Agjenti 91-vjear i CIA: Misioni pr t rrzuar Hoxhn
Madhesia e germave:
Rrfimi i Rexh Berishs nga Peja, pr jetn si diversant n malet e Shqipris. Pas 53 vjetsh n harres, CIA e dekoron dhe e shprblen me 35 mij dollar

KOSOV - Kishte 53 vjet q Rexh Berisha nuk mbante m kontakte me CIA-n. Ata e prgatitn bashk me shum shqiptar t tjer n Rohrbah t Gjermanis, pr ta desantuar si diversant n Shqipri, n luftn kundr komunizmit, e si misioni dshtoi: Rexha u harrua. Pr vet Berishn, gjith sa kishte ndodhur ishte vetm nj aventur e hershme q mund tua tregonte miqve q bujtnin n fermn e tij n Novosell t Pejs. Por 5 vjet pasi lufta e Kosovs kishte mbaruar dhe Rexha ende nuk kishte ngritur dot n kmb shtpin e djegur nga paramilitart, iu desh t priste n oborrin e baness disa nga njerzit m t rndsishm t Kosovs, prfshi Hashim Thain e Agim ekun dhe 7 amerikan, t gjith prfaqsues t CIA-s. Njerzit e Shrbimeve Sekrete kishin sjell me vete nj dekorat dhe 35 mij dollar si shprblim pr kohn q Rexha i shrbeu CIA-s.

Me paret e tyre ndrtuam shtpin, - tregon Rexha, sot 91 vje, i ulur n divanin e ri t baness njkatshe t ngritur n themelet e t pars. Ai sht nj burr i ngeshm dhe nuk prton t filloj t tregoj nga e para historin q e bri agjent t CIA-s, edhe pse ndr vite i ka humbur ca kujtime. Fillimisht ai u angazhua me forcat nacionaliste gjat Lufts s Dyt Botrore. Ishte ushtar i Ballit Kombtar, ku aderon edhe sot dhe humbja e ktij t fundit para komunistve Jugosllav n Kosov e akuzat pr bashkpunim me pushtuesit, e detyruan Rexhn bashk me 50 t tjer q t arratiseshin prmes Kosovs e Maqedonis pr n Greqi. 91-vjeari kujton se kan ecur pr 23 dit. Gjat rrugs kan rn n prit dhe disa nga njerzit q kishin me vete jan vrar, por n fund jan strehuar n nj kamp refugjatsh t aleatve n Greqi.

Rexha thot se n Greqi kishte shum shqiptar t arratisur asokohe, pas ardhjes n fuqi t komunizmit. Ai mban mend se n kampin ku ka qndruar, ndodheshin Abaz Ermenji, Alush Leshanaku, Isuf Luma e mjaft t tjer, q shpejt do t ishin pjes e komitetit Shqipria e Lir, organizmi q n bashkpunim me CIA-n dhe Mi6-n do t organizonte grupet e diversantve pr n Shqipri. N kt koh, kujton Rexha, i transferojn prej Greqie n Bari t Italis dhe ktu msojn pr misionin q do tu besohej. Nga Bari transferohen n Banjola dhe m pas n Rohrbah, ku ndodheshin zyrat e t ashtuquajturs Labore Service. N Gjermani i kan veshur ushtar. Na jepnin 275 marka pr nj muaj, - kujton Rexha, ndrsa qesh se parat q merrte, nuk dinte ku ti shpenzonte dhe e vetmja gj q kishte bler gjat m shum se dy vjetve q u prgatit pr desantim, ishte nj biiklet prej 25 markash. Kur isha civil i hipja biiklets dhe u endsha, - tregon ai, duke br me dor andej-kndej.

N Gjermani kan msuar thuajse gjithka q do u duhej pr t mbijetuar n mal. Nga prleshja trup me trup, qitjen me arm e propagandimin, arsyen pr t ciln po i drgonin n malet e Shqipris etj. Rexha kujton nj oficer amerikan me nj sy artificial. T tjert nuk kan pasur emra dhe 91-vjeari thot se t gjith kishin emra t rrem.

N kohn kur ka prfunduar strvitja, Rexh Berisha sht desantuar n Shqipri. Ishim katr veta n grup, - kujton ai. Desantimi sht kryer diku n mes t nntorit t vitit 1949 dhe bashk me Berishn jan hedhur n malsin e Tropojs edhe Halil Nerguti e Ramadan Cena nga Kuksi dhe Miftar Maloku nga Prizreni. Pak dit para tyre ishte hedhur nj grup tjetr, ndrsa m par, disa misione kishin dshtuar dhe diversantt ishin zn robr, por as CIA, as Mi6 nuk e kishin kuptuar kt. Njerzit e Sigurimit, t ndihmuar edhe nga specialist rus, organizuan t ashtuquajturn Radio Loja, q oi drejt eliminimit t pjess m t madhe t diversantve dhe bashkpuntorve t tyre, q shpesh dorzoheshin drejt e n duart e sigurimit.

Rexha kujton se ata ishin t prgatitur t luftonin kundr partis. Ishim t armatos mir, me radio, automat (automatik) dhe pajisje t tjera, - kujton 91-vjeari. Por pasi ishin hedhur, ai dhe miqt e tij e kishin kuptuar se, pavarsisht armve, nuk do t mund t bnin shum. Rexha thot se ishte fati i tyre q piloti gaboi gjat desantimit dhe n vend q t hidheshin n zonn e parashikuar, ata u hodhn disa kilometra m tutje. Kjo u shptoi atyre jetn. Ne na lshuan n mal gabimisht. Po t na kishin lshuar n vendin e vendosur, do t ishim vra, se kta (forcat e ndjekjes) ishin t lajmruar nga Filbi dhe na prisnin aty, - thot Rexha. Ai kujton se mjaft prej shokve ishin vrar nga Sigurimi, ndrsa hidheshin me parashuta, pa qen n gjendje as t zbrisnin n tok.

Pr dy vjet me radh, prej ksaj kohe ai dhe tre shokt e tij t grupit jan endur n malet e Shqipris. Ka qen nj koh e vshtir me forcat e ndjekjes s bandave t krijuara nga Sigurimi i Shtetit pas shpins. Sidoqoft, shpejt ata e pan t pamundur t vepronin. Florinjt q CIA u kishte dhn me vete, nuk mund t shkmbeheshin. Rexha thot se n Veri kishin pak baza. Pjesa m e madhe ishin njerz t afrm t tyre, q i ndihmonin me buk. Halil Nerguti q ishte i Kuksit, - kujton Rexha, - i ka pas do ika t vllaut, se vllaun ia kishin internue e ato ikat na bijshim buk. Po ashtu, Miftar Maloku kishte nj njeri q i furnizonte her pas here me gazeta dhe ushqime, por at e zbuluan dhe e vran.

Shum u vran, - tregon Rexh Berisha. Ai dhe kolegt e tij si kishin msuar tradhtin, e pan se ajo q u krkohej ishte e pamundur. Nuk mujshim me e ba at pun q u donte, a e di..., se i kishte pas do 65 mij ushtar Enver Hoxha, - rrfehet ai. Grupi i tij, pasi kishte jetuar pr dy vjet n shpellat e malsis s Hasit, vendosi t kaloj n Kosov. N fakt, para se ti desantonin, oficert amerikan u kishin thn q, nse kapeshin n Jugosllavin e Titos, ather e hapur me Perndimin dhe gjithashtu e interesuar n rrzimin e regjimit t Hoxhs, do t mund t shptoheshin. Na kishin thn se po t na kapshin n Shqipri, kishin me na myt, por po t kapeshim n Jugosllavi, do na shptojshin,- kujton Rexha. Ai tregon historin e 12 kolegve t tij, t cilt pasi ran n prplasje me forcat e ndjekjes, u detyruan, pasi mbaruan municionet, t prtypnin pilulat q mbanin me vete dhe t vetvriteshin.

T pamundur pr t qndruar ende n mal bashk me treshen e grupit, ata kalojn kufirin pr n Kosov. Gjat kohs q i duhej t rrinte i arratisur n mal, Rexha mban mend q kishte shkuar edhe dy her t tjera deri n shtpin e tij n Pej, por vetm natn. Fillimisht ata futen n Prizren, por pas pak kohsh njeriu q i kishte strehuar u thot se duhej t iknin prej andej. Ai u mundson t udhtonin deri n aak t Serbis. Vendi ku strehohen sht shtpia e nj ifti t moshuarish n qytez. Aty, kujton Rexha, kan qndruar pr afro nj vit. iftit i jepnin para dhe ai i mbante me ushqime. aaku kishte qlluar qytez e pasur dhe Rexha thot se nuk i mungonte asgj. N zon nuk i njihte njeri dhe ata ishin paraqitur me emra t rrem, si emigrant nga Shqipria. Emrin e kam pas Jakup Zogu dhe banesn numr 49 n Tiran, - kujton Rexha.

Qndrimi aty, sidoqoft, u sht mrzitur nj dit. Ather, pasi lajmruan qendrn, vendosn t kthehen n Shqipri. Mirpo shrbimet jugosllave i kishin diktuar. Ata i ndalojn n rrugn pr n stacionin e trenit dhe Rexha, bashk me tre shokt e tij, prfundojn n burg. Qndrojn n qeli pr nj vit. As shkjau mos raft n qeli, - thot 91-vjeari. CIA kupton situatn e tyre dhe ndrhyn tek autoritetet jugosllave, dhe Rexha bashk me pjesn tjetr t grupit lirohen. Prej asaj kohe, ai thot se ka ndenjur n shtpin e tij dhe sht marr me pun t bujqsis, derisa lufta filloi srish dhe paramilitart i dogjn shtpin...

Dy gjra thot q nuk i duron dot: Partin dhe Shkjaun. Ai tregon se kur ka ikur pr her t par nga shtpia, n 43-in, shkoi t luftonte kundr partis (komunistve) n Malin e Zi. Tregon se e njeh me pllmb at vend. Fillimisht i angazhuar si xhandar n forcat q vendosn t bashkpunojn me Italin dhe Gjermanin, duke besuar se kjo do t bashkonte edhe Shqiprin me Kosovn, Rexha luftoi kundr partizanve jugosllav. Ushtria jon u prish, se humbi Italia dhe e mori partizani, - kujton Rexha. Pr Rexhn, arsyeja e vetme q iu desh t dilte n mal, ishte partia. I kan vra do djem, mo t mirt i kan vra, - thot Rexha, duke akuzuar komunistt e Titos dhe ata t Shqipris.

Ende sot, pas shum vitesh, kur komunistt jan rrzuar, Rexha nuk gjen armiq m t mdhenj. Edhe nna me mkon n parti, nuk e du, - thot Rexha. Madje, me t qeshur na thot se n Shqipri ka ende shum komunist, por vendin do q ta vizitoj t paktn edhe nj her.

N t ri t vet, Rexha, nj burr i pashm me mustaqe, i lidhur n mes me gjerdan fisheksh, nuk e kishte t vshtir t luftonte edhe kundr shum armiqve. Ndrsa tregon historin e tij, Rexha her-her ndalet edhe pr t rrfyer pritat n t cilat grupi apo ai vet kishte rn. T paktn tri her kujton t ket qen i rrethuar dhe n t tria hert ka mbetur gjall, pasi kan luftuar pr or t tra. Nj her ram n prit n Prizren. Ishim n nj shpell. Dbora ishte deri n mes. Luftuam ashtu... 13 i varruem dhe 6 i zum rob, rrfehet ai pr nj prit t dshtuar t partizanve jugosllav. Mirpo kur i kishte kaluar t 80-at, Rexha nuk mund t bnte m rezistenca t tilla. Kshtu, kur paramilitart erdhn pr ti djegur shtpin, burri q ishte ndeshur aq shpesh n male, mundi t shptonte vetm fal ndihms s nj malazezi q e kishte komshi. Por shtpin ia dogjn bashk me dokumentet dhe nj pjes t historis s tij t malit. Tamam n kt koh, amerikant kujtohen pr t. Ata shkojn ta krkojn dhe pasi e gjejn, e dekorojn dhe i japin shprblimin q i takonte pr luftn kundr komunizmit.

(Vijon nesr)

gazeta korrieri www.korrieri.com