Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 7
  1. #1

    Shollohov, Shkrimtar Apo Grabits


    nga Alda BARDHYLI



    Mihail Shollohovi ishte vetm 20 vje kur shkroi nj nga romanet m t njohura t letrsis ruse. Burri q bri nj jet jo t qet, q i dalloheshin qart n fytyr rrudhat e vetmis s madhe, nuk dshironte asnjher t rrfente pr koht kur shkroi kt vepr. Njzet vjeari ndodhej n nj fshat t humbur buz Donit, i shkputur nga t gjitha rrethet letrare, i privuar nga mbshtetja dhe kshillat e atyre q do t mund ta ndihmonin me prvojn apo autoritetin e tyre. Por pavarsisht ksaj trheqjeje, nga ajo q ndodhte n zemr t Rusis, Shollohovi, ather nj djalosh me flokt e krehura mir, mundi t shkruante nj nga kryeveprat e letrsis s atyre viteve, por edhe sot pr Rusin.
    T gjith e kemi lexuar Donin, duke shijuar atmosfern q na on koh m pas, pa mundur t mendojm pr at far fshihet prapa ksaj vepre, apo pas do vepre q mund t lexojm n do koh. Pr lexuesit, ndonjher sht i parndsishm autori q ndodhet mbi kapakt e nj libri, teksa sht ende i dehur me ndjesit q libri t fal. Por kritika dhe biograft vazhdojn t hulumtojn n pasionin e tyre t prjetshm, at t grmimit t historive q ndrtojn nj vepr letrare, t historis s shkrimtarit apo kohs kur u ngjiz kjo vepr. Ndaj dhe Shollohovi, nj nga shkrimtart m t njohur rus, nuk mund t mos kalonte n syrin e mpreht t kritikve, q kan hedhur dyshime historikisht mbi "Donin e qet" dhe duke mos nguruar ta quajn at nj plagjiat.
    N kto koh, kur Shollohovi prehet i qet n tokn e Rusis dhe kur "Doni.." vijon t jet ende nj ndr librat m t lexuar jo vetm n Rusi, vazhdojn t dalin n pah detaje dhe studime t reja, t cilat krkojn t thon se "Doni i qet" nuk sht nj vepr e shkruar nga Shollohovi. Pr t arritur n nj konstatim t till, i cili mund t hedh n er dhe mimin "Nobel", q Shollohovi ka marr pikrisht me kt vepr, sigurisht q sht nj guxim i madh. T gjith mund t dyshojm se kjo mund t jet nj histori e sajuar nga ata q gjithnj jan quajtur armiq t Shollohovit, por n momentin kur kjo histori na vjen prmes fakteve, nuk kemi si t mos ndalemi dhe ti analizojm ato. Aq m tepr, kur kto fakte, krkojn t shtjellojn historin e nj prej romaneve m t njohura.
    sht Roy Medvedev, nj shkrimtar dhe kritik i njohur rus, i cili thyen i pari arenn e thashethemeve pr kt vepr, duke sjell nj studim t plot pr kt histori t ngritur mbi nj plagjiat.
    Udhtimi i Medvedev, sigurisht q nuk ka qen i leht. Vet vllai i tij rrfen n parathnien e librit, q tashm ndodhet edhe n shqip "Shollohov shkrimtar apo grabits" se i kishte sugjeruar shpesh t mos merrej me kt studim. N ato koh, n Rusi, mund t krcnoheshe edhe me jetn pr nj konstatim t till. Por far e shtyu Medvedev, t ndrmerrte nj rrugtim t till, pr t ardhur m pas me fakte, q sot gjenden t botuara n nj libr, pr t hedhur posht famn q ai e quan t pamerituar t Shollohovit.
    Studimi i Roy-t u botua n shtatdhjet vjetorin e Shollohovit. Mediat ruse, e quajtn at nj dhurat t trisht, ndrsa t tjer pohuan se veprat e mdha, gjithnj "kundrshtohen" dhe mbi to nuk mund t shmangen aludimet.
    E gjith kjo histori, e cila na nxjerr n pah dy shkrimtar rus, njri nobelist dhe tjetri thjesht nj shkrimtar i njohur vetm brenda vendit t tij, ngre sot pikpyetje mbi autorsin e Shollohovit, n nj koh kur vlerat e tij jan vlersuar edhe me mimin m t madh letrar, at "Nobel".
    A duhet marr n konsiderat ky hulumtim i gjat i Roy Medveved, apo duhet besuar se "Doni i qet", ai roman q shtjellon historin ruse, sht vetm krijim i Shollohovit. Kt duhet ta zbuloj koha dhe sigurisht kritikt e historiant e artit.
    Dyshimet:
    "Doni i qet", romani m i famshm i letrave ruse q nga viti 1917, sht n nj mas t gjer vepr e Fedor Krjukovit, kozak nga Doni, vdekur m 1920, q Mihal Shollohovi u mjaftua ta rimerrte dhe ta prfundonte. Sipas hulumtimeve, dorshkrimi i Krjukovit nuk dihet se si kishte rn n duart e Shollohovit, i cili m pas do t bnte lavdin me kt vepr. Zhores Medvedev (vllai i autorit t librit mbi "Donin e qet", teksa bn nj parathnie t librit t t vllait shkruan se: "Shtpia botuese "YMCA- Press" botoi n Paris, n shtator t vitit 1974, "Shtjellat e Donit t qet", sprov e pambaruar e nj autori, mbi t cilin Aleksandr Solzhenicini, q ishte ngarkuar t shkruante parathnien dhe shpjegimet, nuk dha tregues t tjer prve vdekjes s parakohshme t autorit dhe inicialen D, me qllim, tha ai, q t mos dmtonte familjen q kishte mbetur n BRSS.
    "Kush e ka shkruar "Donin e qet"? - trajton t njjtin subjekt dhe kur dorshkrimi m mbrriti n Londr, n dhjetor 1974, edhe vet pata frik pr sigurin e autorit, vllait tim Roi Medvedevit. Libri tashm i njohur nga "Samizdat" mu duk krejtsisht e mundur t botohej me emrin e autorit t tij, duke qen se anonimati nuk prligjej m n nj debat q kishte filluar para m shum se dyzet vitesh n BRSS".
    Por askush nuk mund ta vrtetoj, sesi dorshkrimi i ktij njeriu ra n duart Shollohovit. Por n ato koh, libri D shkaktoi nj polemik t zjarrt. Disa e miratuan hipotezn e D, disa e vun n dyshim. T tjert mohonin atsin si t Shollohovit, ashtu edhe t Krjukovit, duke vlersuar se ky i fundit nuk kishte aspak talentin e duhur. Edhe shtypi sovjetik tha fjaln e vet dhe ashtu si pritej nuk e zuri aspak n goj sprovn D dhe mbshteti pa asnj rezerv atsin e Shollohovit.
    N fakt "Doni i qet" sht vetm vepra q i dha autorit t saj mimin "Nobel" n letrsi m 1965.
    Por ashtu Zhores shkruan i shqetsuar n parathnien q i bn ktij libri, "Kush e ka shkruar "Donin e qet" e tejkalon hapsirn e polemiks. Roi Medvedevi, n bashkpunim me Sergej Starikovin, kishte tre vjet q merrej me historin e kozakve t Donit, gjat lufts civile t viteve 1918-1921. Starikovi q ishte vet kozak nga Doni, kishte shrbyer n at koh n divizionin e Mironovit. Fedor Mironovi, tjetr kozak nga Doni, hero i vrtet legjendar dhe nj nga organizatort e kalorsis s kuqe, kolonel i ushtris cariste n fund t Lufts s Par Botrore, por me bindje socialiste populiste, ishte bashkuar vetvetishm me Ushtrin e Kuqe n astin e lufts civile, por ky kalim nuk e mbrojti nga pushkatimi pa gjyq n Mosk, m 1921, me pretekstin e tradhtis. Starikovi, pr nder t kujtimit t tij kishte kaluar vite duke mbledhur dshmi mbi jetn e Mironovit. Rreth vitit 1972, n moshn tetdhjet vjeare, ai i krkoi Roy-t t shkruante nj histori t lufts civile n rajonin e Donit. Prmes krkimit t tyre, edhe mbi ngjarjet q i bn jehon "Doni i qet", arritn t vrenin saktsin e jashtzakonshme historike t romanit prpikrin e hollsive, besnikrin e portreteve, madje vrtetsin e bisedave n shtabet e prgjithshme t t bardhve, pr m tepr e gjitha kjo e vrtetuar n dokumentet e arkivave qendrore apo vendeve q Starikovi kishte arritur ti shihte n fillim t viteve njzet, para se kto burime t mbylleshin pr historiant. Aq sa, si njri, ashtu edhe tjetri, e pan veten t prfshir n nj studim paralel t veprave t Fedor Krjukovit dhe t romanit t Shollohovit, duke i prqasur nn kndvshtrimin e biografve dhe t shkruarit, dhe m n fund duke shtruar shtjen e fatit t arkivave t Krjukovit, q sipas D, duhet t prmbanin dorshkrimin e pambaruar t asaj vepre, q do t quhej "Doni i qet".
    Starikovi vdiq gjat vers s vitit 1974. Roy nuk dshironte t nxirrte asnj prfundim t prer.
    Roy mbshtetet vetm n fakte. Krjukovi rreth vitit 1917 kishte shkruar rreth tet libra dhe kritikt nuk mund ta kundrshtonin talentin e tij. Ndrsa Shollohovi ishte 20 vje, kur botoi kt vepr, q ishte dhe e para e plot e tij.
    Kujtimet e Roy-t:
    Ishte viti 1974, kur Roy do ta lexonte pr her t par "Donin e qet", kt libr kaq t mburrur, i shtyr nga detyrimet shkollore. I magjepsur pas ngjarjeve q i rrfenin historin n ato koh, ai nuk mendonte shum se cili ishte ky shkrimtar q kishte ngjizur kt roman. Por gjithka do t niste m pas, kur filloi t lexonte at far kritika shprehej pr t. Nj specialist i letrsis hidhte kt dyshim. "Disa lexues t Donit t qet" habiten q Shollohovi arriti t shkruaj skena aq t vrteta lufte, kur nuk kishte par kurr zjarrin e betejs, duke qen shum i ri pr t luftuar m 1914. Si e vrasin mendjen kta lexues, mund t rindrtohen episode t tilla pa i par ose pak a shum pa i jetuar vet? Si ka mundsi, q Shollohovi duke mos qen dshmitar, arriti t jap besnikrisht vuajtjen e madhe morale dhe fizike t njerzve dhe asgjsimin e ushtris?". Ndrsa Roy, n hipotezat e tij, shkruan se "Nuk m duket shum e jashtzakonshme, q midis moshs njzet e nj dhe njzet e dy vje, t mund t paraqitsh nj galeri shtangs femrore, q kapin majat e letrsis botrore. Dihet q ktu haset nj penges, ku shum shkrimtar ngecin. Mirpo Shollohovi vzhgon zemrn e femrave me nj thellsi dhe nj lehtsi t habitshme, duke arritur t tregoj nuancat m t imta t dashuris te kozakja e thjesht, duke paraqitur me shum mjeshtri grat e liga si Daria, apo Elizaveta Mohovaja, por me Aksinjn dhe Natalin ka shpalosur madhshtin e nj dashurie n prmasn e prmbysjeve t epoks, dy figurat q s bashku me at t Grigorit kan vlern e nj zbulimi, ndrsa personazhi i Ana Pogudkos, revolucionares s re nga Rostovi, sht i vetmi q ka dal disi e cunguar"

  2. #2
    i/e regjistruar Maska e Brari
    Antarsuar
    23-04-2002
    Postime
    18,827

    Pr: Shollohov, Shkrimtar Apo Grabits

    interesant qy shkrimi..

    tash po marr vesh se shollohovi paska qen 20 vjec kur ka nxjerre romanin .. doni i qete..
    e po kan te drejte te dyshojne kritiket..
    nje 20 vjecar nuk mund ta shkruaj nje roman te tille..
    e pa mundur..
    i riu mund te bej poezira.. te bukura po proza..sidomos e gjata do bi.the.. dmth..do nje moshe ne shpine..
    dmth patjeter autori te ket kaluar nje stad jete me eksperienca e perjetime qe te kuptoje misteret e jetes..
    ne qe kemi lexuar donin e qete kemi perfytyruar se aty eshte penda e nje xhaxhi te rrahur me vaj e uthull nga jeta..

    interesant..

    po nejse..kush do qofte autori i vertete.. tihij don.. mbetet nje mrekulli e letersise..


    aksinja e grishja..nuk harrohen..

    .

  3. #3
    Perjashtuar
    Antarsuar
    11-11-2002
    Postime
    6,400

    Pr: Shollohov, Shkrimtar Apo Grabits

    Pajtohem me brarin !

    Ja psh : Berisha kishte nje stazh prej 2 dekadash si sekretar i partise komuniste para se te behej president demokrat. Pra, duhet te kesh eksperjence se si mbahet shtypur nje popull qe ta qeverisesh. Edhe kshu punaaaa

  4. #4
    i/e regjistruar Maska e Brari
    Antarsuar
    23-04-2002
    Postime
    18,827

    Pr: Shollohov, Shkrimtar Apo Grabits

    euroenveruc.. mo prish temen..

  5. #5

    Pr: Shollohov, Shkrimtar Apo Grabits

    Citim Postuar m par nga Brari Lexo Postimin
    euroenveruc.. mo prish temen..
    ai e ka bo shpine zyre per AK

  6. #6
    i/e regjistruar Maska e Brari
    Antarsuar
    23-04-2002
    Postime
    18,827

    Pr: Shollohov, Shkrimtar Apo Grabits

    hahaha

    me shkrive drag..
    nga para shpis hyn e del ak kurse prapa strehon ps-ne ki euroja..

  7. #7
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    31-05-2012
    Postime
    28

    Pr: Shollohov, Shkrimtar Apo Grabits

    Po autori i "Tokat e ara" kush sht?

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •