Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 13
  1. #1

    Aktuale edhe pas 100 vitesh:"SA E VARFR SHT SOT SHQIPRIA, DHE ... "

    SA E VARFR SHT SOT SHQIPRIA, DHE SI MUNT
    T SHPTOJ NGA KJO VARFRI



    * 'bn, pra. miku yn, q t nxjer pak t holla? - Del kusar! Vshtroni qysh:
    Me qn q rroga nuk i del do muaj, miku yn ka syn t dal t mbledh t dhjetat (t dal tahsildar); kur del pr kt pun, vete npr fshatra. ngrnjen' e tij si dhe t kalit e merr me pahir nga fshatart;shtrngon njerzit e varfr q t paguajn; i shtrngon e i rreh gjer sa t'i japin gj!

    * Nj shkronjs Frances-' duhet t ket ditur mir punrat e Shqipris, kur thot: "Shqiptari sa sht i but e i mir kur s'ka ndonj pun n qeverit. aq bhet i keq e i lik kur mer ndonj memurijet".

    * Po dhe faj i ktyreve te ne sht, se n vnt q t lidhemi gjith n nj brez e t'ja mbledliim rripat qeveris, ne bhemi nj me t dhe i ndihim t shtypnj vendin dhe vllezrit dhe vehten ton, duke shpresuar t marrim ndonj cop teneqe a ndonj memurijet; n vnt q t krkojm fitimn ton n'udh t drejt, arratisemi dhe dmtojm vehten ton e gjith gjindjen...Shqipris, - shptimi dhe fatbardhsija i ka pr t'i ardhur duke zn njersit tregrin, mjeshtrin dhe t heqin dor nga dashurija q kan te buka me helm e qeveris. Mbani n ment fjalt e Adam Smitit: "Tregrija dhe mjeshtrija e ndritoi Ingliteren."

    Lumo Skndo

    1. Nxjer nga "Kalendari Kumbiar" i vitit 1900.
    1. Lexo librin frngjisht "A quoi tient la superiorit des Anglo-Saxous, par
    E.Domolins, F.Didot.
    2) Hahn "Albansische Srudien", f.49 V.I. '"
    3. Hequard, La Heute Alhanie, f.332
    4. Adam Smith (1723-1790), autor i librit "Krkime mbi natyrn e mbi shkakun
    e begatis s Kombeve
    Ndryshuar pr her t fundit nga projekti21_dk : 07-04-2012 m 20:35
    "Projekti 21" nuk i bn reklam vetes, afirmon t tjert!

  2. #2
    SA E VARFR SHT SOT SHQIPRIA, DHE SI MUNT
    T SHPTOJ NGA KJO VARFRI


    (Ekonomi politike)


    N Kalendar t motit q shkoj, n faqe 75 e posht. nn emr: "'jan' Ata q shkojn zallit", qrtonim mmdhetart tan, pse s'punojn ejan prtac. Shum njers q kishin knduar at artikll. na thon se ish e padrejt se edhe Shqiptart punojn. t mjert gjithnj pa prer.
    Vrtet Shqiptart e gjor punojn! Vrtet heqin njmij mundime pr t nxjer nj cop buk' Oh, kush nuk ka par shqiptarin n Shqipri e jasht Shqipris, q bredh andej e ktej duke patur shpres t bhet nj zaptie, a nj kolli e t haj nj cop buk! Kush nuk e ka par shqiptar'
    e gjor t dergjet npr qytetet e mbdhenj duke pritur buknl Kush nuk' e di q Shqiptari vete n Jemen dhe n vende m te largt e shkruhet z.aptie, pr t ngrn buk?

    Kto q themi jan t vrteta dhe tregojn sa vuan dhe sa punon i varfri djal' i Shqipris pr t nxjer buk'. Kam njohur nj Shqiptar q t kputte shpirtin; s'kish as 't hante, as 't vishte. E pyeta a kish gjsend n shtpi; m'u prgjigj se kish nj familje, q vuante urije. - A ke tok pr t punuar? - i thash. - Kam disa pend tok, po s'ka kush t'i punoj; un kam dal n kurbet, tjatr njeri s'kam n shtpi, as t holla q t ze ndonj njeri t punoj!A e kuptuat? 1 bir' i bots kish dal n kurbet pr t fituar t holla, po vet si dhe e shoqeja e djemt s'kishin buk t hanin; arat i linin pa punuar, se s'kish kush t'i punonte.

    Nuk do t'ish vall m mir sikur, ay shqiptar i gjat sa nj hosten, t rrij n shtpi, t punoj arn e t shkoj nj jet t lumtur midis t fmijs, se sa t aratiset andej e ktej dhe t mos ket buk t haj?

    Nj vent, ku dheu nuk punohet, ku bota s'sht lidhur pas dheut, kurrgj s'munt t vej mbar, se do njeriu ay dh ku ka lindur, do t'i duket si i huaj. Shum t menim kan thn q Inglizt ven mbroth se gjindja, n do gj q ka ngjar, gjithnj ka ndenjur e lidhur dhe e pandar nga dheu. Inglizt, sado q kan tok shterp m t keqe se neshqiptart.e kan dashur dhen dhe shtpin e tyre, edhe sa her kan' ardhur t huaj. inglizt kan punuar t mbajn arn e t jen zot shtpie'Shqiptart bjn liksht. fare liksht qjan lidhur pas qeveris (turke) e q do njeri shpreh t gjej buk n pun t qeveris (t hyqymetit)...T mejtohemi pak: a bn mir nj shqiptar q le plenk shtpin, arn a fmijn dhe vete krkon memurijet, apo shkruhet zapne"? Mbase thoni se i gjori shqiptar vete nga e keqja. se nuk munt t rroj n shtpit t tij;sht pra i shtrnguar t dal n kurbet t nxjer bukn! Po vall qysh e fitojn atje kt t pak buk?Ay i injer q le niblsin' e shtpis. q le fmijn e dashur t tij, q le vendin e bukur ku ka shkuar djalrin e tij..., le plenk shtpin e del pr ksmet. vete n nj qytet t huaj, gjen nj bej e i lutet t'i gjej buk; shkojn disa muaj, disa vjet pa gjetur ndonj vent: n kt koh fmija i ka mbetur shkret se vuan urije; ay i gjor m'an tjatr dergjet, krimbur n borxh... Ah. m n funt u-hap fati: miku yn u-shkrua zaptie me gjasht mexhitka t bardha n muaj! Oh, sa i lumtur! Ja ku u-mvesh me roba t
    zeza: nj kordh i varet m'an t mngjr!T gjorit zaptie rroga nj her n tre muaj i del dhe t hollat q merr nuk' i arrijn as pr vete as pr n shtpi, pa le q ka dhe nj bar hua.

    'bn, pra. miku yn, q t nxjer pak t holla? - Del kusar! Vshtroni qysh:
    Me qn q rroga nuk i del do muaj, miku yn ka syn t dal t mbledh t dhjetat (t dal tahsildar); kur del pr kt pun, vete npr fshatra. ngrnjen' e tij si dhe t kalit e merr me pahir nga fshatart;shtrngon njerzit e varfr q t paguajn; i shtrngon e i rreh gjer sa t'i japin gj! Kemi par e kemi dgjuar. q shum tahsildar japin rryshfet te mylazimi a tejyzbashi. q t'i nxjerrin npr fshatrat, se ashtu gjejn t han e t pin pa t holla e t mbledhin para.
    Sa mylazim a jyzbash, duke dal disa muaj nr fshatrat, mbledhin nj tok t holla pr veten e tyre! Edhe vjet njyzbash n Janin, emri i t cilit nis ine H.. n dy muaj e sipr mblodhi 35 lira!Kuptohet mir qysh vjedhin zaptiet a mylazimt...E kush nuk e di sa paudhsi punojn ata q dalin pr taksim? Kujt nuk' i kan rjedhur ca pika lot nga syt, kur ka dgjuar qysh taksildart
    rrjepin shtpin' e bujkut, rrahin t mjerin fshatar, i marrin edhe kusin dhe e ln krcu! Kto t kqija i bjn taksildart shum her pr t mar disa grosh nga fshatari. Mos pandehet se kto ligsi i bn vetm zaptie-ja;jo, t gjith sa jan n pun t qeveris, t gjith sajan n bukn e saj, q nga zaptieja e gjer te valiu, gjith memuret e sulltanit, t tr vjedhin e bjn nj mij turpe. Edhe prap ndonj prokopi nuk kan, se t gjith t kputin shpirtin...

    Nuk do t'ish vall m mir t punoj arn shqiptari, t shikonj kopen a t bhet tregtar e t nxjer bukn me djersn' e ballit. sesa t dal hajdut nn robt e nj zaptieje, t nj mylazimi a t nj qatibi?Hahni ka t drejt kur thot "Sa t muntnj shqiptari t lr shtpin e t prpiqet t fitonj hukn n vende t huaj, s'shprehet ndonj prmirsim"' d.m.th.s'munt t vej prpara vendi kur le shqiptari plenk shtpin dhe aratiset andej e ktej pr t nxjer bukn.E tham m lart dhe e themi prap: ay q lidhet pas qeveris. Do me thn ay q merr nj pun n qeveri. sht ay q i bn m t mbdhat e t ligavet Shqipris. Se. nj njeri q ka shkuar mir me fshatart e tij. posa bhet zaptie e bhet armik i fshatarvet me t cilt gjer dje kish shkuar vllazrisht. hiqet i rnd. bn 't doj se ka krah hyqymetin (qeverin), dhe, duke munduar vllezrit' e tij. shikon t fitoj qeverija a vet ai, pa n djall Shqipria!Ata qjan lidhur pas qeveris na kllasin n grindje dhe ndarje midis tn; se ay njeri dolli nga Shqiptarija e u-b njeri i sulltanir. Duke dashur t fitoj, se rrog nuk ijapin, mundon t dobtit dhe kshtu gjindja thot q "nuk na mundon turku, po na mundon shqiptari!" Me qn q t krishtert jan shum her t dobt. zaptijeja a mylazimi e gjejn m leht t bjn t kqija te shqiptart t krishter dhe kshtu hyn grindja dhe mrzitja midis myslimanve e t krishterve.Pra, shqiptart q hyjn n pun t qeveris, punojn, heqin shum mundime, rrin n vende t liq pr shnden, mezi gjejn buk t han, nobat i kan cop-cop. gjithnj ndodhen n rrezik e sipr se mos vriten, se bhen armiq me gjith botn. Me qn kshtu. kndonjsit munt t pyesin: Shqiptart nuk din t punojn^Nj i ditur n'ekonomi politike, Dety de Trasi. ka thn: "Gjith fathardhsi e njerzvet sht n t prdorurit inir t puns, e gjith e keqja vjen nga t prdorurit m kot t puns!"Kshtu, pra. shqiptart, n vnt q t lodhen tr kohn, t shkojn njjet t ndyr e t mos nginjin dot barkun n punra t qeveris,do t'ish shum m mir t vshtronin t fitonin duke punuar bujqsin a tregrin dhe, n vnt q t nxjerin bukn duke br t lig bots e duke i sjell dm kombit dhe vehtes s tyre, do t'ish shum gj e plqyer ta nxirnin at buk me nj mnyr t'urt, t nderme e me djersn' e ballit.

    Nga t paturit syn n punrat t mbretris, na gjen t d ibt qeverija e na lot si t doj; se, t themi. q ca fshatra duan, pr shmbll, t qahen nga pagesat e rrugs ose tjatr gj. Pr kt pun duhet q t| gjith njerzija t jen t bashkuar... Qeverija. gjithnj, me ca t qelbur memurijet a me ca nishan t teneqejt, gjen ann t ndanj e t bnj me-vehte ca nga neve, t cilt bhen shushunja dhe pin gjakn' e gjindjes..

    Nj shkronjs Frances-' duhet t ket ditur mir punrat e Shqipris, kur thot: "Shqiptari sa sht i but e i mir kur s'ka ndonj pun n qeverit. aq bhet i keq e i lik kur mer ndonj memurijet".Gjer m tani tham q t qepurit pas qeveris, t pasurit syne n( memurijet sht nj fatkeqsi pr shqiptart. po kndonjsi munt t m thot: "Kto jan t drejta. po qysh t bjn shqiptart pr t fituar t holla? Me 'an t gjejn pak para t flamosura?Pa t shohim vall. nuk ka ndonj' udh pr t fituar t holla, ve memurijetit? Nuk munt. vall. njeriu t nxjer para pa br zaptie, mylazim. kajmekam a mytesarif? Nuk munt. vall, njeriu t bhet' i pasur, pa rrjepur botn e pa pir gjakn' e vllezrt? A nuk munt m mir njeriu t fitoj t holla me bujqsi, me tregri, me mjeshtri (zanat)? Munt t themi q: Shqipria do t shptoj kur t nisin Shqiptart t meren me tregti, me mjeshtri e me bujqsi, dhe t heqin sa t mundin dor nga memurijetet.Pa m thoni sa merr nj zaptie q' i plcet koka n djell. n shi. n dbor e n balt? Sa merr nj kajmekam, sa merr nj mytesarif? Rrogat q marrin nuk' u japin as sa pr duhan! Me aq mundime, t merreshin me tregri. me bujqsi e me mjeshtri, do t fitonin m tepr, do t rroninm t ndershm dhe, n vent q t'i bnin dm, do t'i bnin shum t mira Shqipris.

    Pa na thoni, kndonjs t dashur. a kini par ndonj njeri q t jet n buk t mbretit e t jet' i
    pasur? Jo, jo! Pa m thoni si u-b i pasur Averofi nga Meova, Hirsi, Roshildi, Vanderbildi. dhe kaq t tjer q kan fituar me milion lira, me memurijet t qelbur i kan fituar t hollat, a po me tregri e duke punuar me nder?

    Bujqsija, domethn t punuart dhen mir dhe me ment, tregrija dhe mjeshtrija, na kan pr t shptuar; ahere shqiptart do t bhen t pasur, do t rrojn si njers, do t duan shoku-shokun, se tregrija gjithnj sjell dashurin. Duke hequr dor nga qeverija e duke zn tregrin,
    do t ngrihen paudhsit q punon sot parsija, se ahere n vent q ta ket syn n vjedhje e n rrmbim, do ta ket n tregri e n mjeshtri.

    Adam Srnithi', i madhi themelonjs i ekonomis politike, ka thn: Tregrija dhe injeshtrija kalln dalngadal n 'Ingiltere rregulln n punrat dhe qeverine e mir; bashk me kto dhe sigurin dhe lirin' e gjindjes, e cila m par rronfe n luft t paprer n mest t tyre dhe si sklievr nn t fortt.

    Duke rn bota pas tregris, do t gjej shpirt vendi yn; se bujku i varfr. q sot nuk punon me dshir, se s'ka ku t shes drithn q'i tepron a viin. a dhent. Kur t lulzoj tregrija e t dale jasht Shqipris plaka. ahere fshatari e di q do-mos-do shitet plaka dhe z e punon me zjarr e dshir. Ahere bujku leht do t gjej n Shqipri maqinn q'i duhet pr t punuar m mir dhen. Ahere do t hyjn e do t dalin mallrat n t katr ant t Shqipris dhe t hollat do t lvrijn npr duar, se paraja sa her t shkoj nga nj dor m nj tjatr, aq m shum pun bn. Duke shkuar, t themi. nj lir nj mij her, nga nj njeri m nj tjatr, ajo lir bn punn e z vendin e nj mij lirave.

    Andaj, pra. bejlert e Shqipris sa t drgojn djemt' e tyre t msojn n shkollat pr t dal memur, do t'ish shum' m mir pr vethen' e tyre e pr mmdhen, t'i msonin pr tregri, bujqsi a mjeshtri e t vinin t punonin pr dritn e pr fitimn' e vendit ton e t tyren.I madhi Adam Smith, kur krkon se me 'an vjen kamja, gjen se "burimi dhe shkaku i kamjes sht puna"...

    Duhet t themi q kamja nuk sht me t patur copra ergjent a flori. Dhe me qen se floriri a ergjendi (do-me-thn parat) na duhen pr t prishur e pr t bler me to gjrra t nevojshme pr t rrojtur mir, themi se do gj q na bn t shkojm nj jet t prehur, sht kamje, edhe n mos paim fare t holla. Ejani t vemi bashk te nj fshatar; kasolleja sht mos m keq, mnt rzohet; dera sht' e thyer; era hyn m do an; brenda kasolleja sht e pafshir, e ndyr; s'ka asnj fron pr t ndenjur, asnj msall ku t han buk; shtrati pr t flejtur sht i flliqur dhe napa cop-cop;robat e fmijris jan t lyera dhe t shqepura. Themi q i zot i ksaj kasolleje sht fort i varfr dhe, q t bhet pak i pasur e t rroj si njeri, i duhen t holla.Un them se, ky njeri bhet i pasur edhe pa t holla.Burri i shtpis sa t rrij prtac, le t marr spatn, t vej n pyll t
    bj ca dhoga; me kto dhoga t ndrtoj kasollen, t bj ca frone pr t ndenjur dhe nj msall (sofr) t bardh; e shoqeja le t shpjer n lum t tra plakat e shtpis e t fmijs e t'i laj mir; upat le t tjerrinme leshn' e dhnve ca napa. t cilat t'i shtrojn a t bjn roba; pastaj rreth
    e rrotull shtpis t pastrojn kopshtin. t qrojn barrat e egra, t mbjellin ca lule... Kshtu, kur t kthehemi pa.s ca muajsh. do t gjejm kasollen t mir, era s'ka pr t fryr nga vrimat. nj pastrti duket m do an. msalla, fronet. napat dhe do gj jan t pastra, kopshti sht zbukuruar. tuf-tuf lulesh japin er t mir q'i gzojn shpirtin e i mblsojn jetn njeriut. foshnjat jan t pastra si pllumba. Si u-b tani shtpi e fshatarit. themi q'sht' i pasur dhe i gzuar.

    Pr t br kshtu. fshatarit nuk i duhen as fare t holla: dhogat i bri n pyll, napat i endi rne leshn' e dhnvet. i cili kish kaq koh q rrinte m nj ip. robat u-lan n prrua: pr t'u br i pasur, arriti t prveshin llrt njerzit e shtpis e t punojn. Pra Adam Smithi, ka t drejt kur
    thot: Kamja sht t punuart.

    Po dgjoj nj nga kndonjsit q thot: "Jan t vrteta kto fjal, po 't'i bsh qeveris q s'na le t lir, q s'na bn rrug, q na rrjep e s'na le asnj grosh, dhe ve q s'na bn asnj t mir, po na le n duart t hajdutvet".

    Po dhe faj i ktyreve te ne sht, se n vnt q t lidhemi gjith n nj brez e t'ja mbledliim rripat qeveris, ne bhemi nj me t dhe i ndihim t shtypnj vendin dhe vllezrit dhe vehten ton, duke shpresuar t marrim ndonj cop teneqe a ndonj memurijet; n vnt q t krkojm fitimn
    ton n'udh t drejt, arratisemi dhe dmtojm vehten ton e gjith gjindjen...Shqipris, - shptimi dhe fatbardhsija i ka pr t'i ardhur duke zn njersit tregrin, mjeshtrin dhe t heqin dor nga dashurija q kan te buka me helm e qeveris. Mbani n ment fjalt e Adam Smitit: "Tregrija
    dhe mjeshtrija e ndritoi Ingliteren."

    Lumo Skndo

    1. Nxjer nga "Kalendari Kumbiar" i vitit 1900.
    1. Lexo librin frngjisht "A quoi tient la superiorit des Anglo-Saxous, par
    E.Domolins, F.Didot.
    2) Hahn "Albansische Srudien", f.49 V.I. '"
    3. Hequard, La Heute Alhanie, f.332
    4. Adam Smith (1723-1790), autor i librit "Krkime mbi natyrn e mbi shkakun
    e begatis s Kombeve"
    "Projekti 21" nuk i bn reklam vetes, afirmon t tjert!

  3. #3
    Evidenca Maska e RaPSouL
    Antarsuar
    09-03-2006
    Vendndodhja
    Gjermani
    Postime
    17,465
    far dmth fjala "VARFR" dhe "MUNT" se spo kuptoj tanzanisht :s
    Sui generis

  4. #4
    I love god
    Antarsuar
    23-02-2007
    Postime
    8,045
    Citim Postuar m par nga RaPSouL Lexo Postimin
    far dmth fjala "VARFR" dhe "MUNT" se spo kuptoj tanzanisht :s
    shqiptaret e diaspores kan problem me shqipen.

    poshte JUVE

  5. #5
    Citim Postuar m par nga RaPSouL Lexo Postimin
    far dmth fjala "VARFR" dhe "MUNT" se spo kuptoj tanzanisht :s
    besoj e di kush sht autori Lumo Skndeo ( nse je shqiptar )

    e kjo e VARFR dhe MUNT besoj edhe kt e di ( gjithashtu nse je shqiptar)!

    ose nse ke kryer t paktn nj shkoll fillore ( tetvjeare)!
    Ndryshuar pr her t fundit nga projekti21_dk : 08-04-2012 m 12:39
    "Projekti 21" nuk i bn reklam vetes, afirmon t tjert!

  6. #6
    Citim Postuar m par nga drague Lexo Postimin
    shqiptaret e diaspores kan problem me shqipen.

    poshte JUVE
    diaspora m mir e flet gjuhn shqipe se fshtarsia vendore!
    Ndryshuar pr her t fundit nga projekti21_dk : 08-04-2012 m 12:39
    "Projekti 21" nuk i bn reklam vetes, afirmon t tjert!

  7. #7
    i/e regjistruar Maska e Brari
    Antarsuar
    23-04-2002
    Postime
    18,827
    projekt..

    ke hap tem te bukur shum e sidomos me shkrimet e te madhit lumo skendo..

    te lumte..

    rrap..
    ti e kupton varferi cdo te thote..

    fukarallik..


    munt-mund..
    si mundet te..

  8. #8
    Perjashtuar
    Antarsuar
    05-03-2012
    Postime
    641
    Citim Postuar m par nga RaPSouL Lexo Postimin
    far dmth fjala "VARFR" dhe "MUNT" se spo kuptoj tanzanisht :s
    Lumo Skendo eshte Mithat Frasheri, i biri i Abdyl Frasherit, por ti s'ke si ta dish. Ska faj njeri qe ti s'kupton shqip por vetem arabisht, qe mos te te duket tanzanisht.


    Citim Postuar m par nga projekti21_dk Lexo Postimin
    e kjo e VARFR dhe MUNT besoj edhe kt e di ( gjithashtu nse je shqiptar)!

    ose nse ke kryer t paktn nj shkoll fillore ( tetvjeare)!
    Nuk ma merr mendja se e ka kryer

  9. #9

    Eseja e plot e atdhetarit Mithat Frashri

    Po t shikojm me vmendje Shqiprin do t shohim se ajo sht shum m e pasur nga e pandehim. Gjith pjesa fushore, gjith ultsira q zgjatet prgjat bregut t Adriatikut, ka nj klim shum t but; q nga Shkodra e deri n Prevez rritet ulliri me kokrra dhe vaj t mir; ky dru i bekuar rritet edhe n thellsi t vendit gjer n Elbasan, Mallakastr, Berat. Portokallet, limont, mandarinat dhe qitrot rriten shum mir n jug t Shqipris, q nga Himara e deri n Prevez, duke formuar kopshte parajse n Parg e n Prevez. Q sot, nj tregti e madhe bhet me kto agrume. Portokallet rriten dhe n Elbasan, q formon kufirin e largt t brezit t ullirit. Ata q njohin ullinjt dhe merren me tregtin e tyre, thon se drurt e Shqipris jan shum prodhimtar dhe m t mir se ata t Italis meqense nxjerrin m shum vaj. Kjo duhet t na jap kuraj q t shtojm kta drur, dhe t mbushim me ullinj gjith vendet q rrin sot t zhveshura dhe shterp ans detit.
    Kjo pjes e Adriatikut ka nj t ardhme t mir dhe pr kulturn e duhanit: toka e kuqe e Tirans dhe e Elbasanit prodhon q tani nj duhan t cilsis s mir; ata q kan shkuar n Elbasan e din sa tregti t madhe bjn qytetet dhe fshatrat me kto flet t hidhura. Pak pun, pak dituri dhe pak kapital do t arrij t prmirsoj kt kultur. Mjafton t dish si ta mbjellsh dhe kultivosh, ather fitimi do t bhet 10 her m i madh nga sht sot.

    Po pjesa malore e Shqipris, vendet q jan mbi male, si jan? Nj autor i huaj shkruan kto fjal: N qoft se Shqipria sot sht e varfr, kjo nuk vjen nga varfria e toks, por nga shkaku q kjo tok spunohet sa dhe si duhet.(30)
    Sot malsia na duket e varfr, toka e saj na ngjan shterp; shkaku sht se ne prej toks presim misr dhe grur, dhe po nuk na dha drith, themi se sht shterp. Sdim t krkojm gj tjetr, sdim ta bjm tokn q t na jap prodhim, presim q vet toka t na sjell mirsin e dshiruar.

    Atje ku nuk bhet drith, bhen patate, bhen vreshta, bhen dru frutor si arra, gshtenja, lajthi, moll, qershi... Bhet mani dhe ushqehet krimbi i mndafshit. Toka i thot njeriut: Punom dhe un kam pr t t dhn prodhim. Po njeriu shum her tregohet i shurdhr dhe nuk kupton. Pra, nuk sht udi kur sot shohim vende t varfra si Mirdita, Luma, Lura, Martaneshi, Vra, Skrapari. Pak pun, shum vullnet, pak dituri dhe mjaft durim, mund t na i bj t kndshme viset q sot na duken t varfra dhe shterp. Padyshim, ka dhe vende si Malsia e Mbishkodrs q jan prej natyre ku puna do t jet shum e rnd dhe pak fitimtare.

    Sot i vetmi shrbim q na bjn malet sht ushqimi i bagtis, dhenve e dhive; dhnt prej racs q njihet nn emrin kvrxhk, jan vrtet t vogla, por me nj mish shum t shijshm; dhit jan m pak fitimprurse nga shkaku i pakics s leshit dhe t qumshtit. Megjithse malet tona nuk kan kullotat e majme t Alpeve, n shum krahina bari sht i holl e i mir. Po dhnt q ushqejn malet tan jan vetm pr n ver; n dimr duhet q t ushqehen n jug dhe deri tani kan zbritur n fushn e Selanikut dhe n Greqi. Gramozi dhe Sharri ushqejn pjesn m t madhe t kopeve; Labria dhe amria meqense kan edhe male edhe fusha, dhnt mund ta kalojn gjith vitin n vend.

    T dgjuara jan dhnt q mbajn shqiptart e Peshterit n veri t Pejs dhe Rrozajit.

    Veanrisht meriton t prmendim racn e kuajve t Myzeqes, e njohur q n koh t lashta n gjith Rumelin pr bukurin, shpejtsin e ecjes dhe huqet e saj; edhe tani vazhdon t bhet nj tregti mzash me Evropn, po nga pakujdesia, hijeshia dhe bukuria e racs po vjen gjithnj duke u zbehur. Njqind vjet m par, Pouquevilli, konsull i Francs pran Ali Pashs n Janin, shkruan se, afr fshatit Karbunar ishte nj vend pr t ushqyer kuajt e bukur t Myzeqes. Disa gjra n kt bot, jan si zogjt e korbit: sa ven e nxihen.

    Mbase t ushqyerit e bagtis dhe moskujdesi i njerzve jan br shkak q kan rralluar dhe paksuar pyjet n Shqipri. Sot vetm n veriperndim t vendit ton nga Puka e n Martanesh, duke shkuar prej Mirdite, Malsi e Lezhs dhe Krujs, Bregu i Matit dhe i Ishmit, jan mbajtur pyje t bukur, me drur t mdhenj shekullor, dhe q bjn nj burim fitimi dhe pune padyshim mjaft t madh. Po prve ksaj pjese veriperndimore, malet n prgjithsi edhe gjetk jan pak a shum t veshur: m t rrall gjenden male fare t that dhe shterp; t shumtt kan nevoj q t ruhen prej bagtis dhe prej spats s druvarit; prve ksaj mbrojtjeje, shtoni dhe pak pun, mbillni fara bredhi, dushku dhe ahu, sipas vendit dhe klims dhe n pak vite do t kini nj thesar t madh dhe t sigurt. At q do t humbisni prej dhive shikoni ta fitoni prej lopve duke u kujdesur pr kullotat dhe duke siguruar ushqimet si jonxh, panxhar etj.

    Kur jemi duke br fjal pr pyjet, smund t lm n harres metalet. Mundet q Shqipria t ket nj t ardhme t mir prej pasurive q flen dhe presin nn tok. Sot prodhohet pothuajse vetm sera n Selenic afr Vlors, nj nga m t pasurat e m t mdhat miniera t sers n bot. N Kosov n shum vende si Prishtin, Mitrovic, etj del pak krom; mali i Kors nxjerr nj qymyr guri mjaft t mir, i cili shtrihet deri n Kolonj.

    Nj studim serioz mbi gjeologjin e Shqipris mungon akoma, po krkimet e siprfaqshme na japin shpresa t mdha, meqense disa vende si afr Elbasanit, ku jan sot banjat dhe n Mallakastr t Fierit jan zbuluar burime nafte. Por, dhe burime qymyri gjenden n luginn e Drinit dhe afr Tirans. Koh m par duket se jan shfrytzuar tri miniera argjendi: n Fan (Dukagjin), Bulgeri (ndrmjet Lezhs dhe Kurbinit), n Malsi t Lezhs. N kt t fundit ka pasur edhe flori; i cili duket se sht nxjerr n Pirusten, tek bashkohen t dy Drinat (31), si dhe n Tomorric t Beratit (32).

    Klima e but dhe e ngroht e bregut t detit, era e shndetshme dhe pastr e krahinave malore, e bjn Shqiprin nj vend t shndetshm, me do mirsi dhe bukuri, pa ln jasht edhe disa banja t ngrohta e t mira q kemi.
    Me ardhjen e paqes, me fillimin e nj kohe pune dhe aktiviteti, kur t mblsohet njerzia jon me rrojtje e me gzim, ather ska dyshim q vendi yn do t mund t ushqej disa her m shum njerz dhe shqiptart n pak koh do t shtohen dy dhe tri her m tepr nga jan sot.

    Pr t arritur nj t ardhme t mir dhe q t shohim t elet nj fatbardhsi e shklqyer, do t kemi nevoj q t punojm dhe t prpiqemi pak m shum nga kemi punuar dhe jemi prpjekur deri m sot. Kemi nj mmdhe t mir, nj tok t begat, por duhet derdhur pun dhe djers q t prparojm.

    Shoqri t vogla, pun t veanta, prpjekje t bashkuara. do deg e aktivitetit po pret punn q do t japim. Shqipria mund t jap do gj, po sot sdo harruar q nuk ka asgj. Nj gj q m ka habitur sht mungesa e anijeve dhe e vaporve shqiptar: kemi nj bregdet t bukur q nga Shkodra e n Prevez, dhe skemi asnj detar, ve ca ulqinak t vendosur n Shkodr dhe himarjott. Dalmacia dhe Greqia, a nuk na bhen shembuj me mijra anije dhe vaport e tyre? E tr fusha e Myzeqes nuk ka nj gur; shtpit bhen prej kallamash dhe nuk del njeri q t ndrtoj nj fabrik tjegullash.

    Pr t shtypur ullinjt dhe pr t nxjerr vajin smund t numrojm m tepr se pes mullinj me motor; mullinj mielli me zjarr edhe ata numrohen me gishtrinjt e t dy duarve. Sharr me zjarr ka vetm nj n Mitrovic, e madhe, moderne; gjetk sgjen vese sharra primitive.

    Q t shprehim trashgimin e nj mmdheu t lulzuar dhe nj jet t lumtur, duhet q kujdesin m t madh ta japim n msimin dhe n studimin e diturive praktike: industri, mekanik, inxhinieri, tregti. Dituria do t na hapte syt dhe t na msonte si t punojm e si t fitojm vet, pa pritur q t vij bota e t marr pr veten e saj, ajkn e fitimit.

    Padyshim Qeveris i bie barra m e rnd n kujdesin pr arsimin. Shkollat duan nj vmendje t veant, q t prhapet nj arsim i shndosh dhe me themel t mir. Nj pjes e madhe e buxhetit ktu do harxhuar, ksaj dege i do dhn prparsi, nga e cila pritet fitim i madh.

    Buxheti n nj pik, mbi t ciln Qeveria do t ket nj vshtirsi dhe nj barr t madhe! Shqipria indipendente q njohu Konferenca e Londrs, nuk mund t ket m tepr se gjasht a shtatqind mij lira (13-15.000.000 franga) t ardhura. Sot jan shum pak; nesr padyshim do t shtohen, do t bhen dy, tri, dhjet her m shum. Sot duhet nj ekonomi dhe kujdesje e fort; sdo harruar se do harxhim i panevojshm i sotm do t na lidh kmb e duar n t ardhmen, dhe huaja q merret sht nj barr e rnd nn t ciln shum her shtypet e shtrydhet nj shtet.

    Huaja! Po kush do ta paguaj fajden e saj dhe qysh?
    Me ekonomi t madhe n t harxhuar, t mos hedhim t hollat nga dritarja, me nj administrat t zgjedhur dhe ekonomie, si nj komb i varfr dhe malor q jemi, dhe duke u mbrojtur nga sistemi m shum npuns dhe rroga t mdha, ather, sigurisht mund t lidhen t dy ipat, t mbarojm pun me dhjamin ton, duke kursyer nga mund t kursehet dhe duke qen m t kujdesshm pr shkollat e pr gjra t nevojshme si arsimi.

    Me huan q t merret, duhet q t bhen vetm pun me fitim, prej t cilave nesr t shprehet shtimi i begatis dhe sigurimi i s ardhmes. N mes t ktyre kemi rrugt, limanet, tharjen e knetave, kanalizimet. T gjitha kto jan pr tu krijuar, meqense sot nuk ka gj fare. Mungesa e mjeteve, t marrdhnieve na kan shkaktuar varfrin ton morale e fizike, duke na ndar prej shoku shokut, duke na ndaluar t njihemi, t vllazrohemi, duke na rrethuar n malet ku vuajm prej uris.

    Pas ndrtimit t rrugve, urave, rrugve t qerreve e t kuajve npr male, rrugve automobilistike, do t vij shtja e rrugve t hekurta, t cilat do t ken dy qllime: shrbimin e brendshm t vendit ton dhe shrbimin e jashtm pr lidhjen me shtetet e tjera.

    Vendi ku sht vendosur Shqipria jon, sht nj pozicion i till gjeografik q i siguron nj t ardhme t mir. Bregu i Adriatikut mbi t cilin shtrihet, t qenit n perndim t gadishullit t Ballkanit dhe n pikn jugore t Evrops, afrsia me Italin, t gjitha kto i sigurojn Shqipris dhe tregtis s saj, nj rndsi dhe nj t ardhme t madhe; nj rrug hekuri nga Durrsi apo nga ndonj skel tjetr, q ta lidh me rrugt e tanishme, n Tun dhe n Det t Zi, do ta bj vendin ton bulevardin e nj tregtie dhe t nj lvizjeje mjaft t madhe, prej s cils nuk do t kemi vese fitime, si nj vend qendror dhe si nj shtet transit. At dobi dhe fitim q ka sot Zvicra si shtet qendror n Evrop, do ta kemi dhe ne nesr, n mnyr t ndryshme, por jo m t pakt.

    ***

    Nse sht e vrtet q kto pun dhe detyra priten prej Qeveris, domethn prej atyre shqiptarve q formojn Qeverin, nga ana tjetr jan dhe shum vepra q varen nga iniciativa private e do shqiptari, n t cilat do njeri, do gjymtyr e ktij kombi ka nj shteg dhe nj detyr aq me rndsi sa e kujtdo tjetr.
    Sot sht e pamohueshme, se nga organizimi dhe zhvillimi kombtar jemi n nj shkall mjaft t ult. Shum prej nesh, do vit, n qindra dhe mijra, po humbasin pr kombin dhe mmdhen, sikundr edhe nga ata q mbeten sdel dot fitimi q mund t shprehet; t gjith e shohim, e dim dhe na vjen keq q shum djem shqiptar duke harruar dhe duke mos e msuar gjuhn, largohen nga Shqipria, treten n kombe t huaj. Gjenden me mijra njerz n t cilt kujtimi i kombsis dhe i gjakut ka mbetur vetm n nj emr, n nj kujtim, po n mendje dhe n zemr t tyre ndjenjat e vrteta jan gjysmuar.

    N qoft se deri m sot kjo gj ka formuar nj rrezik pr ne, pasktaj do t jet nj mnyr dhe nj rrezik akoma edhe m i madh, sepse t shprndar n tre shtete deri m dje, tani gjendemi t shprndar n gjasht, mbase dhe n shtat shtete pa numruar kolonit e shumta n t gjitha ant e bots.

    Pra, q t mund t ruaj kombsin dhe t mos humbasim identitetin ton, kemi nevoj pr organizime t forta. Shembulli i shteteve t tjer duhet t na tregoj e t na ndrioj rrugn e duhur: hebrenjt kan shoqrin aleanca izraelite, italiant kan Dante Aligerin, grekt kan sillogjet, turqit tani po bjn dernekt, bullgart kishin Matcen, sikundr q e kan akoma sllavt e prparuar q jetojn nn monarkin austriake. Me an t ktyre lidhjeve dhe shoqrive, kta kombe po prpiqen t ruajn kombsin, ta ngjallin atje ku sht n t shuar e sipr, t sjellin afrsi dhe bashkim midis njerzve t tyre.

    Deri tani e vetmja pun e br, i vetmi organizim pak i fort, duket n kolonin e shqiptarve q jetojn n Shtetet e Bashkuara t Ameriks: kt ia kemi hua federats Vatra q lidh dhe bashkon m tepr se dyzet deg. Kolonive t Rumanis, q padyshim jan me rndsi t madhe, nga shkaku se gjymtyrt e tyre jan br vendas, fatkeqsisht u mungon nj organizim i vrtet dhe i fort, megjithse ka afr nj vit q sht njohur zyrtarisht n Bukuresht nj Koloni Shqiptare. Kolonit e Egjiptit, ku zgjimi ka filluar q n kohn e t ndjerit Thimi Mitko, pesdhjet vjet m par, sot pr fat t keq ndodhen fare t shkatrruara dhe t organizuara. Nga t dy grupimet e mdhenj t Italis dhe Greqis, i pari sht n nj gjendje mjaft t lulzuar, meqense kultura e gjuhs dhe gjallimi i ndjenjave nuk sht harruar kurr, dhe kur kujtojm shrbimin e br prej shkrimtarve shqiptaro-italian kemi t drejt q edhe t ardhmen ta shpresojm t mir.

    Ata t Greqis mund t themi se jan n rrezik t greqizohen dhe t zhduken, meqense deri m sot, megjith dritn e pakt t hedhur prej Anastas Kullorotit dyzet vjet m par, nuk sht treguar ndonj shenj lvizjeje.

    Nj organizim, nj shoqri e fort sipas emblemave t shoqrive t huaja q prmendm m sipr, sht nga nevojat m t para q t prkujdeset pr dhnt e arratisura, q ndodhen n rrezik t humbjes. Ajo shoqri, q do ti duhen shum t holla, shum njerz dhe akoma m shum pun, do t ket pr barr hapjen e shkollave, shprndarjen e librave e gazetave.

    Probleme t reja e t shumta kemi prpara nesh. N Serbi dhe n Mal t Zi, gjysma e numrit t gjith shqiptarve po presin q edhe ata t mund t ken t drejtat e do kombi e t do njeriu. N Turqi koloni t shprndara presin nj organizim q t bhen t dobishm. Stambolli ka nj koloni t madhe n t ciln nuk mungojn element t zgjuar dhe t mir, me nj tregti t zhvilluar. N shum qytete t Anadollit, tani ose qysh disa vjet m par, jan vendosur koloni t reja, t cilat duke qen t vogla dhe t humbura midis nj elementi t huaj, sht shum frik se mos mbyten dhe zhduken m shpejt se nga t tjerat.

    Vepra jon nuk do t jet nj vepr pushtimi dhe grabitjeje, po nj pun dhe detyr mbrojtjeje, nj mbrojtje legjitime, nga e cila asnj njeri me pak mend smund q t na krahasoj me shovinistt, as ndonj ligj i shteteve t tjera nuk mund t na ndaloj.

    ***

    Po, n qoft se punt e prmendura m lart kan nevoj pr shoqri dhe pr bashkim fuqie, jan dhe disa vepra q varen dhe priten vetm prej njerzve, ve e ve vepra t qeta e t ngadalshme, pa z, pa buj, pa tym, e pa flak. Sdi cilat pun kan rndsin m t madhe mbi fatin e njerzis e t kombeve, por m duket se ato pun q bhen n qetsi, t veuara, dhe n mes t katr mureve nuk jan m pak t rndsishme dhe me influenc t dobt. Dshirojm t flasim ktu pr punt e literaturs dhe t shkollave.

    Kombsia, kombi, shteti, Qeveria, organizimi, t gjitha do t mbshteten mbi zhvillimin e njerzve, mbi zgjimin e veant t do gjymtyre, mbi vlern, mbi mnyrn e mendimit, mbi besimin e mbi bindjen e tij. Mos harrojm se jetojm n nj shekull ku do gj pritet m tepr prej msimit, prej arsimit t prgjithshm. Nj komb do t rroj a do t vdes, do t rritet a do t shuhet, pas idealit q i jepet, pas ushqimit mendor q do t marr do dit.

    Qeveria nesr do t mbshtetet mbi punn e br prej njrit apo tjetrit, pr t organizuar dhe pr t rregulluar shkollat e Shqipris; do gj pra, n fushn e moralit e t mendimit, mbshtetet mbi veprn q do t ken br personat e veant n literatur.

    Dy vitet e fundit Qeveria shqiptare u gjend prpara nj vshtirsie t madhe ku u desh t shtypeshin dokumentet e duhura pr degt e ndryshme t administrats, dhe kur erdhi koha e hapjes s shkollave, nuk kishte kurrgj n dor! Asnj libr, asnj studim, qoft dhe jo i plot, mbi gjuht, asnj gramatik pak t mir, asnj fjalor, asgj n bot!

    Nuk qortojm njeri. E dim se, t ardhur von te ky shesh lufte dhe prpjekjeje, t zgjuar tani shpejt nga zija dhe rrmeti i kombit, padyshim jemi pas t gjithve. Po, trheqim vrejtjen e shokve tan se, ne kemi ecur pak si shum ngadal deri m sot, pasktaj duhet q t shpejtojm pak m tepr.

    Atyre q nuk jan t zott t shkruajn, do t marr guximin ti kshilloj q t mos humbasin kohn me vjersha t shtrembra, po t prdorin kohn e tyre m mir dhe m me dobi, duke lexuar dhe duke sugjeruar njohurit e tyre.

    Prej atyre q prdorin penn me shkathtsi, presim krkime dhe studime gjuhsie, mbi gramatikn, dialektet dhe leksikologjin shqipe; presim krkime dhe shnime mbi historin dhe ngjarjet e Shqipris, ngjarje t viteve t fundit ose t shekujve t kaluar; prshkrime gjeografike t Shqipris, prkthime t literaturs shkollore, seri t tra dhe t plota q mund t knaqin nevojat e shkollave fillore dhe t larta; prkthime librash historie, gjeografie dhe t do shkence prgjithsisht, zgjedhur prej autorve m t mir. Besojm q prkthimi besnik do t jet fort i dobishm se nga t shkruarit e librave rishtazi: autort e huaj padyshim kan nj prvoj dhe jan n nj konkurrenc q ne na mungon sot.

    Tham n krye t ktyre shnimeve, se vlera dhe e ardhmja e nj kombi varet n dy cilsi: cilsit morale dhe cilsit materiale; padyshim t parat kan nj rndsi m t madhe, meqense morali, shpirti dhe mendja, urdhrojn dhe shtyjn trupin. Nj kujdes dhe vrejtje e veant pra krkon vepra morale, zhvillimi mendor dhe intelektual. Kjo sht nj detyr mjaft e rnd dhe shum e gjer, pr ata q duan t marrin barrn dhe t bhen udhrrfyesit e kombit.
    "Projekti 21" nuk i bn reklam vetes, afirmon t tjert!

  10. #10
    Evidenca Maska e RaPSouL
    Antarsuar
    09-03-2006
    Vendndodhja
    Gjermani
    Postime
    17,465
    Citim Postuar m par nga Billy Joe Lexo Postimin
    Lumo Skendo eshte Mithat Frasheri, i biri i Abdyl Frasherit, por ti s'ke si ta dish. Ska faj njeri qe ti s'kupton shqip por vetem arabisht, qe mos te te duket tanzanisht.


    Nuk ma merr mendja se e ka kryer
    lol ishte ironike ajo, nse e kupton ti n kt rast fjaln ironi, shkrimet e sotme t gjuhs shqipe skan pse materializohen me shkrimet e s kaluars, shqiptari i pastr q flet gjuhn e paster gramatikore shqipe meriton q edhe artikujt e sjellura n forum ti lexon n mnyrn sa m t mir t shkruar.

    Mos m banalizo se nuk e kuptove qllimin ku e pata.

    shnet

    Citim Postuar m par nga drague Lexo Postimin
    shqiptaret e diaspores kan problem me shqipen.

    poshte JUVE
    drague ta jap ni shkelm t Ibrs ty

    Citim Postuar m par nga projekti21_dk Lexo Postimin
    besoj e di kush sht autori Lumo Skndeo ( nse je shqiptar )

    e kjo e VARFR dhe MUNT besoj edhe kt e di ( gjithashtu nse je shqiptar)!

    ose nse ke kryer t paktn nj shkoll fillore ( tetvjeare)!
    Ajo q u prgjigja m lart vlen edhe pr ty, se t gjith jemi shqiptar asnjri m pak e as tjetri m shum, ishte ironike ajo por se di sa ke arritur ta kuptosh e kisha n lidhje me shkrimet q sillen ktu n forum.

    T prshndes.
    Sui generis

  11. #11
    100%shqiptare Maska e loneeagle
    Antarsuar
    25-04-2002
    Vendndodhja
    not where i want to be
    Mosha
    40
    Postime
    4,225
    * Nj shkronjs Frances-' duhet t ket ditur mir punrat e Shqipris, kur thot: "Shqiptari sa sht i but e i mir kur s'ka ndonj pun n qeverit. aq bhet i keq e i lik kur mer ndonj memurijet".


    shume shprehje e vertet pa dashur te ofendoj ka mundesi njeri te me thuaj cfare do te thote memurije.

    Sa per te varfer do behemi edhe me teper se cfare jemi aktualisht sepse ate koke kemi edhe ashtu meritojme.
    I LOVE GOD

    j&g

  12. #12
    _____
    Antarsuar
    29-04-2002
    Postime
    3,623
    Citim Postuar m par nga projekti21_dk Lexo Postimin
    Tham n krye t ktyre shnimeve, se vlera dhe e ardhmja e nj kombi varet n dy cilsi: cilsit morale dhe cilsit materiale; padyshim t parat kan nj rndsi m t madhe, meqense morali, shpirti dhe mendja, urdhrojn dhe shtyjn trupin. Nj kujdes dhe vrejtje e veant pra krkon vepra morale, zhvillimi mendor dhe intelektual. Kjo sht nj detyr mjaft e rnd dhe shum e gjer, pr ata q duan t marrin barrn dhe t bhen udhrrfyesit e kombit.
    Megjithese i gjithe shkrimi i Mithat Frasherit ja vlen te lexohet, po vecoj vetem kete paragraf. Njerez te tille qe shohin mundesine kur te tjeret thojne eshte e pamundur, pozitiv dhe dashamires per te ardhmen e Shqiperise, per keto njerez kemi nevoje.


    ps. faleminderit qe e solle shkrim ketu Projekti21, e lexova me kenaqesi.

  13. #13

    Pr: Aktuale edhe pas 100 vitesh:"SA E VARFR SHT SOT SHQIPRIA, DHE ... "

    Citim Postuar m par nga projekti21_dk Lexo Postimin
    SA E VARFR SHT SOT SHQIPRIA, DHE SI MUNT
    T SHPTOJ NGA KJO VARFRI


    (Ekonomi politike)


    N Kalendar t motit q shkoj, n faqe 75 e posht. nn emr: "'jan' Ata q shkojn zallit", qrtonim mmdhetart tan, pse s'punojn ejan prtac. Shum njers q kishin knduar at artikll. na thon se ish e padrejt se edhe Shqiptart punojn. t mjert gjithnj pa prer.
    Vrtet Shqiptart e gjor punojn! Vrtet heqin njmij mundime pr t nxjer nj cop buk' Oh, kush nuk ka par shqiptarin n Shqipri e jasht Shqipris, q bredh andej e ktej duke patur shpres t bhet nj zaptie, a nj kolli e t haj nj cop buk! Kush nuk e ka par shqiptar'
    e gjor t dergjet npr qytetet e mbdhenj duke pritur buknl Kush nuk' e di q Shqiptari vete n Jemen dhe n vende m te largt e shkruhet z.aptie, pr t ngrn buk?

    Kto q themi jan t vrteta dhe tregojn sa vuan dhe sa punon i varfri djal' i Shqipris pr t nxjer buk'. Kam njohur nj Shqiptar q t kputte shpirtin; s'kish as 't hante, as 't vishte. E pyeta a kish gjsend n shtpi; m'u prgjigj se kish nj familje, q vuante urije. - A ke tok pr t punuar? - i thash. - Kam disa pend tok, po s'ka kush t'i punoj; un kam dal n kurbet, tjatr njeri s'kam n shtpi, as t holla q t ze ndonj njeri t punoj!A e kuptuat? 1 bir' i bots kish dal n kurbet pr t fituar t holla, po vet si dhe e shoqeja e djemt s'kishin buk t hanin; arat i linin pa punuar, se s'kish kush t'i punonte.

    Nuk do t'ish vall m mir sikur, ay shqiptar i gjat sa nj hosten, t rrij n shtpi, t punoj arn e t shkoj nj jet t lumtur midis t fmijs, se sa t aratiset andej e ktej dhe t mos ket buk t haj?

    Nj vent, ku dheu nuk punohet, ku bota s'sht lidhur pas dheut, kurrgj s'munt t vej mbar, se do njeriu ay dh ku ka lindur, do t'i duket si i huaj. Shum t menim kan thn q Inglizt ven mbroth se gjindja, n do gj q ka ngjar, gjithnj ka ndenjur e lidhur dhe e pandar nga dheu. Inglizt, sado q kan tok shterp m t keqe se neshqiptart.e kan dashur dhen dhe shtpin e tyre, edhe sa her kan' ardhur t huaj. inglizt kan punuar t mbajn arn e t jen zot shtpie'Shqiptart bjn liksht. fare liksht qjan lidhur pas qeveris (turke) e q do njeri shpreh t gjej buk n pun t qeveris (t hyqymetit)...T mejtohemi pak: a bn mir nj shqiptar q le plenk shtpin, arn a fmijn dhe vete krkon memurijet, apo shkruhet zapne"? Mbase thoni se i gjori shqiptar vete nga e keqja. se nuk munt t rroj n shtpit t tij;sht pra i shtrnguar t dal n kurbet t nxjer bukn! Po vall qysh e fitojn atje kt t pak buk?Ay i injer q le niblsin' e shtpis. q le fmijn e dashur t tij, q le vendin e bukur ku ka shkuar djalrin e tij..., le plenk shtpin e del pr ksmet. vete n nj qytet t huaj, gjen nj bej e i lutet t'i gjej buk; shkojn disa muaj, disa vjet pa gjetur ndonj vent: n kt koh fmija i ka mbetur shkret se vuan urije; ay i gjor m'an tjatr dergjet, krimbur n borxh... Ah. m n funt u-hap fati: miku yn u-shkrua zaptie me gjasht mexhitka t bardha n muaj! Oh, sa i lumtur! Ja ku u-mvesh me roba t
    zeza: nj kordh i varet m'an t mngjr!T gjorit zaptie rroga nj her n tre muaj i del dhe t hollat q merr nuk' i arrijn as pr vete as pr n shtpi, pa le q ka dhe nj bar hua.

    'bn, pra. miku yn, q t nxjer pak t holla? - Del kusar! Vshtroni qysh:
    Me qn q rroga nuk i del do muaj, miku yn ka syn t dal t mbledh t dhjetat (t dal tahsildar); kur del pr kt pun, vete npr fshatra. ngrnjen' e tij si dhe t kalit e merr me pahir nga fshatart;shtrngon njerzit e varfr q t paguajn; i shtrngon e i rreh gjer sa t'i japin gj! Kemi par e kemi dgjuar. q shum tahsildar japin rryshfet te mylazimi a tejyzbashi. q t'i nxjerrin npr fshatrat, se ashtu gjejn t han e t pin pa t holla e t mbledhin para.
    Sa mylazim a jyzbash, duke dal disa muaj nr fshatrat, mbledhin nj tok t holla pr veten e tyre! Edhe vjet njyzbash n Janin, emri i t cilit nis ine H.. n dy muaj e sipr mblodhi 35 lira!Kuptohet mir qysh vjedhin zaptiet a mylazimt...E kush nuk e di sa paudhsi punojn ata q dalin pr taksim? Kujt nuk' i kan rjedhur ca pika lot nga syt, kur ka dgjuar qysh taksildart
    rrjepin shtpin' e bujkut, rrahin t mjerin fshatar, i marrin edhe kusin dhe e ln krcu! Kto t kqija i bjn taksildart shum her pr t mar disa grosh nga fshatari. Mos pandehet se kto ligsi i bn vetm zaptie-ja;jo, t gjith sa jan n pun t qeveris, t gjith sajan n bukn e saj, q nga zaptieja e gjer te valiu, gjith memuret e sulltanit, t tr vjedhin e bjn nj mij turpe. Edhe prap ndonj prokopi nuk kan, se t gjith t kputin shpirtin...

    Nuk do t'ish vall m mir t punoj arn shqiptari, t shikonj kopen a t bhet tregtar e t nxjer bukn me djersn' e ballit. sesa t dal hajdut nn robt e nj zaptieje, t nj mylazimi a t nj qatibi?Hahni ka t drejt kur thot "Sa t muntnj shqiptari t lr shtpin e t prpiqet t fitonj hukn n vende t huaj, s'shprehet ndonj prmirsim"' d.m.th.s'munt t vej prpara vendi kur le shqiptari plenk shtpin dhe aratiset andej e ktej pr t nxjer bukn.E tham m lart dhe e themi prap: ay q lidhet pas qeveris. Do me thn ay q merr nj pun n qeveri. sht ay q i bn m t mbdhat e t ligavet Shqipris. Se. nj njeri q ka shkuar mir me fshatart e tij. posa bhet zaptie e bhet armik i fshatarvet me t cilt gjer dje kish shkuar vllazrisht. hiqet i rnd. bn 't doj se ka krah hyqymetin (qeverin), dhe, duke munduar vllezrit' e tij. shikon t fitoj qeverija a vet ai, pa n djall Shqipria!Ata qjan lidhur pas qeveris na kllasin n grindje dhe ndarje midis tn; se ay njeri dolli nga Shqiptarija e u-b njeri i sulltanir. Duke dashur t fitoj, se rrog nuk ijapin, mundon t dobtit dhe kshtu gjindja thot q "nuk na mundon turku, po na mundon shqiptari!" Me qn q t krishtert jan shum her t dobt. zaptijeja a mylazimi e gjejn m leht t bjn t kqija te shqiptart t krishter dhe kshtu hyn grindja dhe mrzitja midis myslimanve e t krishterve.Pra, shqiptart q hyjn n pun t qeveris, punojn, heqin shum mundime, rrin n vende t liq pr shnden, mezi gjejn buk t han, nobat i kan cop-cop. gjithnj ndodhen n rrezik e sipr se mos vriten, se bhen armiq me gjith botn. Me qn kshtu. kndonjsit munt t pyesin: Shqiptart nuk din t punojn^Nj i ditur n'ekonomi politike, Dety de Trasi. ka thn: "Gjith fathardhsi e njerzvet sht n t prdorurit inir t puns, e gjith e keqja vjen nga t prdorurit m kot t puns!"Kshtu, pra. shqiptart, n vnt q t lodhen tr kohn, t shkojn njjet t ndyr e t mos nginjin dot barkun n punra t qeveris,do t'ish shum m mir t vshtronin t fitonin duke punuar bujqsin a tregrin dhe, n vnt q t nxjerin bukn duke br t lig bots e duke i sjell dm kombit dhe vehtes s tyre, do t'ish shum gj e plqyer ta nxirnin at buk me nj mnyr t'urt, t nderme e me djersn' e ballit.

    Nga t paturit syn n punrat t mbretris, na gjen t d ibt qeverija e na lot si t doj; se, t themi. q ca fshatra duan, pr shmbll, t qahen nga pagesat e rrugs ose tjatr gj. Pr kt pun duhet q t| gjith njerzija t jen t bashkuar... Qeverija. gjithnj, me ca t qelbur memurijet a me ca nishan t teneqejt, gjen ann t ndanj e t bnj me-vehte ca nga neve, t cilt bhen shushunja dhe pin gjakn' e gjindjes..

    Nj shkronjs Frances-' duhet t ket ditur mir punrat e Shqipris, kur thot: "Shqiptari sa sht i but e i mir kur s'ka ndonj pun n qeverit. aq bhet i keq e i lik kur mer ndonj memurijet".Gjer m tani tham q t qepurit pas qeveris, t pasurit syne n( memurijet sht nj fatkeqsi pr shqiptart. po kndonjsi munt t m thot: "Kto jan t drejta. po qysh t bjn shqiptart pr t fituar t holla? Me 'an t gjejn pak para t flamosura?Pa t shohim vall. nuk ka ndonj' udh pr t fituar t holla, ve memurijetit? Nuk munt. vall. njeriu t nxjer para pa br zaptie, mylazim. kajmekam a mytesarif? Nuk munt. vall, njeriu t bhet' i pasur, pa rrjepur botn e pa pir gjakn' e vllezrt? A nuk munt m mir njeriu t fitoj t holla me bujqsi, me tregri, me mjeshtri (zanat)? Munt t themi q: Shqipria do t shptoj kur t nisin Shqiptart t meren me tregti, me mjeshtri e me bujqsi, dhe t heqin sa t mundin dor nga memurijetet.Pa m thoni sa merr nj zaptie q' i plcet koka n djell. n shi. n dbor e n balt? Sa merr nj kajmekam, sa merr nj mytesarif? Rrogat q marrin nuk' u japin as sa pr duhan! Me aq mundime, t merreshin me tregri. me bujqsi e me mjeshtri, do t fitonin m tepr, do t rroninm t ndershm dhe, n vent q t'i bnin dm, do t'i bnin shum t mira Shqipris.

    Pa na thoni, kndonjs t dashur. a kini par ndonj njeri q t jet n buk t mbretit e t jet' i
    pasur? Jo, jo! Pa m thoni si u-b i pasur Averofi nga Meova, Hirsi, Roshildi, Vanderbildi. dhe kaq t tjer q kan fituar me milion lira, me memurijet t qelbur i kan fituar t hollat, a po me tregri e duke punuar me nder?

    Bujqsija, domethn t punuart dhen mir dhe me ment, tregrija dhe mjeshtrija, na kan pr t shptuar; ahere shqiptart do t bhen t pasur, do t rrojn si njers, do t duan shoku-shokun, se tregrija gjithnj sjell dashurin. Duke hequr dor nga qeverija e duke zn tregrin,
    do t ngrihen paudhsit q punon sot parsija, se ahere n vent q ta ket syn n vjedhje e n rrmbim, do ta ket n tregri e n mjeshtri.

    Adam Srnithi', i madhi themelonjs i ekonomis politike, ka thn: Tregrija dhe injeshtrija kalln dalngadal n 'Ingiltere rregulln n punrat dhe qeverine e mir; bashk me kto dhe sigurin dhe lirin' e gjindjes, e cila m par rronfe n luft t paprer n mest t tyre dhe si sklievr nn t fortt.

    Duke rn bota pas tregris, do t gjej shpirt vendi yn; se bujku i varfr. q sot nuk punon me dshir, se s'ka ku t shes drithn q'i tepron a viin. a dhent. Kur t lulzoj tregrija e t dale jasht Shqipris plaka. ahere fshatari e di q do-mos-do shitet plaka dhe z e punon me zjarr e dshir. Ahere bujku leht do t gjej n Shqipri maqinn q'i duhet pr t punuar m mir dhen. Ahere do t hyjn e do t dalin mallrat n t katr ant t Shqipris dhe t hollat do t lvrijn npr duar, se paraja sa her t shkoj nga nj dor m nj tjatr, aq m shum pun bn. Duke shkuar, t themi. nj lir nj mij her, nga nj njeri m nj tjatr, ajo lir bn punn e z vendin e nj mij lirave.

    Andaj, pra. bejlert e Shqipris sa t drgojn djemt' e tyre t msojn n shkollat pr t dal memur, do t'ish shum' m mir pr vethen' e tyre e pr mmdhen, t'i msonin pr tregri, bujqsi a mjeshtri e t vinin t punonin pr dritn e pr fitimn' e vendit ton e t tyren.I madhi Adam Smith, kur krkon se me 'an vjen kamja, gjen se "burimi dhe shkaku i kamjes sht puna"...

    Duhet t themi q kamja nuk sht me t patur copra ergjent a flori. Dhe me qen se floriri a ergjendi (do-me-thn parat) na duhen pr t prishur e pr t bler me to gjrra t nevojshme pr t rrojtur mir, themi se do gj q na bn t shkojm nj jet t prehur, sht kamje, edhe n mos paim fare t holla. Ejani t vemi bashk te nj fshatar; kasolleja sht mos m keq, mnt rzohet; dera sht' e thyer; era hyn m do an; brenda kasolleja sht e pafshir, e ndyr; s'ka asnj fron pr t ndenjur, asnj msall ku t han buk; shtrati pr t flejtur sht i flliqur dhe napa cop-cop;robat e fmijris jan t lyera dhe t shqepura. Themi q i zot i ksaj kasolleje sht fort i varfr dhe, q t bhet pak i pasur e t rroj si njeri, i duhen t holla.Un them se, ky njeri bhet i pasur edhe pa t holla.Burri i shtpis sa t rrij prtac, le t marr spatn, t vej n pyll t
    bj ca dhoga; me kto dhoga t ndrtoj kasollen, t bj ca frone pr t ndenjur dhe nj msall (sofr) t bardh; e shoqeja le t shpjer n lum t tra plakat e shtpis e t fmijs e t'i laj mir; upat le t tjerrinme leshn' e dhnve ca napa. t cilat t'i shtrojn a t bjn roba; pastaj rreth
    e rrotull shtpis t pastrojn kopshtin. t qrojn barrat e egra, t mbjellin ca lule... Kshtu, kur t kthehemi pa.s ca muajsh. do t gjejm kasollen t mir, era s'ka pr t fryr nga vrimat. nj pastrti duket m do an. msalla, fronet. napat dhe do gj jan t pastra, kopshti sht zbukuruar. tuf-tuf lulesh japin er t mir q'i gzojn shpirtin e i mblsojn jetn njeriut. foshnjat jan t pastra si pllumba. Si u-b tani shtpi e fshatarit. themi q'sht' i pasur dhe i gzuar.

    Pr t br kshtu. fshatarit nuk i duhen as fare t holla: dhogat i bri n pyll, napat i endi rne leshn' e dhnvet. i cili kish kaq koh q rrinte m nj ip. robat u-lan n prrua: pr t'u br i pasur, arriti t prveshin llrt njerzit e shtpis e t punojn. Pra Adam Smithi, ka t drejt kur
    thot: Kamja sht t punuart.

    Po dgjoj nj nga kndonjsit q thot: "Jan t vrteta kto fjal, po 't'i bsh qeveris q s'na le t lir, q s'na bn rrug, q na rrjep e s'na le asnj grosh, dhe ve q s'na bn asnj t mir, po na le n duart t hajdutvet".

    Po dhe faj i ktyreve te ne sht, se n vnt q t lidhemi gjith n nj brez e t'ja mbledliim rripat qeveris, ne bhemi nj me t dhe i ndihim t shtypnj vendin dhe vllezrit dhe vehten ton, duke shpresuar t marrim ndonj cop teneqe a ndonj memurijet; n vnt q t krkojm fitimn
    ton n'udh t drejt, arratisemi dhe dmtojm vehten ton e gjith gjindjen...Shqipris, - shptimi dhe fatbardhsija i ka pr t'i ardhur duke zn njersit tregrin, mjeshtrin dhe t heqin dor nga dashurija q kan te buka me helm e qeveris. Mbani n ment fjalt e Adam Smitit: "Tregrija
    dhe mjeshtrija e ndritoi Ingliteren."

    Lumo Skndo

    1. Nxjer nga "Kalendari Kumbiar" i vitit 1900.
    1. Lexo librin frngjisht "A quoi tient la superiorit des Anglo-Saxous, par
    E.Domolins, F.Didot.
    2) Hahn "Albansische Srudien", f.49 V.I. '"
    3. Hequard, La Heute Alhanie, f.332
    4. Adam Smith (1723-1790), autor i librit "Krkime mbi natyrn e mbi shkakun
    e begatis s Kombeve"
    edhe pas 9 vitesh - prap s'e ka humbur aktuelitetin!
    "Projekti 21" nuk i bn reklam vetes, afirmon t tjert!

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •