Close
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 3 prej 3
  1. #1
    Mi lav ja. Maska e Eminemka
    Antarsuar
    27-06-2004
    Vendndodhja
    Boston,Ma ( me white-shefqetin--shadow))) :)
    Mosha
    11
    Postime
    464
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Kng e prshpirtshme

    Gjithve thres,kush do ndles,
    t mir t krsht,burra gra,
    mb fjalt e Tinzot t shihi mesh,
    se s'isht njerii nesh mkat s'kaa;
    e lum kush e kujton se ka t vdes,
    e ment bashk mb Tnzon i kaa,
    se Krishti nd parrajsit i bn pjes,
    e bn pr bijr t tij e pr vlla.


    (1592)
    Ndryshuar pr her t fundit nga Fiori : 15-09-2006 m 13:15
    Sometimes it's the smallest decisions that can change your life forever.

  2. #2
    Administratore Maska e Fiori
    Antarsuar
    27-03-2002
    Vendndodhja
    USA
    Postime
    3,015
    Faleminderit
    2
    110 falenderime n 101 postime

    Lek Matrnga ( 1560 - 1619 )

    Lek Matrnga (1567-1619), njihet n italisht si Luca Matranga. Ai ishte nje klerik Orthodox i komunitetit te Italo-Shqiptareve ne Sicili. Ai ishte gjithashtu autori i nje prej veprave me te njohura te letersise se vjeter shqiptare titulluar "E mbsuame e krshter", Rome 1592 (Doktrina Kristiane). Ky ishte perkthimi nga latinishtja i nje katekizmi me 28faqe. Hyrja e vepres se Matrngs eshte ne italisht, ndersa vete katekizmi, pra mesimet e doktrines se kishes ne formen e pyetjeve dhe pergjigjeve si dhe nje poeme me tete vargje jane ne shqip.
    Ndryshuar pr her t fundit nga Fiori : 15-09-2006 m 13:20

  3. #3
    Super Moderatore Maska e shigjeta
    Antarsuar
    16-04-2002
    Postime
    4,785
    Faleminderit
    108
    176 falenderime n 152 postime

    Pr: Lek Matrnga ( 1560 - 1619 )

    Pse Matranga sht i rndsishm pr publikun shqiptar?!

    Libri pr Matrangn sht i botuar duke prfshir origjinalet, i botuar n nj mnyr t ngjashme si Statutet e Drishtit. Gezim Gurga, pedagog pran universitetit t Palermos, sht autori i prkthimit t shklqyer me t cilin i paraqitet monografia mbi Matrangn lexuesit shqiptar, kurse Profesori Matteo Mandala sht autori i librit botuar cilsisht nga OMBRA GVG...
    Prof. Mandal, cilat jan arsyet q ju shtyn t ndrmerrni nj ribotim kritik t katekizmit t Matrangs? A kan dal fakte t reja q e prligjin kt ribotim?
    "Arsyet q m shtyn ta bja kt pun jan t shumta. E para ka t bj me nj rrethan q lidhet me fillimet e veprimtaris sime si studiues. Kur isha i ri kam punuar pr shum vite n nj nga arkivat m t rndsishm arbresh, n at t Seminarit arbresh t Palermos q sot ndodhet n Horn e Arbreshve, ku ruhen materiale civile dhe fetare qysh nga gjysma e dyt e shek. XVI. Ktu kam pasur rastin t gjej disa dokumente q hidhnin drit n disa nga momentet deri asokohe t panjohura t jets dhe t personalitetit t Lek Matrangs, si akti i pagzimit q prmbante datn e sakt t lindjes, akti i martess apo ato t lindjes s fmijve. Dokumente t tjera prmbanin t dhna mbi detyrat e ndryshme me t cilat u ngarkua Matranga, si ajo e "msuesit t shkolls" apo e kryepriftit t katedrales s Hors. Pas zbulimit t ktyre t dhnave t para, ua hyra krkimeve t thelluara n arkiva t tjer t Palermos, Monreales dhe Roms, ku gjeta jo vetm shum informacione t panjohura, por edhe nj kopje t librit t shtypur t Matrangs, e vetmja kopje e plot q njohim. Ather vendosa t botoja nj monografi t plot mbi jetn dhe veprn e bashkfshatarit tim t shquar dhe t prfshija n t edhe tekstet e T mbsuames s krshter si pjes e projektit BETA (Bibliotela elektronike e teksteve arbreshe), prpunuar nga miku dhe kolegu Francesco Altimari, krahas veprave t tjera klasike t letrsis arbreshe. Mirpo pr t'ia dal ksaj ndrmarrjeje duhej br nj analiz rigoroze kritiko-filologjike e botimeve pararendse, n mnyr q t arrihej n nj rezultat cilsisht t ndryshm nga t part".

    A keni gjetur shum gabime n punn e studiuesve pararends?
    "N filologji ka nj aksiom sipas s cils nuk mund t ket vetm nj botim kritik t prsosur t nj vepre, por duhen shum botime kritike, t tilla q secila syresh t dshmoj nj faz t re zhvillimi t shkencs ekdotike dhe t ndrioj aspekte t reja a t zgjidh shtje q pararendsit i lan t hapura. Pra do botim sht i rndsishm. Studimet q kryen Marco La Piana, Matteo Sciambra, Fadil Sulejmani, por edhe Selman Riza, Kol Ashta e Justin Rrota, prbjn nj thesar t pamuar njohurish pr t gjith studiuesit q kan ndrmend ta thellojn e ta ojn m tej punn e tyre mbi veprn e Matrangs. Sa m shum botime kritike t ket nj vepr aq m shum pasurohet filologjia e tekstit. Duhet thn edhe se kritikat prligjen nga asti kur propozojn dhe argumentojn interpretime t reja. Vetkuptohet se, sikur botimet pararendse t kishin shteruar e zgjidhur t gjitha shtjet, sot nuk do t ishte ndier nevoja e nj botimi t ri kritik t veprs s Matrangs. N fakt, prve dokumenteve dhe t dhnave t reja arkivore q zura ngoje, botimi i ri prmban edhe interpretime t reja tekstore q kan prcaktuar dy rezultate: nga njra an, nj rishqyrtim t analizave t kryera ndr vite dhe, nga ana tjetr, nj rindrtim t historis dhe t procesit t shkrimit t dorshkrimeve dhe t librit t shtypur. Kshtu kan dal n pah kufizimet q karakterizonin botimet e para, ndr t cilt m i rndi sht ai i nj qasjeje metodologjike t prcipt nga pikpamja e praktiks ekzotike".

    Cilat jan rezultatet kryesore t ktij punimi t ri filologjik?
    "Rezultati i par ka t bj me historin e shkrimit t dorshkrimeve t veanta q prbjn kodikun Barberini Latino 3454, i cili sot ruhet pran Biblioteks s Vatikanit. Kto jan variante shumduarshe q u prkasin fazave t ndryshme t procesit t gjat q ndoqi prkthimi i Matrangs, nga varianti i par derisa mbrriti n shtypshkronj n Rom. Kuadrin e plotsojn dy emisione t ndryshme t shtypura. Ktyre u shtohen elementet e ndryshme tekstore q dshmojn ndrhyrjen e shum duarve, duke nisur nga varianti i par autograf deri te t tjert q u hapn shum kokarje studiuesve q jan marr me kt vepr (teksti origjinal ishte n italisht apo spanjisht? Pse u shtua knga e prshpirtshme? A e ndoqi apo jo Matranga vet punn e shtypit etj.). Me fjal t tjera, nj rindrtim i kryer n hullin e shkolls s abejt dhe t kshillave t tij t paprmbushura krkon shqyrtime t thella e t kujdesshme t kontekstit historiko-kulturor, t profilit t prkthyesit, t rishikuesit e t radhitsit, t gjuhs s tekstit origjinal dhe t atij t prkthyer, e s fundi, krkon zgjidhjen njrs prej shtjeve kye t filologjis s tekstit: prcaktimin e vullnetit t fundit t autorit. Pr t gjitha kto arsye, por edhe pr t tjera q nuk po i prmend pr t mos u zgjatur shum, vepra e Matrangs merr nj rndsi t madhe q shkon prtej faktit t t qenit i dyti libr n shqipe pas Mesharit t Buzukut".

    Me fjal t tjera, botimi juaj kritik rindrton procesin e prodhimit t librit?
    "Pikrisht kshtu. Nj proces q fillon me shkrimin e tekstit dhe q kurorzohet me prdorimin e tij, pra me leximin. Librthi i Matrangs i prmbush t gjitha kriteret pr t'iu prgjigjur pyetjeve q shtrojn zakonisht studiuesit e filologjis s librave t shtypur, sidomos atyre q i prkasin shek. XVI. Imagjinoni se si do ta ndjente veten nj studiues i Shekspirit sikur t kishte n dor, qoft edhe pr nj vepr t vetme t dramaturgut t madh, jo vetm dy ksombla t shtypura t botimit t par, jo vetm variantet dorshkrim t prdorura nga rishikuesit gjuhsor dhe nga radhitsit e shtypshkronjs, por edhe versionin autograf t autorit. Do t zgjidhte prfundimisht shum shtje q sot mbeten ende pa prgjigje. N rastin e Matrangs un kam pasur mundsin jo vetm t rindrtoj fazat e procesit t gjat t shtypit dhe t qarkullimit t librit, por edhe t prcaktoj rolin dhe profilin e secilit prej personazheve q drejtprdrejt apo trthorazi morn pjes n realizimin e ktij projekti modest editorial t shek. XVI: prkthyesi (Lek Matranga), porositsi i veprs (Ludovico II Torres), autori i veprs origjinale (Diege da Ledesma), rishikuesi (nj shqiptar anonim pas gjasash me prejardhje gege), puntort e shtypshkronjs (radhitsi dhe tipografi), ndreqsi i bocave, dhe s fundi lexuesit".

    Po leximi i veprs?
    "Lek Matranga, sikurse e thash, ka qen edhe msues shkolle. Ndr lndt e ndryshme q jepte, prve kulturs greke dhe latine, ishte edhe "katekizmi n shqip". Kt e dim qoft sepse na e thot vet Matranga n letrn e kushtimit, qoft nga dokumentet arkivore q ruhen n Horn e Arbreshve dhe n Monreale. N fakt historia e ksaj vepre lidhet me veprimtarin msimore q zhvillonte Matranga pr t edukuar fmijt arbresh me vlerat e doktrins s krishter, sipas udhzimeve t Koncilit t Trentos. Kemi dshmi se vepra E mbsuame e krshter u prdor pa ndrprer pr nj koh t gjat edhe pas vdekjes s Matrangs, madje gjurmt dhe pasojat e qarkullimit t saj i gjejm n disa mbishkrime shqipe t shek. XVII q jan shkruar me alfabetin e veant q shpiku Matranga; s'do mend q autort e tyre kishin msuar ta shkruanin shqipen duke studiuar librin e Matrangs. Pikrisht ky ka qen "funksioni" i vrtet e librit t Matrangs: duke u msuar fmijve arbresh katekizmin n gjuhn e mms, i njihte pr t parn her shqipes statusin e nj "gjuhe kombtare", t ndryshme "nga italishtja q flitej prreth", pr ta thn me fjalt e vet Matrangs".

    sht e para her q dgjojm pr nj shkoll n gjuhn shqipe n shek. XVI.
    "Ishte nj shkoll ku msimet zhvilloheshin n gjuhn shqipe dhe kjo bhej me lejen e autoriteteve fetare siciliane. Ajo shkoll pati sukses t madh dhe vijimsi n koh, madje ishte baza mbi t ciln n fillim t shek. XVIII u themelua Seminari arbresh i Palermos nga At Gjergj Guxeta, pararendsi i konceptit t sotm t "identitetit kulturor" shqiptar q lindi pikrisht n mjediset arbreshe, pr t kaluar m pas n Ballkan ku i dha jet Rilindjes Kombtare. Kto t vrteta historike njihen tashm nga studiuesit, ndaj edhe habitem nga disa studiues t huaj q sot vazhdojn t injorojn hapur rolin e arbreshve duke u mshuar disa teorive fantastike mbi prejardhjen historiko-kulturore t identitetit kombtar shqiptar".

    Intervistoi Ben Andoni - Milosao
    Mos shkruaj gj kur je me nerva, sepse, ndrsa plaga e gjuhs sht m e keqe se e shpats, mendo ka mund t jet ajo e pends

Tema t Ngjashme

  1. prvjetori i vdekjes s don Lek Matrngs
    Nga toni77_toni n forumin Komuniteti katolik
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 07-05-2009, 16:09

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •