Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 3
  1. #1
    rilntě ΅ λŁŁї Ϊм Maska e [Perla]
    Antarsuar
    07-09-2006
    Vendndodhja
    Aconteceu !!! Estava escrito assim...
    Postime
    6,579

    Nikolla Zoraqi, Jeta mbaron vepra vazhdon

    Tradita e mir e botimeve jubilare ka nxitur publikimin e librit pr Nikolla Zoraqin me titull q buron nga postulati se dimensionet e artit dhe veprave me vlera t vrteta, tejkalojn jetn toksore t autorve t shquar.

    N kt kontekst “Jeta mbaron – vepra vazhdon” i shkon mir pr shtat librit dedikuar “Njeriut q prodhoi gjat gjith jets vetm tinguj e harmoni pr t gjith” (Fatos Arapi) apo vlersimit tjetr madhor “m i madhi kompozitor shqiptar, me krijmtari mjeshtrore t nivelit t lart artistik dhe me nj kultur t gjithanshme jo vetm n lmin e muziks por dhe t historis dhe letrsis” (Dritro Agolli).

    N kt vllim me rreth 400 faqe sht organizuar sipas nj strukture origjinale nj material i pasur. Fillimisht libri shrben pr t dokumentuar jehonn q pati n kt vit t prvjetorit t 80-t t autorit vnia e baletit “Gjenerali i ushtris s vdekur” n skenn e TKOB-it, vepr e cila u konsiderua si nj triumf dhe ringjallje e krijmtaris s tij nga mediat dhe vlersimet e kritiks. Shkrime t shumta t emrave m t njohur t artit si A. Alia, M. Luarasi, A. Janku, Th. Gaqi, A. Lepuri, sjellin n libr vlersime t shumta pr figurn dhe vepra t autorit.

    E pasuruar edhe nga botimi i shkrimeve prgjithsuese t muzikologut t mirnjohur Albert Paparisto, dirigjentit t par shqiptar Mustafa Krantja, dhe kolegve kompozitor, figura e kompozitorit Zoraqi zbrrthehet n t gjitha planet e analizave profesionale objektive. Kritik t muziks si prof. Hamide Stringa, prof. as. Sandr efa, Spiro Kalemi e Klement Kole, ndalen n analiza veprash madhore t muziks q krijoi Zoraqi, me katalogun e tij t jashtzakonshm n t gjitha gjinit q nga knga “Dhurat pr ditlindje”, deri te simfonia, baleti “Cuca e maleve”, operat “Komisari”, “Paja” etj. Krahas analizave dhe vlersimeve libri sjell dhe dshmi t zhvillimeve historike muzikore, e m gjer, t figurs qytetare t kompozitorit si dhe qndrimeve t tij te “Violina e thyer” apo “N kujtim t rrnjve”, etj.

    “Zbraztia q krijuan vendimet e Pleniumit t IV q ngjalln jo vetm pasiguri dhe frik nga masat represive, ngri frenues e sidomos politizimi… sa q vihej n dyshim edhe ekzistenca pr Teatrin e Operas dhe Baletit…” Ky sht pasazh nga “Flet kujtimesh” shkruar nga esteti prof. Dr. Alfred Ui. Nj nga kapitujt m me vler sht “Mendime, biseda, figura dhe publiistik nga Nikolla Zoraqi”.

    Jan mbi 150 faqe analizash dhe mendime t Nikolla Zoraqit t botuara n shtypin e kohs, nga t cilat evidentohen problemet profesionale q prballonte muzika shqiptare nga vitet ’60. Me nj lexim t vmendshm mes rreshtash mund t zbulohet prve formulimeve q ishin t stilit t kohs edhe se far ka prjetuar autori dhe si sht prpjekur t gjej nj pozicionim profesional e sa m t favorshm pr krijmtarin kombtare, duke iu kundrvn fenomeneve m negative q jo rrall stimuloheshin nga regjimi. Ai nuk ngurron t shprehet objektivisht dhe pr krijues e koleg t kohs, me dashamirsi dhe sensin e vrrejtjeve dhe jo t denigrimit, gj q n shum raste e pat’ psuar.

    Shkrimi i tij pr Festivalin e 11-t t Kngs n RTSh (si drejtor i tij) zbulon pikpamjet e progresive mbi t cilat u synua t realizohej kjo veprimtari. Heshtja m pas pr gati dhjet vjet sht shpjegimi i reagimit t heshtur ndaj prjetsimit dramatik t asaj q ndodhi. Vllimi sht prgatitur nga Zhani Ciko me recenzent Zana Shuteriqi (Prela) dhe Albert Paparisto dhe sht redaktuar nga Kastriot Zoraqi.

    Libri “Jeta mbaron, vepra vazhdon” nuk sht nj vllim biografik as panegjirik pr autorin. Ai t ndihmon mes faktesh dhe shkrimesh t zbulosh portretin q personalitete bashkohs i kan br Nikolla Zoraqit. Po kshtu, ky libr sht nj guid n titujt e katalogut t krijmtaris s autorit dhe nj reflektim i vet Zoraqit pr bashkkohsit e tij.

    Albania
    Un amigo verdadero es algien que cree en ti aunque tu hayas dejado de creer en ti mismo.

  2. #2
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    25,066
    Postimet n Bllog
    3

    Pr: Nikolla Zoraqi, Jeta mbaron vepra vazhdon

    Dritroi pr Nikolla Zoraqin: Nj aristokrat n sjellje dhe krkues i pamshirshm. E bija publikon shnimet e shkrimtarit pr kompozitorin


    “O njerz, prse nuk punojm, prse nuk japim vepra, se ato do t na vlersojn me gjakftohtsin e viteve, kur kockat do t na jen tretur e bashkuar me dheun e kuq t Tirans!”.
    Kshtu mendonte Dritro Agolli, teksa shihte pikat e shiut q u binin xhamave dhe n mendje i vinte muzika e Nikolla Zoraqit – sa “krkues i pamshirshm”, aq edhe i urt, nj aristokrat i heshtur.

    Ndr kujtimet q her pas here publikon Elona, e bija e shkrimtarit Dritro Agolli, ishte edhe ky shnim dedikuar kompozitorit Nikolla Zoraqi, n shtpin e t cilit ai shkonte shpesh me Sadijen pr t biseduar mbi gjithka, teksa gjerbnin nj got raki apo prpara nj pjate me trahana.

    Kujtime q ia sillnin n mendje pikat e shiut dhe muzika e opers “Trovatre”, q luhej n mbrmjen kur mbylli syt Nikolla Zoraqi, mes shum shqetsimesh dhe mbylljes n vetvete. ’mendonte Dritro Agolli pr nj nga kompozitort m t ndjer shqiptar?

    REKUIEM PR NIKOLLA ZORAQIN

    Un kam punuar bashk me Nikolln pr libretin e opers “Komisari” dhe libretin e baletit “Shota dhe Azem Galica”. Kam hequr t zit e ullirit! Ishte krkues i pamshirshm: “Kjo m duket e pjekur, kjo e papjekur”. Ecnim natn n bregdetin e Ujit t Ftoht t Vlors. Kur punonim bashk, shikonte valt e detit, heshtte pr nj ast dhe thoshte: “Sa bukur e bn artin ky deti”!

    Deti i prjetshm thur val. Milionave gjenerata njerzish nuk u ka mbetur as pluhuri. Ka dhe plot q jetojn. Ndr ta sht edhe Nikolla Zoraqi. sht vala e pavdekshme e muziks s tij, q me tingujt e saj prpiqet t’i bj njerzit m t mir dhe m fisnik. M 9 nntor 1991, kur varrosm Nikolln, kujtuam dhe miqt e shokt e tjer artist q kishin vdekur dhe ishin varrosur pran njritjetrit n parceln e veant.

    Dhe nuk ishin pak, Jakov Xoxa e Fatmir Gjata, Endri Keko e Vehbi Bala, Guri Madhi e Foto Stamo, Simon Gjoni e Nikolla Zoraqi… Dhe ndrsa zihemi, shahemi e betohemi, duke rrahur gjoksin pr dashurin q kemi pr dheun shqiptar e mirqenien e ktij vendi, mua m vjen t brtas: “O njerz prse nuk punojm, prse nuk japim vepra, se ato do t na vlersojn me gjakftohtsin e viteve, kur kockat do t na jen tretur e bashkuar me dheun e kuq t Tirans!”.

    ** Sa her bie shi, m kujtohet Nikolla Zoraqi, prjetoj me t dhe n vesh m tingllojn tingujt e pianos s tij. Pikat e shiut, era q fryn dhe hyn npr t arat e dritareve, perdet q tunden, m kthehen n mnyr t pavetdijshme n muzik pianoje dhe n mijra balerina t vogla q m vallzojn prpara syve.

    Ndofta, kjo m ndodh ngaq shpeshher, kur binte shi, shkonim s bashku me gruan t kalonim mbrmjet te Nikolla. E dinim se ndodhej n shtpi dhe do t na priste, duke thrritur me at zrin e tij karakteristik: “O, ju prisja! Sonte bie shi i bukur”.

    Dilte nga studioja e puns, i linte t heshtnin tingujt e pianos dhe uleshim n minderin e ngusht t kuzhins s vogl dhe bisedonim pr probleme nga m t ndryshmet. Gruaja e tij, kngtarja Gjenovefa Heba, ndrkoh prgatiste trahanan, q e shijonim me nj knaqsi t veant s bashku me dy fmijt e tij, Teutn dhe Enkelin. E shoqronim trahanan dhe me nga nj got raki. Nikolla nuk pinte shum. Ishte si aristokrat n ngrnie, n pije, n sjellje dhe n veshje. Ishte shum qibar. Nuk dinte t shante, apo t merrte npr goj asnjeri, pa le m t fyente.

    Si natyr e mbyllur, edhe vuajtjet apo shqetsimet q mund t kishte i shprthente duke luajtur me forc n tastiern e pianos, ose n shtitjet e gjata q bnte vetm, ose me ndonj mik. Pikat e shiut kndonin e fishkllenin n dritare; ktheheshin n balerina t qeta e n balerina t akrdisura, ndrsa Nikolla ngrihej e luante mbi tastiern e pianos. Nga ato mbrmje te Nikolla, nga prjetimet me t, kam shkruar poezin “ndrr”.

    Humbn kto mbrmje t bukura dhe njerzore. Mbetn pas n kujtimet tona ato mbrmje me ngrohtsin e sobs dhe avullin e trahanas, me euforin q na krijonte rakia e Skraparit; na filluan halle nga m t ndryshmet, u rritn fmijt dhe hallet e tyre, por Nikolla i pat shum m t vshtira se ne: iu smur Teuta, vajza e tij.

    U mbyll shum n vetvete. Shtiste n vende e bulevarde m t qeta, pa shum lvizje. Kto vitet e fundit, n koncertet e majit apo n veprimtarit e tjera, muzika e tij po ndjehej m pak. At mbrmje q Nikolla mbylli syt, n Teatrin e Opers dhe Baletit shfaqej premiera e opers s Xh. Verdit “Trovatore”.

    N rrugt e sheshet e Tirans shiu dhe era luanin nj muzik madhshtore, duke pastruar thashethemet e gazetave, duke i vn njerzit n mendime pr t nesrmen e tyre dhe t fmijve t shprndar kudo n bot. Ndrsa Nikolla mendonte pr gruan dhe dy fmijt q i kishin shkuar n Greqi.

    Kraharori i ishte mbushur me muzikn e “Trovatore”-s, zemra i ishte mbushur me shpres se e bija mund t kurohej, se e ardhmja mund t ishte m e mir dhe se ai do t ulej prsri mbi tastiern e pianos dhe do t na jepte vepra t tjera. Por, si duket, ritmi i zemrs nuk mbajti m ekuilibrin e gjith atyre shqetsimeve, e gjith atyre tingujve muzikor q kishte akumuluar n gjith kto vite heshtjeje dhe pushoi. Pushoi, duke marr me vete projektet e veprave t ardhshme…”.

    Panorama

  3. #3
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    25,066
    Postimet n Bllog
    3

    Pr: Nikolla Zoraqi, Jeta mbaron vepra vazhdon

    Nikolla Zoraqi

    I mkuari me tinguj muzikor...


    Nj nga kompozitort m t shquar shqiptar, krijimtaria e t cilit sht prfaqsuese pr muzikn e kultivuar

    Nga Agron SEJAMINI

    Para se ai t vinte n jet, n shtpin e tij kishte mbrritur harmonika. Kt vegl muzikore babai i tij, Grigori, e kishte bler n Kret t Greqis, gjat kryerjes s shrbimit ushtarak. Tingujt e saj t mbl vazhduan gjat, sidomos at dit kur familjes Zoraqi iu shtua edhe djali i dyt, Nikolla. Askujt nuk mund t'i ket shkuar n mendje, se magjin e atyre tingujve mund ta ket ndjer edhe ajo foshnje... Kjo u ndje muaj m von. E ma kishte vn re, se Nikolla ishte m i urritur dhe i shijonte m shum qumshti, n ato raste kur qllonte q edhe Grigori i binte harmoniks. Ky detaj ishte kuptuar nga prindrit, por dshmuar edhe nga fmija. Kshtu, n astin q i ati mbaronte nj melodi dhe pushonte pak, fmija linte gjirin, palosej me trup duke hedhur vshtrimin andej nga vinin tingujt. M pas, shtrembronte mimikn n mnyr revoltuese dhe fillonte nj "" t zgjatur, q lajmronte t qart. Vetm kur nisnin tingujt e harmoniks, drejtonte trupin, pushtonte t mn dhe rrifillonte ritualin e gjirit...

    Rritej ai fmij bashk me pasionin dhe dashurin pr muzikn. Dshira q ata tinguj t'i nxirrte vet, iu realizua kur ishte tre vje. Edhe pse i ati, kishte ln porosi q "ajo vegl nuk ngitet se prishet", pr Nikolln e vogl ajo ishte lodra m e dashur. Pas pune, i ati mjekonte plagt e harmoniks. Priste rrypa bezesh e gazetash dhe i ngjiste me qullin q prgatiste nga mielli i grurit me uj t valuar. Deri sa nj dit, ajo vegl muzikore doli jasht prdorimit. Grigori e ndjeu m shum kt humbje, pasi i biri kishte filluar ta hidhte dashurin tjetr vend. Pr fat, afr shtpis ishte kinema "Nacional". Aty shfaqeshin filma pa z, t shoqruar me piano. Her pas here, jepeshin edhe koncerte muzikore me kngtar e t huaj. N vitin 1934, kur Nikolla ishte pes vje, familja Zoraqi ndrron shtpi. Nga "Rruga e Veriut" pran kinema "Nacional" vendosen diku n rrugn "Fortuzi", pran lagjes "Brraka". E ndjeu shum kt zhvendosje ai fmij. I mungonte ktu, ai ambient joshs q ia krijonte kinemaja. Gjith ditn lvizte i prhumbur, n at lagje me shtpi qerpii e teneqeje, t mbuluara n t shumtn e rasteve me letr katrama. N at koh lagjja, ndahej n dy pjes nga nj vij uji q derdhej n Lan. Fytyra e njerzve q banonin ktu i ngjante kafes s djegur, por mes tyre nj dit gjeti shokun q nuk do e qndrronte me asnj t bardh... Buz rrkes ishte nj barak me teneqe dhe pran saj nj fik i egr. N hije t tij, dalloi nj fmij dhjetvjear, q po i binte nj violine t vjetr... I shkoi pran dhe u b nj me t. Vetm errsira e mbrmjes e kujtoi se ishte br von pr t'u kthyer n shtpi. T nesrmen, priti pr minuta t tra, sa t dilte nga shtpia ai un, me at vegl q i kishte plqyer, m shum se sa harmonika e t atit. Ditt n vazhdim shtuan miqsin dhe muhabetin. Emocionet q ndjente kur ai i vinte violinn n gush dhe i lvizte harkun sipr saj, e linin edhe pa gjum Nikolln. Nuk i kishte ndjer shpirti knaqsi m t madhe, kur ata tinguj m pas filloi t'i nxirrte me duart e tij... Pr kt ndjesi e dashuri filloi ta ftonte edhe n shtpi mikun e vet... Pas dy vjetsh, e mira i erdhi vet n der. Djali i xhaxhait, Llazi, i fali violinn e vet. Jo vetm at, por filloi t'i msoj pak solfezh, si dhe disa ushtrime fillestare n violin, si mnyra e mbajtjes s violins, e pozicioneve t krahut e t dors deri vendosjen e gishtrinjve. E nse deri m tani, marrosej pas atyre njerzve q kishin nj violin, pas ktij momenti, do t ishte ai q do t trhiqte vmendjen e t tjerve. Fillimisht, uditi fmijt e fshatit Brzhit n shtator t vitit 1943. Bombardimet e nazistve i kishte detyruar t largoheshin nga qyteti... E ndrsa t tjert, mbanin n shpin ushqime apo veshmbathje, Nikolla 14-vjear kishte hedhur n krah violinn. Shikonin ata fmij dhe pyesnin njri-tjetrin se "far haleti mund t jet ajo q ka ai uni?". Dikush thoshte "atomatik", nj tjetr "mortaj"... Kur mbrritn n fshatin Cirm, gjat gjith javs pati koh t bj detyrat q i kishte dhn profesor Rampi, por argtoi edhe t tjert duke knduar "Pr Mmdhen" apo "Malet me blerim mbuluar". Koh lufte ishte, por Nikolls i dukej sikur drejtonte ndonj kor t madh... Vite m von, kur vazhdonte Liceun Artistik, i shpreh dshirn t vllait, Kastriotit, q ishte msues n Prell t Burrelit, t'i kalonte pushimet e simestrit atje. Gjith jetn nuk do t'i shlyhen nga kujtesa ato pak dit q kaloi aty. Veanrisht ajo dark q ishin mysafir n shtpin e kovait t fshatit, usta Rexhepit. Pas asaj darke t shijshme, bujaria e usta Rexhepit, nuk kishte t sosur, pr t knaqur sa m shum t ftuarit. U bn shenj fmijve q t rrmbejn veglat pr t filluar dyzenin... U kndua knga e Halil Garis, por u krcyen edhe vall dasme. Solistt ishin me bollk. Gjasht fmij nga mosha 4-18 vje, kishte usta Rexhepi. U mahnit nxnsi i Liceut Artistik. Ishte hera e par q dgjonte muzik nga treva e veriut, me nj orkestrin t prbr nga tre instrumenta. Nuk dinte se ku t'i mbante syt m shum. Te Rexhepi, q frynte faqet kur i binte cyrles, te djali q i binte lauris apo te lodrtari tjetr q me nj thupr t holl e me nj shkop, lozte rolin e nj baterie t plot. Nuk iu durua dhe i rrmbeu djalit laurin (nj lloj tjetr iftelie), tenton t'i bjer si violin, por qe e kot. I kishte hipur damari dhe nuk mund t rrinte pa e shpalosur frymzimin. Edhe pse ishte mesi i nats, drgojn nj nga djemt e Rexhepit pr t marr violinn e Nikolls, n shtpin ku banonte Kastrioti. Vjen violina dhe pasi e akordoi, Nikolla i thot Rexhepit q t bj zrin e par me curle, i biri t bnte zrin e dyt me lauri, ndrsa lodrtari t mbante ritmin sipas melodis. Orkestra e Prellit, m shum iu bind se sa e kuptoi violinistin e Tirans. Filluan me "Dalngadal po vjen behari", nga ku u bindn pr ritmin dhe ison. Sikur t kishin mbaruar konservatorin t katr, largojn ndrojtjen dhe interpretojn n prsosmri, t famshmen valle matjane "Zebekshen". Vazhduan me "Napolonin", "Karagjylin" e deri te "Faja ra prej fiku". Dhe kur m pas, orkestrina filloi t luaj vallet hungareze, sllave e rumune, ajo od dukej shum e vogl. Doln n oborr, pasi pjestart e tjer u bn pjes e ahengut, duke krcyer vallet... Mbase aty i lindi pr t mos u shuar kurr, dashuria pr artin e popullit. Ishte vetm 19 vje, nj djalosh ende pa emr...

    Dhe emri i Nikolla Zoraqit, kapi ato lartsi q din t'i prshkruajn sakt dhe bukur, vetm ata q u prkasin lartsive...

    Mustafa Krantja, Artist i Popullit: "Ajo q e ngre lart figurn e ktij artisti t madh t kombit ton, jan veprat skenike q pr Teatrin ton t Operas dhe Baletit, kan qen themeli i jets s tij. sht vshtir t gjendet ndonj kompozitor q nuk ka kontribuar pr kt institucion, por mes tyre, ta themi qart, Nikolla ze vendin kryesor".

    Prof. Albert Paparisto: "Nikolla Zoraqi sht ndoshta, ndr t vetmit kompozitor tek ne q jetoi dhe punoi me ritmet e nj profesionisti krijues, q mendonte dhe realizonte dit e nat projektet e tij krijuese, q kishte br t vetn, thnien kuptimplote t ajkovskit t madh: "Frymzimi sht nj muze q nuk i frekuenton dembelt".

    Qemal Krtusha, Artist i Popullit: " Nikolla Zoraqi ka qen si nj meteor, q zbret nga qielli pr muzikn shqiptare, jo vetm n shkall kombtare, por edhe ndrkombtare. Kujtoj nj vlersim, t kompozitorit t njohur rus, Novikov pas nj koncerti t orkestrs son, dhn n salln "ajkovski", t Mosks.

    "Erdha t dgjoj nj kor dhe nj orkestr modeste nga Shqipria, por po dal i befasuar. Kori i ktij ansambli, i cili prbhet nga dyzet veta, me kngt q kndon, ka forca t tilla q t shpoj nj mal, kurse orkestra prej njzet vetsh, o Zot! Nuk u besoj veshve, ajo tingllon si nj orkestr simfonike e prbr prej njqind vetsh, ku secili prej tyre t jep prshtypjen e nj solisti". Kur ai pyeti se kush merret me orkestrn, Gaqo Avrazi i paraqet Nikolla Zoraqin. Ai e rroku n qaf dhe e pyeti: "Ku keni studiuar?" Nikolla me qetsin e tij karakteristike, i thot: "N Tiran. Kam mbaruar Liceun Artistik". "E pabesueshme!, - thot Novikovi, - kjo orkestr q tingllon kaq e fuqishme e q t ngjall kaq emocion, ka brenda kokn e dorn e nj gjeniu".

    Dritro Agolli, Nderi i Kombit: "Sa her bie shi, m kujtohet Nikolla Zoraqi, prjetoj me t dhe n vesh m tingllojn tingujt e pianos s tij. Pikat e shiut, era q fryn dhe hyn npr t arat e dritareve, perdet q tunden, m kthehen n mnyr t pavetdijshme, n muzik pianoje dhe n mijra balerina t vogla, q m vallzojn prpara syve. Ndoshta, kjo m ndodh nga q shpeshher, kur binte shi, shkonim s bashku me gruan t kalonim mbrmjet te Nikolla. Gruaja e tij, kngtarja Gjenovefa Heba, ndrkoh prgatiste trahanan, q e shijonim me knaqsi t veant s bashku dhe me dy fmijt e tij, Teutn dhe Enkelin. E shoqronim trahanan dhe me nga nj got raki. Nikolla nuk pinte shum. Ishte si aristokrat n ngrnie, n pije, n sjellje dhe n veshje. Ishte shum sqimtar. Nuk dinte t shante apo t merrte npr goj asnjeri, pa le m t fyente. N veprat e tij, qoft edhe te muzika e kngve, ndjehet ngrohtsia e diellit, era dhe shiu, ndjehet aroma e toks dhe e trahanas, ndjehen t ndrthurura bukur tingujt e muziks popullore labe, devollie apo tiranase. Ai sht dhe do t mbetet kompozitor kombtar, Artist i Popullit, se e meritoi plotsisht kt titull me punn, jetn dhe veprat e tij. Nikolla Zoraqi, sht m i madhi kompozitor shqiptar, me nj krijimtari mjeshtrore, t nivelit t lart artistik dhe me nj kultur t gjithanshme, jo vetm n lmin e muziks; por edhe t historis dhe t letrsis. Burr serioz, me nj disiplin t rrept artistike, q t kujton kompozitort gjerman, krijoi vepra simfonike dhe skenike, t cilat askush nga bashkkohsit e tij, s'mund t'i krijonte".

    Mbase n ndonj bashkbisedim, Nikolla sht krenuar me genin nga i cili rrjedh. Katrgjyshi ka qn skalitsh veglash, strgjyshi violinist, xhaxhai mandolinist, babai harmonist. N heshtje, me siguri do t ishin ata q do t krenoheshin tani me emrin e Nikolla Zoraqit...

    "Gjenerali..." q na kujtoi gjeneralin e muziks shqiptare

    Dit m par, n skenn e Teatrit t Operas dhe Baletit u rrikthye "Gjenerali i ushtris s vdekur". Ardhja pas disa dekadash e ktij baleti na kujtoi gjeneralin e muziks shqiptare, t madhin Nikolla Zoraqi. Nj dhurat e bukur n 80-vjetorin e lindjes s tij. Me siguri, do ta prjetonte shum kt version t rri, nse ai do t kishte fatin ta shihte n salln e mbushur plot me artdashs. Por kt fat e patn vetm ata q e prgatitn dhe publiku. Nuk sht thjesht nj homazh honorifik, por nj rivlersim i krijimeve artistike q kan zn vend t art, n kulturn kombtare. Nj version rizbulues q dshmon pr natyrn e vrtet t krijimtaris s Zoraqit. Kjo e ndihmuar edhe nga koncepti koreografik, ku sht unifikuar natyrshm klasikja me modernen. Kt radh, modernia erdhi nga Franca. N krah t Artistit t Popullit, Agron Aliaj ishte Laura Frigato. Idea e ksaj koreografie t shklqyer u mbshtet n nj koncept skenografik t prsosur. Valerio Ferrari, i ardhur edhe ky nga Parisi, u dha dhe misioni ju duk m i leht, pasi kishte lexuar disa her n frngjisht, kryeveprn e shkrimtarit ton. Ende pa shkelur n Tiran, kishte filluar t fantazonte dhe skiconte skenografin e tij. Ishte entuziasmuar gati me do rresht t romanit...

    "Nisa ta shihja dhe ta doja kt histori. Jan 200 faqe vetm grmime n tok, pr t gjetur pas vdekjes trupat e ushtarve italian. Ideja e grmimit sht si t'i japsh m tepr zemrim dhe plag. Subjekti i Kadares sht vrtet fantastik. Prmes grmimit t toks, plagoset me nj xhest t dhunshm nj popull", - shprehet skenografi francez. Gjenerali, n kt version t ri nuk ishte ai i zakonshmi, hijernd dhe i rrept. sht nj gjeneral q rikthehet me nj trishtim t madh, n nj vend q i ka br t kqija. Skena e baletit sht e hapur dhe ajo vjen si e till q n fillim, pran publikut. Jepet ndjesia sikur bie shi dhe ushtart q organizohen pa zhurm. N nj sken tjetr, zhduket shiu dhe ka nj mas t konsiderueshme dheu, q identifikon grmimet. Nj pjes ku shfaqen edhe tuba cilindrik, mbi t cilat fshihen kujtimet e gjeneralit. Edhe episodi i dasms ka t veantn e vet. N sfond jan vendosur 300 piktura, ngacmuar kjo ide nga artistja Marina Abromovi, e cila ka realizuar nj instalacion n Bienalenen e Venecias. Me nj kulm emocional kur bien n dysheme, nj mas e madhe kockash nga nj lartsi mbi dhjet metra.

    Pra, nj version bashkkohor i baletit "Gjenerali i ushtris s vdekur", duke e ndriuar nga nj kndvshtrim tjetr, akoma m interesant, temn e shpirtit t pamposhtur t shqiptarve npr shekuj...

    Ndrkoh q "Gjenerali..." na kujtoi edhe nj her gjeneralin e nderuar t muziks shqiptare, t madhin Nikolla Zoraqi, Artist i Popullit.

    NIKOLLA ZORAQI u lind n Tiran m 24 janar t vitit 1929 dhe vdiq n Tiran m 9 shtator t vitit 1991. Edukimin e par muzikor e mori n familje, ndrsa me profesorin italian, Umberto Rampi, mori msime violine. N vitet 1946-1950, kreu Liceun Artistik "J. Misja" n Tiran. Pas ksaj, punoi pran ksaj shkolle si pedagog pr pak koh. N mesin e vitit 1950, kreu shrbimin ushtarak pran Ansamblit t Ushtris Popullore, si violinist e s fundi si asistent dirigjent i orkestrs, q drejtohej nga G.Avrazi, ku punon deri n vitin 1958. N 1958, filloi studimet n Mosk, n Konservatorin P. I. Tchaikovsky, n klasn e J. Shaporin, por u kthye n vitin 1961 pa i mbaruar dot. N Shqipri, n fillim punoi pran Ministris s Kulturs si inspektor n sektorin e muziks (1961-1964), m pas pran Shtpis Qendrore t Krijimtaris Popullore (1964-1966) dhe n vitet 1966-1971 punoi si shef i redaksis s muziks n Radio Tirana. N vitin 1971, del n profesion t lir si krijues deri n fund t jets s tij. Krahas detyrave t tjera, deri n vitin 1983 ka dhn edhe msim pran Institutit t Lart t Arteve (sot Akademia e Arteve) n Tiran, n fillim harmoni dhe analiz dhe m pas kompozicion. N. Zoraqi ka qen nj kompozitor shum prodhimtar. Ai ka kompozuar vepra n t gjitha gjinit muzikore, t cilat jan luajtur n t gjitha aktivitetet e rndsishme t jets muzikore shqiptare; n Koncertet e Majit, n festivalet dhe konkurset e ndryshme etj. dhe jan vlersuar me mime t ndryshme. Veprat e tij jan luajtur nga formacionet m t rndsishme t muziks shqiptare: orkestra e TOB, RTSh, Akademis s Arteve, Liceut Artistik, nga trupat e ndryshme korale dhe instrumentale profesioniste apo amatore, si dhe jan luajtur edhe n vende t tjera me orkestrat apo muzikantt shqiptar, n Greqi, Turqi, etj. Pr aktivitetin e tij, N. Zoraqi sht nderuar me mime, medalje dhe tituj t shumt, ndr t cilt prmendim mimin e Republiks pr baletin "Cuca e Maleve" dhe titullin Artist i Popullit.

    MUZIK SKENIKE - "Lufta jon me kohn", sken dramatike, 1954; "Prtact", operet pr fmij, libreti K. Jakova, 1956; "Ushtari dhe vdekja", sken koreografike, 1959; "Fundi i Golemve", opera, libreti K. Jakova, sipas Dh. Shuteriqi, 1967; "Vjollca e Sknderbeut", opera, libreti Ll. Siliqi, 1996; "Cuca e Maleve", balet, libreti L. Papa, koreografia A.Aliaj, 1970. "Ritme e ndjenja puntore", balet (7 skena, epilog), koreeografia A. Aliaj, 1970; "Historia e nj knge", Rapsodi koreografike, libreti dhe koreografia A. Aliaj, 1971; "Komisari", opera, libreti D.Agolli, 1975; "Tok e pamposhtur", balet, libreti I. Kadare, koreografia A.Aliaj, 1977; "Shote e Azem Galica", balet, libreti A. Agolli, koreografia Panajot Kanai, 1984; "Karikaturat", operet pr fmij, libreti A. Mamaqi, 1986-1987; "Paja", opera komike, libreti S. Mato, sipas G. Schiro di Maggio, 1989.

    VEPRA VOKAL-SINFONIKE. "Kantat Partis", pr z, kor mikst dhe ork., 1966; "Shtpia ku lindi Partia", kor mikst dhe ork., 1970; "Partia ime", kantat, teksti I. Kadare, zra femrash, kor mikst dhe ork., 1979; "Flladi i liris ne na rrit", pr kor mikst, piano, ork., kantat, teksti Xh. Jorganxhi, 1982; "Porsi era pranverore", pr kor mikst, teksti Xh. Spahiu, 1983; "Ne q rinojm horizontet", kantat pr z, kor mikst dhe ork., 1988; "Atdheu im", kantat pr S, kor mikst dhe ork., 1989.

    VEPRA T TJERA VOKALE - "Pas beteje", ballad, 1956; "Mall dashurie", pr S, piano, violin. violonel, 1963; Sonet pranveror, pr S, A, T, B, piano, teksti Migjeni, 1966; Shum kng, disa prej t cilave: Kng pr Tirann, 1974; "Tufza me karafila", 1980; "Maji yn",1982; "Atdheu im", 1986; Rreth 30 kng e romanca, shum prpunime kngsh popullore (q n vitet e studimit n Mosk), etj.

    VEPRA INSTRUMENTALE - Poem pr violin dhe ork., 1963 ; Koncert pr violin nr. 1, 1964; Rapsodi nr. 1, pr piano dhe ork., 1967; Koncert pr violin nr. 2, 1968; Koncert pr violin nr. 3, 1971; romanc pr flaut dhe ork., 1973; Koncert pr violin nr. 4, 1978; Knga e heroit, pr violin dhe ork., 1978; Kaba nr. 2 pr violin dhe ork, 1979; Prshtypje nga Festivali Folklorik i Gjirokastrs, Koncert pr piano, ork., 1979; Na buzqeshin agimet, scherzo pr flaut dhe ork., 1980; Kaba nr. 3, pr violin dhe ork., 1982; Rapsodi nr. 2, pr piano dhe ork., 1984; Koncert pr violin nr. 5; (Koncertino) pr violin nr. 6, 1989-90;

    VEPRA SINFONIKE - Suit baleti, 1966; Uvertura nr. I, n fa minor, 1967; Uvertura Festive (nr. 2), n Do mazhor, 1968; Uvertura nr. 3, 1969; Suit pr fmij nr. 1, 1970; "Cuca e Maleve", suit nga baleti, 1971; Rini heroike, 1974; Tirana n fest, suit sinfonike, 1975; Kaba nr. I, 1978; Uvertura nr. 4, 1979; Suit pr fmij nr. 2, 1980; Vallja e jets son, 1980; Vizit n Muzeun e Armve, suit sinfonike, 1981; Valle festive, 1982;Uvertura nr. 5, 1983; Jubileun festojm, (Uvertura nr. 6), 1984; "Kur lindi Partia", Sinfonia nr. 1, 1985 -1987; si dhe suita nga baletet e tjera.

    MUZIK DHOME - Rondo, pr kuartet harqesh, 1960; Suita shqiptare, pr flaut dhe piano, 1960; Tem me variacione, pr kuartet harqesh, 1960; Tem me variacione, 1961; Sonatina, pr violin dhe piano, (pas) 1961; Album, me pjes pr violin dhe piano, (pas) 1961; Nokturn nr. 1, pr violin dhe piano (ka nj variant pr violonel dhe piano), 1967; Nokturn nr. 2, pr violin dhe piano, 1968; Ballad pr piano (?); Fishekzjaret, prelud pr piano (?)

    MUZIK FILMI- "Vitet e para", regj. K. Dhamo, 1965; "Dueli i heshtur", regj. Dh. Anagnosti, 1967; "Pas gjurmve", regj. Xh. Keko, 1978.

    Zemra Shqiptare

Fjalt Kye pr Temn

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •