Close
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 3 prej 3
  1. #1
    alpha dominant Maska e D@mian
    Antarsuar
    20-09-2005
    Vendndodhja
    Boston, MA
    Postime
    1,171
    Faleminderit
    0
    4 falenderime n 4 postime

    Mhallat e bots - esse mbi diversitetin

    NJe shkrim interesant per larmine multikulti ne boten perendimore dhe ndikimin e saj mbi construktin social.

    Mhallat e bots


    Nga Ardian Vehbiu
    08-01-2008

    Diversiteti sht nga ato vlera shoqrore q me vshtirsi ka arritur t pranohet n Perndim, duke ar rrugn nga Amerika e racave t ndryshme dhe emigracionit t prbotshm drejt Europs konservatore e provinciale, t msuar me njtrajtsin dhe riprodhimin e traditave. Megjithat, sot nuk gjen mision e vizion korporatash e agjencish shumkombshe, as manifest kulturor qytetar e fletpalosje reklamash pr industrit e nafts e gjigantt farmaceutik, q t mos e ket shtruar diversitetin n themel t politikave t veta t kuadrit e t marrdhnieve me publikun. Prov e normalizimit t ksaj vlere sht edhe shembllzimi i saj n filmat e Hollywood-it; kujt nuk i kujtohen ushtart n filma me tem nga luftrat n Irak e n Vietnam ose edhe Lufta II Botrore, me emra si OBrian, Koalski, Di Prinzio e Vasquez, secili deputet kinematografik i irlandezve, polakve, italianve e hispanikve, tashm t trupzuar n shoqrin amerikane? Po fmijt laraman: t bardh, t verdh, t zinj e bojkafe; arab, eskimez, aztek, europian, japonez, bushmen e polinezian, veshur me triko t buta shumngjyrshe e kapur pr dore n pllakatet llamburitse t United Colors of Benetton?

    Me koh, diversiteti si vler ka deprtuar e sht ulur kmbkryq edhe n sallat e leksioneve n universitetet e Perndimit; jo aq pr tu diskutuar e debatuar, sesa pr t shrbyer si dogm teorish e programesh t ndrhyrjes komunitare ose teorish politike t identiteteve; ose pr t nxitur adoptimin e platformave multikulturore n studime dhe n politika sociale, si alternativ ndaj integrimit nprmjet asimilimit n kulturat zyrtare, t qendrzuara ose t konsideruara si superiore. Megjithat, vet multikulturalizmi tani von e ka humbur disi besueshmrin n publik, si n SHBA ashtu edhe n Europn Perndimore, meq kur sht zbatuar n praktik ka prodhuar m tepr tjetrsim dhe segmentim t shoqris, sesa e ka pasuruar jetn qytetare nprmjet ballafaqimit t kulturave, traditave dhe t vlerave prkatse. Mirpo nse e djathta konservative prej kohsh i ka shprehur rezervat e veta, n parim, ndaj prfshirjes s diversitetit n kodin etik t shoqrive t hapura e demokratike, e majta rregullisht e ka mbrojtur e kultivuar n emr utopish sociale. Pr kt arsye, nj studim i kohve t fundit i politologut t njohur amerikan, Robert Putnam[*], q v n pikpyetje ndikimin pozitiv t diversitetit n jetn qytetare, ka ngjallur interes t madh n qarqet e sociologve, politologve, demografve dhe urbanistve; meq Putnam-i i prket jasht do dyshimi krahut liberal, ose t majt, t akademis.

    Studimi i Putnam-it, q mbshtetet n intervista t hollsishme me rreth 30.000 vet anemban Ameriks, arrin n prfundimin se diversiteti i dmton vlerat e bashkjetess qytetare, duke e tkurrur kapitalin social. Sa m shum diversitet t ket n nj komunitet, shpjegon Putnam, aq m i vogl sht numri i atyre q regjistrohen t votojn ose q dalin vullnetar pr veprimtari t prbashkta; aq m t pakta jan kontributet pr bamirsi e aq m e ult pjesmarrja e qytetarve n jetn politike dhe kulturore, ose prqindja e organizimit t tyre n shoqata, rrethe e klube kulturore dhe sportive. Dhe ka sht edhe m shqetsuese, rritja e diversitetit prkon me nj humbje t besimit t qytetarve ndaj njri-tjetrit. Materiali i mbledhur e i analizuar nga Putnam tregon edhe se tkurrja e kapitalit social n komunitete, nga ana e vet, ul cilsin e jetess, shton vetmin e neurozat individuale e sociale, kriminalitetin, papunsin, prdorimin e drogave, divorcet, abortet e vullnetshme, braktisjen e shkolls nga fmijt.

    Tradicionalisht, diversiteti n komunitete sht par ose si burim kontakti, ose si burim konflikti; meq, sipas teorive mbizotruese, kur grupe njerzish me prejardhje, kultura ose zakone t ndryshme ndajn t njjtn hapsir jetsore mes tyre, gjasat jan q ose t pasurohen ndrsjellazi duke shkmbyer vlera, ose t ballafaqohen dhunshm, derisa njra pal tia ket imponuar vlerat e veta tjetrs. Mirpo studimi i Putnam tregon se, n vend t kontaktit ose t konfliktit, n komunitetet me shkall t lart diversiteti vihet re m tepr trheqja e qytetarve nga jeta publike e nga zotimi social, ose barrikadimi n shtpi e n apartamente; ka Putnam e quan strukje, duke e krahasuar me strukjen e breshks n zhguall, pr tu mbrojtur prej nj rreziku ose krcnimi t perceptuar. Pasi kan hequr dor prej kontakteve sociale, shoqrimit, veprimtarive t pavarura e t vetvetishme, ose kultivimit t vetdijes s komunitetit, qytetart e ktyre mjediseve me diversitet t lart paraplqejn ti kalojn mbrmjet para televizorit.

    Jeta n komunitet sht njkohsisht kod i trashguar dhe kultur, respektim rregullash dhe art. Mjedise t tilla si mhallat duan koh t ngjizen, por pastaj tregojn qndrueshmri t madhe ndaj faktorve social t kaosit; prkundrazi, mhallave t reja, q jan produkte t lvizshmris sociale dhe fluiditetit t tregut t puns, u mungon vetdija qytetare, sikurse u mungon kapitali social. Kush q e sheh veten t rrethuar nga njerz t panjohur, me t cilt e ka t vshtir t komunikoj e nuk ka shum gjra t prbashkta, do t ngurroj t sakrifikoj koh dhe mund n shrbim t ktij komuniteti fiktiv ose t paktn rastsor. N SHBA dhe n Europ kto realitete jan tashm t prditshme, sidomos n lagje e rrethina qytetesh me prqindje t lart imigrantsh t paasimiluar e t pa integruar. N Shqipri e njjta dukuri ndeshet tani n qytetet e mdha, sidomos n Tiran, ku kapitali social ka firuar pr shkak t imigrimit t brendshm t popullsis drejt kryeqytetit, por edhe emigrimit n dh t huaj t nj numri ndoshta po aq t madh banorsh.

    N rrafshin thjesht njerzor, kapitali social garanton mirqenie, qndrueshmri shpirtrore dhe nj ndjenj sigurie t t qenit i rrethuar nga t njohur, miq e dashamirs. Po t mos i shkosh dikujt n varrim, thoshte komiku amerikan Yogi Berra, as ai nuk t vjen ty n varrim. Problemi me diversitetin sht se komunitetet q e kan, nuk kan pasur koh t mjaftueshme ti endin kto mijra fije delikate marrdhniesh ndrnjerzore, t cilat i lidhin qytetart s toku, pr ti br t ndihen solidar, bashkudhtar, ose me interesa t ngjashme. Nse partizant e globalizmit dhe entuziastt e prodhimtaris kulturore t mjediseve me diversitet t lart n metropole t tilla si New York-u, Londra, Parisi e Los Angeles e prmojn kapitalin social si riprodhues t provincializmit dhe t strukturave tradicionale t pushtetit, t tjerve q nuk jan kaq entuziast nuk u ka shptuar rrgjimi i komuniteteve dhe i zotimit politik demokratik, ose i pjesmarrjes s qytetarve n qeverisjen e vendit, n kushte diversiteti t rritur.

    N nj vend t zhvilluar hiper-kombtar si SHBA, diversiteti ka t bj me probleme t marrdhnieve midis racave dhe t integrimit gjithnj e m problematik t imigrantve n komunitetet pritse. N Europn Perndimore, konflikti lidhet m tepr me traumn e imigrimit n popullata q nuk arrijn m t riprodhohen biologjikisht; dhe konfliktin midis kozmopolitizmit t metropoleve dhe kombtarizmit t provincs. Prkundrazi, n Shqipri diversiteti dhe shkrmoqja e kapitalit social ndikojn n perspektivat e shoqris demokratike q krkon t konsolidohet, por edhe n statusin q shpreson t siguroj shtresa e mesme n Shqiprin kapitaliste t s nesrmes. Demokracia as fillon, as mbaron te procesi dhe rituali i votimit; por krkon pjesmarrje n jetn politike, antarsim n partit e ndryshme dhe impenjim n veprimtarit shoqrore; vullnetarizm, bamirsi, aktivizim n klube, rrethe kulturore e shoqata; ndrveprim me institucionet e pushtetit. Kapitalizmi ose siprmarrja e lir ekonomike, nga ana e vet, nuk mund t realizohen kur aktorve ekonomik u mungon besimi i ndrsjell. Ky faktor i fundit sht ndoshta m i rndsishmi, sepse nuk ka ligj, normativ e rregullore t till q t mund t kompensoj pr mungesn e besimit midis palve t prfshira n nj transaksion. Pr fat t keq, varfrimi i kapitalit social nuk ka lejuar as edhe q shqiptart ti prdorin m mir fondet e hyra nprmjet drgesave t emigrantve p.sh., duke krijuar shoqri aksionare ose kooperativa.

    Diversiteti n Shqipri shprehet edhe n bashkjetesn midis feve t ndryshme brenda t njjtave komunitete, lagje, fshatra e qytete; bashkjetes q sht pjes e tradits son shoqrore, por q ka marr trajta t reja dy dhjetvjeart e fundit, pas pauzs totalitare. Historiant dhe politikant shpesh e prshkruajn kt bashkjetes si vler t veant t shqiptaris, por m tepr nga halli sesa nga malli. N t vrtet, ndryshimtaria fetare nuk u ka sjell ndonj t mir shqiptarve, edhe pse kta gjithnj kan ditur tia kufizojn efektet ansore e tia parandalojn krizat prkatse. Ditt e sotme, prkatsia fetare e shumve duket t jet rrgjuar n prkatsi identiteti t grupit; dhe njerzit shpesh e quajn veten mysliman, katolik e ortodoks pr tu identifikuar me grupin e tyre e sidomos pr tu distancuar nga grupi tjetr. Sikurse n modelin e prshkruar nga Putnam-i, riprtritja e diversitetit fetar publik ka shkaktuar strukje t individve e trheqje nga jeta shpirtrore t ciln feja duhej ta kish stimuluar, ose segmentim t komuniteteve sipas ngjyrave t besimeve; duke penguar kshtu edhe vet funksionimin e institucioneve fetare, veanrisht n lmin etik.

    Natyrisht, edhe kapitali social nuk sht e mir absolute; sepse nj tepric e ktij kapitali zakonisht e mbyt krijimtarin dhe individualitetin, duke uar n shterpsi t jets komunitare, sikurse sht vn n dukje prej kohsh. Qytetet e fjetura t provincs europiane, ku t gjith ia din njri-tjetrit deri edhe markn e ors s dors, vshtir t shrbejn si shembuj e modele pr nj shoqri dinamike, t hapur ndaj risive dhe t prgatitur ndaj sfidave q vijn s jashtmi. Pr kt arsye, disa studiues mendojn se ndrhyrjet sociale duhet t synojn m tepr nj drejtpeshim midis dy skajeve, t till q t lejoj kalimin e shkallzuar t diversitetit n kapital social, por jo rrafshimin ose njtrajtsimin e individualiteteve. E prkthyer n realitetin shqiptar, kjo tez do t shprehej si nevoj pr ta ndjekur nga afr zbrthimin e kapitalit social ekzistues n diversitet, n mnyr t till q edhe ai kapital social i trashguar nga vitet e ngrira t totalitarizmit t mund t vihet n shrbim t s sotmes demokratike e t nj jete t prditshme t themeluar rreth konceptit sovran t qytetaris.
    [*] Nj version i shkurtr i ktij studimi mund t konsultohet n adresn e mposhtme: http://www.humanities.manchester.ac....Putnam2007.pdf
    FLUCTUAT NEC MERGITUR

  2. #2
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    29-11-2010
    Postime
    6,392
    Faleminderit
    234
    313 falenderime n 292 postime

    Pr: Mhallat e bots - esse mbi diversitetin

    Carmen-Francesca Banciu: Europa ime, kultura sht zemra e nj shoqrie!

    http://www.dw.com/sq/evropa-ime-kult...rie/a-42716370

  3. #3
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    14-09-2014
    Postime
    938
    Faleminderit
    2
    27 falenderime n 27 postime

    Pr: Mhallat e bots - esse mbi diversitetin

    Europa, Gabi i popujve dhe magazina e shpirtrave te shtrenjte apo Amerika nuk kane themelet kulturore te duhura per tu quajtur shoqeri!

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •