Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 3
  1. #1
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    25,036
    Postimet n Bllog
    3

    Lefter ipa: Polifonia, fosforina e kngs shqiptare

    INTERVISTA/ Flet “princi” i kngs labe, poeti i mirnjohur popullor, Lefter ipa

    “Polifonia, fosforina e kngs shqiptare”

    Albert ZHOLI

    S’e heq kurr cigaren nga goja dhe pse mjekt ia kan ndaluar. Megjithat sht shum energjik dhe i sakt. I lidhur pazgjidhshmrisht me kngn polifonike, ai jo vetm sht nj nga autort m kryesor t teksteve t ksaj knge magjike, por dhe hulumtues dhe ndjeks i vmendshm i t gjitha festivaleve folklorike q realizohen n t katr ant e atdheut me kto kng. Kt radh e takuam n Festivalin e V Ndrkombtar t Polifonis t zhvilluar n qytetin antik t Bylisit, ku ai ishte dhe nj ndr antart e juris. Kur flet pr polifonin ai nuk t fal asnj gabim. N dor mban nj or me kurdisje, ku n qendr t saj sht nj fotografi e Enver Hoxhs. Kur e pyet pr t, ai hesht dhe qesh. Nuk do t bj asnj koment, por flet srishmi pr polifonin si nj thesar q sht i vetmi n llojin e vet n gjith botn dhe q sht pagzuar n Shqipri.
    Pse e quani polifonin Fosforin?
    Fosforin, sepse kjo kng magjike ka vetin e shklqimit dhe t ndriimit si fosfori n errsir q t ndrion rrugn edhe n natn pus. Ajo sht kaq magjike, sa askush s’e merr mend se sa fosfor mban prbrenda.
    Jeni i kudondodhur kur flitet pr polifonin. Si do ta prkufizonit kt perl t kulturs shqiptare?
    Si do ta prkufizoja?! Knga polifonike, sht mbret i kngs s shpirtit. Kjo kng sht shprthimi m i mir i shpirtit, q nuk njeh pengesa, q nuk njeh, kufizime, por sht i lir , si zog shtegtar. Polifonia sht prjetsi. Nj popull q nuk kndon, vdes. Pa mushkrit e mbushura t polifonis s veant, sidomos asaj labe, shpirti yn do t ish m i varfr, m i that dhe ne do t na dukej ajri m i rrall. Sidomos n kto dit vere, ku nxehtsia po djeg dheun, polifonia po na e zbut kt vap me at gurgullim t prjetshme q na e bn jetn m t but dhe m me drit. Knga labe, apo polifonia n trsi sht si nj thesar i rrall dhe i pashoq q shklqen si nj margaritar. Ajo do t mbetet kryevepr e kulturs s popullit shqiptar, t ciln UNESCO, kjo seli e mendjes q zbulon vlerat e derisotme t njerzimit, e pikasi, e shpalli monument t rrall t kulturs botrore dhe e mori n mbrojtje.
    Ky vlersim i UNESCO na jep t drejtn t ndihemi krenar?
    As q vihet n diskutim. Askush n botn e qytetruar nuk t vlerson pa merit. Kjo gj t harrohet. E them me gojn plot se ne kemi t drejt t krenohemi q jemi krijuesit e njrs prej mrekullive t ksaj bote. Keni dgjuat pr testamentin e Fan Nolit?
    Dika kam dgjuar, por megjithat dua t ma prsrissh?
    Fan Noli n fund t jets, duke shkruar testamentin e tij la amanet ta varrosin me nj kng labe t knduar nga lebr safi. Sepse e dinte q ajo e bnte t prjetshm...Dhe kish t drejt. Kur kndohet polifonia duket se kndojn hyjnit q zbresin nga qielli n tok
    Nuk lodhesh q shkoni n shum aktivitete?
    Pse ti mendon se t lodh polifonia? Polifonia t shron. Kur shkoj n aktivitete t tilla, jeta m bhet m e bukur, m e gjall, m me vler, m me stimul. E ku ka m mir se t dgjosh kngn e Zotit.
    Mendimi juaj pr Festivalin e Pest Ndrkombtar t Bylispolifonis?
    sht nj ndr aktivitetet m t bukura q kam ndjekur. Kam qen ktu n Festivalin e Par, jam ndjer si mbret. N nj lartsi t till q sheh deri n Tiran, mes shkallve t gurta t amfiteatrit t vjetr, me t vrtet ndihesh i vlersuar, por dhe shum krenar pr historin. Ky qytet antik mbi 2500 vjear ka n themele nj histori q me t vrtet duhet par me lup. Ja shiko themelet e amfiteatrit t vjetr, shiko stolat e veant ku uleshin mbretrit.. Dallohen kta stola t gurt pr vet ndryshimin, pr vet specifikn e ndryshimit. Nj histori e tr. Nj histori q t rrnqeth pr bukurin e rrall. E ku ka m vend piktoresk. Besoj se n kt amfiteatr t lasht ku ne po bjm Festivalin e Pest, ndoshta dikur ka jehuar polifonia po aq bukur dhe pse me mjete jo moderne. S’ka pasur mjete, por ka pasur nj kultur q t mahnit. N kt qytet shikon banja q i kan rezistuar kohs. Shikon punishte vere sikur t jet ndrtuar sot, shikon puse uji sikur jan br para disa ditsh, shikon gur q peshojn tonelata, q sot zor se mund t’i transportosh. Pra ky festival ka vlera t shumfishta, t njeh me historin ton, por edhe t sjell afr tingullin e bukur t kngs q t magjeps. Pr mua Bylispolifonia sht nj festival tepr i veant.
    Sot flitet shum pr termin Isopolifoni dhe Polifoni. Si duhet prcaktuar?
    Polifoni. N kt kng t vjetr sa dhe kombi n fillim merret knga, pastaj mbahet isoja. Isoja vjen nga nj fjal po e huaj greke, q n radhn e ndrtimit t kngs nuk z vendin kryesor. Shumzrshi shqiptar, apo vne apo labe do t ishte m e sakt. Kur kndohet, thuhet kush ja merr
    dhe jo ai q mban iso t mbaj rolin kryesor.
    Sa tekste kngsh polifonike keni br?
    Un s’mbaj shnime apo ditar. Knga sht burim i jets sime. Un shkruaj sa her m vjen frymzimi. Dhe frymzimit nuk i them hajde, por sht ai q m fton. Nuk e di kur krijoj, ashtu sikundr kurr s’e kam marr mundimin t numroj se sa krijoj. Vargu sht nj thirrje e brendshme e shpirtit. Ai t kap nga dora dhe t thot vet hajde ulu. E kam ln t lir vargun. Un knaqem kur poezia ime bhet kng apo bhet pjes e populli tim, paka se s’kam mundur t’i numroj.
    E keni menduar ndonjher veten larg Himars?
    As me Parisin, as me Uashingtonin nuk e ndrroj. E keni par n mngjes detin e Himars, po n mbrmje!?... Mos ma bni kt pyetje, se ndihem keq. Himara sht kryeqendra e bots pr mua. Pa Himarn un s’do t isha Lefteri.
    I keni shrbyer ndonjher bashkshortes?
    Vetm njher, dhe dola shum i fituar. Se di se ’vit ishte, por di q at dit kisha mbetur pa lek n xhep dhe n paket kisha vetm dy cigare. E kupton, vetm dy cigare! Mund t rri un pa dy paqeta n xhep?! Bashkshorten e kisha pa qejf at dit. Shkoj n shtpi dhe ajo me urtsin e saj m thot, m bj nj kafe. Ishte hera e par n jet q m thoshte. U bra kamerier. E bra kafen dhe mora ca filxhan t bukur q ajo i mbante pr reklam, sepse nuk i prdorte kurr. Kur marr t dytin, posht tij doli nj 5 mijshe dhrahmi. Sa u gzova, njher gatova dhe fitova. Kur i ova kafen gruas, ajo u habit. Pse ke marr kta filxhan, m tha, un s’i prdor kurr. E mori me mend q kisha gjetur dhe dhrahmit dhe m tha, t paktn m lr gjysmat!...
    Keni qen ndr iniciuesit e albumit “Vajza e valve” t Mimoza Kosturit, mendimi juaj pr t?
    Ka nj z t veant. E kan n gjak si familje polifonin. Kur e kam dgjuar pr her t par jam mrekulluar. Nga ai moment e kam nxitur pr nj album t till. Isha n promovimin e albumit dhe vrtet mora si shprblim at q mendoja.


    Mimoza Kosturi
    Albumi “Vajz e valve” dhe Lefter ipa

    “Vajz e valve” ishte nj album q e justifikoi ndrrn t dyt. Kt album un vendosa q ta bja me repertorin q zotroja m mir. Ky album ka 11 kng. Albumi duhet q t krijonte besimin m shum tek vetja. Ai i ka t gjith elementet, se prmbledh folklorin e Himars, Gjirokastrs dhe t Zagoris, por ka edhe kng labe brenda, t br nga rapsodt dhe kngt e spikatura t Lefter ips. I madhi Lefter ipa ka qen ndihmsi dhe nxitsi im m i mir n kt album. Ai m ka orientuar n do drejtim.
    Para se t realizoja albumin, pash dokumentarin e Himars n bashkpunim me Lefter ipn dhe jam mahnitur. E kam dgjuar disa muaj rresht. Pastaj guxova dhe kndova. Un dua t jem e sakt me far at afron tabani dhe pastaj aftsit e mia. Ishte nj investim i madh si nga ana shpirtrore dhe nga ana ekonomike. Mbshtetja q m dha Eno Koo, q e mori prsipr q kt album ta realizonte n Londr dhe pr t’i br nj investim sa m profesional ishte nj vlersim maksimal. Albumi u realizua n studiot e Radio-Tirans, por u shumfishua n Londr dhe u prezantua n ambientet e teatrit “Metropol”. Pata nj mbshtetje nga artdashsit, por dua t falnderoj edhe regjisorin Kio Londo q ka qen n at periudh n teatrin Metropol, i cili na mundsoi salln. Ka qen nj koncert i veant. Polifonia n vetvete i ka t gjitha elementt pr t’i dhn knaqsi publikut. Deri n at moment kisha br shum pun dhe mendova ta pasuroj edhe me element t tjer. Bra nj takim me Petrit Rukn, nj njohs dhe dashamirs i polifonis dhe mjaftoi nj bised me t pr t organizuar promovimin.

    Katina Bejleri, kngtare
    Lefter ipa mbetet pr mua nj nga princrit e teksteve t polifonis shqiptare. Tekstet e tij kan er deti, mali, jan t lira, me hapsir. Sa her lexoj tekstet e tij,l mbetem e shtangur. S’e di se nga ku burojn ato vargje. Duken si vargje hyjnore. S’ ta mbush mendjen q ai burr aq elegant, t bj vargje q t mrekullojn shpirtin. Kur kndoj ato tekste m duket se marr me vete zjarrin e vatrs himarjote pr ta prcjell n do vatr shqiptare.

  2. #2
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    29-11-2010
    Postime
    10,380

    Pr: Lefter ipa: Polifonia, fosforina e kngs shqiptare

    ME ISO - Poett jan prgjithmon…

    Poeti mori gjith qiellin e shpiku fjalt. Ndaj, asnj vjershtor nuk shuhet. Shpirti i dlir, endet srish mes eterit e vendit ku zbritn n tok. /Konica.al

    Ditn e sotme, polifonia labe, folklori dhe vargjet e popullit bujar, thurur me mjeshtri t holl humbn nj shtyll t vjershrimit t kngs me iso. Lefter ipa, poeti i dallgve t mdha prbrenda zemrs, ikur pr n dritn q e ndrioi ngahera, me bekimin e nurin e njeriut t kohrave. Poeti la kt bot, por jo vepra e tij.

    O natn pa gdhir mir
    Do takonem me barin
    Bj t fle gjumi s’m z
    ulja moj bie mbl
    E dgjon e gzon xhani
    I bije djal obani

    Duke u tundur zbret nga zalli
    Me shami lidhur tek balli
    Tundu moj bejk e bardh tundu
    Natn me hn duku
    Bejk e bardh bor e malit
    Ti je moj ilai i obanit

    O kur merr uj tek burimi
    Me dukesh si lule prilli
    Tundu moj bejk e bardh tundu
    Natn me hn duku
    Bejke e bardh bor e malit
    Ti je moj ilai i obanit





    Vlersuar edhe nga kritika, Lefter ipa ishte prfaqsues i etnofolkloristt m t shquar t trashgimis kulturore, ndr poett m interesant, dhe poet atipik, me botn dhe profilin e tij, sa rebel si stuhia e malit, aq t dhembshuruar si loti i detit. Studiuesi i mirnjohur, akademik Shaban Sinani, thekson se poezia e Lefter ips t kujton m s pari, kangjeljet e Jeronim De Rads, q jan poezi dhe kng njhersh.

    ipa dhe knga ishin binomi i patjetrsueshm, assesi pa njri-tjetrin. Po kaq, poeti ka qen i lidhur me kngt q edhe n Malsin e Gjakovs a Dibr, kndohen madhrishm sa n Labri e Himar. Ai u b burimi i pashtershm pr shum kngtarve dhe kompozitorve bashkohor shqiptar. Ndrsa vargjet e tij lirike, vinin unike n muzikn popullore shqiptare.

    Vet artistt, miq t tij dhe admirues jan shprehur me superlativa pr poezit tij t kngzuara, q ata i kan cilsuar si me “vendin te flamuri me shtiz”.

    “Virgjrimi i vjershrimit zgjon kompozitorin nga gjumi, pr t hedhur notat n pentagram. Kngtori dashuron at q kurr nuk e kishte menduar se do ta dashuronte: autorin e vjershrimit t kngs. Ky trekndsh solid krijon pirustin qiellore n art”- ligjron Lefteri n kuvendet me miqt atje, n brigjet e Jonit, “prkarshi detit t kaltr” te ballkoni i shtpis s tij bujare, me flamur kombtar n Himar. Lefter ipa ka do dark miq. Naimin e ajupin. Ka Dritroin e poezis q i dritron shpirti t kuvendoj me Lefterin e kngs. T tjert kan nevoj ta ken mik Lefterin … Ai ka botuar shum libra. Mbi 20 tituj. Ndrkoh, ka shum e shum dorshkrime me vlera t pallogaritshme pr folkoristikn, etnologjin, letrsin, sociolinguistikn e shkenca t tjera humane. Por … njerzit jan t ikshm … Edhe t mdhenjt. Vepra u ngelet. Po ku ngelet? Si? Prse? Pr far? Ku e ka vlern? “Ku peshon m shum guri?!” – shtron pyetjen retorike vet Lefteri n nj nga kngt e tij t hershme e m t bukurat …

    Shpirti poetik i Lefter ips shpaloset m s miri n poemn “O shok vdeksha nga knga”, prmes t cils poeti shpjegon lidhjet e forta shpirtrore q ai ka me kngn dhe burimet nga ai frymzohet. ipa ka dshmuar se ka pasur nj lidhje t fort me natyrn, me njerzit, me historin dhe shpirtzimin e natyrs, me zogjt, lulet, me stint, me pyjet, me ern. N poem ai flet me nj pezm dashurie pr prillin dhe majin “O shok vdeksha nga knga,/ N nj dit prilli a maji…”, flet pr zogjt dhe bilbilenjt “Aty n brigjet thllza,/ Ligjroft mngjes e dark…”, dhe “Zogjt e bukur krahleht,/ Ia thnin me gjuh t mbl…”, deri te “Midis lisave t gjat,/ Kuror ngritur n qiell.”, “Kur t fryj er e beharit,,/ Nga deti, a nga Kalbaqi…”, pra si shihet sht nj manual konvencional n gjersi dhe n natyr, ku gjendet dhe shtrihet shpirti prej kngtori, t cilit i blaton dhe ia bn kurban edhe jetn poeti Lefter ipa.

    “O shok vdeksha nga knga”, sht ndoshta nj nga poezit dhe rrfimet m t iltra t ndonj poeti, pr lidhjen e fort dhe motivet poetike q e ushqejn poezin shqipe./Konica.al

    E mbase kjo, prshndetja e tij e shpirtit… shkrir n prjetsi

    https://konica.al/2021/02/poetet-jane-pergjithmone/
    Ndryshuar pr her t fundit nga sirena_adria : 18-02-2021 m 11:56

  3. #3
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    25,036
    Postimet n Bllog
    3

    Pr: Lefter ipa: Polifonia, fosforina e kngs shqiptare

    'Bejk e bardh': Ndahet nga jeta Lefter ipa, autori i mbi njmij kngve t polifonis shqiptare

    Emri:  auto_a11613637867.jpg

Shikime: 75

Madhsia:  41.2 KB

    sht ndar nga jeta Lefter ipa, poeti i dhe autori i 1250 kngve t polifonis shqiptare. Familja ipa ka njoftuar se ai ka ndrruar jet n ort e para t s enjtes, 18 shkurt 2021, pas vuajtjes dhe lngatash fizike. Familja ipa iu drejtua me nj mesazh, qytetarve shqiptar q e kan vlersuar maksimalisht poetin e shquar:

    Te nderuar miq e dashamires!

    Sot rreth ores 01.15, babai yn Lefter ipa pas vuajtjesh dhe lngatash fizike ndrroi jet n moshn 79- vjeare.

    Ceremonia mortore zhvillohet sot n orn 15.00 n vendlindjen e tij Pilur.

    Duke respektuar protokollet e pandemis japim mirkuptim pr do t afrm e miq t babait ton pr mosprezencn n ritin e prcjelljes.

    Pritja pr ngushllime bhet n shtpin ton n lagjen Stefanel, Himar. Pr t mira e n gzime u takofshim! Familja Lefter ipa.


    Lefter ipa sht nj ndr poett m t shquar shqiptar n vitet 1970-2021. Autor i 18 librave t botuar me poezi dhe nj kolane n proces redaktimi pr botim. Shumicn e librave t ktij autori tipologjik i ka botuar Shtpia e njohur botuese "TOENA" n Tiran.

    Ndr librat m t qarkulluar t ktij autori me poezi jan : "Bejk e bardh", "Bilbilat e vendit tim", "Shqipri moj ballhapur", " Kngt e Ruzans", "Dheun tim prsipr mbaj", "Pr Kosovn prap do t ngrihem", "Knga q tret lotin", "Kngt e Akroqeranit","Princi i Dashurise", " Flet princi i polifonise", " Engjej te polifonise", " Vij nga drita", "Endrra neper duar", " Njerez me drite" etj.

    Emri:  auto_24f13dfd02fd46bd71a7e0abea42e3b3_L1613637420.jpg

Shikime: 70

Madhsia:  42.6 KB

    Konsiderohet "princi i sotm" i polifonis shqiptar. Autori m kreativ i polifonis gjat 40 viteve t fundit. Njri prej studiuesve dhe hulumtuesve m kmbnguls t poezis orale popullore n trevat jugore t vendit.

    Autor i mbi 1250 kngsh t interpretuara nga grupet e famshme polifonike si ai i Pilurit (udhheqs artistik i t cilit ka qen pr mbi 40 vjet, grupet polifonike t Himars, Bns, Dhrmiut, Gjirokastrs, Vlors, Lapardhas, Ansamblit Shtetror t Kngve dhe Valleve si dhe dhjetra ansambleve t tjera artistike n Shqipri, Kosov, Maqedoni etj.

    Lefter ipa konsiderohet si autori i paprsritshm i kngve t vlers s lart artistike dhe muzikore si "Bejk e bardh", "Vijn djemt npr vap", "Nga kjo balt e ksaj toke", "Naim Shqipria", "Shqipri pse t qan syri", "Zoga kaake n male", "Kng kurbeti", "Vito Pllumbesha", "Hnz e qiellit t gjer", "Moj unaza gur jeshile", "N sokak t ngusht", "O shok vdeka nga knga", "Lundroj n lundrn e kngs", "Knga e manushaqes", " Zonj e bukuris", etj.

    Ky autor ka qn pjesmarrs me krijimet e veta n 6 Festivale Folklorike Kombtare t zhvilluara n Gjirokastr, Berat dhe Lezh duke qn i lauruar n do Festival Kombtar.

    Lefter ipa ka botuar nj numr t shumt artikujsh pr autor dhe prfaqsues t shquar t letrsis kombtare shqiptare. Ka nj arkiv t pasur me dokumente q flasin pr fondin autentik t vlerave polifonike shqiptare n Bregdetin e Himars dhe zonat e tjera arbrore. Shumica e personaliteteve m t shquara t kulturs, mendimit dhe krkimit shkencor kulturologjik kan prcjell vlersime dhe publikime t rralla vlersuese pr veprn, kontributin dhe vlerat shumplanshe t ktij autori dhe organizatori t shquar t veprimtarive polifonike dhe folklorike shqiptare n gjith hapsirn.

    Lefter ipa mbahet mend si bashkorganizatori dhe autor i teksteve te trios s famshme Vlonjate. Ai sht burimi ku ushqehen shumica e kngtarve dhe kompozitorve t sotm modern shqiptar dhe ku shumica e kngtarve kan preferuar q n repertorin e tyre t ken t kryerenditur poezit dhe lirikat befasuese t ktij autori.

    Eshte nderuar me mime dhe dekorata, nder te cilat me me te larten "Nderi i Kombit"

    Syri

Fjalt Kye pr Temn

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •