Close
Faqja 1 prej 5 123 ... FunditFundit
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 20 prej 87
  1. #1
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    20,245
    Faleminderit
    25
    302 falenderime n 227 postime

    Minoriteti rom, 2.8% e popullsis shqiptare

    Matja e par sht br n vitin 1920, rreth 20 mij

    Statistikat, n Shqipri ka 109 mij rom

    Ekzistenca e romve n Shqipri sht prmendur q n vitin 1635, por duket se pr m shum se 5 shekuj, asnjher ata nuk kan patur nj shifr t sakt t prezencs.

    N fakt, pr demograft sht shum e vshtir t matin numrin e romve. do shifr e tyre do t ishte menjher e kontestuar. Kaq e vshtir sht t matsh numrin e romve, sa edhe regjimi komunist, q e kishte shum t thjesht matjen e numrit t popullsis, prgjithsisht e ka shmangur numrimin e tyre. Zyrtarisht gjat 45 viteve t diktatuers ekziston vetm nj shifr pr romt, dhe kjo shum e dyshuar. Librit “Minoritetet n Shqipri” t Prof. Dr. Arqile Brxholi, n regjistrimin e popullsis n vitin 1955, n Shqipri ka patur vetm 930, prej t cilve 264 ishin meshkuj dhe 266 femra. Megjithat numri i romve ka qen m i sakt n matjet e para viteve 1940 dhe ato pas viteve 1990.

    Romt e para lufts

    Referenca e par pr numrin e romve daton n vitin 1920. N at koh shqiptart i kishin diferencuar romt e stabilizuar nga ata shtits. Sipas statistiks s botuar nga Qndra Shqiptare e t Drejtave t Njriut, n vitin 1920 n Shqiprti numroheshin rreth 20 mij rom. N nj botim tjetr, n formn e guids turisitike, “Albania”, gjat prshkrimit t popullsis prmend srisht romt, por pr ta nuk ka nj shifr t sakt. Numri tjetr i matur, ose i vlersuar daton n vitin 1938. Kt her jan italiant ata q vlersojn se n Shqipri ka rreth 30 mij turq e tartar. Por, dihet botrisht se n Shqipri nuk jan instaluar asnjhre kolon turq, ka bn t mendosh se 30 mij kolont ka shum mundsi t jen rom.

    Romt e pas lufts

    Shumica e dikaturave i kan sulmuar romt. Gjermania e lufts s dyt, Rusia e Stalinit, i kan vrar dhe dbuar. Edhe dikatura shqiptare uditrisht nuk i ka prkrahuar ata. Vetm n vitin 1955 romt jan matur dhe m pas ata kan qen larg vmendjes s demografve dhe t regjimit. Por pas vitit 1990 interesi pr romt ka marr nj tjetr ngjyrim. N vititn 1995 jan ndrkombtart ata q japin nj shifr. Sipas vlersimit t Grupit Ndrkombtar t t Drejtave t Njriut, n vitin 1995 n Shqipri kishte rreth 90-100 mij rom. Nj shifr tjetr vjen nga nj universitet prestigjioz. Sipas vlersimeve t Universitetit t Merylandit n vitin 1995 n Shqipri ka patur rreth 120 mij rom. Nj shifr t prngjashme jep edhe autori i “Atlasit Gjeografik t Shqipris”. Sipas tij n vitin 2001 n Republikn e Shqipris kishte rreth 109 mij rom. Si shihet shifrat jan t prafrta, rreth 100 mij rom. Kjo sht edhe shifra e fundit pr romt.

    Struktura e familjes

    Sipas botimit, “Mino-ritetet n Shqipri”, familjet rome prbhen nga 7-17 persona. Numri i madh i fmijve ka br q edhe struktura e ksaj etnie t jet shum e re. M shum se 1/3 e popullsis sht n moshn 10 vje, ndrsa banort mbi 60 vje prbjn rreth 3-5 pr qind t popullsis. Sipas studimeve vetm rreth 7 pr qind e romve kan arritur t arsimohen me arsim t mesm ose t lart. Nj vajz rome, sipas t dhnave martohet n moshn 13-15 vje, ndrsa nj mashkull martohet n moshn 16-17 vje. Nga ana ekonomike, romt jan shtresa m e varfr e vendit.



    Numri i romve n Shqipri

    Rrethi popullsia Vlersimi i romve e prgjithshme


    Berat 160960 2400
    Bulqiz 57409 ——
    Delvin 28849 1590
    Devoll 42143 1050
    Dibr 104790 ——
    Durrs 195174 11460
    Elbasan 256451 11300
    Fier 241275 12100
    Gramsh 50241 ——
    Gjirokas. 74079 2740
    Has 22788 ——
    Kavaj 105833 1500
    Kolonj 28152 ——
    Kor 196969 10180
    Kruj 72838 1700
    Kuov 46165 550
    Kuks 82141 350
    Kurbin 58215 2030
    Lezh 82600 ——
    Librazhd 82735 850
    Lushnj 162770 2800
    Mal. Madhe 50941 ——
    Mallakas. 50559 420
    Mat 75733 120
    Mirdit 48584 ——
    Peqin 37384 1730
    Prmet 42082 1720
    Pogradec 86727 3550
    Puk 46203 150
    Sarand 71009 3100
    Skrapar 47010 ——
    Shkodr 227234 3200
    Tepelen 50600 1580
    Tiran 651461 25100
    Tropoj 42217 ——
    Vlor 205228 5750

    Shqipri 3885549 109020




    2.8 pr qind
    numri i romve n Shqipri sht vlersuar n rreth 109 mij. N baz t ksaj shifre romt prbjn rreth 2.8 pr qind t t gjith popullsis s Shqipris
    7 milion
    sipas t dhnave vlersohet se numri i romve n t gjith botn sht 6-7 milion. Shumica e tyre jetojn n Evrop. Vetm 5 pr qind e tyre bjn jet nomade
    500 mij
    sht statistika e par e romve t vdekur n kampet naziste. Por sipas vlersime t tjera numri i t vdekurve n kampet e gjermanis ishte rreth 1.5 milion
    1 n 3
    sipas t dhnave, afrsisht 1/3 e romve n Shqipri, sidomos cigant, jan shtits, kryesisht n rajonin e Kors, Devollit, Fierit, Peqinit, Gjirokastrs
    500 mij
    numri zyrtar i romve n Hungari sht 190046, kjo sipas matjes s fillimit t viteve 1990, por vlersimet e demografve tregojn nj shifr prej 500 mij romsh


    Romt e par n vitin 1330

    Romt e par n trohet shqiptare kan ardhur n ffillim t viteve 1330. Sipas historianve, ata kan qen pjes e ushtrive osmane. Romt shoqrin t gjitha ushtrit duke qen pjes e prapavijs. Ata punonin si farktar, lkurpunues. Gjat fushimeve adrat e romve ngriheshin larg atyre t ushtris. Gjat ktyre vioteve mendohet se shum rom jan instaluar prfunishit n Shqipri.

    Redi Gjuzi
    Panorama
    Ndryshuar pr her t fundit nga Albo : 29-06-2006 m 08:40

  2. #2
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    20,245
    Faleminderit
    25
    302 falenderime n 227 postime
    Flet Sknder Veliu: Ather u krijuan lagje t veanta dhe vende punsimi. Arsimi ishte me detyrim

    “Socializmi, koha e art pr ne”

    Kreu i shoqats: Tranzicioni sht shum i vshtir


    Tirane

    Jeta dhe pozicioni i i romve n shoqri nuk kan qen gjithmon si sot. “Koha e socializmit ka qen koh kur nuk e ndieje fare diskri-minimin”, thot Sk-nder Veliu, njri nga m aktivt q punon pr komunitetin rom n vend.

    Ai sht kryetari i nj grupimi shoqatash rome. Kujton se shkollimi e bri agronom dhe nj njeri t nderuar e t respektuar dikur n Fier e tani n Tiran. Sknderi rrfen n kt intervist se far ka ndryshuar nga koha e monizmit deri tani n komunitetin rom vet dhe n sjelljen e mazhorancs ndaj tij.

    Ju keni prjetuar t dy koht, edhe at t monizmit, edhe kohn pas rnies s tij. Si ka qen trajtimi i romve n t dyja kto periudha, ka ndonj dallim n “sjelljen” e mazhorancs ndaj jush para dhe pas rnies s komunizmit n Shqipri?

    M prpara, n socializm, nuk kishte dallime, s’kishte ndarje mes romve dhe mazhorancs. Ishte e sanksionuar n kushtetut kjo barazi, do qytetar gzonte t drejta t barabarta, t gjitha t drejtat, kudo, pr kultur, arsim, pr t ruajtur vlerat e tradits tij.

    Megjithat ka pasur nj lloj prndarje punsh n at koh, romt kishin disa sektor ku punonin dhe ndoshta identifikoheshin m kta sektor....
    Kishte disa sektor si pastrim-gjelbrimi ose artizanati, po. Por romt asokohe bnin shkolln n arsimin e detyruar. M pas kush kishte rezultate t mira dhe kush dshironte, arsimohej dhe nxitej pr shkoll. Nga romt kan dal arsimtar, oficer, agronom, mjek, kompozitor...

    Por prpunimi, artistik, zejtaria dhe pastrim-gjelbrimi mbeteshin profesionet identifikuese. Kishte asokohe ndrrmarrje t veanta ose punishte , ku dominonin romt?

    Po. Disa qytete, si Kora, Pogradeci, Elbasani, Gjirokastra, Delvina,Fieri, kishin ndrmarrje artistike,punime shelgu...

    Megjithat analfabetizmi ka qen problem edhe ather, edhe tani. Ka nj ndryshim, sepse n at koh sanksionet ishin m t rrepta dhe detyrimi pr t shkuar n shkoll ishte i pashmangshm. Keni nj opinion pr gjendjen e analfabetizmit n komunitetin tuaj?
    sht problem. Por duke iu referuar origjins s’mund t bjm krahasime me kohn e socializmit dhe me fiset q bnin jet nomade. Gjrat kan ndryshuar shum... Romi ka nj mentalitet t ndryshm pr arsimin. Brenda grupit, nj person me katr klas quhet me shkoll.

    Si ka qen pjesmarrja n votime e romve para ’90-s?

    Shteti bnte t pamundurn t’i gruponte t votonin. Ishin qytetar t barabart, shteti u kishte krijuar kushte lehtsuese q kta t ndjeheshin si qytetar t barabart.

    Si ka qen problemi i strehimit n monizm pr komunitetin tuaj?

    Deri m 1986 gjithka ndryshoi pr fiset nomade. Shteti i athershm kishte politika. Bri lagje t veanta, ose i sistemoi romt npr apartamente me pjesn tjetr t popullsis. Geto kishte n Gjirokastr, lagja “Zinxhiraj”, u ndrtua nga sistemi dhe aty banonin rreth 250 familje, aty jan edhe sot. Edhe n Selit, ktu n Tiran, ishte nj lagje, me parafabrikate. Rreth 400 familje banojn aty, edhe n Elbasan pati ndrtime dhe sistemim n apartamente, aty edhe filluan kto ndryshime, ky ishte qyteti i par. Ata q kan marr apartamente n pallate ku jetonte pjesa tjetr e popullsis jan integruar m shum. Por n fakt banimi bashk i nj pjese t romve, ka br q t ruhen dhe t zhvillohen m shum traditat. Dhe kta banor t periferive, t getove, kan br nj jet m aktive n komunitet, kan zhvilluar s bashku gjithka, kan ruajtur historin, traditat. Vitet ’76-’80 kan qen vitet e ngritjes s nivelit ekonomik dhe kushteve t banimit pr gjith komunitetin ton.

    Pas viti ’90 cilat jan ndryshimet sipas jush? far prisnit dhe far ndodhi?

    Pas ’90 u duk sikur do hanim me lug floriri, do jetonim t pavarur, do krijonin bizneset tona. Afrsisht nj dekad u morn romt me tregtin e rrobave t prdorura. Nga 2001 kan filluar t zhgnjehen, s’kan shpres. Ka mes tyre q vet kan mbaruar tetvjearen, por nuk i ln kalamajt e tyre t shkojn n shkolla. Arsimi sht problem.

    Sa prfitojn romt nga shrbimet shndetsore?

    Pothuajse fare. Edhe disa raste shum t rnda q ka pasur, me rrezik pr jetn, sht dashur q t krkojm ndihmn e organizatave joqeveritare. Nuk marrin romt shrbime shndetsore dhe as barna t rimbursuara.

    Sa prfitojn pensione?

    Vetm ata q kan kontribute, brezi q ka punuar n monizm, prej tyre ka shum q marrin pension.

    Ndieni shfaqjen e margjinalizmit, t indi-ferencs, apo edhe t diskriminimit nga mazhoranca?

    Pas ’90 ka tendenca t shfaqjes s diskriminimit.

    Cilat jan problemet m t mdha t komunitetit tuaj sot?

    Problemet ekonomike, t strehimit, punsimit dhe edukimit. Ne e kemi vn theksin tek arsimi, sepse ai sht nj problem ky nga varet edhe zgjidhja afatgjat e problemeve t tjera.

    Unioni juaj q prfaqson romt e Shqipris, mbshtetet kryesisht nga donator pr projektet. Cilt jan ndihmuesit tuaj m t mdhenj?

    Ne bashkpunojm me organizata qeveritare dhe joqeveritare. Pr projektet e kohve t fundit kemi prtner Qeverin holandeze, Bankn Botrore, Institutin e Shndetit Publik, USAID, ARSI, UNICEF, SIDA, etj.
    S fundi jemi duke punuar pr nj projekt pr parandalimin e trafikimit, “Fakt 3”. Ndihmohemi nga “Terres des homes” dhe programi sht i prqendruar n Fier, Kor e Tiran. O.V.


    Tani nj prov pr abetaren n gjuhn e tyre
    Shtypi, vetm nj gazet me tre vjet jet nga donatort



    M 1996 nj gazet q dilte nj her n muaj, u b fillesa e shtypit rom n Shqipri. “Ylli i karvanit” ishte gazeta q nxorri 36 numra, n nj periudh trevjeare dhe n gjuhn e komunitetit. SNV, Sorros dhe ndonj donator tjetr mundsuan daljen e numrave t gazets q trajtonte problemet e komunitetit rom n Shqipri. Por pas tre vjetsh gazeta u mbyll, sepse nuk kishte m donator dhe sepse nuk kishte mundur t vetfinancohej. Megjithat organizatat dhe shoqatat rome q punonin pr mirqenien e ktij komuniteti, kan vazhduar t nxjerrin revista dhe broshura her pas here, edhe pse mungon tashm nj organ i prhershm shtypi. Nga viti 2000-2002 u botuan pes buletine nn titullin “Gjenerata e t rinjve”. Me mbshtetjen e “Sorros”-it, qendra n Budapest u botuan 8 numra pr dy vjet. Edhe financim i ERRC, qendra evropiane pr t drejtat e minoritetit rom ka qen i madh. Por jan botuar edhe nj numr i madh fletpalosjesh pr rinin, grat, pr trafikimin, analfabetizmin. Nj tjetr botim i sht kushtuar arritjeve t komunitetit rom dhe ky sht i viti 2006.
    Prgatitja e broshurave dhe e vet gazets q u botua pr tre vjet, bhet kryesisht nga njerzit e shoqatave. Por shpesh ata bashkpunojn edhe me gazetar t shtypit t shkruar nga gazetat
    kryesore t vendit si dhe me partner ndrkombtar t shtypit. N “bibliotekn rome” t dekads s fundit sht edhe nj abetare, e cila gjithsesi mbetet n niveline e sprovs, sepse ende nuk ka msues t kualifikuar pr msimdhnien e gjuhs rome.

  3. #3
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    20,245
    Faleminderit
    25
    302 falenderime n 227 postime
    Flasin banort: Shteti ka harruar ekzistencn ton

    Levan, aty ku romt jetojn n 200 baraka

    Historit e komunitetit q ushqehet duke lypur


    Nga e derguara jone ne Levan Rezarta Delisula
    Duket sikur sht nj rrug e mbushur me varreza makinash, por sa m shum afrohesh kupton se e gjith lagjja sht nj varrez q jeton pr s gjalli.

    Vapa e madhe, i ka strukur njerzit nn hijen e atyre pak pemve t mbjella n oborret e barakave. Duken q nga larg me far jan ndrtuar...kompesata, qese, lla ndrsa atit i mban t fiksuara, gomat e makinave. Edhe fmijt q jan zakonisht t zhurmshm, ktu s’kan takat pr t luajtur me njri-tjetrin. Jemi n fshatin Levan t Fierit, n lagjen rome “1 Maji”. Esht nj lagje me nam pr historit e ndryshme, q nga trafikimi e vrasjet deri te varfria e thell. E duket sikur Levani qnkrka fshati i minoriteteve. Sipas t dhnave q morm nga shoqata e serbo-malazezve, ata pretendojn se n Levan t Fierit jan rreth 2500 minoritar malazez. Hallet e vujtjet jan t lidhura me fshatin mes Fierit e Vlors. Shum t internuar politik kan jetuar pr 50 vjet me rradh n kto rrethina. Sapo romt shohin nj makin me targa Tirane dhe aparatin fotografik, ohen me nxitim nga vendet ku jan ulur, dalin nga barakat dhe grumbullohen rreth makins. Ata fillojn t flasin pr hallet aq rrmuj, t gjith prnjhersh, sa dgjojm vetm fjalit; S’kemi buk me hngr, na shajn gabela, shteti s’na prfill...

    Rom nga amria
    N lagjen “1 Maji” t Levanit, shumica e familjeve mbajn mbiemrin Osmani. Ata na thon se jan lindur e rritur n kt fshat, ndrsa origjina e largt sht nga amria. Sheme Osmani sht kryeplaku i lagjes, por kjo s’do t thot q ekonomikisht sht m mir se t tjert. Ai mban n dor nj fmij t vogl, i cili sht smur dhe nj rekomandim nga spitali i Fierit pr t’a nisur n Tiran pran Qendrs Spitalore Universitare. Lek pr t’a sjell n kryeqytet s’kan, pr t’i bler ilae jo, ndrsa fmija i vogl djeg m shum se dielli q bie pingul mbi ne. N fshat jan rreth 200 shtpi rome, por kjo lagje shnon kulmin e varfris. Agim ervani q sht kryetari komuns, duket personi m pak i dashur pr romt. “Sa her ka zgjedhje dhe ata duan votn vijn e na luten ne romve duke na premtuar asistenc e pun. Po sapo marrin votat as nuk na qasin n dyert e komuns”, thot kryeplaku i romve. Ai vazhdon t na sqaroj se shumica e romve n lagjen e tij mbledhin hekurishte, bjn kusi dhe lypin, ndrsa na tregon nj vajz 5 vjee q e kan goditur n fytyr teksa lypte. “Ne s’kemi buk t ham dhe n shtet paguajm dritat e ujin. Un 200 lek fitoj n dit e me se t’i mbaj gjith kto fmij”, vijon Sheme Osmani, teksa zgavrat e syve t uritur jan dshmitart e gjall t varfris. Buka e that me ndonj domate zakonisht sht dreka e ktyre familjeve.

    Enveri dhe tokat
    “far t bjm, t nxjerrim dhe nj her Enver Hoxhn nga varri s’e s’na ka mbetur gj tjetr. N kohn e tij t gjith ne punonim n ferm, n spitale s’paguanim lek, dhe fmijt na i shkollonte, t paktn mbaronin shkolln 8-vjeare”, pohim q e pranojn t gjith t tjert ndrsa nj e moshuar me shami n kok flet. N fillim t viteve ’90 pas shkrirjes s fermave, toka iu nda fshatarve. Por asnj nga romt e lagjes “1 Maji” nuk prfitoi tok. “Po ta kishim, do t kishim mbjell grur e do siguronim t paktn bukn e fmijve”, thot Din Osmani. Ata jan familje e madhe me 10 vet, ndrsa Dini i smur me ilae bn kusi e sa, pr t’i shitur n fshat. Sigurisht q parat pr t ushqyer 10 frym nuk mjaftojn, kshtu q t vegjlit dalin e lypin. Familjes s madhe i sht shtuar dhe nj person i ri, nusja e djalit q ka vetm pes dit q sht martuar. At e gjem n oborr duke lar n nj govat, rrobat e shumta. Duket q sht nuse e re sepse ka br tualet ndryshe nga grat e tjera rome, ndrsa n fund t grshetit t gjat e t trash ka lidhur nj fjongo. Ajo sht 16 vjee ndrsa i shoqi nj vit m i madh. Ditt e para t martess ifti i ri po i kalon pran familjes, n t njjtn dhom ku jetojn edhe 9 personat e tjer. Sigurisht q n dy krevate q ka shtpia, rrasen e plasen t gjith. “Sot q sht vap do dal t flej n oborr me gjith fmijt e burrin, se s’ka kuptim pr djalin q sapo kam martuar t flem t gjith bashk”, thot Sania, e shoqja e Dinit. N gardhin e brisht t oborrit nj fqinj na thrret; Do bni mir e do ju ndihmoj perndia po t’i siguroni nj shtpi se kto jan m keq nga t gjith. Shoqatat e romve e kan harruar se ekziston kjo lagje. Hallet jan t njjta pr t gjitha kto familje, e kur i pyesim pse bjn kaq shum fmij kur s’kan buk pr t ngrn ata n’a prgjigjen; Fmijt na japin buk pr t ngrn, duke lypur. T rrethuar nga romt e shumt t cilt thon njhersh hallet dhe na ftojn t shohim se ku jetojn, largohemi nga lagjja “1 Maji” e Levanit aty ku prekm varfrin e tejskajshme, diskriminimin dhe indiferencn e shtetit.


    Shtpia e djegur, varri i foshnjes 2-vjeare

    Nj plak e shkurtr na kap nga dora dhe thot se duhet t dgjojm historin e saj. “Edhe un jam shum keq, hajde t shohsh plagn time”, thot ajo ndrsa na trheq n nj rrug me balt q dielli i nxeht s’ka arritur t’a thaj dot. N sheshin prpara nesh shfaqet nj kal i lidhur dhe ngjitur me t nj erek dhome e rrnuar nga djegja. Hito Muharremi futet mes shkurreve q kan mbir mes rrnojs, ndrsa mbulohet nga to. Ulet dhe merr n tok nj tuf me trndafila artificial. “Ky sht varri i nipit tim, i cili u dogj n shtpi kur ishte vetm dy vje”, thot e moshuara me zrin q i dridhet dhe lott q i rrshkasin horizontalisht n rrudhat e fytyrs. M 14 janar t vitit 2005 disa persona i kan hedhur benzin shtpis s djalit t saj e i vun flakn. Ndrsa i biri vraponte pr t marr uj, Qemali 2 vjear u prcllua nga flakt. Tani familja e djalit t Hitos, jeton n adr. Pas shum e shum gjyqesh t bra, vrassit ende nuk jan dnuar ndrsa shteti s’ka br asgj pr t’i dhn nj streh t varfrit. shtja e familjes Muharremi tani sht n apel, ndrsa varrin e foshnjes 2 vjear e kan mbuluar barrat e kqija. Histori t trishta n Levan, hasen ngado.



    Shkollimi
    Shumica e fmijve rom n lagjen “1 Maji” n Levan t Fierit, shkojn n shkoll deri n fillore. Pasi mbarojn 4 klast ata dalin e punojn. Paralelisht t gjith fmijt rom dalin e lypin. Arsyeja e mosshkollimit sipas prindrve sht pamundsia pr t bler libra.
    fieri dhe vlora
    Kto jan dy qytetet q i japin shpres familjeve rome. Nuset e reja s bashku me fmijt e vegjl i konsiderojn si tregje dy qytetet e mdha t jugut, pasi atje dalin pr t lypur. Grat na tregojn se t’i shtrish dorn tjetrit prvese sht turp, shoqrohet dhe me pasoja si sharje e goditje.
    vizat
    “Shteti duhet t na pajis me viza. T shkojm t paktn t punojm n Greqi se ktu asnj s’na qas n der”, thon ata. Si shum rom t tjer, kta t lagjes “1 Maji”, nuk kan shum emigrant, pasi nuk kan para pr t kaluar kufirin n mnyr ilegale. Mosha mesatare e ksaj lagjeje sht shum e re.
    ish-prefekti
    T gjith flasin mir pr nj ish-prefekt t Fierit i cili mesa duket i ka ndihmuar shum romt e lagjes “1 Maji”. “Ilir Dana ka qen drejtues dhe ai na e ka hapur dern pr do gj, ndrsa kta t tjert duan vetm votn dhe sapo ua japin na przejn e na thon se pr arrixhinjt s’ka pun”, thon banort.
    hyrja
    Fieri sht nj qytet i populluar shum nga Romt. Edhe n hyrje t fjerit, te shinat e trenit banojn shum rom, t cilt ekonomikisht jan m mir. N vitet e para t demokracis romt e ksaj zone u morn me tregti magnetofonsh, ndrsa jetesa e tyre u prmirsua dukshm.


    Historia
    Marjana Rakipi: Ja si ma rrmbyen djalin


    Baraka e saj sht si t gjitha t tjerat, vetm nj dhom e vogl q n vend t dyshemes ka dhe. Por sht m ndryshe, sepse sht e rregullt, me dy shtretr t ndrequr, e pastr dhe e sistemuar, sigurisht me aq sa kan mundsi. Marjana Rakipi sht nna e re q banon n lagjen “1 Maji”, por q sa her i shkon ndr mend djali i saj fillon e dridhet. Ajo sht nj ndr grat rome q ka provuar mbi supe tmerrin e trafikimit t fmijs s saj. Ngjarje t tilla kan ndodhur shpesh n kt lagje, por fati ka ndihmuar familjen Rakipi. Djali 11 vjear teksa po dilte nga shkolla q sht n qendr t fshatit sht rrmbyer nga dy persona me makin. Pas kujs s vn n Levan dhe lvizjes s policis, djali i saj u gjend te Skela n Vlor. Q prej asaj dite i vogli nuk shkon m n shkoll. “As nuk kam ndr mend t’a oj m n shkoll se s’kam fmij t teprt. T vijn e t ma marrin n mes t dits sht e tmerrshme dhe djali ende nuk e ka marr veten q nga ajo dit”, tregon nna e re. Djali rri pas nns. Ai thot se nuk i kujton fytyrat e rrmbyesve por nga ato ka dgjuar vetm se do e onin n Itali pr t’a shfrytzuar. Kjo ngjarje e rnd nuk ka ndodhur n vitin e trazirave m 1997 por vetm dy vjet m par, kur do gj n siprfaqe dukej e qet. Levani duket se ka qen “baza” e t fortve t Fierit e Vlors, baz e cila i furnizonte me t mitur dhe vajza t reja t cilat shpesh jan rrmbyer pr qllime prostitucioni. Masakrn e Levanit t gjith e kujtojn. Ka qen viti 1997 ku disa t fort vinin do mbrmje n Levan. T armatosur ata vrisnin bagti dhe i krkonin t zotit t nj lokali t’ua piqte. E mbasi hanin e pinin n kurriz t romve, i merrnin dhe prdhunonin vajzat e reja. E qetsia e minoritetit rom humbi n nj moment, kur para syve t tyre t rejat prdhunoheshin njerzisht nga sum vet njkohsisht. Nj prind rom hyri n lokalin e udirave dhe masakroi t gjith t fortt. Q at her, asnj gangster nuk guxoi m t merrte vajzat rome e t’i prdhunonte n sy t t gjithve. Kto histori nuk prsriten m megjithat lagjja “1 Maji” srish sht n fokusin e trafikantve.


    Kngtari, kngtari q ka mrekulluar edhe Parisin
    Astrit Qerimi, romi q theu kornizat e nj mentaliteti


    Romt thon se mes tyre ai e kndon m bukur himnin e famshm „Gelem Gelem”. Quhet Astrit Qerimi. Esht 38 vje. Nse romt e tjer e kan uar jetn me ecejake pafund n krkim t buks s prditshme, ai ka shprehur q i vogl talentin me at q romt plqejn m shum, muzikn. Sipas faqes n internet t „Amaro Drom” thuhet se ai ka nisur t deputoj q 13 vje, pr t arritur m pas suksese t njpasnjshme. N vitin 1994 n Koncertin e Romve t zhvilluar n Paris, Qerimi dominoi mes shum artistve t ktij komuniteti t ardhur nga Europa dhe Azia. E rrugt e karriers artistike shklqyen. Qerimi, me krkes t publikut dha 12 koncerte n teatrin e Operas s Parisit. Rekordi i kngtarit rom arrin n Gjermani. Pasi vijoi turin e tij n republikn eke, Poloni, Turqi, Austri Zvicr...nj ftes i erdhi nga Gjermania. “Gelem Gelem” shkoi n 32 qytete t Gjermanis dhe zri i Qerimit mbushi srisht plot sallat n 166 koncerte recitale. Goran Bregovi, suksesin e arriti duke kompozuar kng rome, duke marr n orkestrn e tij gjigande shum rom, ndrsa u kthye n idhullin e ballkanit. Nisur nga tingujt e nxjerra nga Bregovi, Emir Kosturica, regjisori i njohur paraqiti jetn reale t ktij komuniteti n shum filma. Edhe pse jo me nj fam kaq t madhe, artisti shqiptar rom, Astrit Qerimi mundi t mbaj t mbrthyer n teatrot m t famshme t evrops, mijra njerz. Ve ksaj nj merit t madhe kngtari rom ka pr ndrthurjen e muziks shqiptare dhe asaj rome, duke sjell tinguj q rrall her mund t prputhen dhe t shkrihen bashk. Kjo sht historia e Astrit Qerimit I cili mundi t thyej kornizat e nj mentaliteti.

  4. #4
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    20,245
    Faleminderit
    25
    302 falenderime n 227 postime
    Portret/ Si ndryshoi jeta e romit 40-vjear

    Xheladini, ose mekaniku q lufton analfabetizmin

    Tirane/ Olimbi Velaj
    N lagje e njohin me emrin Kili, “ai q ndihmon fmijt”, por 40 vjeari q sht njhersh edhe gjysh, n dokumente e ka emrin Xheladin Tao.


    Tani merret me menaxhimin e puns n komunitetin rom, ka nj shoqat t vetn q e drejton, “Rromano Kham”, por m par ka qen njri nga puntort e kombinatit t autotraktorve n Tiran. N komunitet e njohin si njeriun q e ka zt analfabetizmin. N gjasht vitet e fundit ai ka ndihmuar rreth 50 fmij rom t mos mbeten analfabet. Kjo nism u mbshtet m pas nga qeveria suedeze, nga agjencia e zhvillimit, SIDA. “ E filluam me fmij parashkollor q i prgatisnim pr n shkoll dhe fmij t moshs shkollore q nuk dinin t shkruanin”, thot Kili. “ Pastaj kur dgjuan pr ne, na krkuan t bashkpunonim, shoqata ktu dhe jasht vendit”. N projekt sht edhe nj grup tjetr fmijsh q ndihmohen nga dy msues pasdite, n nj mjedis n shkolln “Bajram Curri”, pr t prgatitur msimet. “Shkolla sht fillimi i gjithkaje dhe prandaj njerzit m mbshtesin kaq shum”, thot. Ai mendon se tr jetn do vazhdoj t merret me kt pun dhe se n komunitet do t ket gjithmon dika pr t br, edhe kur problemet e mdha t zgjidhen.

    Dikur

    N fmijrin e tij, Kili, vllai i madh i tre motrave dhe dy vllezrve, kujton dallimin mes Tirans dhe Fierit, vendit t gjyshrve. Familja e tij i prkiste nj grupi q mund t quhej pa frik i privilegjuar ndr romt. “Jetonim n Tiran, prindrit punonin n kombinat. Kjo nuk ishte gj e vogl, ather”, thot Kili. Ai kujton se kurr nuk i ka munguar gj dhe se ka pasur fat q prindrit e tij nuk kishin mentalitetin q karakterizon rndom romt. Prindrit ishin ambicioz dhe dshironin q t ecnin prpara. Nuk kishin ndjenja negative pr veten dhe nuk mendonin se “romi aq e ka hapin”. Kili tregon se si njra nga motrat e t atit, q jetonte n Tiran, kishte 11 fmij. Shum nga ata msonin, por nuk i drguan n shkoll, i futn t gjith n komunale dhe pastrim, sepse kshtu mendonin. “Kurse prindrit e mi donin q ne t arsimoheshim”, thot 40-vjeari. Nga fmijria ai mban mend tregimet e gjyshit pr nj koh zie buke q duhet t ket qen viti 1951. Kjo ka qen edhe periudha kur shum familje rome nga Fieri u shprnguln pr n Tiran. Jetonin n bodrume, afr ndrtess s Banks, n qendr. Disa rezistuan, por t tjer nuk mundn t duronin jetn n kryeqytet, pa hapsira dhe pa mundsi. Gjyshrit e Kilit qen ndr t paktt q rezistuan dhe ky durim u doli pr mir. Pas pak kohsh ata u sistemuan n nj apartament n Kinostudio, apartament n t cilin Kili jeton sot me familjen. Ndrsa Fieri mbetej qendra e gravitetit pr t gjith.

    Mekaniku i kthyer n menaxher

    Diku nga mosha 16-17 vje Kili punonte n repartin e kovaans n kombinat. Nuk mund t merrte kategori, po t mos shkollohej dhe kshtu iu vu shkolls natn. E mbaroi dhe u ngrit n kategori. Kshtu kaloi jeta e tij pr shum vite, deri m 1992, kur kombinati u kthye n nj vend kujtimesh. Ather i hyri tregtis. “Shisja mallra t ndryshme, nga Turqia i merrnim. Shisja te kolonat, te nntkatshet”, thot ai. Po n at koh angazhimet e tij si prfaqsues i t rinjve rom e bn t ndryshonte drejtim. Jeta Duka, nj zonj q merrej me organizmin e furumit rinor dhe q ai e quan si fatsjellsen e vet, e zgjodhi Kilin midis 300 t rinjve t tjer, pr t prfaqsuar romt e Shqipris n forumin botror t t rinjve rom. Dhe q ather,nga viti 1994, jeta ndryshoi krejtsisht. Tani ditt stresante t tregtis jan kmbyer me punn pr projektet dhe me takimet e pafundme. Kili nuk ka m koh t lir. Jeta e re nuk ka vetm udhtime jasht shtetit dhe biseda, por edhe shum pun, ndonjher deziluzion, kur nuk arrihen qllimet. N krye t shoqats “Romani Baht” atij i duhet t kujdeset pr shum gjra njhersh. Ka nj arm t fort, njohjen e mir t gjuhs rome. Por ka nj gj q nuk e prtyp dot, mungesn e komunikimit n anglisht. Kt po e kompenson me pasardhsit. Vajza e tij maturante, m e vogla e tre fmijve, sht tani ndihmse e Kilit. Ajo realizon gjith kontaktet sepse e “njeh mir anglishten dhe kompjuterin”. Ajo do t jet edhe pasardhsja e par e familjes q pritet t diplomohet n universitet.
    “Nuk do t doja kurr q vajza ime, pas diplomimit t “ndahej” nga njerzit e ktij komuniteti, si kan br shum t tjer,q nuk kam shum dshir t’i prmend”, thot ai. Miqt e tij m t mir mbetn megjithat romt, ashtu sikurse pozicioni i tij n shoqri lidhet pikrisht me ndihmn ndaj ktij komuniteti. “M duan dhe m respektojn, kshtu ka qen gjithmon. far jam un pa kta njerz? Nuk kam kuptim pa ata”, thot.

    T martohesh duke qar

    Martesa sht nj nga gjrat q Kili nuk e harron kurr, jo sepse sht gjja m e rndsishm n jet, por sepse ka qen “ e uditshme” sipas tij. sht martuar 18 vje, ende pa shkuar ushtar. Por gjithka ka qen kundr dshirs s tij. “Nuk doja t martohesha aq hert, por gjyshi m detyroi”, tregon ai. Kujton se sa ka qar ai dhe ma. Kujton se si daja e gjyshi qeshin e ishin n qejf, kurse ai dhe e ma ishin t prlotur e nuk mblidhnin dot veten. Nusja, Vjollca, ishte nj vajz q e donte, q e kishte njohur n Fier, tek gjyshi. Por nuk mendonte martesn. Megjithat kjo sht gruaja ideale, q e mbshteti gjat gjith jets dhe q e nxit t ec prpara. “Po t mos ishte ajo, s’do kisha ecur”, thot.

    N Tiran
    Kandidati pr zgjedhjet lokale


    Pak vjet m par, kur kryetari i Partis s t Drejtave t Njeriut i propozoi t vinte kandidatur, Kili e pa me dyshim, sepse nuk besonte n sinqeritetin e politikanve. Dhe n fakt ashtu i doli, allishverishet e bn t qart se ai do t ishte vetm nj numr n list. “U trhoqa, duke thn se kisha shum pun pr t br me projektet e mia”, thot Kili. Por ai aspiron t jet nj dit deputet. Do t donte q n parlamentin shqiptar t kishte t paktn dy vende pr minoritetin rom q sht 120-150 mij vet, sipas tij. Mirpo jan prpara zgjedhjet lokale dhe ai do t provoj nj her t kandidoj pr t’u br antar i Kshillit Bashkiak. “Kam shum besim te komuniteti q m mbshtet”, kjo sht nj bindje pr t.

    fisi me***
    Nj ndr fiset rome q sht vendosur n Shqipri sht edhe fisi Me***. Komuniteti I ktij visi sht vendosur kryesisht n zonn e Mzeqes, n rrethinat e kryeqytetit Tiran si dhe n qytetin e Beratit. Ashtu si edhe fiset e tjera ky fis ka mbrritur n Shqipri bashke me ushtrit turke shum shekuj m par. Por pr shkak edhe t tradits s tyre t cilt jan gjithmon n lvizje, komuniteti I ktij visi sht I shprndar n t gjitha qytetet e Shqipri.
    fisi karbuxhi
    Nj tjetr fis rom, me nj shprndarje m t gjer sht Fisi Karbuxhi. Ky fis sht i vendosur kryesisht n qytetin e Kors, n zonn e Fush-Kruj, srish n Tiran. Ky fis ka nj shtrirje t gjer n qytetin e Elbasanit si dhe n qytetin e Pogradecit. Sipas t dhnave mendohet q populli i ktij fisi t ket ardhur n Shqipri nga shteti fqinj Greqia. Kryesisht ky fis i prket besimit ortodoks duke patur parasysh edhe zonn n t ciln jeton, ku shumica e komunitetit i prket ktij besimi.
    fisi kurtof
    Sipas historis nj nga fiset rome ka ardhur n Shqipri nprmjet kalimit t kufirit t veriut. Ky sht fisi Kurtof, i cili ka ardhur ne vendin tone nga pjesa e Malit te Zi. Ky fis sht vendosur kryesisht n qytetin e Lezhs dhe t Shkodrs por nj pjes e konsiderueshme e tyre sht prqndruar veanrisht n pjesn veriore t Shqipris. Vendodhja e tyre ka t bj edhe me faktin se ky komunitet ka mbrritur n Shqipri nprmjet kalimit t kufirit nga Mali i Zi.
    fisi cergar
    Nj tjetr fis i madh rom i cili mendohet t ket ardhur n Shqipri nga shteti fqinj Greqia sht edhe fisi Cergar. Ky fis pr sht sht vendosur kryesisht n qytetin e Beratit, n qytetin e Elbasanit, n zonn e Delvins, n qytetin e Sarands dhe n qytetin e Gjirokastrs. Pra pr shkak se ky fis ka ardhur n Shqipri nga kufiri jugor, pra nga Greqia, edhe vendodhja e tij m e madhe sht e shtrir n pjesn jugore t vendist n qytetet m t madhe te jugut t Shqipris.


    Panorama

  5. #5
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    20,245
    Faleminderit
    25
    302 falenderime n 227 postime
    Konflikti pr banesat n konviktin e shkolls mekanike

    Kor, jetimt rom krcnojn me grev urie


    Nga Kora Edison Myrtzaj

    Urdhri i dhn tri dit m par pr largimin e t gjith jetimve t cilt jetojn n konviktin e shkolls s mesme mekanike “Demir Progri” n periferi t qytetit t Kors, ka sjell reagimin e ktyre banorve.

    Ata krcnojn se do t hidhen t gjith n grev urie, nse problemit t strehimit t tyre nuk u jepet sa m shpejt zgjidhja e duhur. T 26 jetimt t cilt jetojn prej shum vitesh n ndrtesn e konviktit, nuk kan alternativ tjetr. Edhe pse figurojn me statusin e t pastrehve, bashkia para 8 vjetsh u ka dhn nj pjes t konviktit si vendin pr t jetuar. “Q t gjith banort ashtu edhe un, do t nisim grevn e uris nse problemit ton nuk i gjendet zgjidhja e duhur. Madje pr kt vendim kaq arbitrar ne protestojm ashpr”, sht shprehur kryetari i Shoqats s Jetimve t Kors Mirash Zefi. Vendimi pr largimin e tyre me hir ose me pahir deri n datn 15 qershor, sht krcnues pr ta, pasi nuk kan mundsi ku t sistemohen. “Jetoj me tre shoqe t dhoms sime n njrn nga dhomat e konviktit q prej 5 vjetsh. Tani q krkojn t na largojn ku t shkojm?”, deklaron Albina Nazifi 21 vjee. Bashkia e vn n dijeni n lidhje me kt fakt, nuk ka dhn ende nj zgjidhje n lidhje me kt problem. Kryebashkiaku Damo sht shprehur se tashm ata jetim t cilt banojn n kt konvikt jan madhor dhe duhet t gjejn vet zgjidhjen e problemit se ku mund t strehohen. “T paktn nga Drejtoria e Strehimit nuk ka asnj mundsi pr sistemimin e tyre, pasi t tre ndrtesat pr familjet e pastreha jan t zna, kur njri nga pallatet ka shum pak koh q sht ngritur dhe pr momentin sht i pabanueshm”, ka nnvizuar Damo. Burime nga ky institucion, bjn t ditur se jo rrall her ky konvikt sht kthyer n vend pr zhvillimin e prostitucionit. Nga ana tjetr edhe Drejtori i Drejtoris Rajonale t Arsimit Andrea Mano, ka br t ditur se ka mundsuar gjetjen e nj fondi prej 20.5 milion leksh t reja pr financimin e rikonstruksionit total t konviktit. “Largimi jo vetm i jetimve por edhe i gjith t tjerve t cilt jetojn n konviktin e shkolls s mesme mekanike duhet br, pasi do t nis rikon-struksioni. Un e shoh t arsyeshme q edhe pas prfundimit t rikonstru-ksionit, ata persona t mos rikthehen n godin, pasi ajo do t vihet totalisht n dispozicion t nxnsve t shkolls, pasi nga znia e ambienteve ata nuk kan mundsi t akomodohen atje edhe pse jan t ligjshm”, sht shprehur Mano. Data 15 qershor kur sht vn afati i fundit pr largimin e tyre nga ambientet e konviktit po afron, asnj zgjidhje nuk jepet nga instancat prkatse pr mundsin e strehimit t jetimve. Zgjidhja e tyre e vetme sht nisja e protestave prpara insitucioneve m t mdha t qytetit, pr t shkuar deri n fazn e fundit, at t nisjes s grevs s uris.


    Halim Kosova: Jan nn pesh e anemik
    Kur jeta e nj fmije lind nga nj fmij


    ...Ndrkoh fmijt q ato lindin sipas tij jan anemik pr shkak t kequshqyerjes s nnave t tyre. “Duhet t kemi parasysh se shumica e lehonave rome sapo dalin nga materniteti kthehen n mes t dimrit n kasollet e tyre ku era fryn nga t gjitha ant dhe kjo padyshim sht e paprballushme pr nj fmij q lind prematur dhe sapo del nga inkubatori”- thekson Kosava. Sipas tij nse nuk do t vihet dor mbi kt problem, fmijt rom padyshim q do t jen nj kontigjent q vazhdimisht do t prodhoj fmij t smur. Nj fmij i lindur parakohe shton ai do kushte shum m t mira se nj fmij normal dhe fakti q ai shkon n nj barak ku nuk ka asgj, padyshim q ky fmij do t mbetet nj pacient i prheshm. Ndryshe nga grat e bardha q shkojn t interesohen se si shkon shtazania e tyre s bashku me burrat, me grat rome ndodh ndryshe. “sht interesante se grat rome shtatzana vijn n maternitet gjithnj t shoqruara me 3 ose 4 gra ku ajo q i udhheq sht vjehrra ose kunata e madhe”- thot Kosova. Sipas tij edhe pse nuk kan mundsi pr t ndjekur hap pas hapi shtatzanin tek mjeku edhe romt jan t interesuara q fmija tu lind i shndetshm. Eg.Ba


    Tiran, projektet n zyrn e puns
    Romt, shrbimi social u v n dispozicion vetm 3 tavolina!


    Asnj drejtori nuk ekziston pr komunitetin e romve n Ministrin e Puns, shtjeve Sociale dhe Shanseve t Barabarta. Madje as n Shrbimin Social Shtetror pr kt komunitet nuk sht vn n dispozicion t paktn nj zyr. E vetmja mundsi pr romt jan 3 njerz me 3 tavolina q punojn n nj sall t madhe pran SHSSH s bashku me shum punonjs t sektorve t tjer social. “Jemi 3 specialiste q merremi me komunitetin e romve”- tha njra nga punonjset e vetmja q ndodhej n pun pasi shefja e saj ndodhej n Bruksel pr t drejtat e romve ndrsa specialistja tjetr ishte me leje. Sipas strategjis pr romt n kt sektor duhet t punonin 5 persona ku 2 prej tyre po sipas strategjs duhej t ishin pjestar t komunitetit rom. Por duket se shteti fatin e tyre ua ka besuar vetm t bardhve pasi asnj nga punonjsit nuk i prkiste komunitetetit rom. Ndrsa sa i takon strategjis s romve zdhnsja pr shtyp e Ministris s Puns, Alma Lahe pohon se ekziston nj strategji 10 vjeare pr romt ku prfshihet arsimimi, punsimi dhe strehimi i tyre. “Kjo strategji ka filluar t zbatohet n vitin 2002”,- thot Lahe. Por as Ministia e Puns dhe as punonjsit e Shrbimit Social nuk japin asnj shpjegim se far sht br prej 4 vitesh pr zbatimin e ksaj strategjie.

    Specialistt
    Sipas specilistve t Shrbimit Social Shtetror poblemet sociale t romve jan shum t theksuara dhe zgjidhja e tyre krkon angazhim serioz t strukturave shtetrore. “Kuptohet se deri tani angazhimi i tyre ka qn n minimum ndaj dhe gjendja e tyre ndodhet n kt situat”-, theksoi specilistja duke shtuar se deri tani sht br sikur po punohet pr ta.

    Abuzimi
    E ndrsa n sy t ndrkmbtarve shteti dhe shoqatat paraqesin situat alarmante n lidhje me romt jan pikrisht kta q abuzojn n kurriz t tyre.
    Megjitse jan me miliona lek fondet q vihen n dispozicion pr zgjidhjen e problemeve t romve asgj nuk raportohet nga shoqatat pran SHSSH se far po bhet pr ta. “Shoqatat e ndryshme marrin fonde marramndese pr t ndihmuar romt por nuk deklarojn asnjher se far po bjn realish pr romt”-, theksoi punonjsja e SHSSH duke shtuar se kjo praktik nuk sht e re tashm. Ndrkoh punonjsit e Shrbimit Social Shtetror pohojn se megjithse ekziston nj strategji 10 vjeare pr komunitetin rom deri ani nuk sh br asgj konkrete. “Pr fmijt rom nuk ekziston asnj shkoll megjithse sht shum e domosdoshme pr ta, duke ditur shkalln e analfabetizmit q ka pushtuar kt komunitet”-, theksoi punonjsja e SHSSH. Ndrsa sa i takon punsimit t tyre ajo pohon se jan hartuar shum projekte, por punsimi i tyre ka qn i pamundur pr shkak t mungess s arsimimit t tyre. Eg.Ba

  6. #6
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    20,245
    Faleminderit
    25
    302 falenderime n 227 postime
    O Roma ka beshen Albania
    lil (Matipa)


    Matipa ojek qerdilo obersh 1920 o Roma , isine 20 milje

    O matipe ando Albania motovell 109 milje


    O sikajpa jenil i si qerde o bers 1920, kaj motovella 20 milje rroma. Amende ki Albania i si 109 milje rroma. O Roma k’i Albania i si pixhardune sar e bers 1635. Asijekfora, bute 500 bresha, one na terde numara te motoven o numero e romengo.

    Isi bute zor te raqen o numero akatar ko regjimi ka isineh. O Regjimi na mangjellasa te motovella o numoro iromengo aipe. O dekumenti akatar k’i qeveria 45 bersha ki diktatura motovena jek numero but tikno , naj ekzakt. O lilh “ Minoritetet ki Albania akatar ko prof arqile Berxhali motovella, kaj qerdillo e regjistro sare e manushengja o bersh 1955 ki Albania, motovella 930 rroma, 264 sine mursha , taj 266 xhuvla. Motodjollape o gjindipe jollao (ekzakt) isineh angllall o bersha 1940 taj 1990.

    O Roma anglla ki Lufta
    Jek godi angllall motovella o bersh 1920 olla bersha o gaxhe diqpenca e rromen na jek: olla rroma ka pirensa, taj alla kaj si ne ki mehall. O lidh( statistika) ka kistilo a katar “ Centro o llaipe e manushengo” motovella o bersh 1920 ki Albania i sine 20 milje rroma jek lidh faver motovell na xhindolla o numero ekzakt e rromengo. O bersh 1938 o Italianja qerde jek matipe ka motovena 30 milje si Turqa taj tartar. Motodjellape sare ki bota na sine asijekvora kolonia e Turqeni ,jek goali motovella o 30 milje te aven rroma.

    O Rroma pallall ki lufta
    Po bute diktature na dikle shukar e rromen. Mangle te mudarene rromen sar i Gjermania i lufta dyj Rusia e Stalinesi e rromen mundardalen taj nashardalen . I dikatatura e Albaniaqi na mangjellosa bute e rromen . O bersh 1955 o rroma i si gjinde , taj po pallall one isine dur akator ki godi ki demografia taj ko regjimi. Pallall kobersh 1990 o intereso e rromengo isi vaver drom. Ka bersh 1995 o avrutne e Evropaqe ka motovena qizom rroma i si ki Albania “ O Grupo avrittuno o llaipe e manushengo “ o bersh 1995 motovell a mende i si 90-100 milje rroma , jek numero vaver avella akatar jek Universiteto prestigjozi. Universiteto Merikandit motovella o rroma ki Albania ka bersh 1995 i sine pashe 120 milje . Akija shifra i si dyzi o dija kaj motovella o autori Altasit gjeografik( lidh Albaniako). Sar penell ov, o bersh 2001 ki Albania isineh 109 milje rroma. Sar diklolla o shifre i si bute pashe 100 milje rroma.

    Istruktura i familjaqi
    Sar penell o lidh “ O Minoritetja ki Albania”. O familje ki rromengo i si 7-17 manusha o baro numero e tiknengo qerde i listruktura i kalla i etnia te avell bute terni. Po bute 1/3 e rromengji i si 10 ili-strutura bersh vevera rrome po bare 60 bersha ; qeren 3-5 % sar motoven o studimo 7% e rromengo sikade ki shkolla mashkartuni taj bari . Jek ’haj pendjollape prandinjolla bute tikni 13-15 bersha ‘ o ’avo prendinjolla 16-17 bersha .o rroma i si bute arole akatar ekonomia.
    A kadha shifre qerdile akatar ko jek botuesi Atlasi i gjeografia ki Albania. O shifre i si ile katar ko pucipe e manushenje akatar ka qene buti ki administrata ko guverno , taj o shoqate ka ten xhinipe. But zor i si te xhine e rromenje ka piren; sar jek tam, vaver tam.



    oT’ham(Dize) Qibor manusha numero Qibor rroma isi

    Berat 160960 2400
    Bulqiz 57409 ——
    Delvin 28849 1590
    Devoll 42143 1050
    Dibr 104790 ——
    Durrs 195174 11460
    Elbasan 256451 11300
    Fier 241275 12100
    Gramsh 50241 ——
    Gjirokas. 74079 2740
    Has 22788 ——
    Kavaj 105833 1500
    Kolonj 28152 ——
    Kor 196969 10180
    Kruj 72838 1700
    Kuov 46165 550
    Kuks 82141 350
    Kurbin 58215 2030
    Lezh 82600 ——
    Librazhd 82735 850
    Lushnj 162770 2800
    Mal. Madhe 50941 ——
    Mallakas. 50559 420
    Mat 75733 120
    Mirdit 48584 ——
    Peqin 37384 1730
    Prmet 42082 1720
    Pogradec 86727 3550
    Puk 46203 150
    Sarand 71009 3100
    Skrapar 47010 ——
    Shkodr 227234 3200
    Tepelen 50600 1580
    Tiran 651461 25100
    Tropoj 42217 ——
    Vlor 205228 5750

    Shqipri 3885549 109020

    2.8 %
    I si e numero e romengo ki Albania , sar motovellape i shifra 109 milje. O roma Sardena 2.8% sare ko manusha ka beshen ki Albania.
    7 milionja
    Penena i si o numero e romengo sare ki bota. Po bute beshena ki Evropa **** 5% e romengo qerena beshipa ka pirena (nomade)
    500 milje
    I si statistika (lidh) agllall e romanji mule ko kampi ki Gjermania. O lidh vaver motovella’ o numero e romengo i si 1.5 milioni kaj mule ko kampi Gjermania.
    1 n 3 %
    Penellape ; pashe 1/3 e roma ki Albania i si cergarja, pirena, all i si katar, avdi Kora, Devolli, Fieri, Peqini, Gjirokastra.
    500 milje
    Isi o numero e romengo kaj beshen andi Hungaria; akava numero ; motovella e bersh 1990. Jek lil vaver demografia motovell i si 500 milje.

    O Roma angall ko bersh 1330

    O roma angall, motovena avile ki Albania angall ko bersh 1330. Sar penen o historania oll i sine asqerja Osman. O roma pirenasa sare e asqerienca kaj beshen ki prapavija(pallall) Oll qenca buti;farketar, laaren i morti o aderja; o aroma vedenca dur katar ko asqerja. Motovena o roma akalla bersha , avile te beshen Albania.

  7. #7
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    20,245
    Faleminderit
    25
    302 falenderime n 227 postime
    ROMET, 64 PERQIND E TE RINJVE ANALFABETE

    Romet jetese te vobekte, papunesia tek kjo shtrese 71 perqind, kushtet e jeteses te mjerueshme.Niveli i analfabetizimit ne rradhet e minoritetit rom eshte nga me te lartet ne vend, 64% e popullsise rome nga 7 deri ne 20 vjec dhe 40% e kesaj popullsie nga mosha 20 deri ne 40 vje jane analfabelte.

    Po keshtu shqetesuese per kete shtrese eshte edhe papunesia e cila kap 71% te saj si dhe mosregjistrimi i tyre ne zyrat e gjendjes civile i cili i perjashton nga shume te drejta themelore. Po keshtu ky komunitet eshte prekur me shume edhe nga trafikimi i grave dhe femijeve

    Sonila Isaku

    Minoriteti rom ne vendin tone perben edhe numrin me te madh te analfabeteve te te gjithe popullsise, keshtu sipas eksperteve te cilet kane kryer studime ka rezultuar se ky minoritet ka nje perqindje te larte anaflabetizimi i cili kap 64% te popullsise nga 7 deri ne 20 vje dhe 40% te kesaj popullsie nga 20 deri ne 40 vje.

    Po keshtu edhe kushtet e jeteses se tyre jane te mjerueshme, ku jeta e tyre shkon ne kasolle, tenda e baraka te sajuara pa instalime dhe kushte higjeno-sanitare. Gjendja ekonomike e familjeve rome eshte e vobekte. Perqindja e papunesise ne kete minoritet eshte rreth 71 % kur ajo ne popullsine mazhoritare eshte 18%.

    Punesimi dhe integrimi i romeve ne shoqerine shqiptare kushtezohet nga mungesa e arsimimit dhe formimit profesional te tyre. Mungesa e regjistrimit ne zyrat e gjendjes civile forcon pamundesine e tyre per te perfituar me shume te drejta dhe liri themelore si qytetare te Republikes se Shqiperise.

    Larg do rrugezgjidhjeje perballe ligjit te pronesise mbi token, larg qendrave shendetesore dhe parandaluese, larg mbrojtjes se te drejtave te femijeve dhe te gruas, ky komunitet ka ndjere me teper nderhyrjet dhe mbrojten e OJF-ve sesa te shtetit deri tani.

    Grate dhe femijet e trafikuar jane pjesa me e prekur. Madje komuniteti rom nuk eshte as i informuar per legjislacionin ne fuqi kunder trafikimit. Objektivi i strategjise per te perfshire ne efektivat e policise dhe ne te gjithe administraten publike ne nivel vendor dhe qendror perfaqesues rome pothuajse eshte i parealizuar gjate periudhes 2003-2005.

    Mosparashikimi ne buxhete dhe mosshperndarja e fondeve perkatese eshte emeruesi i perbashket edhe ne nivelin e strehimit, bonifikimit, rrugeve dhe ujit te pishem.

    Zgjidhjet dhe rekomandiet sipas eksperteve

    Ekspertet te cilet kane studiuar kushtet e jeteses se romeve rekomandojne se Qeveria duhet te rishikoje strategjine per Romet per ta bere ate sa me efektive dhe ky rishikim duhet bere duke marre ne konsiderate te gjitha strategjite e tjera kombetare ose lokale.

    Perditesimi i strategjise duhet bere duke u mbeshtetur ne keshillime te gjera me grupet e interesit. Po keshtu qeveria duhet te alokoje sa me pare fonde si dhe te bashkepunoje ngushte me institucionet donatore, kurse njesite e pushtetit vendor duhet te sigurohen qe buxhetet e kerkuara te perfshijne fonde te mjaftueshme per zbatimin e strategjise ne nivel lokal. Ato duhet te bashkepunojne ngushte me OJF dhe me komunitetin rom te zones.

    SOROS strategji per romet

    Gjate dites se sotme fondacioni SOROS ne bashkepunim me Komitetin Shqiptar te Helsinkit dhe Qendren per Mbrojtjen e te Drejtave te Femijeve paraqesin perfundimet e monitorimit te zbatimit te Strategjise Kombetare “Per permiresimin e kushteve te jeteses se pakices rome ne Shqiperi” si edhe rekomandimet per fushat perkatese te kesaj strategjie. Kjo strategji ka te beje me monitorimin dhe zbatimin e strategjise qeveritare per permiresimin e Romeve ne Shqiperi.

    Ne vitin 2003 u miratua nga Keshilli i Ministrave strategjia “Per permiresimin e kushteve te jeteses se minoritetit Rome”, e cila vendosi objektiva dhe parashikoi aktivitete konkrete ne disa fusha si: Arsimi dhe edukimi, trashegimia kulturore dhe familja.

    Po keshtu u mendua edhe per ekonomine e kesaj shtrese, punesimin, uljen e varferise dhe mbrojtjen sociale, Kurse persa i perket shendetsise, infrastruktures, rendit publik, drejteise dhe administrates civile u vendosen te tjera objektiva.

    Po keshtu ne vitin 2005, Fondacioni i Shoqerine se Hapur – Soros ndermori nje projekt per te monitoruar zbatimin e kesaj strategjie, ne kuader te Programit te Shoqerise Civile. Permes studimit te realizuar nga eksperte te OSFA-se, te Komitetit te Helsinkit e te CRCA-se, dhe financim te OSFA-se, u be vleresimi i punes se bere per periudhen 2003-2005.

    Monitorimi i cili u krye ne disa qytete kryesore te vendit si Tirane, Fier, Kore, Elbasan dhe Shkoder synoi te sensibilizoje opinionin per ecurine e strategjise gjate periudhes 2003-2005, te beje rekomandime qe do te ndihmojne ne integrimin me te mire te komunitetit Rom me komunitetet e tjera, qe do te pershpejtojne perfshirjen sociale dhe do te permiresojne statusin ekonomik te Romeve ne te gjithe vendin.

    KJ

  8. #8
    Perjashtuar Maska e Edvin83
    Antarsuar
    20-03-2006
    Vendndodhja
    Tallinn
    Postime
    4,682
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Me duket se shqiptaret po dalin minoritet brenda Shqiperise, hahhaha, cudi, deri dje kishte pak minoritete e tani po na dalin lloj-lloj minoritetesh, si psh Himariote greke etj.

  9. #9
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    20,245
    Faleminderit
    25
    302 falenderime n 227 postime
    Citim Postuar m par nga Ballisti_Tetove
    Albo e verej se shkruan per Romet shpesh ...Ke ndonje gjen ?
    Une me romet e Shqiperise ndaj ate qe e ndajne te gjithe shtetasit shqiptare, shtetesine shqiptare. Arsyeja perse une i sjell keto informacione te shtypit ne forum eshte qe anetaret e forumit te njihen me minoritetin rom dhe problemet e tij pasi problemet e tyre jane problemet e Shqiperise.

    N 100 shtetas shqiptar, 3 jan rom.

    Me duket se shqiptaret po dalin minoritet brenda Shqiperise, hahhaha, cudi, deri dje kishte pak minoritete e tani po na dalin lloj-lloj minoritetesh, si psh Himariote greke etj.
    Demografia shqiptare vetm sa po lirohet nga diktati nga lart dhe po kthehen n identitet t gjitha minoritetet n vend. Kjo n vetvete nuk sht dicka negative, kjo shte dicka shum pozitive pasi neutralizohen t gjitha kundr-rrymat q duan ti diktohen me forc apo me propagand realitetit shqiptar.

    Diversiteti nuk sht dobsi por vitaliteti i nj shoqrie demokratike.

    Albo

  10. #10
    Perjashtuar Maska e Lunesta
    Antarsuar
    09-09-2005
    Vendndodhja
    Dove la..Vittoria.....
    Postime
    1,675
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    kur sheh BBF te duket sikur 50% e shqiptareve jane rome.

  11. #11
    Perjashtuar Maska e Edvin83
    Antarsuar
    20-03-2006
    Vendndodhja
    Tallinn
    Postime
    4,682
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Citim Postuar m par nga Albo
    Demografia shqiptare vetm sa po lirohet nga diktati nga lart dhe po kthehen n identitet t gjitha minoritetet n vend. Kjo n vetvete nuk sht dicka negative, kjo shte dicka shum pozitive pasi neutralizohen t gjitha kundr-rrymat q duan ti diktohen me forc apo me propagand realitetit shqiptar. Diversiteti nuk sht dobsi por vitaliteti i nj shoqrie demokratike.

    Albo
    C"ia fut kot, pse ka ndonje histori ne Shqiperi qe jane shkelur te drejtat e minoriteteve apo jane shtypur minoritetet?Shqiperia eshte i vetmi vend ne bote ku minoritetet kane qene te barabarta me shumicen dhe nganjhere edhe te privilegjuara. Sikur te edhe USA nuk i trajton minoritetet me mire se ne. Ne Shqiperi ke shqiptare qe nuk e dine se kane shtet pervec kohes kur vjen shteti per te marre taksa apo vote, kurse ke minoritete qe financohen e u jepet para nga shteti vetem pse thone qe jane minoritare.
    Kam ndjekur debatin qe u be per minoritetet qe u be pas daljes se atlasit te minoriteteve ne Shqiperi dhe cuditerisht tani ne Shqiperi sipas grupeve qe ishin ne salle dilnin nja 300 000 Greke, Romet pretendonin te 400 000, nja 200 000 vllehe, nja 30 000 Bullgare e Malazeze, dhe nja 200 000 Maqedone. Tani beji llogarite vete ti dhe me thuaj se kush eshte minoriteti e kush maxhoriteti ne kete shtet prej 28748km2 se une qe jam shqiptar kur pashe keto shifra mu duk vetja minoritet dhe dua edhe une te themeloj nje shoqate per minoritetin shqiptar e te kerkoj te drejta e fonde nga shteti.

  12. #12
    Perjashtuar Maska e Edvin83
    Antarsuar
    20-03-2006
    Vendndodhja
    Tallinn
    Postime
    4,682
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Ne Shqiperi na dalin shume mionritete sepse ka nja 300 000 shqiptare qe kane deklaruare veten si greke per pensionin prej 300 eurosh qe marrin nga shteti grek nese deklarojne se jane greke.
    Ne BE shqiptaret deklaronin se jane rome per te bere dokumentat gjoja se nuk mund te ktheheshin ne Shqiperi per shkak te diskriminimit.
    Ne fillimet e viteve 90 mijera shqiptare deklaronin se ishin serbe vetem per te marre viza per ne ish-Jugosllavine e asaj kohe.
    Prandaj identiteti kombetar ketu po ndryshon sa hap e mbyll syte.
    Sikur Shqiperia vitin tjeter t'ia kaloje ekonomikisht Greqise do ta shohesh qe papritur do te na dalin nja 1-2 milione shqiptare ne Greqi qe deklarojne se jane shqiptare dhe duan te behen shtetas shqiptare.
    Nuk eshte cudi qe te dalin ne kete rast edhe me mijera shqiptare te deklaruar ne Afrike!

  13. #13
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    02-07-2006
    Postime
    88
    Faleminderit
    11
    0 falenderime n 0 postime
    N baz t postimeve q ka br z.Aldo pr romt, del se shteti Shqiptar duhet vmendje t veqant ti kushtoj minoritetit rom. E pyes Aldon pse krkoni trajtim t veqant a mos po bazoheni n ledhatimin q i bhet pakics serbe n kosov nga ana e ndrkombtarve.Ka prnduar koha e enverit ku keni hangr "both viqi" tash mos mendoni se Sorrosi ka kondicion t gjat... duhet t pvilen mngt dhe ti qaseni puns, privilegje nuk duhet t ket pr as kend, me vajtime nuk arrihet krkund..

  14. #14
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    20,245
    Faleminderit
    25
    302 falenderime n 227 postime
    Ministria e Puns, nis fushtn “Mjaft”, pr t drejtat e romve

    Ministria e Puns, shtjeve Sociale dhe Shanseve t Barabarta prezantoi dje fushatn “Dosta” (n gjuhn rome) q do t thot “mjaft”. Kjo do t jet nj fushat sensibilizimi q do t realizohet gjat viteve 2006 dhe 2007 dhe ka pr qllim q t thyej paragjykimet, duke afruar qytetart rom dhe jo rom, n mnyr q kjo popullsi t ket t drejta t barabarta me t gjith. Disa nga aktivitetet e “Dosta”-s pritet t jen ndrtimi i nj faqeje interaktive interneti, workshop rajonal mbi kulturn rome dhe median, spote publicitare n mediat kombtare, festival arti dhe pr t rinjt kundr steriotipeve, etj. N disa vende t Evrops Qendrore dhe Lindore, ata prfaqsojn m shum se 5% t popullsis dhe jan njohur zyrtarisht si nj minoritet linguistik (gjuhsor). Fushata “Dosta” sht pjes e programit t Kshillit t Evrops Juglindore, q do t zbatohet edhe n Shqipri, Bosnj dhe Hercegovin, Serbi dhe Mali i Zi. N konferenc morn pjes prfaqsues t lart t qeveris shqiptare, t organizatave dhe shoqatave t romve n Shqipri, si dhe prfaqsuesit m t lart t Kshillit t Evrops pr shtjet e romve dhe t emigrantve. Punimet e konferencs u hapn nga Zv/Ministrja e Puns, shtjeve Sociale dhe Shanseve t Barabarta, Marjeta Zae, e cila prezantoi angazhimin e qeveris shqiptare dhe institucioneve prgjegjse pr zbatimin dhe monitorimin e strategjis s romve, pr mbshtetjen e ktij komuniteti, pr zgjerimin e veprimtaris s tyre n jet, shoqri dhe vendimmarrje si dhe pr krijimin e kushteve m t mira pr prmirsimin e cilsis s jets s tyre. Prgjegjs t Ministris s Arsimit, t Shndetsis, t Punve Publike dhe Kulturs n vazhdim t konferencs bn bilancin dhe vlersimin e masave t marra deri tani pr t promovuar t drejtat themelore t romve n Shqipri. Michael Guet, drejtor i Drejtoris s Romve dhe Shtegtarve t Kshillit t Evrops prezantoi fushatn.

    Alketa Alia
    Tema

  15. #15
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    20,245
    Faleminderit
    25
    302 falenderime n 227 postime
    Raporti thot se fmijt rom jan ndr m t diskriminuarit n fushn e arsimimit

    UNICEF: 80% e fmijve rom, pa arsim

    Problemet m t t rnda t familjeve rome jan: mungesa e regjistrimit t lindjeve dhe martesave, papunsia, mosfrekuentimi i shkollave, varfria, diskriminimi nga shoqria shqiptare dhe indiferenca e shtetit

    N Shqipri, 60-80 pr qind e fmijve rom jan n mosh pr t ndjekur shkolln, por nuk i frekuentojn ato. Sipas nj raporti t UNICEF-it, fmijt rom n vendet e Europs Juglindore si Shqipria, Bullgaria dhe Romania jan ndr m t diskriminuarit n fushn e arsimimit. N raportin e UNICEF-it thuhet qart se, fmijt rom prballojn diskriminim t vazhdueshm, prjashtim nga jeta sociale dhe varfri t pabarbart. Sipas shefit t UNICEF-it gjerman, Reinhart Shlagintveit, kjo situat ku qindra e mijra fmij rom rriten n geto dhe pa prespektiv arsimimi n zemr t Europs do t ket pasoja dramatike pr shoqrin ton. Ky raport publikohet, ndrkoh q Komiteti Kombtar Gjerman pr UNICEF-in do t organizojn gjat muajit mars, nj konferenc njditore n Berlin mbi gjendjen e fmijve rom ne Europ. N kt ngjarje do t jen t ftuar ekspert nga grupet rome, politikan, administrator dhe media, pr t diskutuar mbi gjendjen dhe t ardhmen e ktyre komuniteteve.

    Fmijt rom

    N vendin ton, shum institucione dhe organizata kombtare dhe ndrkombtare kan vn alarmin mbi gjendjen e fmijve dhe komuniteteve rome n vend. Shum projekte kan evidentuar dhe prekur probleme t rnda t ktyre familjeve si: mungesa e regjistrimit t lindjeve dhe martesave, papunsia, mosfrekuentimi i shkollave, varfria, diskriminimi nga shoqria shqiptare dhe indiferenca e shtetit. Sipas prfaqsuesve t organizatave pr fmijt, Shqipria po bn prpjekje t mdha pr integrimin n organizmat ndrkombtare europiane dhe botrore, por faktet tregojn se ka br shum pak pr integrimin e ktyre komuniteteve n shoqrin shqiptare.

    Arsimimi

    N raporti thuhet se arsimi duhet t jet i nj standardi t lart pr t gjith fmijt, pavarsisht nga prejardhja e tyre etnike apo kulturore. Sipas raportit, kjo do t thot arsimim, i cili t jet prfshirs q t’i prgjigjet nevojave t nxnsit, q t jet i lidhur me zhvillimin e tyre dhe t siguroj pjesmarrjen e gjer t nxnsve. Pr kt arsye raporti, prve faktit se njeh rndsin e arsimit, q konsiderohet i till si nga familja dhe nga komuniteti, e prqndron vmendjen dhe n punn e qeverive, pr t siguruar shrbime arsimore n prputhje me obligimet q qeverit kan, si n planin kombtar apo ndrkombtar si dhe obligimet n fushn e ligjit dhe politikave. Kryesisht, raportet prshkruajn cilsin e arsimit t sponsorizuar nga fondet e shtetit. Raportet shpjegojn faktort si, pr shembull mundsia e gjetjes s ambienteve t shkolls, ekzistenca e pengesave financiare pr t frekuentuar shkolln si edhe faktort rrethanor t till si: siguria personale e fmijve, kur ata shkojn n shkoll. Vlersimi pr cilsin prfshin krahasime materiale, pr shembull nse fmijt rom, jevgjit dhe endacak, mund t prdorin pajisjet dhe ambientet njlloj si edhe fmijt nga grupe t tjera etnike dhe nse kto pajisje dhe ambiente kan t njjtn cilsi.

    BOX

    Arsimi, e drejt themelore

    E drejta e fmijve pr t marr arsim mbart edhe nj obligim t rnd pr t rriturit dhe iu takon agjencive shtetrore n prgjithsi, q t prhapin dhe t sigurojn q arsimi t’iu prgjigjet nevojave t fmijve individuale dhe t jet i nj cilsie t shndosh. Shteti, duke siguruar shrbime n fushn arsimore mund t kompensoj pjesrisht pr shtresat e paprivilegjuara t shoqris dhe pr pabarazit q mund t lindin, pr shembull n rrethana varfrie ose n kushte t vshtira t familjes. N realitet, terreni arsimor nuk sht gjithmon n nj nivel t caktuar, t pandryshueshem pr shkak t faktorve historik t pabarazis strukturore dhe t diskriminimit. Shkolla si vendi ku bjn pjes qytetart m t rinj t komunitetit, t cilt prfshihen n botn jasht ambientit t tyre familjar, ka shum influenc n formimin e pikpamjeve t fmijve pr botn q i rrethon ata, pr shpresat dhe aspiratat e tyre. Pr kt arsye, sistemet arsimore jan mjetet m t rndsishme dhe m me influenc pr qeverit e vendeve, sepse ato sigurojn respekt pr qytetart me prejardhje t ndryshme kulturore dhe etnike. Gjithashtu, shkollat mund t jen edhe vende konfrontimi, ku ndeshen vlera dhe pikpamje t ndryshme mbi botn dhe ku vlerat e shumics mund t predominojn mbi t gjitha t tjerat. Arsimi sht n vetvete e drejta themelore e njeriut si edhe nj mjet pr t realizuar t drejtat e tjera; sht ky q mund t hap shum dyer. Mohimi i s drejts pr arsim mund t ndikoje dhe t cenoje t drejtat e tjera meq pasojat e nj arsimi t paplot mund t jen dhnia e t drejtave civile ose politike si pr shembull, e drejta e shprehjes ose e drejta pr pjesmarrje politike, q jan t zhveshura nga kuptimi dhe prmbajtja. Aftsia pr t gzuar t drejtn e arsimit, kur mungojn faktort e tjer kufizues si diskriminimi i tregut t puns, hap rrug pr nj standard jetese t prshtatshm. Ajo krijon mundsi pr marrjen e njohurive q iu duhen individve pr t zhvilluar t gjitha aftsit e tjera, pr t br zgjedhje, pr t zhvilluar ndrgjegjen politike dhe sociale dhe pr t marr vendime me piksynime t qarta, n mnyr q t jetojn nj jet me dinjitet. Prmbi t gjitha, arsimi n kuptimin m t gjer t fjals iu jep mundsi individve q t prfitojn benefite m t gjera.

    Rildo Ngjela
    Gazeta Tema

  16. #16
    i/e regjistruar
    Antarsuar
    14-02-2007
    Vendndodhja
    Canada
    Mosha
    39
    Postime
    188
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Hajde rrena hajde
    Albo ti nuk je ne vete pasha nje zot

    a dish sa jane 110.000 veta ?
    "Un jam mir kur asht mir Shqipnia"

    Je vais bien quand l'Albanie va bien

  17. #17
    Perjashtuar Maska e Dragut
    Antarsuar
    14-06-2006
    Vendndodhja
    Prtej Gramozit, gati pr luft
    Postime
    535
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Albo! Po kt situat n t ciln jetojn romt ata e kan zgjedhur nuk u sht imponuar... si minoritet kulturor ata gzojn t gjitha t drejtat e do shqiptari, por nuk e bjn.

    U plqejn t vjedhin t pijn dhe jan shpesh rrezik pr shoqrin. Ti thua q n 100 shqiptar 3 jan rom, pse nuk thua q n 4 t burgosur 2 jan rom.

    Ai analfabetizmi i tyre prodhon vetm kriminalitet, vendet ku banojn ata jan krejtsisht t pabanueshme, ndonjher jo pr faj t tyre!

    Dikush ka gjetur t bj biznes duke na shitur ne rrobat e prdorura, biznes q i ka br m t pasur se shum shqiptar... por t ardhura q fitohen si shqiptar e harxhohen si rom...

    Albo ke qn shum i drejt q ke sjell dhe shkrimin edhe n gjuhn rome... por fto nj rom t na flasi ktu pr problemet e tyre. Po s'ka!
    Ndryshuar pr her t fundit nga Dragut : 08-03-2007 m 09:52

  18. #18
    R[love]ution Maska e Hyllien
    Antarsuar
    28-11-2003
    Vendndodhja
    Mobil Ave.
    Postime
    7,749
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 3 postime
    Rome ka ne gjithe europen, dhe me duhet te them qe tek ne kane nje rezervim shume special. Kudo muzika e tyre eshte e pranishme, ne spektakel kudo i kane patur dyert e hapura. Kam patur disa shoke rome qe i kisha dhe ne shkolle, e tani kane hapur bare e restorante te dores se dyte, por gjithsesi kane biznese. Provo ta shofesh Romin, ne Rome apo diku tjeter ne Europe me biznese.

    Ne shqiperi vete shqiptaret po mbeten pa shkolle nga administrata teper teper e dobet dhe e paafte, e papjekur dhe bythlepirse ndaj te huajve. Njerez qe kane frike te japin mendimin e tyre akademik per cdo gje, dhe qe blejne lart e poshte diplloma.

    UNICEF-i ne vend qe te bej rraporte te shkoj ne terren dhe te ndihmoj me ndihma po deshi, mos na derdellisi kot. Per te bere nje rraport eshte shume e lehte, puna eshte te besh dicka dhe organizmat boterore ne kete aspekt e kane treguar veten se jane vec njerez qe marrin rroge per ti lene vendet ne fjale ne VENDNUMERO duke i dhene "kartona te verdhe" per sjelljen e tyre ndaj minoritareve etj edhe kur kjo sjellje ne rastin tone eshte SHEMBULLORE.
    "The true history of mankind will be written only when Albanians participate in it's writing." -ML

  19. #19
    i/e regjistruar Maska e SKAI
    Antarsuar
    04-04-2004
    Postime
    57
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Duke e thene qe ne fillim se nuk kam asnje gje kunder Romve te theme te verteten shifrat e sjella me larte jane te ekzagjeruara per te mose thene te pa verteta.
    Ku e mbeshtes kete mendim?
    Duke njohur shume mire Saranden dhe fshatrat e saje po ju theme me bindje se shifre e sjelle prej 3100 romesh jo vetem nuk qendron por eshte fryre kaq shume sa nuk e imagjinoni.
    Saranda si qytet ne vitin 1990 ka patur rreth 11.000 banore nga te cilat familje rom ishin vetem 9, gjithashtu kishte edhe rrethe 10 o 11 familje ne mos gaboj nga Permeti qe ishin me ngjyre por qe nuk e mbanin veten per rom.
    Persa u takon fshatrave te Sarandes jane fshatra etnikishte te pastra pervec Xarres dhe Cukes ku popullsia eshte omogjene. Pore edhe ne keto fshatra familjet rom numurohen me gishtat e dores. Kurse ne zonat e tjera sic jane zona e camerise , zona e minoritetit qe nga Karroqi deri ne Krane, zona e vurgut me perjashtim te Cukes qe e permenda pak me lart, zona e bregut dhe ajo e Corrajt as qe behet fjale per familje rom.
    Pra sic shkruajta me larte shifrat nuk jane vetem te fryra por jane te fallsifikuara nga ata qe ndodhen ne krye te ketyre etnive me qellimin e vetem PERFITIMIN

  20. #20
    Perjashtuar Maska e riu
    Antarsuar
    05-12-2005
    Postime
    421
    Faleminderit
    0
    0 falenderime n 0 postime
    Gjate ketyre viteve jevgjit kane bere nga 10 fmije dhe kane marre poste ne qeveri ne media, ne spektakle, aty ku rreh Shpirti i Shqiptarit.

    Shqiptaret keni ik te gjithe jashte dhe na perrallisni teori ketu. Mos u cudisni per shifrat. Ato jane te verteta. Nuk e pate koncertin e kryejevgut te Ballkanit, qe mori dhe celesat e Tiranes? Vetem jevgjit do ia benin ate nder nje bashkejevgu.

    Ajo qe me ben pershtypje mua eshte diskriminimi, qe thone me lart. Ne Shqiperi qeverisin jevgjit qe prej 90-es. Kush po i diskriminon?

    Le pastaj jevgjit ortodokse qe kane ne dore gjithe ekonomine e vendit duke fillu qe nga telefonia.

Faqja 1 prej 5 123 ... FunditFundit

Tema t Ngjashme

  1. Theofan Stilian Noli: Jeta dhe veprat e tij
    Nga ILovePejaa n forumin Elita kombtare
    Prgjigje: 76
    Postimi i Fundit: 03-07-2014, 07:05
  2. Sul Hotla (1875-1947), Nj Jet Pr Shqiprin
    Nga strong_07 n forumin Shqipe nga Maqedonia
    Prgjigje: 6
    Postimi i Fundit: 15-03-2014, 20:34
  3. far mendoni pr Ahmet Zogun?
    Nga honzik n forumin Elita kombtare
    Prgjigje: 242
    Postimi i Fundit: 03-03-2014, 07:03
  4. Mesjeta e hershme shqiptare
    Nga DYDRINAS n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 0
    Postimi i Fundit: 15-11-2006, 14:10
  5. Prgjigje: 2
    Postimi i Fundit: 04-09-2006, 00:15

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •