Close
Duke shfaqur rezultatin -19 deri 0 prej 3
  1. #1

    Lightbulb Bylis, zbulohet kantina m e madhe n Ballkan

    Nga Fatmira Nikolli
    Me nj hapsir prej 2000 metrash katror (t paktn kaq jan grmuar deri tani) ajo, sot pr sot sht nj nga kantinat m t mira, t ruajtura pr periudhn e antikitetit t von n Mesdhe.

    N periudhn e antikitetit t von, n peshkopatn e Bylisit u ndrtua nj kantin vere. Pron e peshkopit t qytetit dhe e vendosur n kompleksin peshkopal, ajo sht nj model i vjetr i prpunimit t ksaj pijeje. Rrnojat e ksaj punishteje vijn t ruajtura mir deri n ditt tona, duke na sjell dshmi t gjalla t shekujve t hershm. Meqense vijn n gjendje t mir t gjitha pjest e saj, mund t shihen vendet ku jan kryer t gjitha proceset e puns. Me pak imagjinat, mund t kuptojm se si t part tan kan prodhuar nj prej pijeve m t vjetra t bots. Me nj hapsir prej 2000 metrash katror (t paktn kaq jan grmuar deri tani) ajo, sot pr sot sht nj nga kantinat m t mira, t ruajtura pr periudhn e antikitetit t von n Mesdhe.
    Kantina e vers n Bylis
    E ruajtur m mir n Mesdhe jo vetm pr periudhn e Antikitetit t von, por pr t gjitha periudhat, aty mund t shihet i gjith procesi i prodhimit t vers, q nga ardhja e rrushit deri n nxjerrjen e vers. sht nj hajat me nj oborr ku vinte rrushi, shkarkohej dhe depozitohej brenda. Nga aty kalonte n punishte, e cila ruhet gati e plot. sht ruajtur mjaft mir vaska e shtrydhjes me kmb, ena e shtrydhjes me dor, ena ku depozitohej mushti fillimisht, pitosat ku vendosej mushti pasi shtrydhej prej nga ku kalonte n vaskat e mdha. Deri tani jan grmuar dy vaska t mdha dhe nj tjetr q sht identifikuar, por akoma nuk dihet se sa mund t jen n total. Vaskat e mdha jan me prmasat tre me tre metra dhe dy metra t lart. Nga kjo mund t kuptohet se sasia e vers q mund t prpunohej aty ishte e madhe. Vite m par sht grmuar edhe magazina, ku jan gjetur 21 pitosa t cilt kan vllime t mdha deri n tre (hektolitra) kuintal. Por, mund t ket edhe magazina t tjera q nuk jan grmuar akoma. Kjo radhitet ndr kantinat e mdha t vers. Nj e ngjashme me Kantinn e Bylisit sht zbuluar vitet e fundit n Afrik, po ka prmasa shum m t vogla. Afrika sht nj territor i prmendur pr bujqsi n periudhn e antikitetit t von. "Kjo kantin nuk sht e qytetit, por ajo i takon peshkopit t qytetit, q do t thot se i takon peshkopats. Qyteti mund t ket pasur kantina m t mdha sesa kjo, por nuk jan zbuluar t tilla", - thot arkeologu Sknder Muaj. Kjo do t ket vlera jo vetm pr studimin e saj, por edhe pr t'u vizituar, sepse aty mund t shihet qart i gjith procesi i puns n nj kantin. Jan t ruajtura mir q t gjitha pjest e nj kantine t madhe vere dhe mund t shihen vendet ku jan kryer t gjitha proceset e puns. Kshtu, ne kemi n vendin ton nj model t vjetr t prpunimit t vers. Pjesa e grmuar e ksaj kantine sht afrsisht 2000 metra katror dhe ka shum ambiente. Ndrtesat n prgjithsi kan qen dykatshe, kati i siprm sht prdorur pr tjetr gj, ndrsa kati i poshtm sht prdorur pr tjetr gj. Arkeologu Sknder Muaj shton se akoma nuk sht grmuar e gjitha, sepse deri tani sht par vetm punishtja dhe nj pjes magazine. "Ka shum ambiente q mendohet se jan magazina. Me sa sht vzhguar deri tani, nuk ka shum ndryshim n mnyrn e prodhimit t vers nga ajo koh n kohn ton. Ent q e mbanin vern e prodhuar, n at koh ishin prej balte dhe kto t fundit jan gjetur n kt kantin", - shprehet Muaj.
    Kantinat
    Kantina vere ka pasur edhe periudha romake, q jan t ruajtura n zonn e Izraelit dhe Palestins ku jan br grmime, ndrsa n territore t tjera ato jan m pak t ruajtura. Nj tjetr kantin vere sht n Tiran, aty ku sot sht "Mozaiku i Tirans", por pr fat t keq nuk sht grmuar n t gjith siprfaqen e saj, sepse nj pjes e saj sht zn nga rrugt dhe nj pjes tjetr nga pallatet. Ajo ka vlern e saj sigurisht, por nuk sht e ruajtur si ajo e Bylisit. sht pjes e jets ekonomike t qytetit. Ai ishte edhe qendr prodhimi, edhe tregtimi. N kompleksin peshkopal t Bylisit ruhen mir pjes t prodhimit. Deri tani sht grmuar punishtja e vajit t ullirit dhe sht duke u grmuar kantina e vers. N vendin ton, deri n shekullin 19, vera sht prodhuar shum dhe pas ktij shekulli sht prodhuar edhe rakia.
    Punishtja e vajit
    Punishtja e vajit t ullirit sht zbuluar para disa vitesh. Ndrsa ekipi i arkeologve q ka punuar gjat vitit 2008 n kt qendr, ka zbuluar pjesrisht mullirin e bluarjes dhe furrat e prpunimit, vendin ku prpunohej dhe shum mbeturina t brsive t ullinjve q jan prdorur pr t'u djegur. Sipas Muajt, kjo do t thot, se ata q kan punuar n kt punishte, nuk prdornin materiale t tjera djegse pr zjarrin, por prdornin pikrisht kto mbeturina pr t valuar ujin. As kjo nuk sht prfunduar e gjitha.
    Peshkopata
    Kjo peshkopat e vendosur n Bylis, ka nj siprfaqe prej 8.000 metrash katror. Nga ky kompleks peshkopal, Instituti i Arkeologjis ka zbuluar rreth 4.000 metra katror, q do t thot se sht edhe gjysma pa u zbuluar nga ky kompleks tepr i madh. sht nj lagje e tr. Kto grmime kan filluar q hert. Si pjes e katedrales s qytetit, grmimet aty kan filluar q n vitin 1984. Katedralja n Bylis sht e prbr nga kisha, pagzimorja dhe kompleksi peshkopal (pallati i peshkopit). Kisha ose peshkopi, n shekullin e VI-t u b pronare e madhe n qytet dhe luante nj rol t rndsishm n administrat dhe n ekonomi. Deri n vitin 1991, kishte prfunduar grmimi i plot i Kishs dhe pagzimores. N at vit, arkeologt e Institutit t Arkeologjis kishin grmuar punishten e zdrukthtaris dhe punishten e prpunimit t gurit. N kto punime jan gjetur veglat e zdrukthtarit dhe veglat e gurgdhendsit. Arkeologu Sknder Muaj shpreson n t ardhmen t zbulohen edhe punishte t bulmetrave dhe t qeramiks. Vite m par jan gjetur edhe mbishkrime t vendosura mbi en, q flasin pr vet kompleksin e peshkopit. Kjo peshkopat ka qen e rndsishme jo vetm pr prodhimin e produkteve blegtorale dhe bujqsore, por duket edhe n prodhimin e qeramiks.
    Bylisi
    sht nj nga qendrat m t rndsishme arkeologjike n territorin e Shqipris. Pr munges t infrastrukturs s rrugs, ai ka mbetur edhe jasht vmendjes s vizitorve shqiptar. Nse e krahasojm me Apollonin, Butrintin ose Durrsin, Bylisi nga numri i monumenteve t grmuara dhe nga gjendja e ruajtjes s tyre z vendin e par. Megjithat, vizitort q shkojn n Bylis mrekullohen jo vetm nga pamja, panorama por edhe nga monumentet dhe mnyra e restaurimit. Bylisi zotron nj hapsir t madhe. Nga aty mund t shohsh gjysmn e territorit t Shqipris. Nga aty, syri ta kap Janinn, Tomorrin, Detin Adriatik dhe Fushn e Myzeqes. Bylisi ka karakter epik. sht nj qytet epik i Iliris. Ai ndryshon me qytetet e tjera t periudhs helenistike. Studiuesit serioz sapo e shohin, e kuptojn se aty nuk sht nj kopje e qyteteve helenistike greke, por nj form tjetr nga pikpamja e vendosjes dhe jo n at t ndrtimit urbanistik. Ai ruhet mir si rrnoj, sepse nuk ka qen i banuar n periudhat e vona. Fillimet e tij i takojn mesit t shekullit t IV-t para Krishtit dhe deri n fundin e shekullit t VI-t pas Krishtit, pra 10 shekuj jet. Por, pas shekullit t VI-t, ai nuk sht banuar m e n kt mnyr u ka shptuar dmtimeve q do t sillte banimi mbi kto rrnoja. Fal ksaj, Bylisi sht nj qendr e rndsishme edhe pr shekullin e VI kur sht braktisur, por edhe pr periudhat m t hershme. Kjo sepse, shum nga monumentet q i prkasin kohs m t hershme nga shekulli i VI-t, nuk jan shfrytzuar dhe jan ruajtur m s miri. Bylisi, sot pr sot mbahet si qyteti rrnoj m i mir i ktij shekulli i ruajtur n Mesdhe. Thuhet pr sot, sepse m von mund t ket grmime q do t sjellin t tjer. Akoma nuk sht grmuar nj model tjetr si Bylisi, pr t par jetn n mesin e shekullit t VI-t pas Krishtit dhe kjo sht veori e tij. Kjo qendr mund t'iu jap prgjigjen shum pyetjeve pr kt shekull, mbi jetn, urbanistikn dhe ekonomin. Deri tani, Instituti i Arkeologjis ka marr shum t dhna mbi objektet e besimit t krishter.

    (s.g/GazetaShqiptare/BalkanWeb)
    ABCDDhEFGGjHIJKLLlMNNjOPQRRrSShTThUVXXhYZZh (Alfabeti Shqip, 36 grma)

  2. #2
    rilntě ΅ λŁŁї Ϊм Maska e [Perla]
    Antarsuar
    07-09-2006
    Vendndodhja
    Aconteceu !!! Estava escrito assim...
    Postime
    6,577

    Bylisi tronditet nga tre zbulimet

    N Bylis, si rrall ndonjher sapo kan ndodhur tre zbulime t mdha, q identifikojn territoret shqiptare n t gjith pellgun e Mesdheut. Nuk sht hera e par q vjen nj informacionin i till nga antikiteti. Gjat nj ekspedite n kt qytet, sht zbuluar punishtja m e madhe e vajit t ullirit n territorin mesdhetar, jan detajuar grmimet n monumentin e quajtur Terenciani, si pjes e baness s shtpis romake, q u kushtohet t parve, si dhe punishtja e shkrirjes s qelqit, e identifikuar m e lashta n Evrop. N nj bashkpunim me francezt q prej 11 vjetsh, arkeologt sapo jan kthyer nga kjo ekspedit bashk me zbulimet m t fundit n qytetin antik t Bylisit, me n krye prof. dr. Sknder Muaj. Ai tregon se grmimet kt vit jan prqendruar n monumentet e kultit paleo-kristian, si dhe n Bazilikn V n Bylis, e cila sapo ka prfunduar, ndrsa po punohet n kompleksin peshkopal.
    Ky sht nj nga komplekset m t mdha jo vetm t territorit shqiptar, por edhe atij mesdhetar, ndonse nuk do t thot se vendet e tjera nuk kan komplekse t prmasave t tilla, por ky sht m i madhi i grmuar. Deri tani kemi ndrhyr n gjysmn e tij, e na ka mbetur edhe gjysma tjetr, - shprehet arkeologu Muaj, duke shtuar se prmasat e tij shkojn rreth dhjet mij metra katror n ambiente t ndryshme. Kompleksi n t cilin po kryhen grmimet ishte i pajisur edhe me pjesn e banimit, zejtari dhe at t prodhimit t produkteve bujqsore-blegtorale, e pr momentin, sipas arkeologut, po punohet mbi zonn e prodhimit.



    Punishtja m e madhe e vajit t ullirit

    Gjat ksaj periudhe prej ekspedits n Bylis sht zbuluar punishtja m e madhe e vajit t ullirit, e cila i prket shek. VI. Ajo sht punishtja e par me prmasa kaq t mdha pr nj qendr peshkopale, e jo t qytetit. Pr kt, prof. Sknder Muaj bn edhe nj krahasim me nj zbulim t ngjashm n kontinentin afrikan, duke u shprehur se deri m tani kjo sht punishtja m e madhe e zbuluar n t gjith territoret mesdhetare. E njjt me t sht edhe nj tjetr q sht zbuluar n Afrik vitet e fundit, por ajo sht me prmasa shum m t vogla. Sipas tij, pr t evidentuar m mir kt zbulim, gjat grmimeve jan gjendur rreth 40 pitosa (qypa t mdhenj n t cilt rezervohej mushti pr tu kthyer m pas n ver), ku secila prej tyre mbante rreth 300 litra. Po ashtu jan gjendur edhe tre vaska t mdha ku mbahej mushti, si dhe t tjera vaska ku shtypej, e derdhej mushti, duke na ln t kuptojn se kjo ishte nj punishte e madhe. Pjesa m e madhe e mjeteve jan gjendur n vend, sepse t gjitha s bashku kan mbetur edhe n momentin e fundit kur sht braktisur qyteti, dhe po ky vend nuk sht banuar m n periudhat e mvonshme. Pr fat, t gjitha materialet e lna n shek. VI ne i gjejm srish dhe do gj mbeti n vend, - thot Muaj, duke shpresuar se n vijim t grmimeve do t zbulohet edhe punishtja e vers.



    Terenciani, zbulimi i vargjeve dedikuese

    N grmimet e fundit n Bylis sht zbuluar nj monument i quajtur Terenciani. Vitin e kaluar jan gjetur rreth dy mij shkrime kushtimi, q babai ua dedikon djemve t tij. Sipas arkeologut Sknder Muaj, monumenti ka marr pikrisht kt emr pr shkak se babai quhej Terenciano, njri nga djemt e tij kishte po t njjtin emr, ndrsa i biri tjetr quhej Marsim. Gjat ksaj ekspedite arkeologt jan prqendruar m shum tek ky monument dhe kan zbuluar m shum rreth ksaj dshmie. sht nj pjes e baness s shtpis romake ku u kushtohet t parve. N njrin prej tyre ne gjetm shtatin prej mermeri t Marsimit, ndrsa kt vit mundm ta nxjerrim nga muri, pasi ende nuk sht prfunduar zbulimi i plot i tij, ndrsa nga Terenciani nuk kemi gjetur ende asgj. Grmimi nuk ka prfunduar, pasi banesat e periudhs helenistike kan prmasa shum t mdha, gati nj mij metra katror siprfaqe dhe kan rreth 20 dhoma. Deri tani kemi gjetur katr banime t periudhave t ndryshme. Njri i takon periudhs helenistike, shek. III para Krishtit, e dyta i takon shek. I pas Krishtit, n mes t gjysms s dyt t shek. II dhe nj tjetr q i prket shek. IV, - pohon Muaj.



    Identifikimi pr her t par i punishtes s shkrirjes s qelqit


    Pr her t par n Shqipri zbulohet nj punishte e shkrirjes s qelqit, nj prej zbulimeve m t rralla jo vetm n rang kombtar, por edhe n territorin mesdhetar.

    Shkrirja e qelqit n kt rast kryhej n en, ku merreshin gotat q mund t vinin nga vende t ndryshme, pasi n at koh ishin territoret e Azis q bnin prodhime t tilla. Ato eksportoheshin dhe secili n qytetin e tij prdorte teknologjin me en prej balte, futeshin n furra dhe prej andej prodhoheshin ent e vogla. Pr t faktuar kt punishte jan gjendur tri en q kan shrbyer pr procesin e shkrirjes si dhe pjes t tjera t furrs, - tregon me detaje arkeologu, i cili na bn me dije se punishtja e rrall i prket shek. II pas Krishtit. Kjo e bn zbulimin edhe m interesant, pasi sipas profesor Muaj, dshmon se gjetjet e tjera i prkasin gjysms s dyt t shek. III dhe IV pas Krishtit, duke hedhur kshtu posht konkluzionet e specialistve t tjer se kto lloj punimesh prdoreshin n kto periudha. Prdorimi i tyre sht m i lasht. Ky sht zbulim tepr i rndsishm pr territorin dhe pr kulturn n prgjithsi. Para ksaj punishteje sht zbuluar edhe nj tjetr n Slloveni, disa n Franc, ndrsa zbulimi i radhs sht n Shqipri, - thot ai. Pavarsisht entuziazmit t tre zbulimeve n qytetin e lasht t Bylisit, ekspedita sht krcnuar nga mungesa e fondeve, madje edhe t diets ushqimore q i takon do arkeologu. Sipas Sknder Muaj, fondet kto tre vitet e fundit kan munguar, duke prfshir pagn e fuqis puntore dhe dietat pr studentt q angazhohen dhe puntor t tjer. Ne kemi shfrytzuar t ardhurat e familjes dhe t rrogave tona, sepse nse nj monument do t lihet pas dore, do t shkatrrohet. Pavarsisht e kt vit jan larguar nj numr i madh punonjsish pr tu forcuar m shum ekonomikisht, asgj nuk ka ndryshuar, - shprehet i shqetsuar arkeologu, duke shtuar edhe nj tjetr arsye q e ka shtyr at t vazhdoj ekspeditn edhe pa shum mbshtetje financiare, kontratn 11-vjeare pr bashkpunim me francezt. Ai vet thot se ka paguar nga rreth 150 mij lek t reja, prve shpenzimeve personale, ndrkoh q ekipi prbhej nga 20 persona. Kjo ekspedit shnon vitin e 31-t t punimeve n kt qytet, t cilat jan ndjekur q nga dita e par e grmimeve e deri n tani nga prof. dr. Sknder Muaj. Bylisi sht nj nga qendrat m t rndsishme t kulturs ilire. Fillimet e tij si qytet i ka n shek. IV para Krishtit dhe ka vazhduar pa ndrprerje deri n fund t shek. VI pas Krishtit. Jeta n qytet ka vazhduar pr gati nj mij vjet dhe gjat gjith periudhave historike mban nj vend t rndsishm t qytetrimit antik, romak dhe antikitetit t von t territoreve t Shqipris s sotme. Po ashtu, Bylisi njihet edhe si prfaqsues i kulturs s Iliris s Jugut n periudhn helenistike (antike).


    SUELA FURRIKU
    Gazeta Standart
    Un amigo verdadero es algien que cree en ti aunque tu hayas dejado de creer en ti mismo.

  3. #3
    Adriano
    Antarsuar
    17-03-2009
    Vendndodhja
    Athine
    Postime
    43
    Historikisht ne Mallakastren time nuk kishte germe Y por vetem I
    Sos mper mua a per ti (sot ty) Dimal -cfir sot dy-mal.Di-rrah sot dyrrah.
    Behet fjala per ngaterrese .Qyteti detyrimisht duhet te quhet BILIS

Tema t Ngjashme

  1. Prgjigje: 29
    Postimi i Fundit: 01-08-2010, 13:18
  2. Muslimant n Ballkan - realiteti dhe e ardhmja
    Nga ~Geri~ n forumin Komuniteti musliman
    Prgjigje: 3
    Postimi i Fundit: 11-10-2008, 19:52
  3. Prgjigje: 3
    Postimi i Fundit: 01-05-2005, 15:23
  4. Ballkan - Makedhonia -Nezir Myrta
    Nga Henri n forumin Gjuha shqipe
    Prgjigje: 28
    Postimi i Fundit: 17-09-2002, 18:54
  5. Roli i Italise ne Ballkan
    Nga Eni n forumin Problemet ndrkombtare
    Prgjigje: 26
    Postimi i Fundit: 04-07-2002, 08:29

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •