Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 4
  1. #1

    Shkenca Dhe Akademia E Shkencave Dhe Arteve E Kosovs(ashak)

    Rashit Alidema (doktor i shkencave matematike, profesor), Prishtin




    [1] Kur t gjith mendojn njsoj, ather do thot se askush nuk mendon Voltri.
    [2] N nj shkrim ose libr ku flitet gjithka, prfundohet pa thn asgj Aristoteli .
    [3] ohesh n mngjes, pyete veten: ǒduhet t bj? N mbrmje, para se t biesh n
    gjum: ǒkam br un? Pitagora.
    [4] Edhe budallenjt edhe t menurit sjan t dmshm, t dmshm jan vetm
    gjysm budallenjt dhe gjysm t menurit Johann Wolfgang von Goethe
    [5] Vjen koha kur shkenca e kalon fantazin딖Jules Verne




    GJENDJA E TANISHME E ASHAK ose VARFRIA E SHKENCS KOSOVARE

    Gjendja e tanishme e saj - e mjerueshme, padenjsi kombtare, vrtet tronditse, q vjen nga rrfimet pa rezultate t shumics s antarve, me cilsi t dobta diturie, morale, njerzore, e pa kultur politike - sht tragjedi n vete, e padenj kombtare - pa vepra, pa kurrfar projekte... Shkuan dhjet vjet pas lufts, e n kto dit t mdha pr popullin shqiptar, kur Kosova, tashm sht e pavarur, e lir e zot i vetvetes, gzimi i dijetarve, n vend q t shtohej nga fakti se n Prishtin sht ASHAK, ka pr t lulzuar shkenca e re, pr t ciln nuk do t mungoj mundi as do t mungojn investimet nga qeveria, pra sdo t mungoj asgj, pr t realizuar kt projekt kaq kolosal, pr t ngritur shkencn kosovare, edhe pr t gjith shqiptart n rajon, ku mendohet sa i madh sht roli dhe kontributi i saj, pr kt vepr t madhe q duhet t bj pr Kosovn e popullin e vet,- po ndodh e kundrta. Akademia merret kryesisht me botime e ribotime t disa shkrimtarve, t autorve kryesisht t shkencave filologjike, kryesisht t vendit, nga kushtzimet e imponuara t disave, po jo t figurave t ndritshme, madhshtore dhe shumdimensionale kombtare. Kt dshmojn plan-programet e saj:Gjat dhjetvjetshit t fundit jan botuar nj varg veprash t studiuesve t shquar botror t shekujve t kaluar n fush t studimeve t albanistiks. (Shih edhe: Botimet e ASHAK 1976-2005), e t ngjashme - fakultet i Filologjis.
    Ssht e aft aspak pr asnj reform. Pr kt, un dua t bj nj thirrje t prgjithshme kombtare - pr shqyrtimin-reformimin e ksaj Akademie, pr ta ndryshuar krejtsisht, themeluar nj tjetr - t mirfillt t shkencave dhe t artit prej fillimit, - q t zhvillohet me vepra, projekte: n fushn e arsimit kombtar, t kulturs, progresit teknologjike-teknike, ekonomike-financiare, politike, historie, planifikimit strategjik me formulimin e objektivave t qart, turizmit kulturor, zhvillimin social dhe shpirtror, e t ngjashme (kombi pa shkenc ose shkenctari pa rezultate si pema pa frute).
    Gjith puna e saj e deritanishme - me pasoja t paprgjegjshme t veprimit joreal ndaj njerzve, politiks n shrbim t shtjes kombtare, q prej fillimit, themelimit t saj, e deri n ditt tona nuk i plotsoi t dyja kushtet - at morale dhe institucionale, q krkon statuti i saj (me gjith mangsit e tij) e vazhdon t gnjej vetveten, shqiptart dhe botn e civilizuar... Deri kur?!
    Si mund t kemi nj akademi t till, - pa prestigj, t urryer e t prqeshur nga t gjith, pa ndryshime, si n ditt e para, q nuk ndryshon n mendsin e saj... sepse puna e Akademis nuk ka zn rrnj n dijen e zemrn e popullit - me vlera dhe virtyte t mdha?! T cilt n emr t vetvetes i vun kazmn shkencs edhe n ditt m t zeza t vendit, ndrkoh q ai kishte nevoj kryesisht pr dije, - pr rrug t reja drejt idealeve t kombit, i cili po vuante nn mashtrimin, grabitjen, fyerjen, masakrat q po i bnte kasta serbe.
    Disa prej akademikve merren me pun politike e shtetrore, disa vrapojn pas honorarve, msimdhnies, dhe kshtu u zn vendin t rinjve. Kundr-etike, kundr-shkenc, kundr-civilizuese, turp, prapambeturi. Ulje e madhe e prestigjit e profesioneve shkencore; rnie serioze n plotsimin e standardeve edhe n metodikn e shtjellimit t msimit, sidomos t shkencave matematike-natyrore.
    Domethn, vet natyra e punve q bjn ata dhe e puns q bjn (jo)akademikt, sht e nj niveli (shih [1]). Akademiku duhet t merret me shkenc, me projekte kombtare.
    Vrtet, pr aq sa t zgjas kjo filozofi e gabuar e ksaj Akademie, do t zgjas edhe varfria e shkencs kosovare!

    AKADEMI KONTRASTESH ose ZGJEDHJET E ANTARVE

    Duke shprehur nderimin m t thell pr disa akademik, un do t jap disa detaje, t cilat shpresoj se do t ndihmojn q publiku dhe inteligjenca jon e lart shqiptare, t kuptojn disa nga kritikat drejtuar Akademis.
    Nga historiku i saj: ASHAK e themeluar m 20 dhjetor t vitit 1975 n Prishtin, me Ligj t veant t Kuvendit t Kosovs, sht institucioni m i lart i Shkencs dhe i Artit n Kosov. Ky sht zyrtarisht memorandumi i saj.
    Akademia qeveriset nga Kuvendi, Kryesia dhe Kryetari. Kuvendin e prbjn t gjith antart e rregullt dhe korrespondent, - n prbrje pune 23 antar (20 t rregullt, 3 korrespondent), t jashtm 23, nderi 3, t pajet 25. Kryesin e prbjn: Kryetari, nnkryetari, sekretari i prgjithshm dhe 4 sekretart e 4 seksioneve (Gjuhsi dhe Letrsi, Shkenca Shoqrore, Shkenca t Natyrs, Arte). Trupat punues prbhen nga antar q jetojn dhe punojn n Kosov; antar t jashtm jan shkenctar, studiues dhe artist t shquar nga vende t ndryshme; ka shrbimet profesionale e teknike dhe, n kuadr t tyre Bibliotekn, Departamentin e Biblioteks, Administratn, botimet periodike etj. Financohet nga mjetet financiare t prcaktuara nga buxheti i Kosovs, nga mjetet q realizohen nga veprimtaria e saj, dhe nga burime t tjera(?). Insiston t bashkpunoj me akademit e tjera dhe t integrohet n nivel ndrkombtar. N bashkpunim me Akademin e Shkencave t Shqipris kan themeluar Kshillin Ndrakademik pr Gjuhn Shqipe.
    Qndrimet e ksaj akademie ndaj t gjitha ktyre detyrave e qllimeve, pr Kosovn e m gjer, n prgjithsi, nuk jan pa kundrthnie, madje edhe shum sosh.
    N fillim, n kohn e promovimit, zgjedhjet e antarve bheshin turravrap. Me nj monografi, me 2-3 artikuj t botuar, mund t jet edhe doktorata, po kjo shpesh ndodhte t mos ishte botuar, po t merrej sikur ishte botuar, - mund t zgjidhet pr antar t ASHAK, - thoshte, shkruante prmes medieve i ndjeri akad. S. Pupovci (shih dok. e ksaj akademie). Kt dshmojn edhe shum intelektual ton, p.sh. Prof. dr. Fuat Rizvanolli (profesor i UP-s) e tjer.
    Me kt kriter n universitet mund t merrej vetm titulli - docent. Top loje - shkenca fjal goje, apo strategji mizore pr poshtrimin e shkencs shqiptare, -standardet t ulen kaq posht?! iflig i gjakovarve dhe t tjerve jasht Kosovs, s bashku me m t afrmit e tyre radikal konservat.
    Po tash, si bhen zgjedhjet n 10-15 vitet e fundit? Megjithse rndsi t veant kan kriteret e zgjedhjes s antarve t saj, q po bhen as prafrsisht standardeve as t Ballkanit, t oroditura - edhe me artikuj t botuar npr gazeta e revista pa recensione (shih. dok. e ASHAK), pyetja kryesore sht: s ishte efikase dhe patjetr duhet t formohet tjetra me kritere shkencore?
    Un smund t gjykoj tani meritat shkencore t disa prej antarve t Akademis, por mund t gjykoj, me kompetenc, meritat shkencore t antarve t shkencave ekzakte, ku edhe aktiviteti i saj n kto sht i paqen (inekzistent). Meq disa prej tyre tash nuk jetojn dhe, sipas literaturs romake, pr ta ose flitet mir, ose hiq. Un do ti prmbahem ktij parimi do ti shmangem kritiks reale ndaj tyre. Pr kt po jap disa detaje.
    Dihet se, propozimin, as me shkrim dhe as me goj, pr ta, q t bhen akademik, nuk e kishte dhn asnjri prej akademikve!? N t tjera akademi, si dihet, as nj artikull nuk mund t botosh n revistat e tyre, pa rekomandimin e ndonjrit antari t saj, - kjo sht e domosdoshme, - krahas faktit q punimi duhet t jet i jashtzakonshm, kshilli redaktues cakton recensentin q duhet t jet antar i Akademis. P. sh., pr botimin e nj artikulli tim (shih O GLOBALNOJ USTOJIVOSTI SVJAZANNYH MAJATNIKOV (paraqitur nga akademiku N. N. Krasovski, dt. 15.V.1987), n Dokllady Akademii Nauk SSSR, tom 297 No. 2), recensenti ishte antar i rregullt i ksaj akademie, emrin e t cilit e kisha msuar prmes punimeve t tij shkencore, t publikuara npr revista shkencore, libra e monografi.
    Procesi i formimit, e m pastaj as i aktivizimit t disiplinave t reja t shkencave ekzakte n Akademi,nuk sht i mundur, nuk ka aplikim gjegjs ose shkenc themelore pa shkenctar!
    Progresi i zgjedhjeve apo i emrimit t antarve t Akademis gjat gjith kohs ka qen i politizuar dhe, pr rrjedhoj, i paligjshm. Padrejtsia m e madhe n kt sistem t politizuar u bhet atyre shkenctarve meritor, q vrtet e kan kt epitet.
    Shkurt, organizim me shum kundrthnie, Akademi kontrastesh me ato t vendeve t zhvilluara shum koh m par!
    Un skam mundsi t merrem me t gjitha argumentet e detajet naive t shum mjeranve. Shkurtimisht dua t them se shumica drmuese e antarve, mbi 90%, nuk mund t jen akademik!!! sht e domosdoshme rizgjedhja e tyre, dhe - si kusht i par - riformimi i Akademis, institucioni i ri zgjedhor!

    ARDHMRIA E ASHAK

    Autori merr prsipr t propozoj shum ndryshime, sikurse artisti ndaj natyrs, q s'sht i djatht, po i majt, se sht m i ndjeshm pikrisht pr t gjitha kto probleme q ne kemi pasur dhe i kemi sot. Kjo mbrrihet - me dshir vullnet veprim rezultat!
    Duam Akademi t Shkencave, t luan rolin e vet - t institucionit m t lart shkencor, t prezantoj vlerat, identitetin, prkushtimin e vendit, dhe aty secili shkenctar i do fushe, t ket t gjitha shanset e prkushtimit profesional. T kt mundsin t jet i pranishm n skenn e Akademis, duke qen pran t rejave n dije dhe t prparimit. Si gjith institucionet e tilla, edhe ky i yni t jet shkoll e madhe, e si e till t ket prioritet hulumtimin e shkencave themelore e aplikative, - pr shrbimin e shoqris kosovare n rend t par, - tu nnshtrohet gjenerimeve e njohurive t reja, rregullave, ligjeve, konkurseve, antarsimi t bhet pr meritat dhe aftsit, e jo pr nder e as pr keqardhje, sepse - ajo s sht as vend nderi dhe as pr mshir!
    Kto probleme krkojn zgjidhje t menjhershme n planifikimin n nivel shtetror, duke prfshir fondet publike dhe ato private, si katalizator pr zhvillimin dhe q ojn n rezultate.
    Duhet br prpjekje t mdha pr t'i kuptuar plotsisht edhe ato mangsi, q na kan sjell shqetsime, brengosje, - t kaluars, trashgim i pasojave t historis s rnd, t historis s popullit t pushtuar.
    Karshi t gjitha ktyre paknaqsive, brengosjeve, dhembjeve - kt institucion t lart shkencor t vendit ton duhet t bjm q t kaloj vijn e zhvillimit shkencor [2]. T gjitha gjrat tani do t varen vetm prej nesh [3]. Shembull pr kt nuk do t jet vetm akademia jon, funksioni shkencor dhe shtetror i saj, por jan edhe shkollat, universitetet...t quajtura normale: t mos lejohen gabimet! Sepse ather do t humbte pjesa drrmuese e popullit shqiptar: do t humbnin ata q punojn n arsim, n shndetsi, n bujqsi, n kultur, n shkenc, n tregtin e vogl, ata q punojn n botn e huaj, pensionistt, invalidt, t rinjt, t gjith ata t cilt, tradicionalisht, jan prmuar dhe jan shfrytzuar n politikn feudale - fshatare shqiptare.
    Sidomos sot, n nj koh kur ekonomia shqiptare ka nevoj pr nj drejtim shkencor, q t ket tregues t lart ekonomiko-financiar, nj bilanc pozitiv n eksport/importit, nj rritje sidomos t prodhimit industrial bujqsor dhe nj zhvillim t gjitha degve t tjera shum t rndsishme, si mineralogjia, xehet, e deri te mjeksia, arsimi i mesm e i lart. ASHAK do ti udhheq t gjitha punt shkencore, n gjith departamentet, me kshillat e saj shkencor[4].
    T zgjeroj dhe t prmirsoj ndjeshm kapacitetet q do t furnizojn tregun e puns, ngritjen e infrastrukturs tr t re, n prputhje me standardet dhe dinamikn e zhvillimit t saj evropiane dhe matej fantazis [5] .Kjo duhet t jet pjes e strategjis s stafit t ri drejtues t ASHAK-s pr transformimin e saj n rrug institucionale dhe demokratike, n nj institucion krejt t ri akademik bashkkohor, pr nj popull tani t lir dhe sovran, pr Kosovn e lir dhe t pavarur,- sepse vet kuptimi i s kaluars ndryshon bashk me ndrrimin e brezave.
    T huajt nuk do t mundem-ma ta quajn: Kolegj i rndomt!
    Do t organizojm m par nj debat konstruktiv mbarkombtar, qoft me njerz t nivelit akademik, ose me student e intelektual, i cili do t ket nj sfid prpara: t vendos lirin akademike si prioritet, sepse ky sht kusht i nevojshm pr zhvillimin e akademis son. Dhe, sht e domosdoshme t jepen shkaqet e mos efikasitetit t saj, gjegjsisht t formohet tjetr akademi me standarde evropiane!
    Kjo jo vetm dshir e imja, por domosdoshmri e prgjithshme kombtare, e kohs: qeveria ta shprndaj kt dhe t rikrijoj t ren, me standarde evropiane. N kt proces t prfshihen t gjith ata, q pr arsye politike e rrethana t tjera, nuk u prfshin kurr n vendet e merituara, q rrudhin zhvillimin kombtar.
    Kandidatt pr akademik t ardhshm t vlersohen nga puna e tyre shkencore n bot. Shpresoj q pr do vend t Akademis t propozohen nga disa kandidat. Shpresoj q edhe opinioni i shkenctarve t huaj t krkohet pr do kandidat.
    Dhe, krkoj q politikant e do partie t qndrojn larg ktij procesi!/ministryofmath/

  2. #2
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    16-11-2005
    Postime
    8,691
    Po fare lesh akademish shkencash do kete ne kosove e shqiperi.
    Ne nuk kemi akoma universitete te hajrit.
    Ti marrim gjerat me rradhe.

  3. #3
    Perjashtuar
    Antarsuar
    15-04-2008
    Postime
    496
    Citim Postuar m par nga xfiles Lexo Postimin
    Po fare lesh akademish shkencash do kete ne kosove e shqiperi.
    Ne nuk kemi akoma universitete te hajrit.
    Ti marrim gjerat me rradhe.
    Hahaha, Ne te vertete Shqiperia dhe Kosova kane edhe mjeshtra te medhenj por qe nuk kane te ardhme ne keto shtete...

  4. #4
    Citim Postuar m par nga xfiles Lexo Postimin
    Po fare lesh akademish shkencash do kete ne kosove e shqiperi.
    Ne nuk kemi akoma universitete te hajrit.
    Ti marrim gjerat me rradhe.
    Ne kemi Akademi, por njerzit q e meritojn t jen pjes e Akademis nuk gjenden aty..., ky sht problemi...

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •