Close
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 2 prej 2
  1. #1
    askushi Maska e Askusho
    Antarsuar
    27-08-2012
    Postime
    668
    Faleminderit
    0
    15 falenderime n 13 postime

    (Intervist e Lasgush Poradecit dhn gazets Tomori n vitin 1941.)

    FLET PRINCI I LIRIKS SHQIPTARE
    LASGUSH PORADECI
    (Intervistoi Jani Lili 1941)



    Intervist, po pr se? Pr ndonj shtje t mbushur me vrer? Pr politik, diplomaci, sociologji?


    Kjo qe fraza e par e poetit ton, kur i vajta ta vizitonja. Nuk i faqa mendimin tim sepse sjellja ime do gj tjetr mund t thoshte, por jo t pjellte dyshimin e nj interviste. Duhesh t vazhdonja, pra, me qes se m kuptoni q n fillim sa frik pjell paraqitja e gazetarit!
    Kshtu vendosa pardje t filloj nj seri bashkfjalimesh me letrart dhe intelektualt tan, pr t knaqur dshirn e madhe t lexonjsit, pr tu futur n sekretet e artit, pr ta bashkuar me artistin ton. Populli yn, vrtet, qndron aq larg intelektualit t tij, sa q nj intervist e shum-anshme besoj ta afroj dhe ta kuptoj m mir, ta studjoj me dashuri m t madhe.
    Artisti sht gjithmon i harruar, i mnjanuar nga opinioni. Nuk flet, nuk bn zhurm rreth vehtes; vetm krijon, prpiqet nat e dit. Na udhheq, na drejton, na dhuron aq e aq gzime estetike, por se njohim, nuk e shohim.

    Jani Lili - Pr art Lasgush, pr artin tnd do fillojm.

    Lasgush Poradeci - Pr Art. Ktu kemi frik sepse kemi shum pr t thn. Dhe q t themi kto skemi nevoj q t pregatitemi, sepse kur sht zmra e jon plot art, fjalt dalin vet.
    Kam mjaft or tani q e shikoj me krshri, kur ai i prekur thellsisht vazhdon bisedn pr Artin. Syt e tij kan marr nj drit t uditshme dhe nuk m shikojn mua tani, i prul n tok dhe vazhdon duke folur i pasionuar. Gjndet n komunikacionin m t ngusht n shpirtin e tij. Gjndet i tri i futur n nj bot jasht realitetit, n atmosfern e fjesht t poezis, t harmonis shekullore. Flet me mua, por m duket n kt minut se nuk gjndet n kt botn ton. Dhe di kuptoi nga habitja ime, sepse kshtu justifikohet vazhdimi i tij:
    - Jemi njers; kemi kemi dhe trupin prve shpirtit, dhe trupi nuk ushqehet me theorira, me idera. sht material, pra, q e mban; prej materies s ult do t ngrihemi n Art. Prej tij merr hov njeriu pr n qiell. Dhe shpesh her sht kjo q na shtyn pr botn ideale. Kur rim posht n materie, shikojm lart n qiell nj yll. Ay ylli ndrit dhe sht i bukur, dhe ne atij i vrsulemi, prandaj fluturojm prej materies s lart.
    [/I]
    Dhe kur mbaroi apologji materiale, vazhdoi themn e par.

    - M pyete pr Art? T ta them pr njhersh q ta mbaroj.

    E preka aq fort ktu sa q krkonte t lirohej sa m shpejt.

    - Arti mor zotri, sht dika e pa-kapur, nj frym q del nga zemra dhe prap atje n zemr hyn. Kshtu sht arti. Ri n zemr, del prej saj, dhe prap atje brnda futet. Sepse arti sht kng, dhe knga sht shpirt dhe shpirt sht zemra. Kam prshtypje se gjndem n nj vend t shnjt, n nj kish plot harmoni dhe mystiizm.

    M dukesh se skisha guxim t vazhdonja. Prandaj pyetja ime me zi dolli, e frikshme dhe si e penduar.

    Me se merreni n kt koh?

    - Po ja miremi me at q t thash m lart. Me at q kam n zemr dhe dua ta nxjer jasht, ta dijn t tjert; por me qn se ata m t shumtt se kuptojn, un e fut prap n zemr, se ashtu atje brnda, ashtu qnka m mir. Si ajo zemra djaloshare q futet n shpirt:
    Futet zemra djaloshare mu fund t shpirtit tim
    Ose si ajo knga pleqrishte, e cila atje nga mbarimi i saj i thot t gjitha; q ngrihet vet si vala e detit nga fundi dhe prap kthehet vet n fundin.


    Si ngrihet q nga deti nj val e dshruar
    Nga fundi i zemrs sate ti ngrihesh dyke vuar,
    E prap por si vala q bie srisht n det
    Ti bie n thellsir e zembrs s vet.

    I kndoi vet kngt e tia. Ishte fryma e zemrs s tij. Nuk besoj t shtonte gj n kt harmoni t thell, as edhe muzika m e mbl.
    Dhe pas pak nuk e l prap t qet.

    ǒpo punoni tani n fund?

    N kt pyetje sm dha prgjigje t sakt, q t knaqja vehten dhe lexonjsin q krkon t msoj prodhimin e fundit t poetit t tij. Por ktu m rshqet prap. Nuk e pranon pyetjen.

    - Mor zotri, t t them, se po mundohesh, mbase, m t kot. Punoj dhe un, mirem me artin tim dhe dua t bj nj gj q po bj, po t ta them? ǒt them? T them gj? M duket se m mir duhet realizuar se sa kuvnduar. Pastaj t thash q arti sht nj gj e zemrs, domethn nj gj fort e dashur, nj gj q sht gzimi m i math i imi, ose hidhrimi m i math; gzimi dhe hidhrimi i do njeriu q ka nj zemr q ndjen-dhe zemra q ndjen gjndet n gjith popujt-;mirpo njeriut gzimi i tij m i math q ka n zemr ose hidhrimi i tij m i math, i duket tepr i shtrnjt, tepr i dashur, tepr i shnjt, dhe nga ky shkak ay gzohet dhe hidhrohet pr vete, e mban at gzim dhe hidhrim pr vet-veten e tij, ashtu i mban n zemr pr vete, dhe nga ky shkak nuk ia thot as njeriut.

    Po hidhrimin?

    - Do t thuash q hidhrimi ssht gj e shtrnjt pr zemrn e njeriut? Jo, nuk them ashtu, sepse hidhrimi n Art, hidhrimi i Artit, sht dhe ay gzim, sht kng, sht nj hidhrim q kndon, sht art dhe ay,-se kjo sht Art; nj hidhrim q kndon-. Dhe nga ky shkak as gzim, as hidhrim nuk i themi; si tham, kta duhet t realizohen, duhet t derdhen n art, n poezi, n drithm shpirtrore q ka mar nj trup, dhe prandaj, pra, ja, tashti arijtm ku deshm, arijtm n art, n poezin ton, n at gj q na qndron mbyllur n zemr, at se themi sa koh q qndron ashtu pa form, pa trup, e parealizuar; vetm kur ajo bhet brnda nesh art, vetm ather e themi.

    Heshti prap. Priste pyetjen time q nuk vonoi t vij:

    Nga t rinjt, krkoj t m thoni nga talentet e rinj, cilin preferoni si m t fort?

    - sht nj soj sikur t m pyetni se cilin dashuronj m tepr nga shokt e mi q jemi mbledhur n nj tryez. Dhe me qn se un i dua t gjith, sepse shkruajn art, ja edhe ktu spo duhet t them asgj. Nga ana tjetr nuk mund ti ndaj sepse edhe nuk kan marr rrugn e tyre t fundit, edhe nuk kan dhn formn e tyre t caktuar, nj gj q vjen kur shkrimtari kalon moshn e tij t par artistike. Le ta realizojn ata artin, ndrat dhe prpjekjet, premtimin q na kan dhn, se Arti kshtu i realizuar flet vetiu.

    Dhe duke ditur tani etjen e kndonjsit t msoj se si kalon poeti jetn e tij, i bra edhe kt pyetje shum ...guximtare, nj pyetje krejtsisht gazetareske:

    Si kaloni kohn tuaj?

    - Pr familjen dhe pr jetn time personale m pyet? Ktu se kuptoj qllimin tnd, si njeri familjar, apo si artist familjar?

    Si artist familjar e kuptojm, e dim.

    - Mir, ja po ta them: sepse si njeri kam edhe un shnjtrin time shtpijake, me gzimet dhe hidhrimet e prbashkta. Sepse hidhrimet jan t shnjta; ato na i drgon Zoti q ta qrojm, ta spastrojm, ta bjm m t paqme zemrn ton prdita m shum, q t mundohemi kshtu e t prpiqemi prdita t bhemi sa m t mir, m t pastrt shpirtrisht.
    Njeriu midis mundimeve zhvillohet m tepr brendsisht, bhet m njerzor. sht theoria budiste, por q ka bazn e saj n do njeri t qytetruar, vetm me nj ndryshim; ndrsa pasonjsi i Buda-s krkon nprmjet mundimevet t arij n heshtjen trupore, n nirvan t plot artisti, duke shvilluar vehten prpiqet mbi pasionet t kaprxej do dobsi me qllim q kt faz ta derdh n Art. I pari hesht duke pritur mundimet me sarkazm dhe durim lovjan i cili lartsohet mbi njerin dhe mundimet e tija i bn kng. I ngjan koridalos i cili pr t knduar fluturon n lartsirat e qiellit.
    Por si artist familjar, arti flet, bn bashkfjalime drejt pr drejt me Zotin, qoft edhe n faltoren familjare. Dhe me qn se fjalimet me Zotin pjellin, len shnjat e tyre, shnjat e dukshme artistike; ja, pr kt shtje t dyt, pr kt artist familjar, flet arti vet, q sht shnja, gjurma, manifestimi i Zotit.

    Dhe tani a mund t pyes pr gjenezn e Poradecit, tasaj poezie?

    - Poradeci. Ktu kemi nj gj shum t thjesht: ndjenja dhe un nj mbrmje harmonin, kngn e ksaj mbrmjeje, si dhe kngn e Drinit q kullon aty pran, dhe kshtu thash ta shkruaj at liturgji t zemrs, at poezi.
    Poeti ndjente rythmin e liqenit, frymn e natyrs, dridhjet e toks, dhe t gjith kt liturgji mystike, q vetm poeti i vrtet i ndjen, e derdhi n kng, n kryeveprn e tij Poradeci.

    Po pr at kngn pleqrishte, gjenezn e saj?


    - Ja, edhe ajo kshtu e thjesht sht: kur isha n mrgim, duke baritur n nj kopsht mbrmave, prej nj dritareje lart, aty afr nj gramafon i vogl, nj gramafon shqiptarsh, ia mirte nj knge t pleqve n pllakn e tij; kshtu ia mora dhe un asaj knge pleqrisht n zemrn time.

    Kshtu e thjesht sht, tha poeti. Dhe vrtet sa e thjesht sht poezia! Kullon vet pa mundime-kur sht poet, krijonjsi nga natyra-pa prpjekje dhe vet-shtrngime. Kshtu thjesht kujtoj tani poetin, kur dgjoi pllakn shqiptare. I mallngjyer thell, i prekur gjer n palc, la kopshtin dhe u nis pr n shtpin e tij. Dika e rndonte; ishte dshira dhe malli i flakt pr atdhen e tij, pr Shqiprin. Dhe nuk u lirua nga kjo bar, vese kur e derdhi n art, n Kng pleqrishte, n kryeveprn e poezis son kombtare.
    Dhe me qn se arijtm gjer ktu, me qen se hekuri qe akoma i nxeht, e pyeta pa humbur koh:

    Nga dashuria e popullit je i knaqur, i prekur? Vjershat tuaja qarkullojn n do goj t popullit ton. ǒdo poet, do artist punon pr at dhe pr vete.

    - Sa koh q pik s pari, jam i knaqur me veten brnda n zemrn time, me artin tim, ashtu si e kam lindur at, gjithashtu, pik s dyti, duhet t jem i knaqur me poppullin tim, sepse sht popull im dhe pr at punoj.

    Kur fillove pr hern e par t shkruash?

    - Kjo humbet n thellsirn e largsirs, ose n largsirn e thellsirs, sepse si shikoj tashti, nuk kam knduar dyke patur ndonj qllim, q ta di dhe kur kam filluar. Po kndova ashtu ku m erdhi, si kndon do njeri q kndon, dhe nga ky shkak nuk mund t them ndonj gj t prpikshme.

    Nuk duhesh m ta mundonja. Nuk di sepse ndjej nj respekt kur e shikoj kshtu t qet, mbinjerzor do t thoshnja.
    Lasgushi mbylli Shqiprin n zemrn e tij dhe na dorzoi gjn m t shnjt q disponon njeriu si dhurat nga natyra: na dha shpirtin e tij, gjakun e tij t shnjt. sht poeti q do brez i ardhshm do ta mbyll n zemrn e tij, dhe koha do ta dorzoj n pavdekshmnin. sht dashuria e racs, e historis son q e lartson.

    (Intervist e Lasgush Poradecit dhn gazets Tomori n vitin 1941.)

  2. #2
    arli_mangup Maska e arli_mangup
    Antarsuar
    22-03-2007
    Vendndodhja
    ch
    Postime
    251
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim

    Pr: (Intervist e Lasgush Poradecit dhn gazets Tomori n vitin 1941.)

    Baard i letrsis shqiptare .

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •