AZEM SHKRELI


Pr kulturn e nj populli, jo vetm pr kulturn, koha m e lig sht koha e mediokrve. Jo pse ata sjellin e krijojn kohn e lig, sado q i ndihmojn t krijohet, por se me shfaqjen dhe pranin e tyre tregojn sa sht ora n nj kultur e shoqri. Shfaqja e mediokrve bhet shpejt, vrshuese, pushtuese dhe pastaj sunduese. Ajo nxjerr krye n tregun e lkundur t vlerave dhe merr misionin prmbyss t ktij tregu. Interesi i mediokrve sht pikrisht lkundja, zhvendosja, dhe prmbysja.
Mediokrit jan, n mnyr latente, t armiqsuar me hierarkin e vlerave. Ata jan t interesuar ta shkonstituojn dhe ta shprbjn prher rregullin civilizues t ksaj hierarkie. Jo pr t prsosur dhe ngritur shkallat dhe pikt kulmore t saj, t cilat si arrijn dhe si prekin dot, po pr ti rrafshuar ato, pr ti shpallur t gabuara, joekzistente, dhe t padrejta ndaj tyre, sipas kaikut t tyre t cilin e cilsojn pikrisht hapat e imt e t vocrr, mundsit e kufizuara krijuese e vepruese. Shkonstituimi, prmbysja dhe rindrtimi, mas e t cilit do t jet patjetr personaliteti dhe vepra e tyre modeste n fushat e t cilve, zakonisht, u shpifen, u premton atyre t vetmen gjas, sado t rreme, ta vn lart e m lart gurin e tyre n ngrehinn e vlerave, sado t rreme.
Mediokrit kurr nuk lirohen nga kjo lakmi e tyre, nga ky mtim i tyre fatkeq. Dalngadal, prirja e tyre e kufizuar pr t br di t vetn, shterpsia e vullnetit t tyre pr tu prmendur e pr tu dalluar, vet e ushtron mjeshtrin e prosperimit t leht e t pamundimshm. Ata sogjojn me vigjilenc t posame t mos u kaprcej asnj gjas dhe asnj mundsi e till.
Mediokrt kan nj eprsi t pakontestueshme. Ata prher bjn shumicn. Ky raport i favorit t tyre sht i prhershm. Kjo ndodh pr shkak t nj fakti prher t pandryshueshm dhe, pr fat t mir, t pamshir: Asnj kultur, asnj fushveprim i rndsishm, n asnj koh dhe n asnj histori nuk ka patur fatin q shumicn ta bjn m t mirt krijues e veprimtar, m t mirat vlera. At prher e kan br dhe do ta bjn ata q ndodhen prfundi tyre dhe nga masa e t tillve rekrutohet prher armata e madhe e mediokrve.
Duke qen shumic, mediokrit rreshtohen e organizohen shpejt dhe pa mosmarrveshje t mdha. Si rreth njerzish t cilt i afron dhe i lidh fat i njjt, domethn i horizonteve, i prirjeve e i mundsive t kufizuara, ata krijojn shpejt rrjetin e tyre, duke pushtuar sa m shum hapsir, rreth vetes i rreshtojn e i afrojn t vett, domethn ata t cilt i din si veten, sepse mes t njjtve e t barabart pr nga mundsit, jo por pr nga pamundsit, konkurenca nuk sht as e drojshme as e vshtir. Ajo u jep t gjithve gjas t barabart t duken e t dallohen sado pak apo t mos dallohet asnjri m shum se e konsiderojn ata t lejueshme. Ndaj as lufta pr t zn e mbajtur kryet e karvanit, kur bhet mes tyre, nuk sht aq e ashpr. E vrteta, ata t gjith bjn nj karvan pa krye. Ata regjenerojn, dhe shumzojn vetveten. Pushteti i tyre, si pushteti i shumics, prmes ktij lloji t barazimit t hansavet, q sht nj barazim t paaftsh, mund t zgjas me pasoja t shumanshme dhe t shumfishta.
Mbretria e mediokrve shtrihet me agresivitet t posam n kultur, n art, n shkenc, n t gjitha fushat e ndjeshme e t rndsishm t jets shoqrore. Ata nxitohen t marrin n duart e veta pikat kye t vlersimit, t gjykimit, t vendosjes. Ata pushtojn forumet, institucionet, mjetet e informimit publik, redaksit, botimet, duke krijuar gjithandej dhe me shpejtsi t madhe mekanizma mbrojts e refuzues ndaj shfaqjes, afrimit dhe deprtimit t kujtdo q mund tua krcnoj shansn e madhe. Dhe rrethi i tyre mbyllet. Nga ky rreth q ka prirja pr zgjerim e shtrirje epidemike imitohen zra t rrem t forumeve, t institucioneve, t kulturs, t shkencs, zra t rrem t mediumeve, t opinionit dhe, qoft larg, t popullit, t kombit. Imitohen, pra, zra t shumics. Mediokrt bhen pozit, sepse prfaqsojn pozitn e shumics. T tjert, ata q nuk i prkasin ktij rrethi t tyre, ktij lloji t shumics, ata t cilve u sht prcaktuar fati t bjn prher pakicn, jan opozit. Radha e peshs dhe e shkallve t vlerave rregullohet. Promovohet anarkia e kompetencs s mendimit e t gjykimit kritik.
Asnj vepr, asnj vler e njmendtt m nuk sht e gjer. Hapsira krijuese dhe verpruese n cilndo fush q prfshin lngata e till mbushet me zbrazri dhe amulli npr t ciln e kan zor t lvizin dhe t bjn shenj ide, projekte, vepra dhe vlera t njmendta. Nse nuk kaprthehen nga merimanga e heshtjes dhe indeferencs lnguese, e cila mbulon prher mykun e amullive t tilla, ato do t goditen patjetr nga injorime, mnjanime, minimizime, margjinalizime e diskualifikime gjithfarsh. Sepse smira e mediokrve nuk duron t prishet rendi i studimit t saj. Ajo shqetsohet seriozisht nga do e arritur serioze e tjetrit, ajo rebelohet, xhindoset, bhet ndshkuese.
Gj t re skemi thn po tham q strukturat e burokracive administrative dhe politike asnj her skan dshmuar vullnet e interesim t konfrontohen me regjime mediokrish dhe ky fakt nuk sht i pashpjegim. Paaftsin, mosprirjen, mosdijen dhe moskompetencn e tyre mediokrit prher e kompensojn me dgjueshmri shembullore.
Nj grimz konsiderat mbase gjendet pr kt raport brinjas mes mediokrve e krijuesve. Gjersa t part, duke u prpjekur t nxjerrin kokn sado pak dhe n fardo mnyre nga gzhoja e trishtuese e anonimitetit, prpiqen pr ekzistenc, t dytt prpiqen pr m shum se aq: ata prpiqen pr rezultate q dallohen, q bjn shenj, q bjn vlerat, pr kulme q lvizin zhvillimin. Dhe nse n motivin e t parve, megjithat, ka di njerzore, motive i t dytve sht dyfish njerzor dhe i domosdoshm. Fatkeqsia e mediokrve, e kohs q i pjell dhe jona q i kemi, sht se ata kurr nuk jan t zott ta kuptojn kt fakt.
T prsrisim dhe ta prfundojm: Pr kulturn e nj populli, jo vetm pr kulturn, koha m e lig sht koha e mediokrve. Cila sht kjo koha jon dhe sa sht ora?