Close
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 2 prej 2
  1. #1
    Rising Star and Legend Maska e Davius
    Antarsuar
    20-04-2003
    Vendndodhja
    Underground
    Mosha
    30
    Postime
    11,981
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Prejardhja e fjals "Shqiptar" dhe kuptimi i etimologjis.

    DR. E SHKENCAVE ANILA OMARI

    Emri etnik shqiptar, vjen nga ndajfolja shqip q emrton gjuhn. N zanafill kuptimi i ksaj fjale duhet t ket qen "qart, kuptueshm", si ka mbetur n gjuhn e komunikimit t prditshm n shprehjet "a ha shqip?", "a merr vesh, a kupton?", "shqip po ta them", "po ta them qart, kuptueshm". Pr prejardhjen e fjals shqip sht shprehur, s pari, Gustav Meyeri n Fjalorin e tij Etimologjik t vitit 1891. Ai e lidh me foljen shqipoj t ciln e jep me vshtrimin "kuptoj", si ruhet ende n t folmen e shqiptarve t Ukrains n fjaln shqiptoj (p.sh., ti shqypton si ne?, "a kupton si ne?", nok shqiptoj, "nuk kuptoj", khs.Selim Islami, BSSH, nr.2, 1955; Sefer Musliu dhe Daut Dauti "Shqiptart e Ukrains. Udhprshkrime dhe punime shkencore", Shkup, 1996).

    N shqipen popullore kemi edhe shqiplloj "shpjegoj dika qart e kuptueshm, ia them shqip" (FGjSSh 1980). Vet foljen shqipoj Meyeri e nxjerr nga latinishtja excipio "kuptoj, dgjoj", pra sipas tij shqiptar sht n thelb "ai q kupton". Kjo etimologji e Meyerit nuk sht pranuar prgjithsisht nga gjuhtart, me argumentin q fjala latine nuk do t thot "kuptoj", por "marr, v mnjan, prjashtoj, pranoj" (abej), dhe se folja shqip-oj nuk sht parsore, por nj rrjedhoj e shqip, dhe m e re se kjo, meqense nuk prdoret n t gjitha krahinat e Shqipris (Demiraj). Nga nj krkim q kemi br n Fjalorin latinisht-italisht t Calonghit, rezulton se, ndr kuptimet e shumta t foljes excipio t latinishtes, gjenden edhe vshtrimet "kap me shqisa, me vesh", "msoj, dgjoj", "pranoj n gjykim", "interpretoj" e disa t tjera q u afrohen kuptimeve q jep Meyeri. Kshtu, n mbshtetje edhe t fjals shqiptoj "kuptoj" t s folmes s shqiptarve t Ukrains, teza e Meyerit mund t rivlersohet, ndrkoh q mbetet kritika pr karakterin e prejardhur dhe prhapjen e kufizuar t foljes shqipoj, shqiptoj, shqiplloj.

    Nj hipotez tjetr shum e prhapur e prejardhjes s emrit shqiptar sht ajo q e lidh at me emrin e shpendit shqipe si emr totemi (M. Lambertz) qysh prej kohs s Sknderbeut. Kt mendim n fillim e pati pranuar me njfar rezerve edhe abej, por m pas e kritikoi me arsyetimin se tek autort e vjetr kto dy trajta dallohen qart: shqip shkruhet me i, ndrsa emri i shpendit shkruhet rregullisht me y, shqype, ka tregon se jan dy fjal t ndryshme. N autor verior t mvonshm ndeshet edhe trajta me y pr gjuhn, emrin e banorit dhe vendin: shqyp, shqyptar, Shqypni, por kto mund t jen asociacione me emrin e shpendit, duke i lidhur t part me "etimologji popullore" me t dytin.

    Jan shprehur edhe mendime t tjera pr burimin e ktij emri, t cilat nuk kan gjetur miratim t gjer. sht nj gj e njohur se emrat e popujve prgjithsisht mbeten t errt pr nga kuptimi e burimi etimologjik. Dihet se pr her t par emri shqiptar del n vendimet e Kuvendit t Arbnit t vitit 1703, botuar n vitin 1706, n fjalin " a dīn mir giuhn e shqiptarvet". M par dhe krahas tij sht prdorur emri arbn/arbr. Koht e fundit sht zbuluar Fjalori italisht-shqip i Da Lees, 1702, nga studiuesi arbresh Matteo Mandal, ku del gjithashtu emri shqiptar, q e hershon (anticipon) kshtu n koh shfaqjen e emrit. N parathnien e Fjalorit, Da Lee shkruan: "Kte Dikcionār, oh Shqiptār i dashun, e shkrova jo pr zotinī tande, qi di mā fort se unaj vete pr vethe, qi jam pr s largu e giuhn e shqiptarvet e kam posi nji kafsh s huoje".

    FAR SHT ETIMOLOGJIA?

    Etimologjia sht nj deg e Gjuhsis q studion prejardhjen e fjalve, historin e tyre, kohn kur kan hyr n nj gjuh, nga cili burim dhe se si kan ndryshuar n koh, format dhe kuptimet e tyre. Kjo sht Etimologjia Shkencore. Ajo rindrton gjenealogjin e fjals, duke u nisur nga gjendja e sotme e saj dhe duke u ngjitur n gjendjen m t hershme q mund arrihet. Ndrsa me Etimologji Popullore kuptohen ato etimologji q e prcaktojn n mnyr t gabuar prejardhjen e fjalve, duke u mbshtetur zakonisht te ngjashmrit thjesht tingullore me fjal t tjera t njohura, pa marr parasysh ligjet e zhvillimit historik t gjuhve. Etimologjia Popullore sht nj mnyr arsyetimi, me t ciln ai q flet lidh n mnyr t vetvetishme, por gabimisht, nj fjal me nj tjetr.

    SHEKULLI
    My silence doesn't mean I am gone!

  2. #2
    Perjashtuar Maska e land
    Antarsuar
    12-12-2003
    Postime
    7,559
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim
    Fjala shqiptar dhe shqiperi lidhet me emrin e epir(vete emri epir me shqipe,shqiponje).Albania me alb(alp,alpe)koder,mal......vlen te permendet dhe fisi ilir i albaneve.

Tema t Ngjashme

  1. Prejardhja e fjales Albania?
    Nga s0ni n forumin Gjuha shqipe
    Prgjigje: 84
    Postimi i Fundit: 08-07-2014, 14:26
  2. Prejardhja e fjales Krisht ?
    Nga dardajan n forumin Gjuha shqipe
    Prgjigje: 24
    Postimi i Fundit: 28-04-2013, 05:57
  3. Prejardhja e fjales "mishmash"!!!!!!!!
    Nga drague n forumin Gjuha shqipe
    Prgjigje: 43
    Postimi i Fundit: 15-06-2009, 20:31
  4. Kuptimi i shehadetit
    Nga Klevis2000 n forumin Komuniteti musliman
    Prgjigje: 29
    Postimi i Fundit: 13-01-2005, 12:56
  5. Prejardhja e fjales - dashnia-dashuria
    Nga illiriani n forumin Humor shqiptar
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 22-01-2003, 14:48

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •