Dy gjra m tmerrojn: injoranti i devotshm dhe dijetari q nuk beson


H. Aliu r.a.

Fati e deshi q shqiptart t jetojn n nj hapsir ku gjat tr historis jan grshetuar interesat e Lindjes dhe Perndimit; n nj vend ku jan takuar Krishterimi dhe Islami. Pr kt n trojet shqiptare kan mbizotruar interesat e njrs pal apo t tjetrs. Kjo sht pasqyruar n nj mas t madhe edhe n kulturn dhe vet identitetin e popullit shqiptar. Ky ndikim i kulturave t huaja vazhdon t jet i pranishm edhe sot e ksaj dite n trojet shqiptare. Me kalimin e kohs, shqiptart i prvetsuan ato dhe, mund t thuhet, ato u bn pjes e identitetit t tyre kulturor dhe shpirtror. Nuk ka dyshim se ato u ndikuan edhe nga tipare t veanta t kulturs materiale dhe shpirtrore autoktone shqiptare. Ky konglomerat kulturash t ndryshme vetm sa e pasuroi thesarin e prgjithshm t kulturs son kombtare, duke i dhn asaj nj karakter universal dhe gjithnjerzor.

Nuk ka dyshim se periudha pesdhjetvjeare e sundimit komunist bri mos ta fshinte tr at thesar kulturor e shpirtror nga kujtesa e do shqiptari, duke prdorur pr kt edhe mjetet dhe metodat m represive q njohu ndonjher historia e njerzimit. Mirpo, rezultatet nuk ishin inkurajuese, ashtu si mendonin ideologt e sistemit komunist, q t bnin shplarjen e trurit t tr popullats shqiptare. Megjithat, nuk mund t mohohen as faktet se recidive t asaj periudhe kan ngelur edhe sot e ksaj dite tek nj numr individsh dhe pr fat t keq, edhe tek nj pjes e intelektualve.

Periudha e transicionit, e kalimit prej nj sistemi totalitar n nj sistem demokratik, shqiptart i gjeti t paprgatitur. Shqipria, shteti qendr i t gjith shqiptarve, u ballafaqua me ekzodin masiv t popullats s saj, me qllimin pr ta lshuar vendin dhe pr ta marr botn n sy. Ndrsa shqiptart e Kosovs, t ballafaquar me politikn represive t okupatorit serb, pr nj dekad t tr nuk patn mundsi t ndrmerrnin asgj n kt drejtim. E njjta gj vlente edhe pr popullin shqiptar t Maqedonis.

Si rezultat i ksaj, shpesh po ndihen zra, jo vetm nga politikant, po edhe nga disa njerz t artit e t kulturs si dhe nga disa teolog t politizuar, pr mbivlersimin e njrit besim dhe zhvlersimin e besimit tjetr, si dhe thirrjes s hapur q shqiptart t kthehen n fen e t parve. N kt frym qen pamfletet e dhjetorit t vitit t kaluar, t shprndara nga e ashtuquajtura Lvizje Studentore pr Shoqri t Hapur e Demokratike, e cila nuk kishte asgj t prbashkt me lvizjen studentore.

Progresi i fuqishm i ktij gjysmshekulli t fundit, ka uar njkohsisht n nj rrnim psikologjik t njeriut, sepse gjithnj e m shum po vihet re se do fuqizim material n jet, at po e bn gjithnj e m t paknaqur. Deviza e qytetrimit: Krijoni gjithnj dshira t reja, i shkakton njeriut pr do dshir t paplotsuar nj dhembje pr realizimin e s cils, shpesh qllimi justifikon mjetet. Kjo ka uar n nj rritje marramendse t kriminalitetit, korrupsionit, mashtrimeve e vjedhjeve, ose rritjen e pandalshme t alkoolizmit, prdorimin e drogs e t imoralitetit, t cilat n vazhdimsi ojn n lindjen e smundjeve t reja masive, pr shum koh t pashrueshme. Shkenca dhe teknika n asnj mnyr nuk mund t ndalin pasojat aq t dmshme q jan pjell e imagjinats njerzore pr t fituar me do kusht lumturin e ksaj bote. I vetmi mjekim sht edukimi moral i religjionit nprmjet familjes, i cili mund t arrij t vendos nj ekuilibr.

T gjith jemi dshmitar pr problemet me t cilat ballafaqohet sot shoqria shqiptare. Streset e ndryshme q e kan kapluar at, jan shprndar n t gjitha shtresat e saj. Kjo nuk kursen as fmij e pleq, ndrkoh q nj brez i tr t rinjsh sht degdisur si m keq n skutat e errta t qyteteve tona duke u zhytur n drogn, n imoralitet. Disa dukuri, t cilat n t kaluarn ishin tema tabu pr shoqrin shqiptare, si jan prostitucioni, droga, alkoolizmi, etj., tash jan shfaqur n shum mjedise. Fatkeqsisht, kto dukuri jan n rritje e sipr.

Shtrohet pyetja se far duhet br q shoqria shqiptare n prgjithsi dhe rinia n veanti, t shptoj nga kjo prmbytje, e cila do t jet me pasoja t mdha pr t ardhmen e kombit ton n trsi. Besojm se shptimi i vetm nga kjo katasrof e mundshme, sht kthimi i yn n parimet tona fetare. sht feja ajo q me edukim shpirtror t tij mund t sendrtoj nj ekuilibr t vrtet midis progresit t jashtm t njeriut, dhe progresi t brendshm. Ky problem nuk ka t bj vetm me ne; sht nj problem me t cilin u ballafaquan edhe popuj t tjer. Kshtu, ish-Sekretari i Departamentit t Shtetit n SHBA, Xhon Foster Dallas, duke par e jetuar ritmet e larta t qytetrimit, si dhe duke mbajtur parasysh pikpamjet e krishtera pr jetn, n librin e tij Luft a paqe, thot: Ne arrijm rekorde n prodhimin e t mirave materiale. Ajo q na duhet neve, sht feja e drejt dhe dinamike... Ne kemi humbur lidhshmrin n mes besimit religjioz dhe jets son praktike... Ne nuk shohim q feja jon tu prgjigjet kushteve moderne, nse lidhja n mes fes dhe puns ndrpritet, nuk do t mund ta krijojm at me fuqin shpirtrore, e cila do t na ndrlidh tr botn.

Pr shum probleme me t cilat shoqria bashkkohore ballafaqohet n ditt e sotme, zgjidhjet m t mira i gjejm n librin e shenjt t Islamit n Kuran. Kurani predikon t jetohet jeta shpirtrore dhe trupore. Aty thuhet: T jetohet pr jetn e amshuar, pa e ln mangut at q i takon n kt bot. (Kuran, 28: 77).

Sipas Kuranit, njerzit duhet t ken lirin e brendshme shpirtrore, por dshirojn gjithashtu t jen fizikisht t lir e t fuqishm pr t zotruar kt bot, pa e konsideruar t huaj botn materiale: O besimtar, mos ia ndaloni vetes gjrat e bukura dhe t pastra q jua ka lejuar Zoti, por mos e teproni. (Kuran, 5: 90).

N botn e jashtme, n natyr. Islami sheh nj mori faktesh dhe i bn thirrje njeriut pr ti studiuar ato n emr t Zotit, pr t fituar nj jet gjithnj e m t mir toksore, i udhzon njerzit t punojn me dije e me shkenc, duke perceptuar njkohsisht si kusht t domosdoshm sigurimin m par t nj pushteti mbi vetveten. Q n shpalljen e par t Kuranit, njeriu urdhrohet: Lexo, n emr t Zotit (Kuran, 96:1), q do t thot se pa dije nuk do t jesh n gjendje t kryesh asnj mision n jet. Pra, Islami n emr t shkencs, nuk flak fen, por nuk mohon as luftn pr nj jet m t mir n emr t fes. Prandaj, Muhamedin a.s. e tmerrojn m shum injorantt e devotshm dhe shkenctart q sbesojn, ku bjn pjes si ata q, duke mohur kt jet, kujtojn se bhen t shenjt, si ata q me dije e shkenc punojn pr kt jet, por mohojn Zotin.

Nga tr kjo q u tha, mund t vijm n prfundimin se Islami i jep zgjidhjen m t mir asaj q krkon sot njerzimi i qytetruar: lidhjes s besimit religjioz me jetn praktike. Dhjet vjet m par, orientalistt e shquar anglez W.P. Montgomery dhe Wat, pasi studiuan iden islame mbi jetn, pranuan botrisht: Islami sht nj lufttar i fuqishm pr ti dhn skeletin themelor religjionit t s ardhmes. Ndrsa disa dhjetvjetsha m par, Bernard Shou, deklaronte: Kam parashikuar rreth besimit islam se ai do t jet i pranishm n Evropn e nesrme, ashtu si po fillon t bhet i pranishm n Evropn e sotme.

Prandaj obligim i t gjitha institucioneve tona kobmtare, fetare, edukative, arsimore dhe kulturore sht t bjn mos q, n radh t par, lnda e edukats fetare t inkorporohet n t gjitha nivelet e sistemit ton shkollor, si hap i par drejt pajisjes s rinis son me edukat t mirfillt fetare. N t njjtn koh lypset nga t gjitha institucionet tona me karakter kombtar q ndaj besimeve tona tradicionale t ken nj qasje objektive dhe t mirfillt. N kt aspekt mediat mund t luajn nj rol t veant.

Vetm me nj qasje t ktill, do ti kryejm obligimet tona ndaj rinis son, e cila sht pjesa m e ndjeshme e popullats son dhe e ardhmja e kombit.
2 50.0