Close
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 4 prej 4
  1. #1
    Rising Star and Legend Maska e Davius
    Antarsuar
    20-04-2003
    Vendndodhja
    Underground
    Mosha
    31
    Postime
    11,981
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime

    Partit politike dhe sfidat e siguris

    Roli i partive politike n shtjet e siguris kombtare sht lvruar pak ose aspak n rrethet profesionale dhe akademike shqiptare. N morin e botimeve politike n Tiran, por edhe n Prishtin, nuk ka asnj botim q merret konkretisht me kt tem.

    Mr. Afrim Krasniqi *

    Kushtetuta e Republiks dhe Strategjia e Siguris Kombtare (SSK) jan dy dokumentet baz q prcaktojn principet, organizimin, vlerat dhe sfidat e t ardhmes pr shtetin dhe shoqrin shqiptare. N thelbin e tyre ato kan vetm nj dallim: Kushtetuta sht dokument rregullator afatgjat i shtetit t s drejts, kurse SSK sht platform me karakter kombtar, n mbshtetje t Kushtetuts dhe n funksion perspektiv. Me nj prvoj t shkurtr (Kushtetuta sht hartuar m 1998 dhe SSK m 2000 dhe 2004), ato prbjn nj arritje t rndsishme pr demokracin shqiptare, por edhe nj sfid t hapur pr shtetin dhe shoqrin. T msuar me regjime autoritare q sunduan me dhun dhe ligje represive, Kushtetuta hap nj kapitull t ri historik: ajo hedh themelet e sistemit demokratik dhe sht nj garanti e madhe pr parandalimin e prvojave negative t s kaluars'9.

    N t njjtn koh, SSK vjen n nj terren t pashkelur, pas prvojave negative gjysmshekullore t identifikimit t interesave kombtare me interesat e diktatorit dhe partis - shtet. Ajo e zgjeron konceptin e siguris, nga modeli komunist i siguris ideologjike dhe klasore, n modelin bashkkohor, ku "siguria" nuk nnkupton vetm nj koncept politik e ushtarak, por q prfshin aspektet e gjithanshme t veprimtaris s qytetarve, shtetit demokratik dhe shoqris. SSK, ashtu si Strategjia Evropiane e Siguris dhe Strategjia e Siguris e SHBA, parashohin rreziqe dhe krcnime t reja pr sigurin, t ndryshme nga koha e Lufts s Ftoht. Konkretisht, prioritare vlersohen20 rreziqet politike (shtetet e dshtuara, krizat, paqndrueshmria), rreziqet ekonomike (varfria, disbalanca sociale, pirateria), rreziqe t mjedisit (katastrofat, mungesa e burimeve jetsore), si dhe rreziqe shoqrore (konfliktet, mbipopullimi, krimi, emigrimi, etj). Analiza e faktorve t msiprm sht kompleks, shum i gjer dhe nj debat q tejkalon kufijt e nj studimi t kufizuar.

    Duke iu prshtatur objektivit kushtetues dhe atij strategjik pr nj demokraci t konsoliduar, shtet t s drejts, zhvillim demokratik dhe integrues, do t ndalem n rolin e partive politike n shtjet e siguris kombtare. Kjo tem, ashtu si mjaft t tjera t ksaj fushe jan lvruar pak ose aspak n rrethet profesionale dhe akademike shqiptare. N morin e botimeve politike n Tiran, por edhe n Prishtin, nuk ka asnj botim q merret konkretisht me kt tem. T vetmet trajtesa gjenden kryesisht si pjes t shkputura t trajtimit t temave t tjera q lidhen me kushtetutshmrin dhe sigurin kombtare.

    N fakt, Kushtetuta e Shqipris i njeh nj rol t rndsishm dhe thelbsor partive politike. Ajo i kushton partive nj nen m vete (neni 9), pika e par e t cilit prcakton se "partit politike krijohen lirisht. Organizimi i tyre duhet t prputhet me parimet demokratike"21. Pika e dyt e ktij neni vendos kufizimet parimore t ekzistencs dhe aktivitetit t partive politike dhe konkretisht "partit politike dhe organizatat e tjera, programet dhe veprimtaria e t cilave mbshteten n metoda totalitariste, q nxitin e prkrahin urrejtjen racore, fetare, krahinore ose etnike, q prdorin dhunn pr marrjen e pushtetit ose pr t ndikuar n politikn shtetrore, si edhe ato me karakter t fsheht jan t ndaluara sipas ligjit". N nj nen tjetr (neni 131, pika "d"), Kushtetuta i njeh t drejtn Gjykats Kushtetuese t vendos mbi "kushtetutshmrin e partive dhe t organizatave t tjera politike, si dhe t veprimtaris s tyre, sipas nenit 9 t ksaj Kushtetute". Krahas ksaj krkese, Kushtetuta u jep edhe nj t drejt t rndsishme partive politike, t drejtn pr t vn n lvizje, me krkes, Gjykatn Kushtetuese22. N plotsim t Kushtetuts, ligji "Pr partit politike" hartuar m 1991 dhe rishikuar n vitin 2000 bn prcaktimin ligjor t partive politike. Sipas nenit 1 t ktij ligji "partit politike jan bashkime vullnetare t shtetasve mbi bazn e ideve, t bindjeve e t pikpamjeve politike t prbashkta, q synojn t ndikojn n jetn e vendit nprmjet pjesmarrjes n zgjedhjet dhe prfaqsimit t popullit n organet e zgjedhura t pushtetit"23. Neni pasardhs vlerson se "partit politike marrin pjes n formimin e vullnetit politik t popullit n t gjitha fushat e jets publike dhe kryesisht nprmjet: ndikimit n krijimin e opinionit publik dhe t edukats politike; nxitjes s pjesmarrjes aktive t shtetasve n jetn politike dhe evidencimin e aftsimit t shtetasve pr t marr prsipr prgjegjsi publike; pjesmarrjes n zgjedhjet e prgjithshme dhe vendore". Partit gjithashtu jan t detyruara " t prdorin vetm mjete dhe metoda demokratike pr arritjen e qllimeve t tyre"24.

    Pikrisht pr shkak t rolit dhe funksionit kushtetues dhe ligjor t partive politike n formimin e vullnetit t popullit, ushtrimin e pushtetit ekzekutiv dhe legjislativ, ndikimit mbi qytetart dhe shoqrin, si dhe zhvillimit n trsi t sistemit demokratik, qllimet dhe prgjegjsit e partive politike zn gjithashtu nj vend t rndsishm edhe n dokumentin "Strategjia e Siguris Kombtare n Republikn e Shqipris". SSK e miratuar s fundi m 25 nntor 2004 prmes nj konsensusi t plot t gjitha forcave politike parlamentare, n pikn 28.2 krkon nj rol aktiv t partive politike n sigurimin e stabilitetit politik n vend. Duke e prkufizuar stabilitetin politik, si nj "shtje jetike pr shoqrin shqiptare", SSK paralajmron rreziqet pr destabilitet dhe thekson se nga "prvoja e deritanishme e demokracis n Shqipri provon se destabiliteti politik ka qen i pranishm n mjedisin e brendshm. Ky fenomen rrezikon mosfunksionimin e mir t institucioneve, mungesn e paqes sociale e t qetsis publike, mosarritjen e konsensusit politik pr shtje shum t rndsishme t vendit dhe cenon prestigjin e Shqipris n kuadrin ndrkombtar"25. N listn e rreziqeve t tjera t brendshme, t lidhura edhe me aktivitetin dhe prgjegjsit e partive politike, SSK prcakton edhe prmasat shqetsuese t korrupsionit dhe krimit t organizuar, zhvillimin e pamjaftueshm ekonomik, emigracionin dhe rrjedhjen e trurit, problemet demografike, pamjaftueshmrin e burimeve njerzore t specializuara, si dhe dezinformimin e opinionit publik.

    Krahas tyre, tema t tjera thelbsore n sistemin e siguris n raport me partit politike jan roli i parlamentit, forcimi i shtetit ligjor, respekti prt drejtat e njeriut dhe minoritetit, dialogu pr zgjidhjen e mosmarrveshjeve, reforma n Forcat e Armatosura dhe institucionet e tjera t siguris, veprimtaria diplomatike, raportet me partnert ndrkombtar, etj. N prkufizimin e "interesave kombtare" dhe raportit me pushtetin politik, SSK vlerson se "pushteti politik e ka pr detyr sublime prcaktimin, mbrojtjen dhe zhvillimin e interesave kombtare. Ky angazhim duhet t shoqerohet me krkimin dhe sigurimin e konsensusit te gjer neprmjet debatit publik. Jo do interes kombtar (me prjashtim t interesave t mbijetess) mund t jet edhe interes i prbashkt ose n interes t gjithve. N kt kuptim, unanimiteti pr prcaktimin dhe realizimin e interesave kombtare nuk esht domosdoshmri, por pranimi dhe konsensusi sht rregull q duhet zbatuar me konsekuenc n nj sistem demokratik".

    Partit politike prfaqsojn programet e tyre prmes prfaqsimit n parlament dhe n qeverisje, rol q krijon nj ndrthurje t prgjegjsive kushtetuese dhe n fushen e siguris26. Si t tilla, ato jane direkt t perfshira edhe n prcaktimet e "Kapitullit 4" t SSK,sipas t cilit "institucionet kryesore prgjegjse n lidhje me shtjet e siguris jan Kuvendi, Presidenti dhe Kshilli i Ministrave"27. N prputhje me Kushtetutn, Kuvendi "sht organi i vetm q miraton ligje n fushn e siguris dhe mbrojtjes s vendit"28, si dhe kryen funksionin e "kontrollit demokratik parlamentar" mbi institucionet e siguris. Presidenti sht "funksionari m i lart prgjegjs pr realizimin e misionit, parimeve dhe objektivave t siguris s vendit dhe mbrojtjen e zhvillimin e interesave kombtare"29 dhe n kt funksion drejton edhe Kshillin e Sigurimit Kombtar, nj organ kushtetues dhe kshillimor i Presidentit. Institucioni i tret, Kshilli i
    Ministrave prfaqson pushtetin ekzekutiv dhe prgjigjet "pr zbatimin e SSK dhe gjendjen e zhvillimet e instrumenteve t siguris dhe t burimeve kombtare"30.

    N thelbin e tyre trajtesa, ndarje dhe prgjegjsi t tilla kushtetuese n rolin e partive politike n fushn e siguris kombtare, gjenden n shumicn e shteteve me sistem politik demokratik t kohsoiiduar, prfshir edhe n ish vendet komuniste, tashm pjes e integruar e Bashkimit Evropian dhe NATO-s. Dallimet midis modelit shqiptar dhe atij rajonal e m gjer, m shum se n parimet e shkruara gjenden ne rrafshin e zbatimit konkret t tyre. Secili vend ka veorit dhe tiparet e veta n zhvillimet politike, rolin e partive politike, institucioneve q ato krijojn si dhe n renditjen e rreziqeve dhe krcnimeve pr t ardhmen.

    Par nga ky kndvshtrim, n dokumentet e SSK t Shqipris, Maqedonis, Kroacis, Serbis, por edhe t Bullgaris dhe Rumanis ka dallime thelbsore, sidomos prsa i prket klasifikimit t rreziqeve t brendshme dhe sfidave t s ardhmes31. T gjitha shtetet e rajonit ndajn t njjtin synim pr integrim n NATO dhe BE; pr bashkpunim midis shteteve, treg t lir, forcim t institucionevc; demokratike, respektim t t drejtave t njeriut, etj, por prvojat e 15 viteve t fundit kan dshmuar se jo t gjitha vendet iu jan prmbajtur n theib, n koh dhe n cilsi ktyre angazhimeve32. Tashm kur vendin e luftrave etnike n Ballkan e kan zn proceset e afirmimit te vlerave demokratike dhe gara pr integrim, natyrshm q n morin e problemeve n fushn e siguris, secili vend ndalet,n ato probleme, t cilat do t prbjn kryetemn e sotme dhe t s ardhmes s afrt. Ky zhvillim ndodh edhe n Shqipri. Duke br diferencimin se cilat jan problemet m thelbsore dhe m tipike n Shqipri n fushn e siguris, si dhe cilat jan zhvillimet dhe prgjegjsit e partive politike n raport me kto probleme, le t ndalemi konkretisht n disa prej tyre.

    Shqipria zyrtarisht nuk ka probleme me integritetin e saj territorial. Kufijt e saj shtetror jan t njohur nga shtetet fqinje dhe politika zyrtare shqiptare nuk ushqen asnj pretendim pr rishikimin e tyre33. N dukje formal, ky qndrim shpreh nj element'me mjaft rndsi pr sistemin e siguris n rajon dhe m gjer. Kjo, pasi Shqipria, n kndvshtrim etnik, sht nga t vetmet shtete n bot q n kufijt e saj toksor kufizohet nga banor t t njjts kombsi. N qndrimet ndaj fqinjve, por edhe n politikn e jashtme dhe n shtjen kombtare nuk ka asnj dallim midis partive politike parlamentare. Programi i tyre politik sht thuajse identik, qndrimet e qeveris gjat viteve 1992 e n vazhdim kan qen t njjta, n funksion t rolit moderator n rajon. Shqipria beson n nj Kosov t pavarur, nj shtet i dyt demokratik i shqiptarve n hartn e Evrops s Bashkuar. Shqipria beson gjithashtu n integritetin e Maqedonis, njohja e t cils m 1993 bashkoi t gjith spektrin politik t Tirans.

    Ondrime konsensuale t partive politike vrehen edhe n aspektet e tjera t SSK, q kan t bjn me integrimin euroatlantik, bashkpunimin rajonal, miqsin me vendet fqinje, respektimin e t drejtave t pakicave kombtare si dhe n sfidn e re globale t lufts ndaj terrorizmit. Kjo e fundit merr nj rndsi t veant pr Shqiprin dhe kontributin e saj. Imazhi i saj ndrkombtar si nj vend me shumic t besimit mysliman, mori nj zhvillim t ri n kushtet e prfshirjes dhe pjesmarrjes aktive n koalicionin kundr terrorizmit ndrkombtar, shpesh t identifikuar me pa t drejt si koalicion kundr shteteve t nj besimi tjetr fetar nga ai i bots perndimore. Me nj prvoj minimale n operacionet ushtarake n vendet e tjera (Shqipria kurr nuk ka sulmuar as pushtuar nj shtet tjetr; ajo ka ndihmuar n lirimin e territoreve t caktuara t Jugosllavis m 1944; nuk ka pranuar t prfshihet n luftn italo-greke (1940) dhe luftn civile greke (1949); aderoi n Traktatin e Varshavs (1955), nuk mori pjes n asnj operacion ushtarak t tij dhe e braktisi at m 1968, duke qndruar gjat gjith viteve 1968-1991 jasht pakteve ushtarake t Lufts s Ftoht), m 1992 qeveria demokratike paraqiti krkesn zyrtare pr antarsim n NATO. Duke filluar nga viti 1995 n Bosnje, Shqipria u prfaqsua pr her t par n histori me misione paqeruajtse n kuadr t NATO dhe aleancave perndimore. Misionit t Bosnjs iu shtua tre vjet m par edhe drgimi i trupave paqeruajtse n Mosul (Irak) dhe m pas edhe n Kabul (Afganistan). Marrja e prgjegjsive t tilla natyrshm ndikoi edhe n shtimin e mundsive pr cenimin e siguris. Trupat shqiptare paqeruajtse nuk kan patur incidente serioze n misionet e tyre n tre nga vatrat m t nxehta t konflikteve n bot, por pas ngjarjeve tragjike t muajit mars 2006, kur trupat talebane rrmbyen dhe ekzekutuan katr shtetas t kombsis shqiptare, n prgjigje t angazhimit shqiptar n koalicionin kundr terrorizmit. Fakti se t katr personat ishin shtetas t nj vendi tjetr, por prcaktues n vendimin e krerve taleban ishte kombsia e tyre shqiptare, e bn edhe m direkte aktin kriminal ndaj Shqipris dhe shqiptarve. Kjo ngjarje nuk ndikon n thelbin e angazhimit shqiptar n koalicionin antiterror, por ndrkoh e bn t domosdoshme rritjen e masave t siguris pr t gjith shtetasit dhe vetshtetin shqiptar.

    Tej konsensusit politik pr shtjet e integrimit, problemeve kombtare dhe ato t thelbit t politiks s jashtme, n Shqiprin politike t 15 viteve t fundit vrehen gjithashtu edhe qndrime t dyzuara n zbatimin konkret t angazhimeve. N fillim t viteve '90 partit e prdorn hapjen drejt procesit t integrimit nga njra pal si kapital i saj politik dhe nga pala tjetr si humbje e identitetit kombtar. N mesin e viteve '90 partit kryesore politike iu afruan qndrimeve n politikn e jashtme, por bn dallime n qndrimet ndaj zhvillimeve politike n Prishtin dhe Beograd, duke krijuar prshtypjen se secila pal u prpoq t prfitoj sa m shum kapital politik prej zhvillimeve t tilla, pa marr parasysh interesat strategjike t gjithpranuara t Shqipris. N fundin e viteve '90 fushata shtetrore kundr elementve radikale islamik n Shqipri qllimisht u prdor si preteks pr t dmtuar imazhin politik t opozits s djatht. Zhvillime t tilla u prsritn edhe pas ngjarjeve tragjike t 11 shtatorit 2001. T njjtat qndrime t me dy standarde jan konstatuar edhe n trajtimin e shtjeve t tjera prioritare t siguris, si jane lufta kundr korrupsionit dhe krimit t organizuar, garantimi i pavarsis s sistemit t drejtsis, etj. N mnyr t gabuar u imponua nj praktik e gabuar sipas t cils partit q ndodheshin n opozite jan simbol i krimit e korrupsionit apo q drejtuesit t institucioneve kushtetuese e t drejtsis duheshin shkarkuar pr paaftsi e akuza t tjera sa her kryhej rotacioni politik.

    Kto dhe t tjer shembuj dshmojn se n trsi forcat politike n qeverisje, n jo pak raste, m shum e kan keqordorur prkrahjen masive pr integrim dhe orientimin gjithpopullor,sesa e kan krkuar, ruajtur dhe zhvilluar at. N vende t tjera ish lindore, si ekia, Polonia, Hungaria, Sllovakia, etj, pozita dhe opozita e kan prdorur konsensusin kombtar pr integrimin si ur lidhse midis forcave politike rivale, midis institucioneve dhe midis shtetit e qytetarve. Reformat dhe vendimet m t rndsishme si jan reformat kushtetuese, ato n fushn e privatizimit, reformat n sistemin e drejtsis, n shtjet e prons, t integrimit, etj, jan realizuar prmes nj platforme t pranuar, votuar dhe mbshtetur nga t gjitha forcat kryesore politike. Kjo mnyr e civilizuar e prballjes s shtetit dhe shoqris me sfidat kryesore t vendit, ka rezultuar e suksesshme dhe ka dhn efektet e veta brenda nj kohe relativisht t shkurtr, ndaj si e till, prbn nj prvoj mjaft pozitive q duhet ndjekur nga Shqipria dhe vendet e tjera t Ballkanit perndimor.

    Par n retrospektiv, zhvillimet e 15 vjetve t fundit dshmojn se ndrmarrja e reformave t gjithanshme demokratike, n trsin e tyre, solln rezultate pozitive pozitive pr vendin e shoqrin. Me 1990 Shqipria ishte nj shtet diktatorial. Pas 15 vitesh Shqipria prfaqson nj demokraci t konsoliduar q pretendon antarsimin n NATO brenda dy viteve t ardhshme. Ky ndryshim thelbsor shpreh revolucionin e madh q ka ndodhur gjat ktyre viteve n sistemin demokratik n vend, prfshir edhe n raportin e partive politike me institucionet prgjegjse n fushn e siguris. Nj vlersim i till pozitiv vlen edhe pr parlamentin, i cili ka psuar ndryshime pozitive n mnyrn e funksionimit t brendshm t tij, zgjerimin e tematikave t diskutimit, rritjen e transparencs qeveritare ndaj publikut dhe prfaqsimin m t mir t interesave t qytetarv^34.

    *Autori sht kshilltar i Presidentit t Republiks s Shqipris. Pikpamjet e shprehura n kt studim jan personale dhe nuk shprehin mendimin zyrtar t institucionit ku punon
    My silence doesn't mean I am gone!

  2. #2
    Aleanca Kuq e Zi Maska e King_Arthur
    Antarsuar
    27-04-2006
    Vendndodhja
    Detroit Michigan U.S.A por me zemer dhe shpirt ne elbasanin tim.
    Postime
    2,406
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 2 postime
    Davius shume interesante kjo qe ke shkruar , ne KOSOVE nuk e di sa parti ka por ne SHQIPERI jane 80 parti nje gje e papare ne asnje vend te botes . nder keto 12 parti jane me kryesoret ne politiken shqipetare dhe te gjitha luftojne me njera tjetren kush te fitoje me shume pushtet , dhe asnjera nuk e ka mendjen per te
    Roli i partive politike n shtjet e siguris kombtare . kjo eshte me te vertete nje gje e turpshme per shqiperine dhe kosove.



    p s te kete turp ai qe me ka hequr reputacionin doni te me largoni dhe mua nga F SH ?
    nqs eshte keshtu dhe nqs ju besdis po iki .
    po pse reputacioni im ju prishte pune ju ? kush eshte ky trimi qe me hoqi reputacionin dhe i i zinte syte reputacioni im ?Keni fituar 720 pik une pata 4000 pike turp ai qe e beri kete .
    Ndryshuar pr her t fundit nga King_Arthur : 30-07-2006 m 12:30

  3. #3
    Rising Star and Legend Maska e Davius
    Antarsuar
    20-04-2003
    Vendndodhja
    Underground
    Mosha
    31
    Postime
    11,981
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    PARTIT POLITIKE DHE SFIDAT E SIGURIS: RASTI SHQIPTAR


    Pjesa II

    Roli i partive politike n shtjet e siguris kombtare sht lvruar pak ose aspak n rrethet profesionale dhe akademike shqiptare. N morin e botimeve politike n Tiran, por edhe n Prishtin, nuk ka asnj botim q merret konkretisht me kt tem.

    Mr. Afrim Krasniqi

    Prvoja e vetme shqiptare me sistemin elektoral konkurrues t partive politike ishte shnuar n vitet 1921-1923. M 1991 kur u zhvilluan zgjedhjet e para politike shumpartiake asnj nga protagonistt e partive dhe zgjedhjeve t viteve '20 nuk jetonte m. M shum se dy breza qytetarsh kishin lindur dhe u rritn n nj sistem politik monopartiak, ku votimi kundr prbnte krim dhe dnohej me 10 vjet burgim. N kto rrethana ishte e pritshme q zgjedhjet politike dhe parlamentet e para t viteve '90 t shfaqnin mangsi dhe probleme n implementimin e standardeve demokratike t zgjedhjeve dhe jets parlamentare. Deri n mesin e viteve '60 t gjitha vendet ish komuniste shfaqn probleme t tilla, por n fundin e viteve '90 diferenca midis standardeve t aplikuara thellohej nga vendi n vend. Konkretisht Shqipria shfaqi probleme serioze me zgjedhjet 1996,1997 dhe m pas 2001. Problemet zgjedhore krijuan institucione politike t atakueshme, dobsoi jetn parlamentaie dhe funksionin shoqror t partive politike, tensionoi gjendjen n vend dhe n disa raste ndikoi n cenimin e stabilitetit politik e kushtetues t vendit35. Partit politike treguan t afta t krijonin rreth tyre nj rrjet t gjer strukturash dhe mbshtetsish fanatik, por n trsi u treguan t paafta pr t krijuar standarde demokratike t zgjedhjeve, t debatit politik, t respektit ndaj pakics dhe t mbajtjes s premtimeve elektorale. Ktyre fenomeneve negative iu shtua edhe tipari tjetr i tranzicionit shqiptar: fakti se partia fituese vazhdimisht u shfaq e njsuar me pushtetin kryesor kushtetues - parlamentin dhe at ekzekutiv - qeverin, duke mbajtur gjall mentalitetin e vjetr t partis - shtet. T njjtat fenomene n periudha t konsiderueshme kohore shfaqn edhe n vendet e tjera n rajon, prfshir Kroacin, Maqedonin, Rumanin dhe Bullgarin, por n Shqiperi ato zgjatn m shum dhe efektet negative rezultuan t ishin edhe m t mdha. Pasoj e tyre ishte rritja e pushtetit t partive politike dhe njkohsisht ulja e mbshtetjes s tyre elektorale; rritja e paknaqsis s qytetarve nga politika dhe njkohsisht ulja e prqindjes s pjesmarrjes s qytetarve n zgjedhje.

    Nse marrim kompetencat kushtetuese t parlamentit (neni 170 i Kushtetuts), rezulton se megjith krizat politike t viteve 1991, 1997 dhe problemet e qeverisjes m 1995, 1996, 2003 parlamenti nuk ka arritur t ofroj zgjidhje politike. N t gjitha rastet zgjidhjet jan gjetur jasht parlamentit, kurse vet ai sht prdorur pr thellimin e krizave dhe m pas pr legjitimimin e zgjidhjeve t ofruara nga jasht. Parlamenti nuk ka patur sukses as n hartimin e projektit kushtetues (1994 dhe 1998), n reformimin e institucioneve kushtetuese (propozimet kan ardhur gjithnj nga qveria), n kontrollin e ligjshmris n vend (nuk ka nj struktur dhe komision q ndjek zbatimin e ligjeve) apo n zgjidhjen e krizave t besimit t qeveris (nuk ka patur asnj rast mosbesimi ndaj qeverive. Vlen t theksohet gjithashtu se pr shkak t moskuptimit si duhet t rolit t parlamentir si institucioni kryesor kushtetues n vend, dhe mbivendosjes s rolit t partive kundrejt parlamentit, ka ndodhur q zhvillimet pozitive t ngritjes se 20 komisioneve Ad Hoc pr hetimin parlamentar n shtje t ndryshme, t prfundojn gjithnj me raporte t dyzuara q japin konkluzione t kundrta. Duke patur nj parlament me legjitimitet t cunguar, t pafuqishm pr t kontrolluar ekzekutivin dhe me nj rendiment t ult politik, iu la hapesir krijimit t nj oligarkie te re politike q kontrollonte njhersh partit politike, legjislativin, ekzekutivin dhe nj pjes t institucioneve kryesore kushtetuese36. Pjes e mentalitetit oligarkik sht krkesa e par e do mazhorance t re parlamentare pr t iniciuar ndryshime nominale n krye t shumics s pushteteve t tjera dhe institucioneve kushtetuese.

    Ligji "Pr partit politike" (2000) ndalon prdorimin e mjeteve jodemokratike n aktivitetin e partive politike. Kushtetuta dhe ligji dnojn gjithashtu ndjekjen e politikave ekstremiste q krijojn cenim t rendit kushtetues, stabilitetit t vendit, te jets s qytetarve dhe prons private. Kto parime t njohura dhe me ndikim t drejtprdrejt n sistemin e siguris kombtare, jo gjithnj jan respektuar nga partit politike. Momentet m kulmore u shnuan m 1991,1997 dhe 1998. N rastin e par ish komunistt, n prpjekje pr t mbajtur nn kontroll jetn politike dhe zgjedhjet e para shumpartiake n vend, krijuan prplasje sociale dhe nxitn element t prplasjes civile. N shkurt 1991, tre muaj pas lejimit t pluralizmit politik dhe nj muaj prpara zgjedhjeve t para parlamentare, shoqata e njohur si "Vullnetart e Enverit" u mbshtet nga ushtarakt fanatik, drejtuesit e shtetit, policia sekrete dhe pjesa m e madhe e policis popullore. N konfrontimet e para m 21-23 shkurt 1991 n Tiran u vran disa civil t pafajshm. Viktima civile pati edhe n qytete t tjera, si n Shkodr, Kor, Kavaj, Elbasan, Durrs, Vlor, etj. Qndrimet konfliktuale t komunistve i nxitn demokratt q menjeher pas ardhjes n pushtet m 1992, t miratojn ligjin pr nxjerrjen jasht ligjit t Partis Komuniste.

    Stabiliteti politik dhe ecuria demokratike e vendit u vun ne shnjestr edhe n momente t veuara t viteve 1992-1996. Konkretisht, m 1993 u arrestua udhheqsi i opozits, akt q u prit me protesta masive t grupimeve opozitare ish komuniste. M 1994 kundrshtart e regjimit demokratik ia doln t bllokojn projektin pr Kushtetutn e re, kur n referendum ata fituan nj prqindje m t lart sesa prkrahsit e projektit. Element t tensionimit t jets politike u konstatuan m 1994-1995 me rastin e vrasjes n kufirin jugor t rojeve kufitare shqiptare si dhe arrestimit t katr politikanve minoritar grek, t akuzuar pr veprimtari kriminale dhe terroriste ndaj Shqipris. Pas krizs s zgjedhjeve (1996) t kritizuara nga vzhguesit ndrkombtar (OSBE), opozita bojkotoi parlamentin dhe shpalli protesta, duke e zhvendosur krizn nga institucionet n rrug. Por kriza m e madhe politike dhe sociale ndodhi ne muajt e par t vitit 1997- Ajo goditi ashpr themelet e siguris kombtare dhe shnoi kthim pas n proceset demokratike, zhvillimin ekonomik, prparimin e vendit dhe integrimin euroatlantik t tij" Preteks i krizs ishin falimentimi i disa firmave - piramida t fajdeve, dy prej t cilave u drejtuan nga kryetar t dy partive politike. Krahas dhuns, kaosit dhe rnies s autoritetit t shtetit, mse nj milion arm u grabitn nga depot ushtarake dhe kaluan n duart e pakontrolluara t civilve, kryesisht t grupeve dhe bandave kriminale. N raste t tilla t krizs s rnd politike dhe ekonomike, partit politike humbn rastin t ofrojn zgjidhje konkrete dhe t parandalojn m t keqen. Ato, me vetdije, u bn pjes e rezistencs ose e agresivitetit absurd, duke rendur m shum pas pushtetit politik sesa ndaj vlerave t demokracis.

    Nj moment tjetr kritik pr sigurin kombtare dhe jetn politike n raport me t, ishte 12 shtatori 1998, kur pran selis s PD u ekzekutua deputeti Azem Hajdari, udhheqsi kryesor i protestave antikomuniste pr rrzimin e sistemit komunist n dhjetor 1990. Vrasja tensionoi klimn politike n vend dhe reagimi pas vrasjes solli largimin e qeveris, si dhe rikthimin e skenave dramatike te marsit 1997. N kt mnyr, shteti dhe insntitucionet e tij, prfshire edhe institucionet e siguris, t sapongritura nga hiri i 1997, morn nj goditje tjetr t madhe, pr t ciln prgjegjsia kryesore bie mbi vet partit politike kryesore dhe udhheqsit e tyre.

    Moment kritik pr sistemin kombtar t siguris ishte edhe viti 1999, koh n t ciln u zhvillua ajo q tashm njihet si Lufta e Kosovs. Ashtu si pritej, Shqipria hapi dyert pr rreth nj milion refugjat kosovar t dbuar me dhun nga ushtria pushtuese serbe n Kosov. Pr nj vend me 3 milion banor permanent, me ekonomi t varfr, shtet ligjor t dobt dhe t sapodal nga kriza e thell e viteve 1997-1998 prballimi i nj shifre kaq t lart t refugjatve t lufts ishte nj sakrific jasht mundsive. Vullneti i jashtzakonshm i qytetarve dhe ndihma e menjhershme ndrkombtare evituan shndrrimin e gjendjes n katastrof humanitare. Vlen t theksohet se pr her t par n historin 15 vjeare t pluralizmit politik, partit politike, sidomos t opozits, hoqn dor nga aksionet politike dhe deklaruan mbshtetjen pa rezerva pr kryeministrin dhe qeverin e spektrit tjetr politik. N kt qndrim, krahas ndjenjs s lart kombtare, ndikoi n nj mas jo t vogl edhe msimi q politika mori nga ngjarjet e viteve 1997-98.

    Zhvillime problematike u shnuan edhe n vitet 2001-2003, fillimisht pr shkak t problemeve zgjedhore dhe m pas luftn s brendshme politike pr pushtet brenda mazhorancs s majt. Brenda nj viti u ndrruan tre kabinete qeveritare dhe Shqipria humbi rreth dy vjet n progresin e saj drejt Marrveshjes s Asociim - Stabilizimit me Bashkimin Europian.

    N ligjin mbi partit politike 1991 dhe ndryshuar n vitin 2000 prcaktohet ndalimi i "forcimit t partive politike mbi baza fetare, etnike dhe krahinore"38. Fryma e ktij parimi t rndsishm sht prfshir edhe n Kushtetutn e Shqipris, miratuar me referendum n tetor 1998. Neni 9, pika 2 i Kushtetuts prcakton se "partit politike dhe organizatat e tjera, programet dhe veprimtaria e t cilave mbshteten n metoda totalitariste, q nxitin e prkrahin urrejtjen racore, fetare, krahinore ose etnike ... jan t ndaluara, sipas ligjit"39. N ndryshim nga kufizimi ligjor dhe m von fryma e kushtetuts, gjat 15 viteve t veprimit t ligjit jan konstatuar raste t kaprcimit t dukshm t tij.

    Konkretisht, n qershor 1991 politika shqiptare u prfaqsua n tryezn me shefin e Departamentit t Shtetit me disa parti politike, midis t cilave edhe Bashkimi Kristian dhe Islam, nj parti me profil t qart fetar. Ky moment shnoi daljen e par dhe t fundit t ksaj partie n publik. M 1992 u regjistruan n gjykat partit e para me theks fetar dhe etnik, ku m kryesoret prej tyre ishin Partia Demokristiane dhe Omonia (PBDNJ), e para prfaqsuese kryesisht e bashksis katolike dhe e dyta prfaqsuese e minoritetit grek n Shqipri. Zyrtarisht dy partit deklaruan se prfaqsojn t gjith qytetart dhe shtrirja e tyre sht kombtare. M 1992 organizata "Omonia" nuk lejua t konkurroj si subjekt elektoral pr shkak t natyrs s saj etnike, por presioni ndrkombtar detyroi autoritetet shqiptare q dy jav m pas t miratoj zvendsimin e "Omonia"-s me nj parti t re, Bashkimi pr t Drejtat e Njeriut40. N vitet e mpasshme, sidomos gjat gjysms s dyt t viteve '90 dhe viteve t fundit u pan prpjekje t tjera publike pr krijimin e partive mbi baza etnike dhe fetare. Edhe n zgjedhjet parlamentare (2005) konkurruan n zgjedhje dy parti t reja, Partia e Drejtsis e orientuar drejt besimit fetar islam dhe nj partie e pakics maqedone n Shqipri4'. Dalja e tyre n jetn publike, sidomos e partis mbi baza fetare, shkaktoi debat publik dhe nxiti autoritetet e gjykats t rishikojn vendimin. Drejtuesi i saj, nj udhheqs fetar lokal, deklaroi se nuk ka lidhje midis angazhimit t tij fetar dhe politik, gj q bindi autoritetet t lejojn krijimin e partis dhe konkurrimin e saj n zgjedhje.

    Tradicionalisht Shqipria prbn nj rast ideal t bashkjetess dhe harmonis fetare. Kjo tradit e muar sht ruajtur dhe forcuar gjat monarkis, diktaturs dhe m pas edhe tranzicionit demokratik42. Prpjekjet e veuara pr t prdorur prkatsit fetare pr interesa politike dhe pr pasoj, ndarje t vendit mbi baza fetare, fatmirsisht kan rezultuar t dshtuara. M 1913 Shqipria me shumic myslimane mirpriti nj princ gjerman t krishter43. M 1914-15 nj lvizje me karakter fetar dhe kriminal mori fund me ekzekutimin e organizatorve. Gjat monarkist mbreti Zog megjith reformat e thella n ndarjen e fes nga shteti dhe reformimin e besimeve fetare, n nj rast prdori masa ndshkuese ndaj grupeve t ndryshme fetare (rasti i shkollave katolike dhe disa priftrinjve n Shkodr) pr t dhn mesazhe force ndaj Italis dhe fqinjve t tjer44. Lufta e Dyt Botrore n trsi nuk krijoi raporte preferenciale midis trupave pushtuese dhe besimeve fetare, por pas lufts regjimi i ri komunist ndrmori fushata represive kryesisht ndaj komunitetit katolik dhe Kishs Katolike. Represioni vijoi n t gjitha aspektet (kufizimin e burimeve t financimit te komuniteteve fetare, arrestimin dhe denigrimin e drejtuesve fetar, bllokimin e lidhjeve ndrkombtare, sekuestrimin e literaturs fetare, mbylljen e shkollave dhe seminareve) dhe m 1967 nxjerrjen jasht ligji t besimit fetar, mbylljen e t gjitha objekteve fetare dhe dnimin me 10 burg t predikimit fetar45.

    N vitet '90 tranzicioni politik u shoqrua edhe me tranzicionin e besimit. N disa raste u shfaqn prpjekje pr t krijuar konflikt fetar prmes konfliktit politik. Shenja t tilla u shfaqn pas antarsimit t Shqipris n Konferencn Islamike (1992) si dhe me futjen n Shqipri t dhjetra organizatave humanitare nga vende t ndryshme t bots, prfshir edhe vendet islamike. Politikant mbajtn nn kontroll ambiciet dhe nismat ndarse fetare t personave ose grupeve t caktuara, qoft edhe duke br marrveshje t heshtur. Kshtu, n qytetin e Shkodrs gjithnj u ruajt nj raport i balancuar midis numrit t deputetve katolik e mysliman, si dhe n mnyr periodike kryetar t bashkis u zgjodhn prfaqsues nga secili besim. Raste t tilla u shnuan edhe n qytete t tjera ku prkatsia fetare sht e balancuar. Ndrkohe nje studim i realizuar m 2005 n tre partit kryesore politike, PD, PS dhe LSI rezultoi46 se nga grupet dominuese fetare tek demokratt ishin besimtart mysliman e katolik, tek socialistt ateistt, myslimant dhe ortodoksit, si dhe tek Lvizja Socialiste pr Integrim kryesonin besimtart bektashinj. T njjtat prfundime rezultojn edhe n analizn e prkatsis fetare t individve antar t organeve t larta t ktyre partive, megjithse n familjet e tyre, ashtu si n pjesn m t madhe t familjeve shqiptare, pr shkak t martesave, jan krijuar identitete t prziera fetare.

    Nga ana tjetr n momentet kye t zhvillimeve politike, si ishin ndryshimet e vitit 1990, kriza e vitit 1991, kriza e vitit 1997, gjendja pr shkak t Lufts s Kosovs m 1999, etj, komunitetet fetare shfaqn bashkpunim dhe vullnet t fort pr t ndikuar bashkrisht n kaprcimin e krizave dhe n dhnien e mesazheve pozitive pr t gjith besimtart e tyre. N trsin e tyre, t gjitha komunitetet fetare prfaqsojn linja reformatore dhe liberale, q respektojn besimin tjetr dhe q mbi t gjitha besimet vendosin interesat e mdha kombtare, ashtu si kishte frymzuar dhe shprehur rreth nj shekull m par Vaso Pasha "feja e shqiptarit sht shqiptaria". N prfundim vlen t theksohet se pavarsisht problemeve t shfaqura n momente dhe koh t caktuara, ato kan mbetur t veuara dhe n trsi partit politike dhe komunitetet fetare kan shfaqur partneritet, respekt dhe bashkpunim t ndrsjellt, duke i kontribuar forcimit real t demokracis dhe vlerave m t mira te shoqris47.

    Instituti i Statistikave (INSTAT) raporton se popullsia e Shqipris sht 3-3.1 milion banor48, ndrkoh q burimet ndrkombtare raportojn pr 710 mij emigrant shqiptar n vendet e tjera49. Ne dokumentin "Strategja kombtare pr emigracionin" hartuar nga qeveria shqiptare dhe IOM theksohet50 se nga shifrat e msiprme nuk jan prfundimtare pasi numri duhet t jet m i lart. Konkretisht raportohet se n Greqi jetojn rreth 600 mij shqiptar, n Itali 250 mij, n SHBA 150 mij, n Britani 50 mij, n Gjermani 15 mij, n Kanada 11.5 mij si dhe m pak n Turqi, Belgjik, Franc, Zvicr dhe vende t tjera. Kjo pjes e konsiderueshme e qytetarve shqiptar vazhdon t mbetet jasht vendimmarrjes politike, gj q e cenon sistemin e siguris dhe nse nuk merr zgjidhje afatgjat, ndikon n dobsimin e saj. Pr shkak t saj rndsie vlen t analizohet raporti midis partive politike dhe komuniteteve shqiptare n bot, si pjes e rndsishme e sistemit kombtar t siguris. N analizn 15 vjeare t ktyre raporteve konstatohen dy tipare: ndrgjegjsimi n rritje pr nevojn e reformimit t sistemit elektoral dhe prfshirjen e emigrantve n votime si dhe pr pasoj, nevoja pr shtrirjen e aktivitetit t partive politike n t gjitha qendrat kryesore t komuniteteve shqiptare n bot.

    N kt funksion, vitin e kaluar (2005) disa parti politike, prfshir PD tashm n pushtet, promovuan nevojn e prfshirjes s emigracionit shqiptar n bot n votimet parlamentare. Ideja e tyre u prkrah masivisht nga shoqatat e emigrantve dhe grupet kulturore, por nuk gjeti zbatim. PS dhe aleatt e tyre n qeveri u treguan skeptik ndaj ksaj ideje, ndrkoh q nga e majta, mjaft aktive u tregua LSI, e cila organizoi manifestime t mdha elektorale n Gjermani dhe Greqi. Zgjedhjet parlamentare u mbajtn m 3 korrik 2005 dhe natyrshm emigrantt nuk patn mundsi t marrin pjes, megjithse ata u prpoqn t ndikojn n fushatn elektorale prmes deklarimit t mbshtetjes pr forca t caktuara politike.

    Pjesmarrja e tyre n votime u pengua nga disa faktor objektiv, t cilt nuk u morn parasysh n debatin politik e publik, dhe q ende nuk kan marr nj prgjigje prfundimtare. Konkretisht, pjesmarrja e emigracionit n zgjedhje pengohet nga sistemi elektoral. Nga praktikat e vendeve t tjera sht e qart se emigracioni mund t prfshihet n votime vetm n rastet e nj sistemi zgjedhor proporcional. Qytetart shqiptar n vende t ndryshme e kan t leht t votojn subjektin politik dhe njhersh thuajse t pamundur t votojn kandidatt n sistemin mazhoritar. Vshtirsi tjetr objektive sht mungesa e t dhnave t sakta pr emigracionin shqiptar. T dhnat zyrtare t shteteve mikpritse nuk prputhen me gjendjen reale, pasi sht e qart se numri i emigrantve n kto vende sht disa her m i lart. Nj pjes e madhe e tyre nuk jan regjistruar me identitetin e tyre t vrtet, t tjer kan emigruar n mnyr t paligjshme dhe nuk figurojn n listat zyrtare, dhe nj pjes m e vogl e tyre jan regjistruar si qytetar t Kosovs. Mungesa e nj regjistri t sakt t emigrantve shqiptar n bot, e bn t pamundur ushtrimin e t drejts s tyre kushtetuese t vots.

    Faktor pengues gjithashtu sht "parimi amerikan" i mishruar n mnyr t trthort edhe n legjislacionin shqiptar, sipas t cilit e drejta e vots vlen pr t gjith ata shtetas q jan taksapagues t rregullt t shtetit t tij. Shtetasit shqiptar n vende t tjera nuk kan mundsi objektive pr t paguar taksa personale n Shqipri dhe si t till, formalisht jan t prjashtuar nga e drejta e vendimmarrjes prmes vots. Ky faktor ndikon pavarsishi se burimet zyrtare pranojn se t ardhurat e siguruara nga drgesat financiare t emigracionit zn 1/6 e PBB dhe ato n total jan disa her m t larta sesa ndihma e huaj q Shqipria ka prfituar gjat 15 Viteve t'fundit51. Pavarsisht nga kjo prurje jetike pr ekonomin shqiptare, vet shqiptart emigrant zyrtarisht nuk rezultojn si pagues t taksave, megjithat ata figurojn n Listat zyrtare t Zgjedhsve n Shqipri dhe nse ditn e votimit ndodhen pran familjes, i kan t gjitha t drejtat dhe mundsit t marrin pjes n votime.

    Sinjali i vetm i rishikimit t ksaj politike sht prpjekja serioze e ndrmarr nga Bashkimi Evropian dhe Organizata Botrore e Migracionit (IOM) pr t hartuar adresarin e sakt t shqiptarve n bot, me synimin q n zgjedhjet parlamentare t vitit 2009 ata t ken mundsi t marrin pjes n votime. Arritja e ktij synimi do t shnonte nj pik historike kthese n politikn dhe shoqrin shqiptare. shumkush beson se shqiptart "evropiane", tashm t integruar n shoqrit demokratike perndimore, do t ishin nj kontingjent vendimtar elektoral pr reformimin edhe t partive politike dhe politikbrjes n Shqipri. Ky projekt vjen n kohn kur shtja e emigracionit n shtete t ndryshme si Greqia, Italia dhe vende t tjera ka psuar reformime t thella. Konkretisht Italia dhe Greqia kan iniciuar reformimin e sistemit t zgjedhjeve, duke lejuar emigrantt q plotsojn disa kritere t arsyeshme, t marrin pjes n strukturat e partive politike, madje edhe n votimet lokale. Parti t tilla si PASOK (Partia Socialiste n opozit n Greqi) e kan avancuar iden e tyre pr hapje ndaj emigrantve, duke zgjedhur prfaqsues t tyre edhe n organet qendrore t partis. Shembuj t till gjenden edhe n Itali, sidomos n partit rajonale dhe n grupet qytetare q konkurrojn n zgjedhjet lokale.

    Lidhur me tiparin e dyt, prirjen e partive pr zgjerim c aktivitedt politik n qendrat kryesore t emigracionit, problemi paraqitet sa ligjor aq edhe politik. Ligji pr partit politike n nenin 14 t tij thekson se "shtetasit e huaj q nuk kan banim t prhershm n Shqipri nuk mund t marrin pjes n formimin e nj partie dhe as t jen antar t saj"52. N kushtet e dyshtetsis s lejuar nga shteti snqiptar dhe ekzistencs s emigracionit t vjetr dhe t ri, nj dispozit e till krijon probleme ne zbatimin e saj. Gjat 15 viteve kan qen jo t pakta rastet kur partit politike, madje edhe ato q kan patur mazhorancn parlamentare, kan shprndar karta antarsimi pr qytetar dhe politikan t huaj, t cilt i prjashton amendamenti i msiprm. Rasd m i bujshm sht antarsimi publik n PS i ish kryeministrit italian Betino Kraksi (1993).

    E njjta logjik sht ndjekur edhe n zbatimin e prcaktimit kushtetues dhe ligjor53 pr ndalimin e partive politiket krijuara jasht Republiks s Shqipris (neni 7) apo e prcaktimit se "veprimtaria e partive politike mund t shtrihet n t gjith territorin e Republiks s Shqipris ose n disa njsi t ndarjes administrative territoriale t vendit", (neni 5), pra vetm brenda territorit t vendit. N fakt, ndryshe nga kufizimi ligjor, n jetn politike shqiptare ekzistojn disa parti politike t krijuara n shtete t ndryshme, kryesisht n SHBA, Belgjik, Franc apo Itali, t cilat m pas kan hapur zyrat prfaqsuese n Tiran dhe me kalimin e kohs jan regjistruar si subjekte politike konkurruese n zgjedhje parlamentare dhe lokale. Lidhur me kufizimin e dyt, gjendja paraqitet e njjt. N fushatn elektorale t vitit 1997 Fatos Nano, udhheqs historik i Partis Socialiste dhe disa her kryeministr, zhvilloi nj miting elektoral n Athin. Ky aktivitet, prbn rastin e par t nj mitingu t nj udhheqsi politik dhe partive politike shqiptare n nj shtet tjetr. Shembulli i Nanos u ndjek vite m pas edhe nga udhheqsit e tjer politik, prfshir udhheqsin historik t Partis Demokratike, ish Presidentin Berisha. Gjithashtu gjat viteve t fundit partit kryesore politike n mazhoranc dhe n opozit e kan injoruar kt kufizim ligjore, duke e shtrir aktivitetin e tyre n vende t tjera. Partia Demokratike (PD) n qeveri kan deg t tyre n SHBA, Belgjik, Gjermani, Greqi dhe Itali. Partia Socialiste (PS) gjithashtu ka krijuar deg aktive n Greai, Itali dhe vende t tjera. S fundi ajo organizoi zgjedhje mbi baz t parimit "nj antar - nj vot" n Athin. Edhe parti m t reja politike si Lvizja Socialiste pr Integrim (LSI) kan krijuar deg n disa vende perndimore. Modeli i krijimit t strukturave partiake n deg tjera sht importuar nga Kosova, dhe kryesisht nga prvoja e organizimit e Lidhjes Demokratike t Kosovs. Deri m 1999 asnj parti politike e Shqipris nuk kishte deg apo struktura n shtetet e tjera. Shqiptari atje ishin integruar dhe e zhvillonin aktivitetin e tyre politik n kuadr t Lidhjes Demokratike t Kosovs ose partive t tjera politike kosovare.

    Vazhdon >>>
    My silence doesn't mean I am gone!

  4. #4
    Rising Star and Legend Maska e Davius
    Antarsuar
    20-04-2003
    Vendndodhja
    Underground
    Mosha
    31
    Postime
    11,981
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    PARTIT POLITIKE DHE SFIDAT E SIGURIS: RASTI SHQIPTAR

    Pjesa III


    Roli i partive politike n shtjet e siguris kombtare sht lvruar pak ose aspak n rrethet profesionale dhe akademike shqiptare. N morin e botimeve politike n Tiran, por edhe n Prishtin, nuk ka asnj botim q merret konkretisht me kt tem.

    Mr. Afrim Krasniqi


    Krahas zhvillimit t ktyre dy fenomeneve t rndsishme n raportet midis partive politike dhe komuniteteve shqiptare n bot, jan konstatuar gjithashtu tipare negative; si jan prpjekjet e organizuara pr importimin e vots n favor t partive dhe kandidatve t veant. Rasti i votimeve n Himar apo disa zona t tjera kryesisht jugore, ku n prag t dits s votimit, nga Greqia vijn disa qindra e mijra emigrant t organizuar me mjete udhtimi falas, me qllimin publik pr t votuar pr kandidatt e Partis Bashkimi pr t Drejtat e Njeriut, subjekt i njohur si parti e minoritetit grek. Prdorimi i mjeteve shtetrore (shteteve fqinje) dhe burimeve financiare pr sigurimin e votave masive pr parti dhe kandidat t caktuar, jo vetm q bie n kundrshtim me ligjin, por edhe ka krijuar vazhdimisht tensione politike n vend. Pr shkak t interpretimit politik si marrdhnie midis dy shteteve, kto tensione jan shndrruar m pas n objekt kritikash dhe kundrshtish midis Shqipris dhe Greqis, gj q natyrshm ka ndikuar edhe n sistemin e siguris. kombtare.

    Nj tipar tjetr thelbsor q e dallon realitetin shqiptar nga ai i shumics s vendeve ish komuniste, por edhe q edhe me nxitjen e partive politike ndikon dukshm n sistemin e siguris sht reforma e paprfunduar e pronsis s toks. Kushtetuta (neni 41) si dhe Strategjia e Siguris Kombtare (pika 51) vlersojn shenjtrin e prons dhe theksojn se "ndrtimi i shoqris civile demokratike ka n themel respektin pr njeriun e pronn". Me zgjidhjen e shtjes s pronsis mbi tokn lidhet zhvillimi ekonomik i vendit, ndarja me pasojat negative t s kaluars, eliminimi i konflikteve sociale dhe rritja e nivelit t siguris pr t ardhmen. Megjithat problemi i pronave nuk ka marr ende nj zgjidhje t plot dhe t drejt.

    M 1945-1946 regjimi komunist shpronsoi pronart e mdhenj t tokave, rreth 200 familje, dhe ua shprndau pronn n shifr proporcionale rreth 150 mij familjeve t tjera54. Vet pronart nu prfituan tok, pasuria e tyre u sekuestrua dhe nj pjes e madhe e tyre prfundoi n burgje ose n kampet e internimit. Nn thirrjet pr barazi regjimi krijoi nj hendek t madh ideologjik e historik midis shumices pa tok, e cila me vendim qeverie u b pronare, si dhe pakics s pasur, e cila me vendim qeverie u shpronsua trsisht. Reforma agrare u shoqrua me shtetzimin e ndrmarrjeve private, investimeve t huaja si dhe t kapitalit t muar qarkullues, pr t vijuar m pas me modelin stalinist t kolektivizimit te plot t bujqsis. N korrik 1991 parlamenti pluralist miratoi me konsensus t plot ligjin 7501 "Pr tokn", sipas t cilit, e gjith popullsia fshatare bhej prfituese, pronare ose shfrytzuese e nj mase t caktuar t tokave shtetrore dhe atyre t shtetzuara55. Me kt ligj u arrit q prkohsisht t fillonte zhvillimi i tregut privat dhe t evitoheshin konfliktet sociale midis grupeve t ndryshme t popullsis.

    Reforma e toks qndroi tabu deri m 1998, kur Shqipria miratoi Kushtetutn e par t periudhs demokratike. Kushtetuta sanksionon t drejtn e pronsis, dhe ngarkoi parlamentin per nxjerrjen brenda tre viteve t ardhshme t ligjeve pr rregullimin e shtjes s pronsis. Parlamenti e prmbushi pjesrisht detyrn e tij gjasht vjet m von, m 2004, kur mazhoranca e majt miratoi Ligjin pr Kthimin dhe Kompensimin e Pronave. N ndryshim nga ligji i vitit 1991, ai i vitit 2004 nuk siguroi konsensusin politik midis pozits dhe opozits. Pr pasoj, mazhoranca e djatht e ardhur n pushtet n korrik 2005 nisi menjher punn pr nj variant tjetr t ligjit pr kthimin dhe kompensimin e pronave. Krahas tij, m 2004 socialistt hartuan ligjin pr legalizimet e banesave pa leje, t cilat prfaqsojn rreth 150 mij familje, t cilat gjat 15 viteve t tranzicionit kishin migruar nga zonat e varfra n drejtim t periferis s qyteteve t mdha. Vetm n Tiran, pr shkak t migrimit m 2005 rezulton se popullsia sht shtuar me 300% n krahasim me 199256. Ligji gjithashtu nuk mori plqimin e opozits s djatht, e cila tashm n qeveri, ka paraqituv nj ligj tjetr pr legalizimet. N kt mnyr, dosja e kthimit dhe e kompensimit t prons private t konfiskuar nga regjimi m 1945-46, si dhe e legalizimit t ndrtimeve masive pa leje t kfyera gjat 15 viteve t fundit, vazhdon t mbetet e hapur, edhe pse ato mbeten dominuese n gjyqet civile, si dhe n kritikat e Bashkimit Evropian drejtuar Shqipris57. Partit politike kryesore, n nxitura nga interesa elektoral t momentit (1991,1998 dhe 2004,2005) m shum sesa nj zgjidhje t drejt dhe afatgjat jan perpjekur t gjejn zgjidhje populiste, gj q n vijimsi ka dmtuar kapacitetet ekonomike dhe shanset e zhvillimit real t vendit.

    Krahas pronsis s tokes dhe legalizimeve n aktualitetin shqiptar shfaqen edhe probleme t tjera t mprehta, q lidhen me aspektin ekonomik t siguris kombtare. Ndr m kryesoret sht niveli i lart i papunsis, si dhe hendeku i zhvillimit ekonomik midis zonave t ndryshme t vendit58. Pjesa m e varfr mbetet zona veriore n kufij me Kosovn dhe Malin e Zi, e cila gjat viteve 1993-1996 u godit edhe nga konfliktet e prgjithshme n rajon si dhe nga embargo ekonomike e OKB ndaj Jugosllavis.

    I lidhur me faktort e msiprm dhe i theksuar n do raport ndrkombtar pr Shqiprin dhe rajonin, problem shqetsues pr sigurin dhe demokracin vijon t mbetet niveli i krimit t organizuar dhe korrupsionit. Lufta ndaj ktyre fenomeneve penguese per reformat dhe prparimin e vendit, z nj vend t rndsishm n prioritetet afatshkurtra dhe afatgjat te Strategjis s Sigurimit Kombtar. Krizat sociale dhe politike n vend, dobsit n zbatimin e vendosur t ligjit, klima e tensionuar n rajon gjat nj dekade, rritja e bashkpunimit midis klaneve kriminale rajonale, etj, ndikuan n stimulimin e krimit t organizuar dhe korrupsionit. Fillimisht (1991) krimi ishte dominues, m pas n mesin e viteve '90 abuzimi me pushtetin dhe aktet korruptive morn nj zhvillim t madh. M 1997 kriza e prgjithshm solli lulzimin e krimit t organizuar dhe trafiqeve, kurse n 4-5 vitet e fundit skandalet e korrupsionit dhe i abuzimit me detyrat shtetrore u bn lajmi i prditshm i medias. Aq shqetsues i b ky fenomen, saq n zgjedhjet e fundit parlamentare fitoi premtimi politik pr luft t ashpr ndaj korrupsionit.

    Krimi i organizuar dhe korrupsioni mbeten rrezik pr sigurin dhe progresin, jo vetm pr Shqiprin, por edhe pr rajonin. Kjo u dshmua n deklaratn prfundimtare t Samitit t Selanikut ku u theksua59 se "krimi i organizuar dhe korrupsioni prbjn nj penges reale t stabilitetit demokratik, shtetit ligjor, zhvillimit ekonomik dhe zhvillimit t shoqris civile n rajon, si dhe nj burim shqetsimesh t rnda pr BE-n. Luftimi i tyre prbn nj prioritet madhor" si dhe deklarimin e shefit t siguris s BE, Havier Solana, sipas t cilit60, "krimi i organizuar sht nj penges pr progresin e vendeve t rajonit dhe nj rrezik pr sigurin e t gjithve ne ktu. Thjesht, ai duhet t ndalohet". N fakt, Shqipria shnoi progres t madh n ndalimin etrafikut klandestin detar, portragjedia ndet njanar2005 e 18 personave tregoi se bllokimi sht i sforcuar dhe i prkohshm. Vlen t theksohet se iniciativa e shteteve rajonale dhe e shteteve sponsorizuese (Gjermani, Itali, Greqi dhe Turqi) pr ngritjen n qytetin e Vlors (Shqipri) t nj qendre koordinimi n luftn kundr trafikut t qenieve njerzore dhe krimit ekonomik, u.. rezultoi nj dshtim. Vendet donator nuk u pajtuan rreth personelit, investimeve dhe sfers s veprimit, vendet e rajonit e pan at si nj privilegj pr shtetin ku ndodhej, ndaj t gjith t ndar dhe m pas s bashku, ndihmuan n mbylljen e saj.

    Nj nga katr funksionet baz t partive politike sht rekrutimi i personave, t cilt prezantohen tek zgjedhsit dhe marrin poste politike n qeveri, parlament dhe institucione qendrore e lokale. Ato shprehin dhe formojn shpresa dhe krkesa publike pr grupet dhe forcat shoqrore n sistemin politik, si dhe duke vendosur lidhje mes qytetarve, grupeve shoqrore dhe sistemit politik, partit politike ndihmojn sanksionimin e rendit politik n vetdijen e qytetarve dhe grupeve shoqrore61. N modelet e demokracive perndimore pasoja e vetme negative e ushtrimit t ktyre funksioneve sht rreziku i burokratizimit t partive dhe ftohja e elektoratit me to. N demokracit e reja ish komuniste aplikimi i funksionit rekrutues dhe prfaqsues bn dallim dhe n ndonj vend, si Shqipria dhe rajoni i Evrops Juglindore (duke prjashtuar Greqin), pasojat negative i kan sjell nj kosto t 'art procesit demokratik.

    N SSK partive politike u adresohet detyrimi pr t ndrtuar institucione t besueshme demokratike, pr zhvillimin e reformave modernizuese, pr transparenc, stabilitet dhe normalitet n funksionimin e institucionet e siguris. Duke prjashtuar institucionet politike, n rend t par dalin institucionet e tjera kushtetuese dhe ligjore, si jan Policia e Shtetit, Ushtria, Shrbimi Sekret, gjykatat, shrbimin diplomatik etj, t cilat s bashku prbjn mekanizimin praktik t veprimtaris s nj shteti. Gjat periudhs komuniste kto institucione ishin "arm besnike e tyre kundr armiqve t brendshm dhe t jashtm", pra mekanizma t dhuns ideologjike t partis -shtet me objekt kryesor "garantimin e rolit udhheqs t Partis s Puns, ruajtjen e shtetit t diktaturs s proletariatit, si dhe t fitoreve t socializmit"62. Pr kto organe, objektivi kryesor i puns nuk ishin elementt kriminal, vrassit ordiner, trafiqet e ndryshme apo aktet korruptive, por individt dhe grupet q ushqenin kritika dhe paknaqsi ndaj partis - shtet dhe regjimit n fuqi. Vlen t theksohet fakti se n Shqiprin komuniste nuk pati asnj t dnuar me vdekje, t pushkatuar ose t varur n litar pr veprn e krimit ndaj personet, ndrkoh q n rastin m t fundit, n tetor 1989 n qytetin verior t Kuksit u ekzekutua me varje n litar msuesi disident Havzi Nela, i akuzuar pr agjitacion e propagand kundr regjimit, tentativ arratisje dhe synime terrori ndaj udhheqsve t lart komunist. Ndr vite drejtuesit e institucioneve t siguris emroheshin nga Byroja Politike, organi m i lart i regjimit dhe i Partis se Puns s Shqipris. Zakonisht drejtues t shrbimit sekret, ushtris dhe policis ishin kandidat ose antar t Byros Politike, pra njerzit m t besuar t diktatorit Hoxha. Me an t ktyre instrumenteve besnike dhe t pamshirshme, Hoxha ia doli ndr vite t eliminoje jo vetm kritikt dhe rivalt politik jasht partis, por edhe t gjith bashkpuntort e pabindur ose dyshues brenda saj. Pjes e eliminimeve ishte edhe kryeministri m jet gjat n Evropen Lindore, Mehmet Shehu, i cili e drejtoi vendin midis viteve 1953-1981, si ahe drejtuesi shumvjear i policis dhe sigurimit t shtetit, Kadri Hazbiu (1949-1982). N trsi Hoxha, pasi prdori kundr njeri tjetrit, ekzekutoi t gjith shefat e sigurimit n MPB, n ushtri dhe n shrbimin e jashtm. T njjtin fat psuan gjasht nga shtat ministrat e Brendshm.

    Megjith reformimin e thell ligjor, organizativ dhe metodik, deri 2-3 vitet e fundit nuk sht pretenduar nga askush pavarsia reale politike e ktyre institucione themelore n fushn e siguris. Partit vazhdimisht i mbajtn nn kontroll t plot kto sektor, dhe n tejkalim t ligjit i lejuan ato t bhen pjes e tyre n fushata elektorale dhe n luftn politike. Pr m tepr, fillimisht demokratt dhe m pas socialistt emeruan n polici, shrbimin sekret, drejtsi dhe diplomaci, militantt e tyre m fanatik.

    Megjithse interesat e vendit dhe prpjekjet pr forcimin e shtetit t s drejts krkonin q n kto sektor strategjike t kishte stabilitet pune dhe karriere, larg militantizmit dhe sherbimeve partiake, prvoja shqiptare mbetet unikale n drejtim t kundrt. Konkretisht^3, gjat viteve 1991-2006 Shqipria ka ndrruar 19 Ministra t Brendshm dhe 10 Ministra Mbrojtjeje dhe 8 Ministra t Jashtm. N aspektin statistikor kjo do t thot nj Ministr t Brendshem n do 9 muaj. Vetm gjat viteve 1997-2005 kur n Shqipri qeverisi e njjta parti politike (PS), lufta e brendshme politike imponoi ndrrimin e 10 ministrave t Brendshm, t cilt t krahasuar n t njjtn periudh, jan dy her m shum se Maqedonia, Sllovenia, Bullgaria, ekia, tre her m shum se Mali i Zi, Serbia dhe Kroacia apo pes her m shum se Gjermania64. Rasti shqiptar bhet edhe m shqetsues kur konstatohet se ndonse t gjith ministrat e Brendshm kan qen politikan karriere dhe kan vijuar t jen aktiv n partit politike, asnj prej tyre nuk sht rizgjedhur n detyr. Me ndrrimin e ministrave jan ndrruar edhe drejtort e Prgjithshm t Policis, si dhe drejtuesit kryesor n rrethe. Krahas policis Shqipria mban "rekord" me tre Prokuror t Prgjithshm t shkarkuar pr abuzim me detyrn (1991,1992 dhe 2002), si dhe me faktin se nga tre shefat e shrbimit sekret (1991-2002), nj u burgos, nj doli n gjyq dhe me presion politik i shptoi burgut dhe i treti nn akuz t rnda emigroi familjarisht jasht vendit. Shifra t tilla alarmante jan regjistruar edhe n Ushtri. Vetm nj nga 5-6 gjeneralt e vitit 1991 mbeti n shrbim m 1993, ndrkoh q asnj nga 10 gjeneralt e vitit 1996 nuk ishte m n shrbim n fundin e dhjetorit 1997.

    Vitet e fundit institucionet e msiprme duket se kan kaprcyer fazn e tranzicionit dhe po hyjn n nj faz t pakthyeshme pavarsie dhe konsolidimi. Rotacioni politik i vitit 2005, n trsi, e ka pranuar kt tendenc t re, gj q prbn nj garanci q edhe n t ardhmen partit politike t distancohen gjithnj e m shum nga institucionet strategjike t siguris. Kjo e bn t domosdoshm edhe korrigjimin e politikave t partive politike ndaj ktyre institucioneve si dhe gradualisht heqjen e monopolit t tyre n emrimet, drejtimin dhe kontrollin e institucioneve ekzekutive t siguris.

    ------------------------
    19 Abdiu, Fehmi: "5 vjet Kushtetut", Tiran, 2003.
    20 Mbikqyrja parlamentare n fushn e siguris, Manual pr parlamentart, nr 5, 2003
    21 Kushtetuta e Shqipris, neni 9, Tiran 1998.
    22 Kushtetuta e Shqipris, neni 134, Tiran 1998.
    23 Fletore Zyrtare, Ligji Nr.8580, dt. 17.2.2000, "Pr partit politike", 3/2000.
    24 Poaty.
    25 Fletore Zyrtare,"Strategjia e Siguris Kombtare e RSH", dhjetor 2004.
    26 International Democratic Institute, "Political Parties in Albania", Tiran,
    2005.
    27 Fletore Zyrtare,"Strategjia e Siguris Kombtare e RSH", dhjetor 2004.
    28 Po aty.
    29 Po aty.
    30 Po aty.
    31 Logoretti, Rudolf: "The Security of the Balkan Region. The Role of NATO", ienna, 2005.
    32 BE: "Ballkani Perndimor 2004. Asistenca. kohezioni dhe kufijt e rinj t Europs". Bruksel. 3.11.2002.
    33 Botimi "Shqiptart n Ballkan". ISHSN. Tiran. 2001.
    34 Oli Rehn: Fjalim n Parlamentin shqiptar, Tiran 2005.
    35 Krasniqi, Afrim: "Burimet e konfliktit Politik n Shqipri", "Politika & Shoqria". ISPS. Tiran, 2002.
    36 Po aty.
    37 Krasniqi, Afrim: "Rnia e demokracis", Tiran 1998.
    38 Fletore Zyrtare, Ligji Nr.8580, dt. 17.2.2000, "Pr partit politike", 3/2000.
    39 Kushtetuta e Shqipris, neni 9, Tiran 1998.
    40 IDA / IRA: "Albania electoral reports", Tiran, 1992.
    41 KQZ: Buletini i zgjedhjeve, Tiran, dhjetor 2005.
    42 Kadare, Ismail: Fjala n simpoziumin "Mbi harmonin fetare: rasti shqiptar", Tiran, dhjetor 2003.
    43 Amstrong. D. Heaton. "Gjasht muaj mbretri: Shqipria 1914". ISHSN. Tiran 2001.
    44 Sire, Joseph: "Shqiperia, ngritja e nje mbretrie", Tiran 2005.
    45 U.S. Library of Congress. Albania - A Country Study.
    46 Balla, Jonida: "Tipare t partive politike", FSHS, Tiran 2005.
    47 Konkluzione e Simpoziumit "Mbi harmonin fetare: rasti shqiptar", Tiran, dhjetor 2003.
    48 INSTAT. "Raport mbi popullsin", Tiran 2005.
    49 Papanagos, Harry / Sanfey, Peter: "Intention to emigrate in transition countries: The case of Albania", in Journal of Population Economics", 2001.
    50 IOM / EU: "Strategja kombtare pr emigracionin", Tiran 2005.
    51 Po aty.
    52 Fletore Zyrtare, Ligji Nr.8580, dt.17.2.2000, "Pr partit politike", 3/2000.
    53 Po aty.
    54 ASH: "Reforma agrare 1945-46", Tiran 1965.
    55 Fletore Zyrtare 1991.
    56 Burimi: Instat 2005.
    57 BE: Raport mbi Shqiprin", 2004 / 2005.
    58 PNUD: Zhvillimi ekonomik dhe objektivat e mijvjecarit", Tiran 2004.
    59 BE: Deklarata prfundimtare, Samiti i Selanikut, Qershor 2002.
    60 Solana, Havier; BBC, Intervist, 26.11.2002.
    61 Sutor, Bemhard; nga "Politik. Ein Studienbuch zur politischen Bildung", Paderborn 1994.
    62 Platforma e Sigurimit t Shtetit dhe Ministris s Mbrojtjes Popullore, KQ, Tiran 1976.
    63 T dhnat jan marr nga histoiku zyrtar n institucionet prkatse.
    64 Krahasimet jan br gjithashtu nga burimet zyrtare t shteteve prkatse.
    My silence doesn't mean I am gone!

Tema t Ngjashme

  1. Procesi i Pavarsimit t Kosovs
    Nga AsgjSikurDielli n forumin shtja kombtare
    Prgjigje: 191
    Postimi i Fundit: 12-10-2012, 07:23
  2. Premisa t gabuara
    Nga Arrnubi n forumin Komuniteti musliman
    Prgjigje: 3
    Postimi i Fundit: 30-04-2012, 19:25
  3. Drafti pr Unitet
    Nga Modesti n forumin Shqipe nga Maqedonia
    Prgjigje: 39
    Postimi i Fundit: 04-08-2010, 17:10
  4. Kshilli i Siguris s Republiks s Kosovs
    Nga Llapi n forumin Tema e shtypit t dits
    Prgjigje: 15
    Postimi i Fundit: 10-11-2009, 08:15
  5. Koha pr t formuar t majtn reale
    Nga Xhuxhumaku n forumin Tema e shtypit t dits
    Prgjigje: 2
    Postimi i Fundit: 01-09-2005, 05:05

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •