Ushqimet e shijshme, si drog pr trurin

Sipas nj studimi t kryer nga krkuesit e "Boston University School of Medicine", konsumi i przier i ushqimeve t pasura me yndyra dhe sheqerna krijon ndryshime n tru, t krahasueshme me ato q shkaktohen n rastin e varsis nga drogat e llojeve t ndryshme.

Ushqimet e mbla dhe t yndyrshme jan si kokaina dhe alkooli pr trurin. Sipas nj studimi t kryer nga krkuesit e "Boston University School of Medicine", n bashkpunim me Universitetin "Sapienza" n Rom, ka treguar se konsumi i przier i ushqimeve t pasura me yndyra dhe sheqerna krijon ndryshime n tru, t krahasueshme me ato q shkaktohen n rastin e varsis nga drogat e llojeve t ndryshme. Kshtu mjafton t msohesh me kto shije, pr t krijuar varsi dhe t vuash nga nj lloj paniku dhe ankthi kur nuk i gjen dot n meny. Zbulimi i prshkruar n revistn mjeksore "Pnas" na ndihmon t shpjegojm se prse mungesa e detyruar nga mblsirat apo ushqimet e tjera mund t shndrrohet n nj mision t pamundur pr ata q mbajn dieta, e q shpesh vuajn nga rregullimet me ushqimin pas periudhave kur heqin dor nga pjatat e tyre t preferuara. Nn shnjestrn e shkenctarve kan qen sjelljet e disa lloj obezve ose personave q kan rregullime me ushqimin, e q alternojn periudhat ku u ndalohen rreptsisht ushqimet me sheqer apo shum yndyr me sjellje t vshtira pr tu kontrolluar dhe pasoja t dukshme mbi peshn. Pr t hetuar mbi efektin e ushqimeve t mbla apo me shum yndyr n tru, krkuesit kan prdorur 155 minj dhe kan "matur" prgjigjet neurobiologjike. Kafsht jan ndar n dy grupe: i pari iu nnshtrua nj diete me cikle, pr pes dit rresht ata hngrn ushqim normal, ndrsa pr dy dit t tjera ushqimi ishte i prbr nga mblsira dhe yndyra. Grupi i dyt hngri vetm ushqime standarde. Kshtu u pa se kafsht e grupit t par, pasi ktheheshin tek ushqimi klasik, nuk ishin m t motivuara. Ato e refuzonin, edhe pse m par kishin ngrn qetsisht, dhe papritur dukeshin t stresuara dhe t pushtuara nga ankthi. Por, ndrsa ktheheshin te menyja e preferuar, kafshve u zhdukej ankthi dhe frika si me magji. Asnj ndryshim pr minjt e grupit t dyt. Pastaj krkuesit hetuan mbi rolin e sistemit q rregullon stresin n tru: ata e lidhin me varsin nga alkooli dhe droga. Kshtu u zbulua se n periudhn e mungesave minjt shfaqnin nj rritje t nivelit t shprehjes s gjenit CRF (Corticotropin-Releasing Factor) n zonn e trurit, q sht prgjegjs n prgjigjen ndaj friks, ankthit dhe stresit. Vetm kur n pjat gjendeshin ushqimet q ata preferonin, nivelet e gjenit shkonin n norm. Pikrisht ndryshimi n tru i niveleve t CRF-s i ka lejuar krkuesit t zbulojn "shkaqet e dshtimeve t vazhdueshme me dietat", shpengojn specialistt. "Aktivizimi i CRF-s gjat mungess s ushqimeve t mbla indukton nj gjendje emocionale negative, prgjegjs pr ankthin.

Faji i industris ushqimore

Sot, industria ushqimore arrin t nxjerr n treg ushqime n gjendje q t shkaktojn n tru nj dshir aq t fort sa na bn t parezistueshm pr t konsumuar sa m shum. Nse flitet pr stimulimin e thjesht cerebral, kan br me dije specialistt, prbrsit e veant n vetvete nuk jan aq shum t fuqishm, por t kombinuar me yndyra, sheqerna dhe kripra n mnyra nga m t ndryshmet prej prodhuesve t ushqimeve, bjn q n sistemin ton cerebral t krijohet nj rreth vicioz q na shtyn n mnyr t panevojshme drejt dshirs pr t ngrn, duke na ln ta bjm dika t till edhe kur jemi t ngopur. Sipas tyre, nuk sht i sigurt se produktet ushqimore i zbatojn deri n fund parimet neuroshkencore, por me siguri kompanit e prodhimit t ushqimeve i njohin mir sjelljet njerzore, preferencat, shijet dhe dshirat e tyre. N librin e tij, ai prshkruan se n far mnyre pronart e restoranteve dhe kompanit ushqimore prziejn prbrsit baz derisa t arrijn at q ai e ka cilsuar "pika e ekstazs maksimale". N bot gjen zinxhir restorantesh q ofrojn ushqim jashtzakonisht t shijshm, prtypet shum pak dhe tretet me nj lehtsi shum t madhe nga stomaku. Pr shembull, okollatat kur i prtyp, sheqeri q przihet bashk me yndyrat dhe karameli q mbshtjell lajthit bn q t ndihet nj knaqsi aq e veant, sa mund t krahasohet me nj eksperienc t jashtzakonshme. Sot ushqimet jan dika m shum se sa nj przierje e thjesht e prbrsve. N dyqane gjen prodhime shum komplekse, t mbushura shtres pas shtrese me shije "shkatrruese", q n nivel cerebral ojn n prjetimin e nj knaqsie t jashtzakonshme. "Qllimi im sht tu shpjegoj njerzve at q ndodh n tru kur ham nj ushqim t caktuar. Pr m tepr, dua edhe tu sqaroj se n mnyr truri i tyre sht i burgosuri i atij ushqimi", thon ata.

Sheqernat e rrezikshme

Sheqernat artificiale jan m t rrezikshmet. Sheqeri i bardh, i rafinuar, siguron "kalorit boshe", por atij i mungojn vitaminat dhe mineralet q nevojiten pr metabolizmin e tij dhe si rrjedhim merr nga trupi vlerat ushqyese, t fituara nga ushqimet e tjera. Jan t shumta problemet me shndetin, q lidhen me konsumimin e sheqerit t rafinuar. Sheqernat q konsumohen n formn e tyre natyrale (si frutat dhe drithrat), shprbhen dhe thithen ngadal nga sistemi i qarkullimit t gjakut, pra trupi mund ti asimiloj ato me lehtsi. Por sheqernat e rafinuara e ngren shpejt nivelin e sheqerit n gjak. Konsumi i madh i sheqerit mund t oj n rregullime dhe pshtjellim emocional, marrje mendsh dhe dhimbje koke. Sheqernat artificiale ulin aktivitetin e rruazave t bardha t gjakut dhe rezistencn ndaj infeksioneve, duke uar n zhvillimin e diabetit. Ata q duan t shmangin sheqerin, duhet t han fruta dhe lngje n vend t mblsirave me sheqer. Nj epidemiolog i Universitetit t Minesots, pasi studioi 9500 gra dhe burra t rritur, arriti n prfundimin se kush konsumonte nj pije dietike n dit, e kishte rrezikun pr zhvillimin e sindromit metabolik (fillimi i diabetit) rreth 34 pr qind m t madh se ata q nuk konsumonin pije t tilla. Ndrsa sipas nj studimi t Universitetit t Teksasit, nj pije "light" n dit rrit me 41 pr qind rrezikun e obezitetit dhe me 65 pr qind at t mbipeshs.

shqip