon te lavderoje shenjterisht veprimtarine e nje Kleriku qe ecen shenjterisht!

  19. #19
    Άγιος Ειρηναίος της Λυών Maska e Seminarist
    Antarsuar
    10-05-2002
    Postime
    4,982
    Postuar m par nga shendelli
    O klod ti je nje i zhgemyer qe i bie ne nje vrime ter kohen dhe je gjithmon ne gjendje tu pergjigjesh gjerave me pergjigje pa lidhje. Me mua nuk ke folur kurr me pare dhe as qe kam dashur se te kam ndjekur se si bisedon. Nese vertet e mban veten per te krishter mos thuaj Foti por At Foti. Dhe po deshe mos mu kunderpergjigj me mua sepse pas kaq kohesh qe te vezhgoj kam arritur ne perfundimin se nuk ja vlen te diskutoj me ty sepse asgje pemedhenese nuk ka per te dal. Edhe nje gje tjeter ste ben te krishter te qenit ne mbrojtje te nje njeriu qe perpiqet te te udheheqi kur as gjuhen e memes tende se di. Sa per kurajon e qe e kishe fjalen une kam aq force sa ta shoh te verteten ne sy. Mbase shume shpjet do te te bjere rasti te me njohesh dhe nga afer!

    Sic e sheh shendelli, keto jane llojet e pergjigjeve te tua. Ato jane reagime inefriore te atyre qe duan te gjejne rehati ne mendimet se kane te drejte, por duke mos qene ne gjendje te argumentohen, fillojne e kundrasulmojne me komente te tipit "...je ne gjendje tu pergjigjesh gjerave gjithnje pa lidhje"

    Kush ma thote mua kete gje? Ti?

    Sa per dijeni shendelli, ti nuk ke treguar asnjehere ne kete forum, se sa je ti i interesuar per ortodoksine, sa di e cfare aspiron. Une te pakten jam perpjeke te beje dicka!

    Ti, na sjell nje artikull, qe nuk eshte fare kontributi yt, edhe per me teper, qe jam i sigurte se ti nuk ke ditur as te besh analiza te atij artikulli, por je perqendruar vetem ne frazat ku sulmohet Janullatosi, pasi fetaria jote (nqs je ortodoks) eshte e perkufizuar ne caqet e natyrave jo fetare te fese, dmth ne caqe te jashteme politike apo nacionale, ku metri yt per ket jane njerez qe vete jane te dyshimte per gjithshka, edhe qe ti nuk i njeh hic, si Foti Cici (nuk kam perse ta therras At Foti, pasi nuk e di ne eshte i tille me te vertete), Sejfi Protopapa etj.

    Ndersa une po te sjell pervoja personale, qe sidoqofte, edhe ne qofshin diku te gabuara apo te caluara, ato jane pervoja personale drejtpersedrejti me Kishen, Janullatosin edhe tipat si puna juaj.

    Se fundmi, nqs ti je ne gjendje te na tregosh ndonje analize tenden, ec e debatojme sebashku, te shohim se deri ku shkon. Apo me "nuk debaton me mua" do te tregosh se ngaqe nuk je ne gjendje per nje gje te tille, i ve kapak me ate se nuk ke deshire?

    Shkrimi i Foti cicit ka shume mangesi, edhe per me shume nuk i ka hije nje kleriku!

    Nuk do shume mend, ne nje vend ish komunist si shqiperia, ka shume vete qe dine ta perdorin armen e armiqesise (se kombit, partise etj) per interesa personale!

    Ta dish fare mire, edhe po te jesh ortodoks, ka shume te ngjare qe ti takosh atyre personave qe kam pare une, qe gjysma e fisit "hane e pine" tek Janullatosi, ndersa pjesa tjeter shan prapa shpine.

    Ndersa une jo. Kurre nuk kam patur ndonje interes vetiak te mbashtes si person Janullatosin, madje as te miren nuk ia kam pare mbeshtetjes se tij, vec ketyre sherreve edhe ofezave!

  20. #20
    Άγιος Ειρηναίος της Λυών Maska e Seminarist
    Antarsuar
    10-05-2002
    Postime
    4,982
    shihe edhe kete genjeshtren tjeter te Fatmir Cicit!

    Fatmiri Cici pretendon se Dhespot Janullatosi ka veshur mbi 120 prifterinj shqiptare, te gjithe te martuar, me demek se Janullatosi ka probleme me ata qe duan te behen iero-monake, dmth priferinj te pamartuar, se rrjedhimisht keta do te behen kanditate per tituj Episkopale.


    Kjo gje nuk eshte fare e vertete, per me teper eshte nje genjeshter djallezore e mirefillte me qellime perfoljeje neper popull

    (1) Imzot At Joan Pelushi:

    (mendim personal) Fenomeni i Ortodoksise shqiptare te pas 90 tes por une mendoj edhe para 67.
    Joan Pelushi, mesuesi edhe miku im, me aq sa kam pare edhe njoh une jeten ne pergjithesi edhe Kishen ne vecanti, eshte i vetmi kandidat i afte, i cili do te mund te behej nje rrezik titullar drejtpersedrejti me Janullatosin.

    Megjithate, At Joani ka mese 10 vjete qe bashkepunon drejtpersedrejti me Kishen shqiptare, qe me mbarimin e studimeve te tij ne Amerike, edhe Janullatosi, do te mund te thuhej, e kaloi neper te gjitha gredat edhe hierarkite, qe nga drejtor i seminarit, e deri ne te gjitha shkallat e hierarkise klerikale, e sot edhe bashketitullar me Janullatosin si Mitropolit i Korces edhe anetar i barabarte i sinodit!

    Shembuj te tjere ka plot, qe une i di drejtpersedrejti:

    Imzot Janullatosi, At Efremi, At Theologu, At Justini pa pushim na benin thirrje neve te rinjve qe ne te mendonim per te ardhmen e Kishes, dmth qe te meditonim mbi mundesite e te berit iero-monake.

    Keshtu qe kush e mendoi edhe peshoi ate gje, sot eshte bere! Kemi At Dhimitrin nga Korca, mesa kam degjuar me duket se eshte bere edhe nje shok i imi i Seminarit, At Andoni edhe Imanuel Lusha.

    Mua me jane drejtuar disa here per kete gje, ndersa une duke menduar gjate per shume gjera, kam menduar edhe ende mendoj se jo! Nuk besoj se do te me duhet te them arsyet personale se perse?

    Ajo qe ka rendesi, eshte se ofertat jane bere, madje aq shpesh, saqe disa studente teologjie te derguar ne Greqi, do te ankoheshin ndonjehere se u dukej se trusnia per tu bere iero-monake ishte me shume sec duhej!

    *********

    Meqe ra fjala per At Theologun, At Justinin....

    a i shkon nje kleriku (nqs Foti eshte) te shprehet per figura prifterore si Justini me "i zymti Justin", ndersa per At Theologun me "mendjelehti"..?

    Te dy keta klerike kane bere per krishterimin ne Shqiperi, ndoshta sa nuk eshte bere per dekada te tera ne Ortodoksine e para 67-tes!

Faqja 0 prej 13 FillimFillim 1210 ... FunditFundit

Tema t Ngjashme

  1. Lufta ballkanike dhe Shqipria
    Nga Albin n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 1
    Postimi i Fundit: 15-07-2014, 07:05
  2. Procesi i Pavarsimit t Kosovs
    Nga AsgjSikurDielli n forumin shtja kombtare
    Prgjigje: 167
    Postimi i Fundit: 12-10-2012, 06:23
  3. Njqindvjetori i lindjes s Enver Hoxhs - a dim t shkruajm pa emocione?
    Nga projekti21_dk n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 500
    Postimi i Fundit: 16-10-2009, 14:46
  4. Mocioni, Berisha flet pr gjithka, por jo pr Fazlli
    Nga njemik n forumin Tema e shtypit t dits
    Prgjigje: 47
    Postimi i Fundit: 19-12-2008, 10:44
  5. Janullatos: Nuk ka prparim me djegien e kishave dhe xhamive
    Nga Jesushaus n forumin Tema e shtypit t dits
    Prgjigje: 157
    Postimi i Fundit: 08-04-2004, 07:40

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •