Close
Faqja 1 prej 4 123 ... FunditFundit
Duke shfaqur rezultatin 1 deri 20 prej 66
  1. #1
    i/e regjistruar Maska e Beqari002
    Antarsuar
    25-04-2002
    Postime
    500
    Faleminderit
    0
    Falenderuar 1 her n 1 postim

    Zbulohet n Arkivat e Vatikanit nj dokument n gjuhn shqipe i vitit 1210

    Dorshkrimi prbhet nga 208 flet. sht i shkruar n pergamen dhe i tri sht n gjuhn shqipe. Ndahet n tri trsi: at teologjike, filozofike dhe historike. I gjith teksti sht autograf

    S shpejti n botim dorshkrimi i 1210-s me autor Teodor Shkodranin

    Zbulimi! Nga arkivat e Vatikanit dokumenti m i vjetr n shqip



    Dr.Musa Ahmeti

    Esht folur e shkruar, por gjithnj deri tani n form t supozimeve, "duhet" t ket libra, dorshkrime apo dokumente t shkruara n gjuhn shqipe, t cilat jan m t hershme sesa "Formula e pagzimit" nga viti 1462 apo nga libri i par i shtypur n gjuhn shqipe "Meshari" nga viti 1555.

    Krkimet nuk kan rreshtur, por rezultatet deri tashi kan munguar. Pothuajse t gjith studiuesit q merren me krkime dhe hulumtime shkencore, kishin shnuar Vatikanin, (Bibliotekn Apostolike apo Arkivin Sekret t Vatikanit), si nj nga vendet ku do t duhej t ruheshin dokumente apo dorshkrime t vjetra n gjuhn shqipe. Nuk ishin gabuar ata q kishin menduar kshtu. Nj studiues i njohur arbresh, Nilo Borgja, i cili botoi edhe nj studim t mrekullueshm pr "Perikopen e Ungjillit" nga shek.XIV, me grafema greke e fjal shqipe, i kishte pohuar gjuhtarit ton t famshm Eqrem abejt, se ishte n rrug t mir t gjente nj dorshkrim m t vjetr se "Formula e pagzimit" dhe se "Meshari". Pr fat t keq, Nilo Borgja vdiq, pa arritur t zbulonte dokumentin apo dorshkimin n fjal. Nj pohim t ngjashm e bn edhe studiuesi i njohur tjetr arbresh, Zef Skiori. Ne, duke ndjekur gjurmt e studiuesve t mhershm, kishim fatin e mir, q n Arkivin Sekret t Vatikanit, t zbulonim nj dorshkrim nga viti 1210 me autor Teodor Shkodranin. Dorshkrimi prbhet nga 208 flet. sht i shkruar n pergamen dhe i tri sht n gjuhn shqipe. Ndahet n tri trsi: at teologjike, filozofike dhe historike. I gjith teksti sht autograf. Autori shnon emrin e mbiemrin e tij si dhe vitin kur e ka mbaruar dorshkrimin. Pr hert t par bhet fjal pr gjuhn shqipe n vitin 1284 (jo 1285 si sht menduar deri m tani), n nj dokument t Arkivit t Dubrovnikut /Raguzs/ nga 14 korriku i viti 1284 ku thuhet: "Dgjova nj z q thrriste n mal n gjuhn shqipe" (Audivi unam vocem clamantem in monte in lingua albanesca). Dshmin e dyt e kemi nga nj autor anonim, q sipas t gjitha gjasave ishte prift i urdhrit domenikan, i cili n vitin 1308, gjat udhtimit npr Ballkan, kur prshkruan Shqiprin dhe shqiptart, ndr t tjera shkruan: "Ktu shqiptart e lartprmendur kan nj gjuh t dalluar prej latinve, grekve e sllavve, kshtuq nuk meren vesh fare me popujt tjer" (Habent enim Albani prefati linguam distanctam a latinis, grecis et slavis ita quod in nullo se inteligunt cum aliis nationibus). Dshmia e tret sht ajo e Guljelm Adamit, i cili n vitin 1332 shkroi me porosi t paps Gjon XXII, traktatin "Directorium ad passagium faciendum", duke i br kshtu edhe nj relacion Filipit VI Valua, mbretit t Francs, me titull: "DIRECTORIUM AD PASSAGIUM FACIENDUM (UDHZIM PR T KRYER KALIMIN [E DETIT], ku jep t dhna pr Shqiprin dhe shqiptart. Ktu gjejm edhe fjalin e famshme q e bri t njohur n histori: "Dhe megjithse shqiptart kan nj gjuh krejt tjetr dhe t ndryshme nga latint, ata kan shkronjat latine n prdorim dhe n t gjith librat e tyre". Rndsi t veant ka edhe fakti, se autor i ktij shkrimi sht nj shqiptar nga Shkodra. Pr autorin, Teodor Shkodranin, pos t dhnave q bn vet autori n fund t dorshkrimit, por edhe t tjerave q gjinden n disa dorshkrime q ruhen, pos Arkivit Sekret t Vatikanit, edhe n Bibliotekn Apostolike, pjesa drmuese e t cilave jan t shkruara n gjuhn greke dhe jan t pabotuara, ne kemi edhe njohuri t tjera, disa nga t cilat na i ofroi studiuesi, dr. Moikom Zeqo. Dorshkrimi sht prrgatitur pr botim, sht transkriptuar, transliteruar dhe shoqrohet pr botim, me nj koment dhe analiz shkencore.
    Ndryshuar pr her t fundit nga Albo : 08-06-2006 m 23:59
    Jam martuar002

  2. #2
    i/e regjistruar Maska e Brari
    Antarsuar
    23-04-2002
    Postime
    18,892
    Faleminderit
    59
    119 falenderime n 109 postime
    I gjith dorshkrimi sht autograf, i shkruar nga nj dor. Ndrsa n fund fare, n f. 208, autori sht firmosur vet me emrin e tij: Teodor Shkodrani

    Nga Arkivat e Vatikanit shkrimi m i hershm se "Meshari" i Buzukut

    Shkrimi m i vjetr i shqipes, ja 'shkruhej m 1210



    Nga Zagrebi
    Dr. Musa Ahmeti

    Studimet dhe hulumtimet shkencore npr arkiva e biblioteka t ndryshme, jan shum t rndsishme ngase na mundsojn njohjen dhe pasurimin me t dhna t reja pr albanologjin dhe historin kombtare n prgjithsi. Deri para pak kohsh sht folur e shkruar, por gjithnj deri tashi n form t supozimeve, se "duhet" t ket libra, dorshkrime ose dokumente t shkruara n gjuhn shqipe, t cilat jan m t hershme se sa "Formula e pagzimit" nga viti 1462 apo nga libri i par i shytpur n gjuhn shqipe "Meshari" i Buzukut nga viti 1555.

    Duke u nisur nga ide t tilla, por edhe pohimi i Eqrem abejt se: "N nndorin e vitit 1940 N. Borgia m kumtoi n Grotaferata pran Roms se kishte zbuluar n Arkivin e Vatikanit nj dokument n gjuhn shqipe m t vjetr se Buzuku. Fshehtsin e zbulimit t tij ky dijetar e mori me vete n varr. Gjurmime t mtejme npr arkivat e Vatikanit e t Propagands mund t na sjellin ndonj t papritur n zbulim dokumentesh m t mome t shqipes." [Studime gjuhsore, vllimi VI, f. 12, referenca nr. 29, Prishtin 1988.]

    Ne, sikur edhe shum studiues t tjer ju vum krkimeve n Arkivin Skeret t Vatikanit pr gjetur ndonj gjurm t ktij dokumenti apo dorshkrimi. Konsultimi me koleg e specialist me prvoj nga Arkivi i Vatikanit, por edhe studiues eminent botror, q bjn studime n Vatikan, ishe i dobishm, ngase kursyem shum koh dhe eliminuam disa nga fondet arkivore, duke qen pothuajse t sigurt se aty nuk mund t ndodhej nj dokument apo dorshkrim pr t cilin bn fjal Nilo Borgia, e pas tij edhe Zef Skiroi. Fondet t cilat duhej t studioheshin, prap ishin t shumta dhe tepr voluminoze. Paralelisht kemi konsultuar edhe burime t ndryshme nga Biblioteka Apostolike e Vatikanit, duke shfrytzuar Kodekse dhe dorshkrime t tjera q kishin t bnin me shqiptart dhe Shqiprin duke shpresuar t kishim fatin e mir q t zbulonin at dorshkrim aq t dshiruar.

    Si dihet Arkivi i Vatikanit e ka zanafilln e tij nga mesjeta e hershme. Pr publikun dhe studiuesit laik ai u hap vetm pas vitit 1882. Ktu ruhen dokumente, dorshkrime dhe libra nga m t ndryshmet q kan t bjn me relegjioni dhe kishn; por edhe me momente t tjera t jets laike, politke, shkencore, etj. Funksionimi i ktij arkivi sht rregulluar n vitin 1927 me rregulloren: "Regolamento dell'Archivio Vaticano del 1927". Konsultimi dhe shfrytzimi i dokumente, por edhe i literaturs tjetr q ruhet n kt Arkiv sht prcaktuar nga Papati dhe zbatohet me prpikmri duke mos br asnj lloj lshimi. Pr momentin mund t konsultohet lnda burimore arkivore deri n periudhn e Benediktit t XV; [1914] ndrsa pr at n vazhdim, por edhe pr disa fonde t veanta, pos lejeve speciale, nj pjes e mir Arkivit t Vatikanit sht ende "skertete".

    M n fund, n vitin 1998, kemi pasur fatin t kishim n dor, nj vllim t lidhur me kopertina t forta druri, nga viti 1210, titulli i t cilit n regestat e Vatikanit nuk ishte i shnuar komplet dhe n formn origjinale. Shfletimi i kujdesshm, q n faqen e par, ishte shenj se teksti nuk ishte n gjuhn latine, greke, sllave apo ndonj gjuh tjetr, por ishte i tri n gjuhn shqipe.

    Vllimi i tri ishte n pergamen, gj e zaonshme pr kohn kur ishte shkruar. Kishte 208 flet. Paginimi [numrimi] i faqeve ishte vetm recto. Dimensionet ishin: 28 x 39.5 cm. Komplet vllimi, ishte i ruajtur shum bukur, nuk kishte dmtime, pos q n disa vende ka filluar t fshihet ngjyra dhe kjo n flett 188, 189 dhe 192. I gjith dorshkrimi sht i shkruar me grafema [littera-shkronja] latine dhe i tri n gjuhn shqipe, n dialektin e veriut, q si i till paraqet mjaft vshtrisi pr t'u lexuar.

    N fillim, por edhe n disa vende brenda dorshkrimit, ka iniciale t cilat jan shum t bukura. Tre nga ato jan t praruara me flori. Inicialet tjera jan me ngjyr t kuqe, pjesa drmuese, ndrsa dy jan me ngjyr blu t hapur. N dorshkrim ka edhe tre miniatura kryesisht t punuara nga floriri t cilat paraqesin momente biblike.

    I gjith dorshkrimi sht autograf, i shkruar nga nj dor. Ndrsa n fund fare, n f. 208, autori sht firmosur vet me emrin e tij: Teodor Shkodrani, duke shnuar: "Me ndihmn dhe dshirn e fort t lumturit Zot, prfundova n vitin 1210, ditn e 9 t marsit". [Mee nihemmen ??e dessirnnee e phorte e t'Lumm-numittee OT - e mbaronjj n'vittee MCCX - ditnee e ix - t'Marxxittee. : Theoodor Scodraanitee]

    Dorshkrimi ndahet n tre kapituj, n f. 1r - 97r mbi teologjin; f. 98r - 146r mbi filozofin dhe 147r - 208r mbi hisotrin. Secili nga kapitujt mund t jet edhe libr n vete. Duke mos mohuar vlern dhe rndsin dy kapitujve t par, kapitulli i tret ka trhequr m shum vmendjen ton ngase pos t dhnave me interes t veant, autori citon edhe vepra t tjera q ka konsultuar dhe m shum se nj her, thirret n kronikat shqiptare t qyteteve t ndryshme.
    Ndryshuar pr her t fundit nga Albo : 09-06-2006 m 00:00

  3. #3
    yells `aziz! light!` Maska e AsgjSikurDielli
    Antarsuar
    12-09-2002
    Vendndodhja
    the black light
    Postime
    1,787
    Faleminderit
    0
    25 falenderime n 25 postime

    Dorshkrimi i 1210-s sht apo nuk sht sfiduesi i Gjon Buzukut?

    Dorshkrimi i 1210-s sht apo nuk sht sfiduesi i Gjon Buzukut?

    Admirina Pei

    Vetm pak dit m par doli lajmi pr zbulimin e nj dokumenti t vjetr, i cili i prkiste vitit 1210. Pra, mendohet t jet m i lasht se formula e pagzimit dhe "Meshari" i Gjon Buzukut. Asnjher m par nuk ishte thn dhe zbuluar nj lajm i till. Ndaj, hamendjet, mosbesimet u thurn menjher pas atij lajmi t publikur n media. Ata q nuk dyshonin u gzuan pr zbulimin e hershm dhe nisn t krkojn hollsi t tjera.
    Vet autori i ktij zbulimi, Musa Ahmeti, prve hollsive q ka dhn pr veprn, pr zbulimin e saj dhe ndihmn q i kan dhn miqt e tij, nuk pranon t bj asnj koment m shum.
    Ai po pret q dorshkrimi i hershm t botohet dhe t bjer n duart e t gjithve. M tej, komentet jan t hapura.
    Dorshkrimi i hershm
    Nj vllim i lidhur me kopertin t fort druri, q i prket vitit 1210, titulli i t cilit nuk ishte shnuar i tri n regestat e Vatikanit dhe, n formn origjinale, sht zbuluar nga dr. Musa Ahmeti
    Si rrfen ai vet n nj shkrim t gjat n revistn "Ekskluzive", shfletimi i kujdesshm q n faqen e par ishte shenj se teksti nuk ishte n gjuhn latine, greke, sllave apo ndonj gjuh tjetr, por ishte i tri n gjuhn shqipe. Vllimi sht n pergamen, gj e zakonshme pr kohn kur ishte shkruar. Ka 208 flet (pra 208 faqe), sepse n pergamen shkruhet vetm n njrn an. Numrimi i faqeve sht vetm recto. Prmasat jan 28x39.5cm. I tr vllimi sht i ruajtur shum bukur, nuk ka dmtime, vetm n disa faqe ka filluar t fshihet ngjyra dhe kjo n flett 188, 189 dhe 192. I gjith dorshkrimi sht i shkruar me grafema ( shkronja) latine dhe i tri n gjuhn shqipe n dialektin e Veriut, i cili, si i vjetr q sht, paraqet mjaft vshtirsi pr t'u lexuar. N fillim, por edhe n disa vende brenda dorshkrimit, ka iniciale, t cilat jan shum t bukura. Tri nga ato jan t praruara me flori. Inicialet e tjera jan me ngjyr t kuqe, pjesa drrmuese, ndrsa dy jan me ngjyr blu t hapur. N dorshkrim ka edhe tri miniatura, kryesisht t punuara n flori, t cilat paraqesin momente biblike. Dorshkrimi ndahet n tre kapituj: nga faqja 1 deri n faqen 97 pr teologjin, nga faqja 98deri n faqen 146 pr filozofin dhe nga faqja 147 deri n faqen 208 pr historin. Secili nga kapitujt mund t jet edhe nj libr m vete. I gjith dorshkrimi sht autograf i shkruar nga nj dor. Ndrsa, n fund fare, n f.208, autori ka firmosur vet me emrin Teodor Shkodrani, duke shnuar: "Me ndihmn dhe dshirn e fort t lumturit zot e prfundova n vitin 1210, ditn e 9-t t marsit".
    Nga u nis autori
    U nis nga ato q thuheshin shpesh npr rrethet e studiuesve t gjuhs dhe historianve, se gjuha shqipe duhej t ishte m e hershme se formula e pagzimit, n vitit 1462, apo nga libri i par shqip "Meshari i Gjon Buzukut". M tej, pohimi i Eqerem abejt se: "N nntorin e vitit 1940, N.Borgia m kumtoi n Grotaferata pran Roms se kishte zbuluar n arkivin e Vatikanit nj dokument n gjuhn shqipe m t vjetr se Buzuku. Fshehtsin e zbulimit t tij ky dijetar e mori me vete n varr. Gjurmime t mtejshme npr arkivat e Vatikanit dhe propagands mund t na sjellin ndonj t papritur n zbulim dokumentesh m t mome t shqipes", e shtyu m shum studiuesin Ahmeti pr t'iu futur ktyre krkimeve.

    Si u gjet dorshkrimi?

    Nisur nga kto, Musa Ahmeti dhe nj grup specialistsh t Vatikanit, nisn krkimet. Konsultimi me koleg specialist me prvoj nga arkivi i Vatikanit, por edhe me studiues eminent botror, q bjn studime n vatikanishte, ishte i dobishm pr ta, pasi u kurseu koh dhe eliminuan disa nga fondet arkivore, ku ishte e sigurt se aty nuk mund t gjendej materiali pr t cilin fliste N.Borgia. Kshtu, duke krkuar vetm n fondet arkivore, ku mendohej se mund ishte ky dorshkrim i rrall, ata e gjetn. Pas nj pun disavjeare, si pohon vet Ahmeti, kemi arritur t bjm transkriptimin dhe transliterimin e dorshkrimit. Ndrsa puna pr kt gj ka qen mjaft e vshtir, pasi nuk gjenden tekste t ngjashme nga kjo koh apo koh m e afrt pr t konsultuar e krahasuar grafemat, fjalt, fjalit e strukturn e prgjithshme gramatikore. S shpejti, ky dorshkrim do t shoh dritn e botimit t plot t tij, duke shnuar kshtu tekstin e par t gjuhs shqipe, q e shtyn hershmrin e ksaj gjuh 345 vjet m hert se 'ishte shpallur deri m tani.
    opinione

    Moikom Zeqo ( studiues)

    Un mendoj pr m hert
    Sa i prket studimit i takon Musa Ahmetit t flas. Ai ka t drejtn morale t publikoj. Prgjegjsia shkencore sht trsisht e tij, ashtu si do t'i takoj edhe vlersimi i zbulimit. A sht dr.Ahmeti "dor e fisme" apo i takon ndonj dore tjetr t fisme ta bj kt studim, kjo sht nj shtje e diskutueshme dhe paragjykuese. Nuk besoj se zbulimi, qoft edhe ai i Buzukut, do t shteroj vetm nga zbuluesi i veprs. Pr Gjon Buzukun kan shkruar dhjetra dijetar t huaj e shqiptar dhe srish problemi nuk sht ezauruar. Nse sht nj tekst i 1210-s, tjetr gj sht zbulimi, e tjetr gj sht studimi, filologjik, ai i grafemave, transkriptimi, transliterimi, q mund t vazhdojn pr nj koh t gjat, pr vet karakterin arkaik t gjuhs, ose shum problemeve shkencore, q ndonjher jan t pafundme.Un jam plotsisht i bindur se gjuha shqipe sht shkruar para Buzukut. Dijetari Nilo Borgia i ka dshmuar abejt se ka gjetur nj dorshkrim m t vjetr se ai i Buzukut. A sht ky dorshkrim zbulimi i dr. Ahmetit, kjo duhet vrtetuar, se mund t jet ndonj dorshkrim tjetr i veant. Por edhe sikur dorshkrimi t mos jet i 1210-s, por i 1310-s, 1410-s, 1510-ssrish sht nj zbulim i madh n vetvete. A mund t jet shkruar shqipja n shekullin XIII? Pa dyshim q po. Un nuk jam skeptik dhe entuziast euforik. Nj nga filologt, ndr m t njohurit e gjith kohve, eruditi Faik Konica, sht ende m i skajshm n mendimet e tija. Ai thot: "Gjuha shqipe duhet t jet shkruar n shekullin XIII, kur n 1272-n, Karli Anzhu, vllai m i vogl i Shn Luigjit, mbretit t Francs, u zgjodh mbret i shqiptarve me kryeqytet Durrsin. Ai drgoi n Durrs mkmbsin e tij, Gazon d'Eshinar, pr t organizuar Mbretrin e Shqipris. Ai duhet t ket organizuar edhe gjuhn administrative, edhe n shqip. Por Konica shkruan se fillimet e shqipes s shkruar duhet t jen q n kohn e normandve, n shek XI. Ai thot q, n shek. XII, gjuha italiane vendse "il volgare" nisi me drojtje t pohoj veten kundrejt latinishtes dhe momenti i par letrar i njohur n italishte sht "Knga e palaos toskan", q i prket ksaj periudhe. Meq gjithka ndodhte n Itali, hert a von do t kishte jehon edhe n Shqipri, kjo na lejon t besojm se ideja pr t shkruar gjuhn e vet, shqiptarve duhet t'u ket ardhur nga Italia, nga fundi i shekullit XII. Ndonj dit mund t gjendet nj prgjigje prfundimtare, pr kt shtje n arkivat e Vatikanit ose n dokumentet bashkkohse t urdhrave Benediktin dhe Domenikan, madje Konica mendon se kjo lloj letrsie shqipe duhet t ket qen laike, rrfime kalorsiake apo prmbledhje historish, sipas modelit t botimit italian "Cente novelle anche". Un besoj se Konica nuk sht aspak nj entuziast euforik. A duhet ta paragjykojm dr. Musa Ahmetin? Ai ka shkruar se, s shpejti, do t botoj n aparatin shkencor edhe dshmit autentike, tekstin e 1210-s, shoqruar edhe me dokumentin zyrtar t tre paleografve t Vatikanit, si dhe dokumentin pop t Vatikanit, q lejon botimin e ktij dorshkrimi. Kur ta bj kt botim kemi t drejt t japim mendime shkencore pr t. Pa kt botim nuk mund t bjm as kriticizmin, as paragjykimin. Shpreh mendimin se studimi do t jet shum i gjat, i shum studiuesve e ndoshta i brezave.

    Pranvera Bogdani (specialiste e mesjets)

    Ahmeti ka hulumtuar aty ku duhej


    Lexova me knaqsi t veant kto dit n shtyp lajmin me t cilin studiuesi Musa Ahmeti, me banim n Zagreb, na bnte me dije mbi gjetjen e nj libri, t parit deri m sot t shkruar n gjuhn shqipe, n fillimet e shek. XIII, n arkivin sekret t Vatikanit. Bota shkencore albanologjike, studiues shqiptar t Shqipris dhe diaspors me koh kan qen t bindur se shqipja shkruhej shum m par nga 'ishte arritur t dokumentohej. Ndaj ishin n pritje t nj dshmie materiale, pr t'i dhn fund paradoksit, se nuk ekziston n kt bot ndonj qoshk, snduk apo ndryshe me gjuh jo m popullore, por shkencore , arkiv, ku t ruheshin ato t famshmet" kronikat tona" t prmendura nga heroi yn kombtar Gjergj Kastrioti Sknderbeu, apo ndonj libr i shkruar n gjuhn shqipe, prpara vitit 1462, kur kishin gjetur tashm t dshmuar fjalin e par t shkruar n gjuhn ton.
    Arkivi sekret i Vatikanit, me t drejt pritej t ishte nj nga vendet ku mund t ruheshin dshmi t hershme t gjuhs son t shkruar dhe prandaj sht br objekt hulumtimesh edhe n kt drejtim. E autorizuar nga Instituti i Historis, n vitet1992-1993, si specialiste e historis mesjetare pr periudhn para pushtimit osman, un hyra n kt arkiv pr t hulumtuar dokumente t reja pr historin e Shqipris dhe u prpoqa t jepja nj ndihmes edhe n kt drejtim. M duhet t pranoj se, sikundr edhe paraardhsit e mi, nuk isha me fat si studiuesi Musa Ahmeti. Arsyet lidhen me veorit e ktij arkivi. Ende sot ai sht i paskeduar trsisht n indekse informuese dhe duket shum e largt dita q t kesh pr t nj informacion orientues t kompjuterizuar, q e v studiuesin e shek. XXI n pozita tepr lehtsuese n arkiva t tjer t bots.
    Ajo ka dihet sot pr materialin q ai ruan, sht fakti se ende nuk sht shfletuar n trsin e tij dhe se, pr ta plotsuar punn e br nga disa breza arkivistsh, lypset edhe ajo e disa brezave t tjer n t ardhmen. N nj situat t till pr nj studiues, q provon t punoj n arkivin e Vatikanit, publik , i hapur pr t gjitha kombet pa paragjykime feje e besimi, sht domosdoshmri t hulumtoj n tri drejtime: s pari t hulumtoj literaturn informuese, skedart e botuar ose jo, pastaj t prpiqet t njihet me punn n vazhdim t arkivistve aktual nse sht e mundur, dhe, s treti, t arrij prsri, nse i mundsohet, t bashkpunoj me studiues q kan prvoj t gjat pune n kt arkiv t kombsive t ndryshme, ku do t veoja me prparsi ata kroat pr seriozitetin, por edhe pr ndjenjat historikisht miqsore me shqiptart. N kt kontekst, studiuesi Musa Ahmeti ka pasur avantazhe, si pohon edhe ai vet, n krahasim me shqiptart e tjer q kan hulumtuar prpara tij, si njohje, informacione nga studiues, t cilat i ka shfrytzuar me sukses duke na gzuar t gjithve me lajmin e bukur.

    Shaban Sinani (drejtor i Arkivit t Shtetit)

    N hapsirn shqiptare ka ekzistuar nj shkoll shkruesish qysh prej paleokrishterimit
    Historia e shkrimit shqip sht vetm nj pjesz e vogl e historis s shkrimit, n kuptim terminologjik.
    Pr shekuj me radh shkrimi ka qen jo thjesht nj teknokraci e bartjes s kumteve gojore n kumte letrare, por nj mjeshtri, nj art i zbatuar. Dorshkrimet m t hershme origjinale q ruhen n arkivat e Shqipris ("Beratinus-1", shek. VI dhe "Beratinus-2", shek. IX) mohen jo vetm pr lndn ungjillore q prmbajn, por edhe pr vlerat estetike t "bukurshkrimit (kaligrafis) imperial" (Crisci, Cavallo).
    Sipas vlersimeve t studiuesve t dorshkrimeve ungjillore, tradita e t cilave n Shqipri vijon pa ndrprerje pr rreth 15 shekuj me radh, n zonn ballkanike dhe saktsisht n disa prej qyteteve kryesore shqiptare (Berat, Ohr), ka ekzistuar nj shkoll vendore shkruesish ("scribers"). Kjo shkoll ka identitetin e saj n mjeshtrin e t shkruarit (dr. Roderic Mullen). Kur flitet pr traditn e shkrimit t shqipes dhe thellsin historike t burimit t saj sht e arsyeshme q ky fakt t mbahet n vlersim. N nj hapsir ku vrtetohet se shkolla e shkruesve vends, qoft t tradits helene, qoft t tradits latine, ka nj t shkuar t largt, konteksti kulturor pr shkrime t hershme edhe n gjuhn amtare, jo vetm ekziston, por sht inkurajues. Nse n mjedisin shqiptar t periudhs prej paleokrishterimit deri n Rilindjen Evropiane kishte tradit t shkrimit n prgjithsi, si provohet prej tipologjis s dorshkrimeve kishtare q ruhen n arkivat e vendit, ky sht nj fakt q favorizon edhe besueshmrin e nj tradite t shkrimit n gjuh amtare para-buzukiane. A ka ekzistuar nj dorshkrim i vitit 1210, shkruar prej Teodor Shkodranit, sikurse sht shkruar koht e fundit, apo, prkundrazi, kjo sht nj dshir pr t thelluar artificialisht historin e shkrimit shqip, sikurse jan shprehur t tjer? Ve ekzistencs s shkolls vendse-ballkanike t shkruesve ("scribers"), si jan prcaktuar nga paleograft dhe bibliologt, n dobi t optimistve vjen edhe fakti se institucioni q e ka n pronsi intelektuale kt dorshkrim, Arkivi Sekret i Vatikanit, ka kushtzuar me marrveshje zbuluesin e tekstit t ruaj fshehtsin e origjinalit, deri n nj botim t plot t transshqiptuar. Pr dorshkrime t rendit t fardoshm nuk sht as praktik dhe as logjike t bhen marrveshje. Duket se Arkivi Sekret i Vatikanit ia di mir vlern ktij dokumenti, prderisa ka paracaktuar kushtet e publikimit dhe rendin e zbatimit t tyre. Nj arsye e tret, q merr rndsi pr ta relativizuar debatin e hapur, lidhet me disa dokumente thuajse krejtsisht t panjohura t bots shqiptare, q prkufizojn klimn dhe horizontin kulturor t hapsirs arbrore n prag t Rilindjes Evropiane, koh me t ciln sht lidhur edhe dorshkrimi i Teodor Shkodranit. Nuk ka kaluar vese nj muaj nga dita e botimit t Statutit t Shkodrs" (Xhufi, Nadin), nj akt epokal i s drejts urbane n kt an t Adriatikut. Vetm para pak kohsh, n arkivat e Kroacis, n fondin e Milan Shuflajt, u zbulua "Statuti i Danjs", me mbi 500 nyje, nj prej statuteve m t prplota t gjith vijs bregdetare adriatike, prej Durrsit deri n Zadar (Zar, Kroaci) e Piran (Slloveni). Qytetet shqiptare, prej Ulqinit, Tivarit, Shkodrs, Drishtit, Danjs, Durrsit etj. kan pasur statute, rregulla t jets s bashksis urbane, qysh prej shekullit XIV e n vijim, disa edhe m hert. Studiuesit e konsiderojn arritjen e ksaj shkalle zhvillimi, si tipar themelor t fryms s humanizmit, n t ciln u zhvilluan gjuht kombtare, si gjuh t shkruara. Pr t kufizuar shkalln e gabueshmris, n kt debat sht me vend t tregohet durimi i arsyeshm. Nuk mund t gjykohet nj dorshkrim duke njohur vetm nj fjali t tij. Teksti prmban rreth 208 faqe, gati tre libra n nj. Botimi n shqip i ktij dorshkrimi nuk do t zgjat shum. Paracaktimi, qoft n favor t hershmris absolute, aq m shum pr t kundrtn, bn dm n dije. Botimi do t lejoj t vrehet sa bot shqiptare ka n dorshkrim dhe 'gjurm etnike mund t gjenden n identitetin e autorit. Publikimi, n nj faz t mvonshme, edhe i tekstit origjinal, n mnyr fototipike, do t lejoj edhe tejshkrime alternative e studime t karakterit tekstologjik. S fundmi, dyert e Arkivit Sekret t Vatikanit jan t hapura edhe pr studiues t tjer, t cilt mund t kshillojn jo vetm prmbajtjen e tekstit, por edhe llojin e lnds, vjetrsin e saj. Mendimi se gjithka sht zbuluar tashm dhe se nuk mbetet tjetr vese t saktsohet far sht zbuluar nuk pajtohet me teknologjin e dijes shkencore. Vetm kt vit n arkivat e Shqipris jan pranuar dy tituj librash t panjohur t periudhs mesjetare, q nuk gjenden n ndonj bibliografi, duke prfshir botimin "Albanica" 1-2, pun e vyer e Biblioteks Kombtare. Deri n shpalljen e ktyre t dhnave, qoft zelli i atyre q diskutojn me prndezje t paprligjur, duke paraqitur si dorshkrim t Teodor Shkodranit tekste dorshkrimesh krejtsisht t tjera dhe duke u betuar se kan n duar pikrisht zbulimin; qoft zelli i atyre q prjashtojn kategorikisht nj histori m t hershme t shqipes s shkruar se "Meshari" i Gjon Buzukut, sht, n njfar mnyre, shprdorim i pafrytshm i dijes.
    Dr. Shaban Sinani Etnolog


    Prof. Dhimitr Shuteriqi

    Lajmi i nj zbulimi mse t madh pr kulturn shqipe
    Disa her n kt vit , dr. Musa Ahmeti, nga Kosova, ka dhn lajmin e prmbirrall dhe t prmbigzueshm se ka zbuluar n arkivat e Vatikanit nj dorshkrim shqip t vitit 1210. Vepra sht e firmuar m 9 mars t atij viti nga nj Teodor Shkodrani. Ajo ka 208 flet t formatit 28 me 39.5 cm, pra mund t jet edhe m e vllimshme se "Meshari" i Gjon Buzukut i vitit 1555. Ky libr i par q njohim shqip ka br t pohohet se, me gjuhn e tij t punuar, shqipja tregon se ka qen lvruar koh m par. Dorshkrimi i Teodor Shkodranit sht 345 vjet m i mom se libri i Buzukut. Ca m shum ai sht 74 vjet m i mom se lajmi i par q ka qen dhn mbi ekzistencn e gjuhs s shqiptarve, si gjuh m vete. Emri i Teodor Shkodranit, i vitit 1210, sht i njohur sado rrall tek ne, se shkruante n periudhn kur ai bnte dhe punn pr shqipen, si nj autor i ditshm. Aty nga vitet '30, Faik Konica nisi t shkruante nj vepr anglisht mbi Shqiprin "kopsht shkmb" (rockengard) i Ballkanit, vepr q mbeti e pakryer dhe q u botua pas Lufts s Dyt Botrore nga miqt e tij n SHBA. Duke u mbshtetur tek dshmia latinishte e francezit Gulielm Adami, njohur zakonisht si "Brocardus Monacus", Konica q u mor shpesh me t kaluarn e shkrimit t shqipes dhe t letrsis shqiptare, n veprn e tij postume, bri supozimin se shqipja q, sipas dshmis s prmendur, ka libra t sajat m 1332-n, shkruar me alfabetin latin, duhet t jet shkruar, p.sh., e pakta q nga viti 1272, kur Karli I Anzhu i Napolit e shpalli veten "Rex Albaniae", por edhe m hert, ndoshta q nga fundi i shek.XI e gjer n fund t shek. XII, kur normandt zbritn n Shqipri pr t sulmuar bizantint q mbanin vendin. Ne, duke u mbshtetur n latinist t zot, si prof. Sotir Papakristo dhe Stefan Prifti, kemi pranuar se shqipja kishte qen shkruar e pakta q nga shekulli XIII( n historin e letrsis shqipe" pr shkollat e mesme, q u botua me 1955-n). M tej kemi supozuar se periudha e shtetit t par t Arbrit, ajo e viteve 1190-1216, mund t ishte koha e fillimeve t shkrimit t shqipes. sht nj ast nga m t rndsishmit e jets s hershme t popullit ton. , kur katolicizmi dhe ortodoksia ishin n ndeshje t ashpr me herezin, q kishte pushtuar Ballkanin dhe Shqiprin vet dhe nj pjes t mir t Perndimit, q nga brigjet e Atlantikut n Franc dhe q e luftonte papa Inocent III. Ky pap u mor vesh edhe me Arkondin Dhimitr, q ishte n krye t Arbrit, pas vitit 1208, pr t'i drguar ktij nj prelat nga Durrsi, q t prforcohej feja n Arbr. Por Dhimitri guxoi t prishet me papn. Tani, zbulimi m i madh i dr. Ahmetit, na bn t themi, bashk me Konicn, se shqipja ka nisur t shkruhet edhe prpara vitit 1210, posa kt vit nj Teodor Shkodrani na ka ln nj vepr n gjuhn shqipe, n t ciln ai merret me shtje t teologjis, filozofis dhe historis. ( Me sa duket, me kronikn e qyteteve shqiptare t kohs). Aleks Buda i krkonte origjinat e shtetit shqiptar q nga mesi i shekullit XI, kur njihet me emr nj zot i nj qyteti alban n Shqipri t Veriut, si dhe emri i peshkopit t peshkopats, q e ka qendrn n at qytet. Pr t'iu vn puns s krkimit t ndonj dokumenti shqip me rndsi, dr.Ahmeti u nis nga botimi i Eqerem abejt, t cilit arbreshi i Italis, Nilo Borxhja, q sht marr me krkimin dhe botimin e fragmenteve t mome t shqipes s shkruar, i kishte thn filologut ton t madh se kishte rn n gjurm t nj vepre shqip prpara Buzukut. Dr. Musa Ahmeti, si edhe abej e t tjer, ka pasur parasysh dshmin e Adamit, t vitit 1332. Dhe, me durim shum t madh e me guxim, i sht vn puns pr t zbuluar dika me rndsi t madhe prpara librit shqip t vitit 1555, duke korrur nj sukses q nuk ka mim dhe q e nderon fort. Dorshkrimin e Teodor Shkodranit t vitit 1210 ai e gjeti n arkivin e Vatikanit, ku nuk ishte sinjalizuar n mnyr t mjaftueshme apo evidente. Nuk ka lajm m t gzueshm q na jep, nuk ka nder m t madh q ai i bn kulturs n gjuhn shqipe. I lumt! Bota shqiptare pret me ankth q ai t botoj veprn shkodrane q, pr s shpejti, pasi ka punuar pr ta gatitur pr shtyp q nga viti 1998, kur pati fatin e bardh ta zbulonte.

    Prof. Nasho Jorgaqi

    T besojm se dorshkrimi nuk sht mistifikim
    Duam t besojm se emri i Teodor Shkodranit dhe dorshkrimit t tij q kan hyr kto dit n qarkullim mediatik, ndonse ende jan larg shqyrtimit dhe gjykimit shkencor, t mos jen mistifikime, por nj realitet i gjall dhe i prekshm. Kush sht interesuar pr historin e shqipes s shkruar, e ka pritur nj zbulim t till, sado jo t ktyre prmasave. M optimistt e kan konsideruar vetm shtje kohe. Hamendjet dhe gjurmimet periferike t F.Konics, N.Joklit, M.Shuflajt, , por edhe t Dh.Shuteriqit, E.abejt, a ndonj tjetri kan qen sinjale shprese dhe besimi pr brezat e rinj t hulumtuesve dhe t studiuesve. Ata t onin te mendimi se shqipja duhej t jet shkruar prtej shek. XV, n periudhn paraturke. Zbulimi i dorshkrimit t Teodor Shkodranit, i vitit 1210, me sa duket, jo vetm e vrteton dhe e konkretizon, por edhe tejkalon dolloj parashikimi. I shtyn kufijt kohor t shqipes s shkruar, jo me dekada, por me shekuj, plot 345 vite m prtej. Dhe n kt rast sht fjala jo pr nj dokument t fardoshm, por pr nj vepr t plot e solide prej qindra faqesh. Dorshkrimi i Teodor Shkodranit, nga t gjitha pikpamjet q t'i qasesh, paraqet interes t jashtzakonshm. Mjafton t mendosh se gjuha jon amtare del e shkruar, h pr h, qysh nga fundi i mesjets. Kjo lashtsi e re e shqipes s shkruar sjell doemos prmasa dhe motive serioze pr nj konceptim dhe ridimensionim t vlerave t letrsis shqipe e sidomos t letrsis s vjetr. Nj vepr si kjo, e fillimit t shekullit XIII, na bn paraprakisht t shprehemi se, n kushtet kur latinishtja kish prioritetin gati absolut, si gjuh kulture, gjuha shqipe merrte kt funksion n raste t caktuara pr bartsit dhe prdoruesit e saj. Sepse, si dihet, gjuha shqipe, si t gjitha gjuht popullore, prfshi dhe italishten n mesjet e deri von, kryente funksione thjesht komunikimi dhe prdorimi privat. Por, ndrkaq, n gjuht popullore sht lvruar edhe nj letrsi e tr fetare didaktike, diturake, historike, etj., t ciln e dshmon m s miri letrsia italiane e mesjets. N gjuhn amtare, si e dshmon dorshkrimi i T.Shkodranit, kan shkruar vepra fetare-diturake edhe autor shqiptar. Kuvendet katolike t Shqipris s Veriut, me qendr Shkodrn, ishin vatra t ksaj veprimtarie kulturore. Pikrisht n shekullin e XIII, n kto kuvende kishin filluar t punonin priftrinj t urdhrave benediktine dhe franeskan. Nj nga kta, mesa duket ka qen edhe Teodor Shkodrani. Vepra e tij e zbuluar sht bashkmoshatare e veprave q shkruheshin aso kohe n Itali n gjuhn popullore. Nga m prfaqsuesit paraqitet "Cronica" e Salimben Adamit (1221-1287). Jemi n mbarim t mesjets dhe n fillim t kohs s re, nj shekull prpara se t shfaqej Dante Aligeri. Madje Teodor Shkodrani e kryen veprn e tij, m 1210-n, plot nj shekull m par se Dantja t mbaronte Purgatorin (1310). Lnda e dorshkrimit t T.Shkodranit, me nj prmbajtje teologjike, filozofike dhe historike, ashtu si na dshmon zbuluesi sht nj tregues tjetr i rndsishm q paraqet vepra. Ajo na bn t mendojm se vetm nj gjuh e lvruar, e aft dhe e pasur, mund t trajtonte dhe t pasqyronte tema dhe argumente aq abstrakte. Me sa duket, dorshkrimi i Teodor Shkodranit vjen t na e vrtetoj kt realitet t gzueshm. M aftsi t tilla pasqyruese e trajtuese, gjuha shqipe vihet n nj plan dhe nivel evropian. Duam t besojm se jemi para nj feste t kulturs shqiptare. Po bhemi dshmitar t nj momenti historik, kur nga thellsit e shekujve t mesjets po del n drit nj nga majat e ajsbergut t qytetrimit ton t lasht.



    Marre nga shekulli

  4. #4
    yells `aziz! light!` Maska e AsgjSikurDielli
    Antarsuar
    12-09-2002
    Vendndodhja
    the black light
    Postime
    1,787
    Faleminderit
    0
    25 falenderime n 25 postime
    shkrim i ardian vehbise n'gazeten java

    http://www.gazetajava.com/23klavehbiu.html

    Ende i pabotuar n ndonj far mnyre, dorshkrimi i t mistershmit Teodor Shkodrani - i datuar si i vitit 1210 dhe i zbuluar tani von n "Arkivin Sekret t Vatikanit" nga Dr. Musa Ahmeti nga Zagrebi - e ka fituar tashm nj ekzistenc t qndrueshme n mediat shqiptare, fal zellit t ktyre pr pasur kurdoher tiganin n zjarr edhe kur peshku s'dihet as nse sht n det apo jo. Madje ky zbulim i papritur dhe krejt sensacional, q e shtyn t paktn tre shekuj m hert datn e librit t par shqip, duket sikur u jep t drejt edhe t gjith atyre q kurr nuk jan pajtuar me t vrtetat albanologjike elementare - pse kan par n to prova t nj komploti sado t pavetdijshm pr ta varrosur unicitetin shqiptar n Evrop.

    Mirpo, si e vuri re mir Ardian Klosi n nj artikull t paradokohshm n gazetn "Shekulli", deri m sot Dr. Ahmeti nuk ka paraqitur ndonj prov materiale sado pak t besueshme pr ekzistencn reale t ksaj vepre, si do t ishte nj fotografi t ndonj faqeje t dorshkrimit; as ka krkuar mbshtetjen e ndonj specialisti m t njohur a t paanshm n fushn e paleografis e t filologjis pr autentikimin e kohs kur pretendohet t jet shkruar vepra; edhe pse nj vepr e shkruar n shqipe, me alfabetin latin, n vitin 1210 nga nj autor q duket t jet me prejardhje nga nj trev nn ndikimin kulturor bizantin, u bie ndesh t gjitha konvencioneve t albanologjis, t balkanologjis e m tej. Aq m tepr q paraqitja e zbulimit (apo duhet thn "zbulimit") si t mirqen n mediat shqiptare anemban bots nuk m duket se ndihmon n prcaktimin e vrtetsis; prkundrazi.

    Dihet se t shkruarit e nj gjuhe nuk varet nga trillet e ktij apo atij autori; por nga rrethanat historike dhe kulturore n t cilat ajo gjuh prdoret. Vet t shkruarit sht nj lloj komunikimi, ndoshta jo i drejtprdrejt, por i destinuar pr nj publik t shtrir m tej n hapsir e n koh; kjo edhe ngaq nj vepr e shkruar nuk mund t prligjet, qensisht, vese nga lexuesi. Shpesh t shkruarit e nj gjuhe nuk sht pa lidhje edhe me prvijimin e nj vetdijeje t komunitetit si shtrat i nj kulture a qytetrimi t caktuar, pr t mos thn feje; prandaj edhe gjuh t ndryshme t Evrops dokumentohen me shkrim n periudha historike t ndryshme.

    Deri m sot, si dokument i par i shqipes s shkruar sht marr e ashtuquajtura "Formul e Pagzimit" e vitit 1462, ndrsa "Meshari" i Gjon Buzukut i vitit 1555 mbahet si i pari libr n kt gjuh. Historiant mendojn se kto data nuk jan pa lidhje me lvizjet e Reforms dhe t Kundrreforms n gjirin e krishtrimit evropian, dhe se prpjekja pr t shkruar tekste religjioze n nj gjuh t ndryshme nga latinishtja (a greqishtja) shpjegohet me nj orvatje t Vatikanit pr t reaguar ndaj lvizjeve t ndryshme qendrikse q po e troshitnin katolicizmin n Evrop. N prgjithsi, zgjimi i kulturave lokale pas letargjis mesjetare nga njra an, dhe zhvillimi i shtypshkrimit nga ana tjetr, u treguan vendimtare pr t'ua dhn shkrimin edhe atyre gjuhve q, deri n at koh, kishin mbetur t pashkruara.

    Nga kjo pikpamje, "Meshari" i Gjon Buzukut nuk paraqitet aspak si vepr e vonuar, as jasht kontekstit, madje edhe po t kihet parasysh se shqipja flitej pikrisht n ato troje ku lufta pr supremaci midis kishs s Perndimit dhe kishs s Lindjes kurr nuk kish reshtur. Mjaft t krahasohet kjo dat me ka dihet pr historin e dokumentimit t gjuhve t tjera me histori t prafrt me t shqipes: rumanishtja, pr shembull, na dokumentohet prej vitit 1521; pr letonishten, shembujt e par t shkrimit gjenden n nj katekizm t vitit 1585; n nj koh q lituanishtja dshmohet n prkthimin nga latinishtja t nj himni, n vitin 1545; edhe finlandishtja rezulton e shkruar pr her t par n shekullin XVI; n nj koh q sllovakishtja na dshmohet jo m hert se viti 1636. Prkundrazi, pr nj varg gjuhsh t tjera dokumentimi duket t ket qen m i hershm: si n shekullin XIV pr kroatishten e polonishten, n shekullin XII pr portugalishten, n shekullin XI pr hungarishten e m n fund n shekullin X pr slovenishten.

    Autort q kan analizuar filologjikisht "Mesharin" e Buzukut, si Petrotta, Resuli e abej, kan vn re se zgjidhjet grafematike t atij shkrimtari jan aq konsekuente sa t ln shteg t mendohet pr nj tradit t shkrimit t shqipes q i paraprin Mesharit, edhe pse Buzuku vet e thekson se sht i pari q po e ndrmerr t shkruarit e ksaj gjuhe; ndrkoh t tjer filolog kan vn re ngjashmri, po n trajtimin grafematik t tingujve t shqipes, midis teksteve t autorve katolik t Veriut nga njra an, dhe autorve t hershm arbresh, nga ana tjetr. Prandaj edhe albanologt n prgjithsi nuk e kan prjashtuar mundsin q shqipja t ket qen shkruar prpara Buzukut, n periudhn paraosmane a gjithsesi n kohn e prvijimit sado jetshkurtr t nj vetdijeje unitare t shqiptarve, n periudhn e invazionit osman e t qndress kundr tij.

    Mirpo dorshkrimi i Teodor Shkodranit, n rast se sht autentik dhe i datuar sakt, nuk mund kurrsesi t gjej vend brenda ksaj paradigme tanim t prcaktuar; prkundrazi, konfirmimi i tij doemos do t ftoj pr nj rivshtrim rrnjsor jo vetm t historis s shkrimit e t kulturs shqiptare, por edhe t asaj ballkanike e m gjer; si dhe t dinamiks s ndrveprimit t kulturave vernakulare me latinishten n gjysmn e par t mijvjearit t dyt n Evrop. Kjo sepse, edhe n qofshin t mirqena dyshimet e t gjith atyre q shohin nj tradit prapa Buzukut (e ndofta Pal Engjllit), kjo tradit sht prfytyruar gjithnj si n trajt tekstesh relativisht t shkurtra e t shkputura, ose tejshkrimesh kngsh religjioze ose folklorike, ose prokurash tregtare; por jo n trajt librash dorshkrime dyqindfaqsh si ky q ka zbuluar Dr. Ahmeti.

    Ardian Klosi me t drejt vren se, n shekullin XIII n Evrop, traktatet teologjike-filozofike ende shkruheshin n latinishte; pse latinishtja ishte gjuha e fes dhe e dituris; madje edhe thjesht gjuha e mendimit abstrakt. Edhe vet Dante Alighieri, autori i "Komedis Hyjnore" -m e famshmja poem n letrsin italiane - veprat e veta filozofike e historike i shkruante n latinishte. M an tjetr, Bizanti si perandori ishte fund e krye i mbshtetur n mitin e shkronjs greke e n kulturn q buronte prej saj; ashtu si mbshtetej kultura e popujve sllav t jugut n glagolitishten. Prandaj gjesti i Teodor Shkodranit do par si revolucionar jo thjesht n historin e letrave shqipe, por n krejt historin e Evrops; pse kemi t bjm me nj autor q i hyn prpilimit t nj traktati refleksiv n nj gjuh vernakulare, n kundrvnie t hapur me standardin e stilin "akademik" t kohs.

    Implikimet e nj zbulimi t till do t ishin vrtet t pazakonshme. Nj traktat teologjiko-filozofik dyqindfaqsh nuk mund t lind brenda nj kultur ashtu, i armatosur deri n dhmb si Athina nga koka e Zeus-it; nj autor q merr mundimin t nxij me qindra faqe n nj gjuh relativisht minore me siguri i referohet nj tradite ekzistuese (ndoshta edhe m tepr se 'do t'i referohej Buzuku tradits tre shekuj m pas); dhe kjo t bn t mendosh se dorshkrimi i Teodor Shkodranit, vrtet q sot mund t merret, pr munges provash t tjera, si i pari dokumentim shkrimor i shqipes; por n t vrtet mund t ket qen edhe e fundit vepr e nj tradite shkrimesh arbrore q m pas, pr arsye t fardoshme, u shua. Dhe e gjith kjo n mjedisin e nj gjuhe e cila ishte pothuajse e panjohur n Evrop e q nuk prmendej pothuajse askund; e folur nga nj popull q ngrysej n nj perandori e n nj fe, e gdhihej n nj tjetr; por q megjithat pasksh arritur t ruaj n gji xhevahirin e t shkruarit... E pagjas? Doemos! E pamundur? Aspak.

    E ndoshta pikrisht kt tradit kishte parasysh kryepeshkopi i Tivarit Guillelmus Adae (i njohur edhe si murgu Brocard), kur shkruante, nj vepr t vitit 1332, se "Licet Albanenses aliam omnio linguam latinam habeant et diversam, tamen literam latinam habent in uso et in omnis suis libris" ("Sadoq shqiptart kan nj tjetr gjuh, krejt t ndryshme nga latinishtja, megjithat ata kan n prdorim dhe n t gjith librat e tyre shkronjn latine"). Mirpo problemi me kt pohim kaq t uditshm ka qen se "literam latinam" mund t ket kuptimin "shkronjn latine", por mund t ket edhe kuptimin "gjuhn latine"; prndryshe, 'u bn gjith kta libra shqip t shkruar me alfabetin latin, pr t cilat e ka fjaln Hirsia e tij?

    Natyrisht, ktu rrethin e mbyllin t gjith ata q, n vartsi nga kndvshtrimi, mund t karakterizohen si antikonformist a anti-establishmentarian, ose thjesht si sharlatan, paranojak kulturor a manipulator idesh; meq absurditeti i dukshm ku na shpien hipotezat e deduksionet e msiprme u shpjegoka, sipas tyre, me nj komplot historik kundr shqiptarizmit, t prthyer n shekuj n nj orvatje pr t minimizuar rolin e shqiptarve n historin e Evrops a m gjer; pr t shprfillur, shtrembruar e fshehur arritjet kulturore t ktij populli ndr m t lashtt e kontinentit; por edhe n nj fushat sistematike pr t shkatrruar dshmit materiale t ksaj fisnikrie kulturore - prej keqdashsish shoven tanim t pavdeksuar n figurn e atij murgut serb n romanin "Dosja H." t Ismail Kadares. Kjo val entuziastsh, t fantaksurish, injorantsh e ndonjher mashtruesish n kontekste t tjera ka qen kurdoher gati t prqafoj hipoteza nga m t pabesueshmet; t'u falet etruskve e pellazgve si strgjyshr t shqiptarve t sotm; t shpjegoj me an t shqipes emrat e perndive t Olimpit e t egjiptianve t lasht; e m n fund ta interpretoj mungesn e shqiptarve n histori si prov t nj omisioni dashakeq nga ana e armiqve tan shekullor.

    Tani pr tani, dr. Musa Ahmeti e ka ln dorshkrimin e Teodor Shkodranit t varur pezull n hapsirn e askujt midis shkencs dhe pseudoshkencs; dituris dhe manipulimit; shkencs dhe mitit. Hijenat e kulturs shqiptare, q nuk flen kurr, jan t parat q i jan afruar pr ta mikluar e joshur e tunduar; pse momentalisht potenciali mitkrijues i ktij zbulimi duket sikur e tejkalon vlern e tij pr kulturn shqiptare e historin e shqipes s shkruar n prgjithsi. Mirpo nj mit i ngritur mbi dy-tre deklarata pompoze n mediat nuk mund ta ket jetn t gjat; sepse sot edhe mitet vet jan aq shpesh n kontakt me njri-tjetrin, sa nuk mund t'u shptojn pasojave t nj lufte pr ekzistenc n kuptimin darvinist. Prandaj vetm nj analiz racionale, e paanshme dhe autoritare e dorshkrimit do t'ia siguroj nj vend jo vetm n presidiumin e kulturs shqiptare, por edhe n panteonin e mitit kombtar pa t cilin nuk bkemi dot.

  5. #5
    yells `aziz! light!` Maska e AsgjSikurDielli
    Antarsuar
    12-09-2002
    Vendndodhja
    the black light
    Postime
    1,787
    Faleminderit
    0
    25 falenderime n 25 postime
    Dokumenti i par n shqip apo nj bllof i madh?

    nga Ardian Klosi


    Prej disa javsh mediat shqiptare n Shqipri, Kosov e diaspor kan shpallur nj sensacion: gjetjen e nj dorshkrimi t mom n gjuhn shqipe nga dr. Musa Ahmeti n Arkivin Sekret t Vatikanit. Dorshkrimi thuhet se sht i vitit 1210, sht shkruar n pergamen n 208 flet, i tri n gjuhn shqipe, n dialekt t veriut nga njfar Theodor Shkodrani. Zbuluesi, doktor Ahmeti, q i ka filluar krkimet e tij m 1995, ka rn n gjurm t tij n vitin 1998. Gjat gjith ksaj kohe gjer m sot ai nuk ka folur dhe komunikuar me asknd, por sht marr me transkriptimin e veprs, derisa tani, si e ka prfunduar kt pun tepr t vshtir, sikurse thot, iu drejtua mediave, duke dhn intervista t shumta mbi zbulimin e tij.
    Pothuajse t gjitha revistat tona t ilustruara e kan botuar lajmin t shoqruar me intervista t doktor Ahmetit. T njjtn gj kan br edhe nj numr gazetash. N televizione e radio kan folur njerz t njohur t jets publike shqiptare, t cilt prshndesin zbulimin e rrall. Drejtori i Muzeut Kombtar p.sh. i entuziazmuar flet pr lashtsin e gjuhs s shkruar shqipe, e cila pas ktij zbulimi "del e shkruar edhe para Luterit ose Dantes".
    Na ra n sy menjher, q n asnjrin nga organet dhe shpalljet e prmendura nuk botohet asnj faksimile e veprs s Theodor Shkodranit. N vend t saj riprodhohen faksimile veprash t tjera, bie fjala nga nj dorshkrim n pergamen i vitit 1274, ku thuhet se prmbahen dy vula zotrinjsh shqiptar, ngjllorve dhe Dukagjinve, ose nga nj dokument i Arkivit t Dubrovnikut, i vitit 1284, ku prmendet pr her t par gjuha shqipe (shih p.sh. revistn "Klan", 13.10.02 ose "Ekskluzive", tetor 2002 etj.). sht pr t'u habitur q asnj redaktor a botues i ktyre revistave nuk ka krkuar fotokopje t nj flete t origjinalit, pr t pasur qoft dhe nj grimc dshmie. As drejtori i Muzeut Kombtar, i pyetur, nuk ishte n gjendje t paraqiste ndonj faksimile t origjinalit.
    Ndrkoh q dr. Ahmeti po lahet n dushet e lavdis mediatike, neve, pas gzimit t par pr kt lajm t jashtzakonshm, filluan t na lindin disa dyshime pr vrtetsin e zbulimit. far e pengon doktorin q t botoj nj fragment nga zbulimi i vet? Tani ai sht krejt i tiji si zbulim, pra askush nuk mund t'ia marr m meritn, q ka dhn kt ndihmes t pashoqe pr historin e gjuhs shqipe dhe t vet Shqipris. Ky sht argumenti i par, i natyrs publike. E po ksaj natyre, ose m sakt e natyrs morale-publike, sht edhe pyetja tjetr q na erdhi ndr mend shpejt dhe q po ashtu na i shton dyshimet: dr. Ahmeti nuk sht emr i njohur filologu; deri tani nuk i kemi lexuar asnj botim. Ai patjetr ka pasur vshtirsi t mdha, si e pohon edhe vet, pr t deshifruar veprn e rrall q i ka rn n dor. Prpara nj gjetjeje t till sht gati nj detyrim moral, q t'i drejtohesh nj filologu t msuar me tekste t vjetra t shqipes, pr arsye se bhet fjal pr nj vepr q i prket n fund t fundit kulturs s krejt nj kombi dhe ndihmon tej mase pr shum pikpyetje q dalin nga historia e njohur e gjuhs dhe popullit shqiptar. Mirpo doktor Ahmeti nuk i sht drejtuar bie fjala, as Wilfried Fiedlerit n Berlin, as Bardhyl Demirajt n Mynih, as Eric Hampit ose Victor Friedmanit n ikago, as Ardian Klosit n Tiran, as Francesco Altimarit n Kozenc, as Italo Fortinos n Napoli; secili prej ktyre e t tjer do ta kishin kthyer punn disavjeare t dr. Ahmetit n pun disamujore, dhe pa ia hequr aspak meritn e zbulimit t par.
    T vim tani tek argumentat filologjike q na i rndojn edhe m shum dyshimet pr vrtetsin e zbulimit. Citojm gjetsin: "I gjith dorshkrimi sht i shkruar me grafema latine; prve q pr tre grafema t shqipes jan prdorur grafemat greke (pr shkronjat: "dh", "th" dhe "y"), i tri n gjuhn shqipe, n dialektin e veriut, q si i till paraqet mjaft vshtirsi pr t'u lexuar".
    a. Nse ky dorshkrim sht n dialektin e veriut kjo nuk prbn vshtirsi, por lehtsi n t lexuar. Shumica e autorve tan t vjetr, t shekujve 16.-17. kan shkruar n dialekte veriore t gegnishtes (Buzuku, Budi, Bardhi, Bogdani) dhe kjo tradit thuajse e vijueshme shkrimi e lehtson mjaft leximin e do teksti t atyre kohve n gegnishte. Kush lexon Buzukun, di t'i lexoj menjher edhe t tjert, aq m shum q pr kto ndihmojn monografi t hollsishme si ato t Eqrem abej, Namik Ressulit etj.
    b. Gjetsi prmend tri grafema greke pr dh, th dhe y, prve atyre latine. Mirpo pr "ypsilon", edhe greqishtja edhe latinishtja mesjetare kan po nj grafem, q sht njsoj si karakter i vogl n t dyja gjuht, si e prdor edhe Buzuku. Ndrsa pr dh-n, n qoft se ka qen grafema greke, prse prdor dr. Ahmeti n fjalin e vetme q ka dftyer deri tani (Mee ndihemmen xxe dessirnnee e phortee t'Lummnumittee ?OT - e mbaronjj n'vitee MCCX - ditnee e ix-t'Marxxittee.: Theoodor Scodraanitee) grafemn e Buzukut, q nuk sht aspak greke?
    c. N kt fjali dalin edhe nj numr pikpyetjesh, t cilat nuk i prgjigjen njohjes s deritashme t filologjis n lmin e teksteve t vjetra t gjuhs shqipe. S pari, n asnj autor t vjetr nuk gjejm pr fonemn f grafemn ph, si na e jep dr. Ahmeti te fjala phorte. Madje edhe italishtja, nga vjen kjo fjal n gjuhn shqipe, e shkruan me f. 'arsye kishte Theodor Shkodrani t shkruante phortee? Vazhdojm: n asnj nga autort e vjetr nuk shkruhet nihemen, por ndihmn. N at koh grupet nd, ng, mb n gegnishte ende nuk ishin asimiluar n n ose m, nj zhvillim q sht i mvonshm (shih edhe shpjegimet etimologjike t abejt pr fjaln ndihm). Pra, kur ky grup as te Buzuku, Budi, madje as te Bogdani, q shkruante gjuhn e Shkodrs, nuk ishin asimiluar ende, si shpjegohet q ishte asimiluar te Th. Shkodrani tre shekuj m par? Por jo vetm kaq: Derisa autori n fjal shkruan nihm pr ndihm, ai duhej t shkruante edhe maroj pr mbaronj. Kt nuk e bn, sht si t thuash ktu m logjik.Vijojm m tej: Zanoret dyfishe, si jepen n fjalin e prmendur t dr. Ahmetit, nuk kan kuptim, sepse asnjra nuk sht n pozicion t gjat. N trsi mund t thuhet se t gjitha fjalt jan t uditshme, asnjra prej tyre dhe asnj grafem nuk sht ashtu si mund t pritej. Kshtu, prse shkruan autori pr fonemn sh "ss" dhe pr fonemn s "xx"? Te autort e vjetr pr sh, kemi "sc", ka sht e natyrshme, pasi sht modeli latin-italian, q do duhej ta kishte marr, sikurse ta do mendja, edhe Theodor Shkodrani.
    Prve argumentave publike-morale dhe atyre filologjike q rrjeshtuam, gjetja e doktor Ahmetit ngre edhe nj numr pikpyetjesh t natyrs historike-kulturore. N at periudh Shkodra, atdheu i Theodorit n fjal, ka qen zon e ndikimit ortodoks, t paktn me aq pak sa njihet nga dokumenta historik, duke br pjes n temn e Dyrrahiumit, deri n vdekjen e perandorit Manuel Komnenos (1143 - 1180), e duke rn pas tij n duart e zhupanit t madh Stefan Nemanja, q e bashkoi me mbretrin serbe. Pa u br zotrim i Venedikut, ka do t ndodhte n fund t shekullit 14., Shkodra nuk na jep asnjlloj dokumenti a prmendjeje t hollsishme. Shkurt fjala, vepra e Theodorit ngjan me nj ishull aq t izoluar dhe sht kaq e pashoqe, sa dhe krahasimi me nj komet q feks papritur n qiellin e errt t dokumentacionit pr Mesjetn shqiptare do t ishte me vend.
    Shtrohet edhe nj tjetr pyetje e fundit: doktor Ahmeti na thot se vepra e Shkodranit ndahet n tri pjes q flasin prkatsisht pr teologjin, pr filozofin dhe pr historin e qyteteve shqiptare. Edhe po ta pranojm pjesn e tret, 'kuptim ka q nj autor t shkruaj nj vepr teologjike-filozofike n gjuhn shqipe, kur dihet se lingua franca pr traktate t asaj kohe mbi kto fusha ishte thuajse vetm latinishtja?
    Sikurse shihet nga gjith sa parashtruam, n lajmin e bujshm q ka marr dhen e bots mediatike shqiptare, ka dy mundsi: ose kemi t bjm me nj bllof t madh dhe punn e nj sharlatani filologjik, q ka arritur t gnjej njri pas tjetrin nj numr redaktorsh, botuesish dhe persona(litete)sh t jets shqiptare (t tilla bllofe ka pasur edhe m par n jetn ton kulturore, po kujtoj ktu librin e Zaharia Manjanit pr "Fundin e miserit etrusk", librin "Enigma" q ka dal para pak kohsh dhe t tjer), ose kemi vrtet nj zbulim t madh, por q ka rn n duar t gabuara, pasi ajo m e pakta q mund t themi pr autorin e zbulimit sht se e paraqit kaq keq gjetjen e tij, sa ta bj krejt t pabesueshme.
    E fundit q bie n sy rreth ksaj ngjarjeje sht heshtja e plot e bots akademike shqiptare; e kam fjaln n radh t par pr filologt dhe historiant q duhej t ishin prononcuar pa vones pr t'ia shprndar mjegulln ksaj pune. A ka ln vrtet nj vakuum kaq t madh i ndrituri profesor abej, saq askujt t mos i dgjohet m zri pr pun t shqipes s vjetr?
    Autori i ktyre radhve, duke u marr fort shpesh me dorshkrime t vjetra t shqipes, bn pjes ndr ata q do t gzoheshin m shum nga t gjith, sikur ky Theodor Shkodrani t kishte shkruar vrtet shqip n vitin 1210. Megjithat, edhe n dalt kjo e vrtet, asgj nuk ia lviz bindjen se mundimi i tij i lvdueshm n errsirn mesjetare t shekullit t 13. do kish pas merituar duar m t fisme shqiptare pr t'ia nxjerr n drit sot, n shekullin e 21.


    shqiperia.com

  6. #6
    carpe diem Maska e drini_n_TR
    Antarsuar
    28-09-2002
    Vendndodhja
    Tiran, AL
    Mosha
    36
    Postime
    1,585
    Faleminderit
    1
    12 falenderime n 11 postime

    Vjetrsia e shkrimit t Shqipes.

    Dorshkrimi i Teodor Shkodranit nuk sht kopje as prshkrim, por dorshkrim origjinal, pohon Ahmeti

    Dokumente dhe dshmi t reja brenda “Javs se Biblioteks n Kosov”

    GANI LAJQI
    PRISHTIN, 9 PRILL - Edhe pse nuk kishte sjell ndonj dshmi materiale pr ta prezentuar para t pranishmve t shumt q e kishin mbushur amfiteatrin e Biblioteks Kombtare dhe Universitare t Kosov, ligjrata e dr. Musa Ahmetit, njeriut i cili thot se e ka zbuluar dorshkrimin m t vjetr t gjuhs shqipe (1210) q i shtyn t gjitha zbulimet e deritashme madje pr disa shekuj, zgjoi interesimin m t madh n kuadr t “Javs s Biblioteks n Kosov” e cila kto dit mbahet n kryeqytet. I mbshtetur edhe nga drejtori i Drejtoris s Prgjithshme t Arkivave t Shqipris, dr. Shaban Sinani, Ahmeti pasqyroi nj varg faktesh t reja q dshmojn se gjuha e shkruar shqipe nuk sht aq e vonshme si sht menduar m hert, por se hyn n radht e gjuhve t tjera me histori t kahmotshme t shkrimit. Prkundr disa shkrimeve kundrthnse pr zbulimin e tij, q m hert vinin nga disa studiues shqiptar, Ahmeti pohoi se dorshkrimi i Teodor Shkodranit i vitit 1210, t cilin e ka zbuluar n Arkivin e Vatikanit, nuk sht kopje e as prshkrim, por me punn e specialistve (duke i analizuar shkronjat, ngjyrn, inicialet, miniaturat, ngjarjet historike, por edhe emrat e disa autorve apo prelatve kishtar q i prmend autori) sht vrtetuar vjetrsia e tij dhe se bhet fjal pr dorshkrim origjinal. Ahmeti shpjegoi se i gjith shkrimi sht autograf, i shkruar nga nj dor, ndrsa n fund fare, n faqen 208 autori sht firmosur me emrin e tij, Teodor Shkodrani, duke shnuar: “Me ndihmn dhe dshirn e fort t lumturit Zot, prfundova n vitin 1210, ditn e 9 marsit - Teodor Shkodrani”. Tashm, shpjegoi Ahmeti, sht br transkriptimi dhe transliterimi i dorshkrimit, i cili ndahet n tre kapituj: pr teologjin (f.1-97), filozofin (98-146) dhe historin (f. 147-208). “Jemi t vetdijshm se mund t ket lshime, por mbett q specialistt e fushave prkatse, pas studimeve t tyre, t nxirrin prfundime t drejta dhe shkencore”, tha ai. Duke mos e mohuar vlern dhe rendsin e dy kapitujve t par, Ahmeti shpjegoi se kapitulli i tret ka trhequr m shum vmendjen e tij dhe t studiuesve t tjer ngase pos t dhnave me interes t veant, autori citon edhe veprat t tjera q ka konsultuar dhe m shum se nj her, thirret n kronikat shqiptare t qyteteve t ndryshme. Nse shikohet kronologjikisht, q nga viti 1284, kur pr her t par prmendet gjuha shqipe, dorshkrimi i Teodor Shkodranit, e shtyn edhe pr 74 vjet m hert jo vetm prmendjen e gjuhs shqipe, por edhe e dshmon se shqipja ishte shkruar. Ndrsa kur bhet fjal pr dokumente t shkruar, si sht “Formula e Pagzimit” nga viti 1462, ky dorshkrim sht m i hershm pr 252 vjet, kurse m i hershm se “Meshari” i Buzukut pr 345 vjet. Pos zbulimit t dorshkrimit t Shkodranit, Ahmeti foli edhe pr zbulimet t tjera q jan br gjat ktyre viteve si dhe nevojn pr studimin dhe ristudimin e tyre. T gjitha kto zbulime ,theksoi Ahmeti, kan nj rendsi jashtzakonisht t madhe pr popullin ton. “Duke argumentuar me fakte t gjalla, dshirojm t tregojm, se populli shqiptar, edhe n periudhat m t vshtira dhe me t errta, t historis s tij, edhe ather kur ka luftuar t mbietoj, nuk e ka hudhur anash kulturn, traditn, historin dhe besimin, por doher ka menduar e vepruar, ka ln gjurm t shkruara, duke u kujdesur q ta ruaj at q sht m e vlershmja, gjuhn amtare, e cila ia mundsoi zhvillimin e kulturs dhe rimkmbjen kombtare”, tha n fund Ahmeti. Gjat dits s dyt t manifestimit “Java e biblioteks n Kosov”, t mrkurn, prof.dr. Sabri Hamiti mbajti nj ligjrat mbi letrsin shqipe, ndrkaq m von u mbajt edhe nj seminar pr komponentet digjitale n Biblioteka. Dita e dyt e “Javs s Bibliotek n Kosov”, u mbyll me ekspozitn dokumentare fotografike “Shuflaj pr shqiptart”, n t ciln u prezentuan disa dokumente arkivore q ndriojn t kaluarn historike t hulumtuara dhe krijuara nga Shuflaj dhe q flisnin kryesisht pr popullatn shqiptare.
    Ndryshuar pr her t fundit nga Albo : 09-06-2006 m 00:06

  7. #7
    谷ஜ๑۩۞۩๑谷ஜAuGuSt ๑۩۞۩๑谷ஜ Maska e AuGuSt_
    Antarsuar
    20-06-2004
    Vendndodhja
    Tirane
    Postime
    1,085
    Faleminderit
    0
    2 falenderime n 2 postime

    Kush eshte doreshkrimi i pare i gjuhes Shqipe ?

    Dorshkrimi shqip i Teodor Shkodranit nga viti 1210


    Dorshkrimi i Teodor Shkodranit nga viti 1210, i tri n gjuhn shqipe, shtyen kufijt kohor pr 345 vite m hert se sa “Meshari”i Buzukut,q sht i vitit 1555.- Botimi i tr dorshkrimit, si libr i veant, do t bhet s shpejti nga revista “Ekskluzive”. Dorshkrimi sht transkriptuar, transliteruar dhe shoqrohet me nj koment dhe analiz shkencore nga autori i ktij shkrimi.

    I gjith dorshkrimi sht autograf, i shkruar nga nj dor. Ndrsa n fund fare, n f. 208, autori sht firmosur vet me emrin: Teodor Shkodrani, duke shnuar: “Me ndihmn dhe dshirn e fort t lumturit Zot, e prfundova n vitin 1210, ditn e 9 t marsit”.

    “Mee nihemmen zze dessirnnee e phorte t’ Lummnummitt ZOT e mbaronjj n’Vitte MCCX dittn ee IX t’ Mmarxxitee”.

    THEODOR SSCODRAANNITTEE


    “Asnj gjuh e bots nuk njihet q nga fillimet e saj. Nga kjo arsye historia e do gjuhe qoft... detyrohet t filloj nga nj epok e caktuar... Historin e nj gjuhe mund ta nisim q nga koha q ajo gjuh sht shkruar. Vetm kur sht shkruar, nj gjuh ka marr fizionomin e saj t veant, ka zn nj vend t caktuar n historin e kulturs s njerzimit... Pa shkrime pra nuk kemi histori t nj gjuhe. Pr do gjuh historia e saj nis kur nis kjo gjuh t shkruhet”. [abej]

    Studimet dhe hulumtimet shkencore npr arkiva e biblioteka t ndryshme, jan shum t rndsishme ngase na mundsojn njohjen dhe pasurimin me t dhna t reja pr albanologjin dhe historin kombtare n prgjithsi. Deri para pak kohsh sht folur e shkruar, por gjithnj deri tashti n form t supozimeve, se “duhet” t ket libra, dorshkrime ose dokumente t shkruara n gjuhn shqipe, t cilat jan m t hershme se sa “Formula e pagzimit” nga viti 1462 apo nga libri i par i shtypur n gjuhn shqipe, “Meshari” i Buzukut nga viti 1555.
    Duke u nisur nga ide t tilla, por edhe nga pohimi i Eqrem abejt se: “N nndorin e vitit 1940 N. Borgia m kumtoi n Grotaferata pran Roms se kishte zbuluar n Arkivin e Vatikanit nj dokument n gjuhn shqipe m t vjetr se Buzuku. Fshehtsin e zbulimit t tij ky dijetar e mori me vete n varr. Gjurmime t mtejme npr arkivat e Vatikanit e t Propagands mund t na sjellin ndonj t papritur n zbulim dokumentesh m t mome t shqipes.” (Studime gjuhsore, vllimi VI, f. 12, referenca nr. 29, Prishtin, 198

    Paralelisht kemi konsultuar edhe burime t ndryshme nga Biblioteka Apostolike e Vatikanit, duke shfrytzuar Kodekse dhe dorshkrime t tjera q kishin t bnin me shqiptart dhe Shqiprin

    Ne, sikur edhe shum studiues t tjer, ju vum krkimeve n Arkivin Sekret t Vatikanit pr t gjetur ndonj gjurm t ktij dokumenti apo dorshkrimi. Konsultimi me koleg specialist me prvoj nga Arkivi i Vatikanit, por edhe studiues eminent botror, q bjn studime n Vatikan, ishte i dobishm, ngase kursyem shum koh dhe eliminuam disa nga fondet arkivore, duke qen pothuajse t sigurt se aty nuk mund t ndodhej nj dokument apo dorshkrim pr t cilin bn fjal Nilo Borgia, e pas tij edhe Zef Skiroi. Fondet t cilat duhej t studioheshin, prap ishin t shumta dhe tepr voluminoze. Paralelisht kemi konsultuar edhe burime t ndryshme nga Biblioteka Apostolike e Vatikanit, duke shfrytzuar Kodekse dhe dorshkrime t tjera q kishin t bnin me shqiptart dhe Shqiprin.
    Si dihet Arkivi i Vatikanit e ka zanafilln e tij nga Mesjeta e hershme. Pr publikun dhe studiuesit laik ai u hap vetm pas vitit 1882. Ktu ruhen dokumente, dorshkrime dhe libra nga m t ndryshmet, q kan t bjn me relegjionin dhe kishn; por edhe me momente t tjera t jets laike, politike, shkencore, etj. Funksionimi i ktij Arkivi sht rregulluar n vitin 1927 me rregulloren: “Regolamento dell’Archivio Vaticano del 1927”. Konsultimi dhe shfrytzimi i dokumenteve, por edhe i literaturs tjetr q ruhet n kt Arkiv, sht prcaktuar nga Papati dhe zbatohet me prpikmri duke mos br asnj lloj lshimi. Pr momentin mund t konsultohet lnda burimore arkivore deri n periudhn e Benediktit t XV, viti l914; ndrsa pr at n vazhdim, por edhe pr disa fonde t veanta, pos lejeve speciale, nj pjes e mir e Arkivit t Vatikanit sht ende “sekrete”.

    M n fund, n vitin 1998, kemi pasur fatin t kishim n dor nj vllim t lidhur me kopertina t forta druri, nga viti 1210, titulli i t cilit n regestat e Vatikanit nuk ishte i shnuar komplet dhe n formn origjinale. Shfletimi i kujdesshm, q n faqen e par, ishte shenj se teksti nuk ishte n gjuhn latine, greke, sllave apo ndonj gjuh tjetr, por ishte i tri n gjuhn shqipe.
    Vllimi i tri sht n pergamen, gj e zakonshme pr kohn kur ishte shkruar. I ka 208 flet, pra 208 faqe, sepse n pergamen shkruhet vetm n njern an. Paginimi [numrimi] i faqeve sht vetm recto. Dimensionet jan: 28 x 39.5 cm. Komplet vllimi sht i ruajtur shum bukur, nuk ka dmtime, pos q n disa vende ka filluar t fshihet ngjyra dhe kjo n flett 188, 189 dhe 192. I gjith dorshkrimi sht i shkruar me grafema (shkronja) latine dhe i tri n gjuhn shqipe, n dialektin e veriut, i cili si i vjetr q sht paraqet mjaft vshtrisi pr t’u lexuar.
    N fillim, por edhe n disa vende brenda dorshkrimit, ka iniciale t cilat jan shum t bukura. Tri nga ato jan t praruara me flori. Inicialet tjera jan me ngjyr t kuqe, pjesa drrmuese, ndrsa dy jan me ngjyr blu t hapur. N dorshkrim ka edhe tri miniatura, kryesisht t punuara nga floriri, t cilat paraqesin momente biblike.
    I gjith dorshkrimi sht autograf, i shkruar nga nj dor. Ndrsa n fund fare, n f. 208, autori sht firmosur vet me emrin: Teodor Shkodrani, duke shnuar: “Me ndihmn dhe dshirn e fort t lumturit Zot, e prfundova n vitin 1210, ditn e 9 t marsit”.

    (“Mee nihemmen zze dessirnnee e phorte t’ Lummnummitt ZOT e mbaronjj n’Vitte MCCX dittn ee IX t’ Mmarxxitee”.

    THEODOR SSCODRAANNITTEE)


    Pas nj pune disavjeare, kemi arritur t bjm transkriptimin dhe transliterimin e dorshkrimit

    Dorshkrimi ndahet n tre kapituj, n f. 1r – 97r mbi teologjin; f. 98r – 146r mbi filozofin dhe 147r – 208r mbi historin. Secili nga kapitujt mund t jet edhe libr n vete. Duke mos mohuar vlern dhe rndsin e dy kapitujve t par, kapitulli i tret ka trhequr m shum vmendjen ton ngase pos t dhnave me interes t veant, autori citon edhe vepra t tjera q ka konsultuar dhe m shum se nj her, mbshtetet n kronikat shqiptare t qyteteve t ndryshme.
    Pas nj pune disavjeare, kemi arritur t bjm transkriptimin dhe transliterimin e dorshkrimit. Ishte nj pun shum e mundimshme kjo, ngase ne nuk kishim tekste [dokumente apo dorshkrime] t ngjashme nga kjo koh apo koh m e afrt, pr t konsultuar e krahasuar grafemat, fjalt, fjalit dhe strukturn e prgjithshme gramatikore. Jemi t vetdijshm se mund t ket lshime, por mbetet q specialistt e fushave prkatse, pas studimeve t tyre, t nxjerrin prfundime t drejta dhe shkencore.

    Dorshkrimi i Teodor Shkodranit, e shtyn edhe pr 74 vjet m hert jo vetm prmendjen e gjuhs por edhe e dshmon se shqipja ishte shkruar; ndrsa kur bhet fjal pr dokument t shkruar q sht m i hershm se “Meshari” i Buzukut pr 345 vjet

    Pos rndsis s jashtzakonshme q ka dorshkrimi, pr at se tregon nj vazhdimsi t pandrprer t shkrimit t gjuhs shqipe, ngase sipas dshmive q kemi, pr her t par bhet fjal pr gjuhn shqipe n vitin 1284 (jo 1285 si sht menduar deri me tashti) n nj dokument t Arkivit t Dubrovnikut /Raguzs/ nga 14 korriku i vitit 1284, ku thuhet: “Dgjova nj z q thrriste n mal n gjuhn shqipe” (Et audiui unam uocem clamantem in monte in lingua albanesesca). Po sjellim faksimilin e origjinalit i cili botohet pr hert t par si i till.
    Dshmin e dyt e kemi nga nj autor anonim, q sipas t gjitha gjasve ishte prift i urdhrit domenikan, i cili n vitin 1308, gjat udhtimit npr Ballkan, kur prshkruan Shqiprin dhe shqiptart, ndr t tjera shkruan: “ktu shqiptart e lartprmendur kan nj gjuh t dallueshme prej latinve, grekve e sllavve, kshtuq nuk merren vesh fare me popujt tjer” [Habent enim Albani prefati linguam distanctam a latinis, grecis et slavis ita quod in nullo se inteligunt cum aliis nationibus].
    Dshmia e tret sht ajo e Guljelm Adamit, i cili n vitin 1332, me porosi t paps Gjon XXII, shkroi traktatin “Directorium ad passagium faciendum”, duke i br kshtu edhe nj relacion Filipit t VI-t Valua, mbretit t Francs, me titull: "DIRECTORIUM AD PASSAGIUM FACIENDUM (UDHZIM PR T KRYER KALIMIN E DETIT), ku jep t dhna pr Shqiprin dhe shqiptart. Ktu gjejm edhe fjalin e famshme q e bri t njohur n histori: “Dhe megjithse shqiptart kan nj gjuh krejt tjetr dhe t ndryshme nga latint, ata kan shkronjat latine n prdorim dhe n t gjith librat e tyre.”
    Pra, nse e shikojm kronologjikisht, q nga viti 1284, kur pr her t par prmendet gjuha shqipe, dorshkrimi i Teodor Shkodranit, e shtyn edhe pr 74 vjet m hert jo vetm prmendjen e gjuhs, por edhe e dshmon se shqipja ishte shkruar; ndrsa kur bhet fjal pr dokument t shkruar, si sht “Formula e Pagzimit” nga viti 1462, ky dorshkrim sht m i hershm pr 252 vjet, kurse m i hershm se “Meshari” i Buzukut pr 345 vjet.

    Lajmi pr zbulimin e ktij dorshkrimi nga viti 1210 sht mirpritur n rrethet shkencore e intelektuale jo vetm shqiptare. Interesim t veant ka zgjuar fakti se i gjith dorshkrimi, prej 208 fletsh, sht shkruar i tri n gjuhn shqipe. Ka pasur koleg studiues q kan shtruar pyetjen: pse u shkrua n gjuhn shqipe? Cilat jan arsyet q e shtyen autorin, Teodor Shkodranin, t shkruante shqip n kt koh, kur gjuh kulture ishin greqishtja ose latinishtja? Pse shkrim n gjuhn shqipe, kur edhe t gjitha shrbimet fetare bheshin n gjuht greke ose latine?
    Debate t tilla jan me shum interes, ngase hapin mundsi pr t’u thelluar m shum, pr t njohur e studiuar prditshmrin e popullit shqiptar n mesjet. Si duket, harrohet se n perndim t Shqipris, ishin kroatt, ata t cilt gjith shrbesat fetare i bnin n gjuhn kroate, pra n gjuhn e popullit, ishin po kroatt, por edhe sllavt, t cilt kishin t shkruara n gjuhn e tyre dorshkrime e dokumente. Si dshmi sht “Bašanska ploa”, nj monument vrtet madhshtor i shkruar me alfabet glagolik n gjuhn kroate... etj. etj. Pra, pse t mos kishin edhe shqiptart dorshkrime dhe dokumente n gjuhn shqipe.

    sht krejt normale q, duke shikuar fqinjt q shkruanin n gjuhn e “popullit”, q edhe intelektualt shqiptar t shkruanin n gjuhn e popullit t vet, nse nuk kishin shkruar m hert se fqinjt, gj q nuk prjashtohet si mundsi, ngase: “po t’i hedhim nj vshtrim historis s gjuhs shqipe, dy gjra t kundrta na bijn n sy n kt lm: me nj an gjuh e dshmuar me shkrim mjaft von, e n ann tjetr nj popull i lasht, autokton n kto vise t Ballkanit q nga koht e mugta t historis.” Aq m par kur dihet se n ket periudh kemi lindjen dhe zhvillimin e qyteteve vendse, si forca dominuese politike, p.sh. Shteti i Arbrit, por edhe ngritjen e nj shtrese intelektualsh, t cilt lan gjurm t thella me studimet dhe veprat e tyre n gjuh t ndryshme, jo vetm n Shqipri, por edhe n shtete t tjera mesjetare evropiane.

    Rndsi t veant ka edhe fakti se autor i ktij shkrimi sht nj shqiptar nga Shkodra, mjaft i njohur n rrethet shkencore-kulturore t kohs, jo vetm n Shqipri, por edhe n Bizant, Rom, Raguz, etj. Autori, Teodor Shkodrani, n fund t dorshkrimit t tij na ka ln t dhna shum t muara pr veten e tij, pr origjinn dhe pr prgatitjen profesionale. (Ne nuk e kemi prdorur termin “libr”, por dorshkrim, nga shkaku q t mos shkaktojm huti; ngase koncepti libr n vitin 1210 dallon nga ai q kemi ne sot pr librin, kur dihet se shtypshkronja ende nuk ishte shpikur n at koh. Pra menduam q termi dorshkrim do t ishte m i afrt, kur dihet se t gjitha kto “libra” apo dorshkrime, ishin t pakta n numr dhe ruheshin kryesisht npr vende t veanta si: kisha, manastire, kuvende e, n raste t veanta, edhe n bibliotekat private t ndonjrit prej fisnikve vendas.) T shtojm q pos ktij dorshkrimi n gjuhn shqipe, n Arkivin Sekret t Vatikanit dhe n Bibliotekn Apostolike t Vatikanit, t po ktij autori ruhen me dhjetra dorshkrime n gjuht greke dhe latine, t cilat nuk jan botuar deri m sot. Tematika e ktyre dorshkrimeve sht e ndryshme, por dominon ajo teologjike dhe historike. Ka edhe disa prkthime dhe redaktime t veprave t autorve antik.
    Dorshkrimi i Teodor Shkodranit sht prgatitur pr botim, sht transkriptuar, transliteruar dhe shoqrohet me nj koment dhe analiz shkencore. Botimi i tr dorshkrimit, si libr i veant, do t bhet s shpejti nga revista ”Ekskluzive”.

    Diiturat pr ilustrime:
    1. Ilustrimi 1.jpg - Miniatur e praruar n flori, e ngjashme me at t dorshkrimit t Teodor Shkodranit. Origjinali ruhet n ASV. Vat. Lat. 3747, fol. 17v. Botohet pr her t par.
    2. Ilustrimi 2.jpg - Dokument origjinal n pergamen nga viti 1274. Ndr t tjer edhe vulat e dy princrve shqiptar: Engjllorve dhe Dukagjinasve. Origjinali ruhet n ASV. A.A.ARM. I-XVIII, nr. 2187. Botohet pr her t par.
    3. Ilsutrimi 3.jpg - Faksimil i dokument nga Arkivi Shtetror i Dubrovnikut, 14. korrik 1284, ku prmendet gjuha shqipe. Origjinali ruhet n: Diversa Cancelaria, 1284-1286, vol. 2, f. 111r. Si faksimil botohet pr her t par.
    Ndryshuar pr her t fundit nga Albo : 09-06-2006 m 00:08

  8. #8
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    24,083
    Faleminderit
    64
    769 falenderime n 629 postime
    ''Dorshkrimi shqip i Teodor Shkodranit nga viti 1210''

    N shtator t vitit 2002, dr.Musa Ahmeti tregonte pr revistn mujore "Ekskluzive" t Prishtins se ka gjetur nj dorshkrim n shqip nga vitit 1210 i shkruar nga Teodor Shkodrani i cili sht i tri n gjuhn shqipe dhe se botimi i tr dorshkrimit, si libr i veant, do t bhet s shpejti nga revista “Ekskluzive”. Dorshkrimi ishte transkriptuar, transliteruar dhe shoqrohej me nj koment dhe analiz shkencore nga vet Musa Ahmeti.

    Autori thonte se frymzimin e kishte marr nga nj pohim i Eqrem abejt se: “N nndorin e vitit 1940 N. Borgia m kumtoi n Grotaferata pran Roms se kishte zbuluar n Arkivin e Vatikanit nj dokument n gjuhn shqipe m t vjetr se Buzuku. Fshehtsin e zbulimit t tij ky dijetar e mori me vete n varr. Gjurmime t mtejme npr arkivat e Vatikanit e t Propagands mund t na sjellin ndonj t papritur n zbulim dokumentesh m t mome t shqipes.” (Studime gjuhsore, vllimi VI, f. 12, referenca nr. 29, Prishtin, 1988)

    N vijim disa pjes nga rrfimi i dr. Musa Ahmetit:


    "... ju vum krkimeve n Arkivin Sekret t Vatikanit pr t gjetur ndonj gjurm t ktij dokumenti apo dorshkrimi. Konsultimi me koleg specialist me prvoj nga Arkivi i Vatikanit, por edhe studiues eminent botror, q bjn studime n Vatikan, ishte i dobishm, ngase kursyem shum koh dhe eliminuam disa nga fondet arkivore, duke qen pothuajse t sigurt se aty nuk mund t ndodhej nj dokument apo dorshkrim pr t cilin bn fjal Nilo Borgia, e pas tij edhe Zef Skiroi."


    "...Paralelisht kemi konsultuar edhe burime t ndryshme nga Biblioteka Apostolike e Vatikanit, duke shfrytzuar Kodekse dhe dorshkrime t tjera q kishin t bnin me shqiptart dhe Shqiprin. Si dihet Arkivi i Vatikanit e ka zanafilln e tij nga Mesjeta e hershme. Pr publikun dhe studiuesit laik ai u hap vetm pas vitit 1882. Ktu ruhen dokumente, dorshkrime dhe libra nga m t ndryshmet, q kan t bjn me relegjionin dhe kishn; por edhe me momente t tjera t jets laike, politike, shkencore, etj. Funksionimi i ktij Arkivi sht rregulluar n vitin 1927 me rregulloren: “Regolamento dell’Archivio Vaticano del 1927”. Konsultimi dhe shfrytzimi i dokumenteve, por edhe i literaturs tjetr q ruhet n kt Arkiv, sht prcaktuar nga Papati dhe zbatohet me prpikmri duke mos br asnj lloj lshimi. Pr momentin mund t konsultohet lnda burimore arkivore deri n periudhn e Benediktit t XV, viti l914; ndrsa pr at n vazhdim, por edhe pr disa fonde t veanta, pos lejeve speciale, nj pjes e mir e Arkivit t Vatikanit sht ende “sekrete”.


    M n fund, n vitin 1998, kemi pasur fatin t kishim n dor nj vllim t lidhur me kopertina t forta druri, nga viti 1210, titulli i t cilit n regestat e Vatikanit nuk ishte i shnuar komplet dhe n formn origjinale. Shfletimi i kujdesshm, q n faqen e par, ishte shenj se teksti nuk ishte n gjuhn latine, greke, sllave apo ndonj gjuh tjetr, por ishte i tri n gjuhn shqipe.
    Vllimi i tri sht n pergamen, gj e zakonshme pr kohn kur ishte shkruar. I ka 208 flet, pra 208 faqe, sepse n pergamen shkruhet vetm n njern an. Paginimi [numrimi] i faqeve sht vetm recto. Dimensionet jan: 28 x 39.5 cm. Komplet vllimi sht i ruajtur shum bukur, nuk ka dmtime, pos q n disa vende ka filluar t fshihet ngjyra dhe kjo n flett 188, 189 dhe 192. I gjith dorshkrimi sht i shkruar me grafema (shkronja) latine dhe i tri n gjuhn shqipe, n dialektin e veriut, i cili si i vjetr q sht paraqet mjaft vshtrisi pr t’u lexuar. N fillim, por edhe n disa vende brenda dorshkrimit, ka iniciale t cilat jan shum t bukura. Tri nga ato jan t praruara me flori. Inicialet tjera jan me ngjyr t kuqe, pjesa drrmuese, ndrsa dy jan me ngjyr blu t hapur. N dorshkrim ka edhe tri miniatura, kryesisht t punuara nga floriri, t cilat paraqesin momente biblike. I gjith dorshkrimi sht autograf, i shkruar nga nj dor. Ndrsa n fund fare, n f. 208, autori sht firmosur vet me emrin: Teodor Shkodrani, duke shnuar: “Me ndihmn dhe dshirn e fort t lumturit Zot, e prfundova n vitin 1210, ditn e 9 t marsit”.


    (“Mee nihemmen zze dessirnnee e phorte t’ Lummnummitt ZOT e mbaronjj n’Vitte MCCX dittn ee IX t’ Mmarxxitee”.


    THEODOR SSCODRAANNITTEE)


    Dorshkrimi ndahet n tre kapituj, n f. 1r – 97r mbi teologjin; f. 98r – 146r mbi filozofin dhe 147r – 208r mbi historin. Secili nga kapitujt mund t jet edhe libr n vete. Duke mos mohuar vlern dhe rndsin e dy kapitujve t par, kapitulli i tret ka trhequr m shum vmendjen ton ngase pos t dhnave me interes t veant, autori citon edhe vepra t tjera q ka konsultuar dhe m shum se nj her, mbshtetet n kronikat shqiptare t qyteteve t ndryshme.
    Pas nj pune disavjeare, kemi arritur t bjm transkriptimin dhe transliterimin e dorshkrimit. Ishte nj pun shum e mundimshme kjo, ngase ne nuk kishim tekste [dokumente apo dorshkrime] t ngjashme nga kjo koh apo koh m e afrt, pr t konsultuar e krahasuar grafemat, fjalt, fjalit dhe strukturn e prgjithshme gramatikore. Jemi t vetdijshm se mund t ket lshime, por mbetet q specialistt e fushave prkatse, pas studimeve t tyre, t nxjerrin prfundime t drejta dhe shkencore.


    Pos rndsis s jashtzakonshme q ka dorshkrimi, pr at se tregon nj vazhdimsi t pandrprer t shkrimit t gjuhs shqipe, ngase sipas dshmive q kemi, pr her t par bhet fjal pr gjuhn shqipe n vitin 1284 (jo 1285 si sht menduar deri me tashti) n nj dokument t Arkivit t Dubrovnikut /Raguzs/ nga 14 korriku i vitit 1284, ku thuhet: “Dgjova nj z q thrriste n mal n gjuhn shqipe” (Et audiui unam uocem clamantem in monte in lingua albanesesca). Po sjellim faksimilin e origjinalit i cili botohet pr hert t par si i till.
    Dshmin e dyt e kemi nga nj autor anonim, q sipas t gjitha gjasve ishte prift i urdhrit domenikan, i cili n vitin 1308, gjat udhtimit npr Ballkan, kur prshkruan Shqiprin dhe shqiptart, ndr t tjera shkruan: “ktu shqiptart e lartprmendur kan nj gjuh t dallueshme prej latinve, grekve e sllavve, kshtuq nuk merren vesh fare me popujt tjer” [Habent enim Albani prefati linguam distanctam a latinis, grecis et slavis ita quod in nullo se inteligunt cum aliis nationibus].
    Dshmia e tret sht ajo e Guljelm Adamit, i cili n vitin 1332, me porosi t paps Gjon XXII, shkroi traktatin “Directorium ad passagium faciendum”, duke i br kshtu edhe nj relacion Filipit t VI-t Valua, mbretit t Francs, me titull: "DIRECTORIUM AD PASSAGIUM FACIENDUM (UDHZIM PR T KRYER KALIMIN E DETIT), ku jep t dhna pr Shqiprin dhe shqiptart. Ktu gjejm edhe fjalin e famshme q e bri t njohur n histori: “Dhe megjithse shqiptart kan nj gjuh krejt tjetr dhe t ndryshme nga latint, ata kan shkronjat latine n prdorim dhe n t gjith librat e tyre.”
    Pra, nse e shikojm kronologjikisht, q nga viti 1284, kur pr her t par prmendet gjuha shqipe, dorshkrimi i Teodor Shkodranit, e shtyn edhe pr 74 vjet m hert jo vetm prmendjen e gjuhs, por edhe e dshmon se shqipja ishte shkruar; ndrsa kur bhet fjal pr dokument t shkruar, si sht “Formula e Pagzimit” nga viti 1462, ky dorshkrim sht m i hershm pr 252 vjet, kurse m i hershm se “Meshari” i Buzukut pr 345 vjet.


    ... Cilat jan arsyet q e shtyen autorin, Teodor Shkodranin, t shkruante shqip n kt koh, kur gjuh kulture ishin greqishtja ose latinishtja? Pse shkrim n gjuhn shqipe, kur edhe t gjitha shrbimet fetare bheshin n gjuht greke ose latine? Debate t tilla jan me shum interes, ngase hapin mundsi pr t’u thelluar m shum, pr t njohur e studiuar prditshmrin e popullit shqiptar n mesjet. Si duket, harrohet se n perndim t Shqipris, ishin kroatt, ata t cilt gjith shrbesat fetare i bnin n gjuhn kroate, pra n gjuhn e popullit, ishin po kroatt, por edhe sllavt, t cilt kishin t shkruara n gjuhn e tyre dorshkrime e dokumente...


    .. “po t’i hedhim nj vshtrim historis s gjuhs shqipe, dy gjra t kundrta na bijn n sy n kt lm: me nj an gjuh e dshmuar me shkrim mjaft von, e n ann tjetr nj popull i lasht, autokton n kto vise t Ballkanit q nga koht e mugta t historis.” Aq m par kur dihet se n ket periudh kemi lindjen dhe zhvillimin e qyteteve vendse, si forca dominuese politike, p.sh. Shteti i Arbrit, por edhe ngritjen e nj shtrese intelektualsh, t cilt lan gjurm t thella me studimet dhe veprat e tyre n gjuh t ndryshme, jo vetm n Shqipri, por edhe n shtete t tjera mesjetare evropiane.


    Rndsi t veant ka edhe fakti se autor i ktij shkrimi sht nj shqiptar nga Shkodra, mjaft i njohur n rrethet shkencore-kulturore t kohs, jo vetm n Shqipri, por edhe n Bizant, Rom, Raguz, etj. Autori, Teodor Shkodrani, n fund t dorshkrimit t tij na ka ln t dhna shum t muara pr veten e tij, pr origjinn dhe pr prgatitjen profesionale. (Ne nuk e kemi prdorur termin “libr”, por dorshkrim, nga shkaku q t mos shkaktojm huti; ngase koncepti libr n vitin 1210 dallon nga ai q kemi ne sot pr librin, kur dihet se shtypshkronja ende nuk ishte shpikur n at koh. Pra menduam q termi dorshkrim do t ishte m i afrt, kur dihet se t gjitha kto “libra” apo dorshkrime, ishin t pakta n numr dhe ruheshin kryesisht npr vende t veanta si: kisha, manastire, kuvende e, n raste t veanta, edhe n bibliotekat private t ndonjrit prej fisnikve vendas.) T shtojm q pos ktij dorshkrimi n gjuhn shqipe, n Arkivin Sekret t Vatikanit dhe n Bibliotekn Apostolike t Vatikanit, t po ktij autori ruhen me dhjetra dorshkrime n gjuht greke dhe latine, t cilat nuk jan botuar deri m sot. Tematika e ktyre dorshkrimeve sht e ndryshme, por dominon ajo teologjike dhe historike. Ka edhe disa prkthime dhe redaktime t veprave t autorve antik. "

  9. #9
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    24,083
    Faleminderit
    64
    769 falenderime n 629 postime
    MBI “TEODOR SHKODRANIN” DHE FALSET HISTORIKE

    “As druri i shtrembr mund t drejtohet, as zezaku mund t zbardhet” - Theodor Skutarioti
    -- nga Aurel Plasari


    Zbulimi i nj t ashtuquajturi “dorshkrim shqip i vitit 1210” i nj autori t emrtuar “Teodor Shkodrani” fut n kulturn shqiptare debatin mbi “falset historike”. E them qysh tani q, m shum se problem shkencor, falset historike prbjn nj aspekt anekdotik t disiplins s kritiks s burimeve n historiografi. Mes tyre dallohen metodikisht dokumentet e sajuara n trsi ose pjesrisht (fr. forgeries), imitimet e lira dhe kopjimet dorshkrimore (fr. serviles) etj.; rastet kur falsifikimi mund t ket t bj ose me formn ose me prmbajtjen, por edhe me t dyja bashk etj. Periudha e art pr prodhimin e falseve ka qen Mesjeta, kur lulzonte prirja pr t rikrijuar titujt e humbur, pr t prshtatur dokumente t lashta, pr t zmadhuar vjetrsin ose fuqin e nj dere fisnike etj. N kohn moderne, t rritjes s nivelit t komunikimit dhe informimit, si dhe t teknologjive t reja, prodhimi i falseve historike ka ardhur duke u br gjithnj m i vshtir, deri sa ka zbritur n nivelin e rndomt: mbasi fillon n trajtat thashethemnore mediatike, prfundon n ato grotesket.

    I till duket tanim rasti i t ashtuquajturit “dorshkrim shqip i vitit 1210” i autorit “Teodor Shkodrani”. Nj pjes e mire e mediave shqiptare, me ngazllimin deri diku t kuptueshm, vijon ta prcjell kt “zbulim” pa kurrfar shqetsimi profesional, prjashto nj shkrim te Shekulli prej Dr. A. Klosit, q e telendiste autenticitetin e ktij “zbulimi” me argumente t brendshme (tekstore) dhe t jashtme (kulturhistorike), nj rezerv redaksionale t gazets Bota shqiptare (Rom, nr. 65) etj. Ktu po i kthej shtjes s “zbulimit” n fjal nga nj aspekt tjetr: ai i shprdorimit me autorin.

    Si autor i ktij dorshkrimi sillet “nj shqiptar nga Shkodra” i quajtur “Teodor Shkodrani”. Madje edhe duke u specifikuar se ky nuk qenksh aspak nj autor i panjohur, por prkundrazi “mjaft i njohur n rrethet shkencore-kulturore t kohs, jo vetm n Shqipri, por edhe n Bizant, Rom, Raguz etj.”. N kt pik bhet e detyrueshme t sqarohet se Theodor Skutarioti (Theodore Scutariotes) sht prnjmend emr real; ai i prket nj shkruesi bizantin pikrisht t shek. XIII, n t cilin duan t vendosin “shkodranin” ton. Theodor Skutarioti ishte nj nga njerzit e dijshm q punoi n oborrrin perandorak t Kostandinopojs n kohn e perandorve Theodor II Laskaris (1254-1258) dhe Mikail VIII Paleologu (1258-1282); duket t ket pasur edhe funksion t lart kishtar (kryepeshkop), sepse thuhet q mbasardhsi i perandorit Mikael, Androniku II Paleolog (1282-1328) e largoi nga ky funksion pr shkak t prfshirjes s tij n veprimtarin pr bashkimin e Kishave. Gjithsesi mbani mend: veprimtaria e tij intelektuale i prket gjysms s dyt t shek. XIII dhe jo fillimeve t ktij shekulli.

    Shkruesi bizantin Theodor Skutarioti mendohet t jet autor i nj vepre t quajtur “Synopsis Hronike”, nj kronik tipike bizantine, e njohur n bizantologjin tradicionale edhe si “Synopsi Sathas” nga emri i studiuesit q e botoi m 1894, Kostandin Sathas. (N bizantologjin bashkkohore vepra e Skutariotit prdoret m shum n botimin “A. Hohlweg”.) N prmbledhjen “Burime tregimtare bizantine pr historin e Shqipris” (Tiran 1975) autort K. Bozhori dhe F. Lio kan botuar nj numr fragmentesh edhe nga Kronika e tij, n t cilat prshkruhen ngjarje q mund t’i shrbejn historis s Arbris mesjetare, nxjerr nga botimi i Sathasit. Pr t vn re q n Kronikn e vet Theodor Skutarioti prmend disa her krahinn “Albanon”, porse nuk e di ende (n shek. XIII) emrin e arbrve/shqiptarve, t cilt vijon t’i prfshij nn emrtimin arkaizant “ilirt”.

    Pos ksaj autorsie (q mbahet gjithsesi e diskutueshme), Theodor Skutariotit i njihet edhe ndonj kontribut si kopjues/riprodhues dorshkrimesh t lashta dhe qortues i tyre. Pr shembull, n riprodhimin e dorshkrimit t Diodor Sikulit, nga Biblioteka e Fotit, quhen me vler shnimet e tij pranash faqeve mbi “ambivalencn seksuale” (kthimin e grave n burra ose t burrave n gra), “androgjenin” etj. Zbulimi i nj tjetr vepre t Theodor Skutariotit, qoft edhe me prkatsi t dyshuar, si n “Arkivat Sekret” t Vatikanit ashtu edhe n do tjetr arkiv, do t prbnte nj ngjarje q do t shnohej publikisht prej mjediseve akademike t bizantologjis n bot. Vini re: thash “n bot”. D.m.th. jo thjesht n mediat shqiptare. Dhe, gjithsesi, do vepr potencialisht e zbulueshme prej tij do t lidhej me gjysmn e dyt t shek. XIII, kur ai pati zhvilluar veprimtarin e vet (nn perandort Theodor II Laskaris 1254-1258, Mikail VIII Paleologu 1258-1282, Andronik II Paleologu 1282-1328) dhe esi me vitin 1210. Por nj zbulim i ktill nuk ka ndodhur ende dhe, deri sot e gjith ditn, Theodor Skutariotit i njihet autorsia vetm mbi “Synopsis Hronike”.

    Truku q bhet n kurriz t ktij shkruesi bizantin, me sa kuptohet duke interpoluar brenda tij “Teodor Shkodranin”, “nj shqiptar nga Shkodra”, lidhet me emrin e tij dhe shprdorimin mbi kt emr. Prpos nivelit t padijes sa i takon si patronimis, ashtu edhe toponimis mesjetare, nj shprdorim i till sht i refuzueshm kulturorisht. Folsi/shkruesi i greqishtes bizantine me “Scutariotes” donte me thn pikrisht “nga Scutari”, sikurse thot edhe sot folsi/shkruesi i greqishtes s re “Korfiotes”, “Himariotes” etj. Porse toponimia “Scutari”, nga duhet t vij vrtet mbiemri i shkruesit bizantin, nuk ka lidhje me “Shkodrn” e Arbris/Shqipris. N Mesjetn bizantine “Scutari” ishte emri i Krysopolisit (Chrysopolis) q ndodhej/ndodhet prkundrejt Kostandinopojs n bregun aziatik t Bosforit. Emri “Krysopolis” u ndrrua me “Scutari”, n turqisht skdar, n shek. XII mbas ndrtimit aty t nj pallati perandorak t quajtur pikrisht “Scutarion”. Prej ktij “Skutari” ishte Theodori n fjal. Sa i takon emrit t Shkodrs s Arbris/Shqipris n at koh, ai pati qen “Scodra” n latinishte, “Skadar” n sllavishte, prej nga do t vij m von emri turk “Iskenderia” etj. N arealin e tradits latine “shkodrani” ishte “scodrensis”, jo vetm n kohn e Theodor Skutariotit, por t themi deri n shek. XVI t Barletit. Trajta italiane “Scutari” do t prdoret pr Shkodrn m von, s paku dy shekuj mbas kohs s “Skutariotit”.

    Shkruesi bizantin i shek. XIII Theodor Skutarioti (Theodore Scutariotes), pra, jo vetm nuk lidhet dot me “Shkodrn” e Arbris/Shqipris, po as bhet dot “Shkodrani” e aq m pak “nj shqiptar nga Shkodra”. Pikrisht prej ksaj pike e kndej orvatja pr t prodhuar nj “fals historik”, nse ka nj orvatje t till, mund t quhet e dshtuar.

    M duket vendi t shtoj se ato q quhen mirfilli “false historike” jan, n prgjithsi, produkte dijeje dhe mendjemprehtsie, jo padijeje. N historin e bots mbahen si shembuj brilant falsesh historike i ashtuquajturi “Donacion i Kostandinit”, i fabrikuar n Rom n shek. VIII, me an t t cilit i pari perandor i krishter, m shum se katr shekuj mbas vdekjes s vet, i pasksh dhuruar paps pushtetin mbi gjith Perndimin; t ashtuquajturat “Poezi primitive” t rapsodit skocez Ossian, botuar m 1760 nga Macpherson-i; “Protokollet e Pleqve t Sionit”, falsi m i famshm i literaturs antihebreje, fabrikuar n Paris n vitet 1897-1898 nga shrbimet e policis s fsheht t carit (Ohrana); “Ditart e fsheht” t Hitlerit shitur revists Stern m 1983 etj.

    N historiografin e Shqipris vepra m e debatuar si fals historik sht ajo e priftit nga Brescia e Italis Giammaria Biemmi me titull “Istoria di Giorgio Castrioto Scander’Begh” (1742). Biemmi mtonte se e mbshteste kt vepr mbi nj jetshkrim latinisht pr Sknderbeun, q e ruante ai vet, t nj autori “anonim” nga Tivari, i cili ndaj u quajt edhe “Tivarasi” (l’Antivarino). Dyshimin q n kt mes t ishte fjala pr nj fals historik e ngriti m 1931 n nj studim t vetin gjermani Franz Babinger, ndrsa Karl Ohly m 1933 vrtetoi q “Anonimi i Tivarit” nuk ishte vese nj fabrikim i falsifikatorit profesionist Biemmi, i cili kishte falsifikuar edhe dy kronika mesjetare t qytetit Brescia (kinse t shek. XII), madje nj falsifikim i tret ishte gjetur i pambaruar ndr dorshkrimet e tij. Megjithkt, sht me interes t vihet re sesi jo vetm Gegaj m 1937, por edhe Noli n monografin mbi Sknderbeun t 1947-s, kan ngulmuar ta prfillin Biemmi-n si burim me vler. Madje Noli, n nj leksion t vitit 1960 pr problemet e reja t historiografis mbi Sknderbeun, ka sjell argumente t reja pr t vrtetuar q, pavarsisht argumenteve pro “falsit”, vepra e Biemmi-t prmban nj varg t dhnash q konfirmohen nga burimet dokumentare t zbuluara m von. ’do t thot e gjitha kjo? Sado “antiprofesionale” t duket pohimi q po bj, e gjitha kjo n fund t fundit do t thot q n rastin e “falseve historike” t mirfillta kemi t bjm thuajse gjithmon me nj kombinim t dijes me mendjemprehtsin, madje nj kombinim t rafinuar t tyre. Jo m kot nj ndr studiuesit m t fundit q ka qen i detyruar t shprehet, pr shembull, pr autenticitetin e nj autori si Biemmi, Paolo Petta (1999), sht luhatur n klasifikimin e tij mes “falsifikatorit” dhe “gjeniut”.

    Rasti i ri i trillimit t nj “Teodor Shkodrani”, “shqiptar nga Shkodra”, si autor i nj “dorshkrimi shqip t vitit 1210”, i interpoluar mbi shkruesin e njohur bizantin Theodor Skutarioti, nuk dshmon as pr dije, as pr mendjemprejtsi, le m pr “rafinim” jo dhe jo. (Ja vetm nj hollsi: sikur dorshkrimi “i zbuluar” t ishte prnjmend i shkruesit bizantin Theodor Skutarioti, ather fjalia “Me ndihmn dhe dshirn e fort t lumturit Zot, prfundova n vitin 1210, ditn e 9 marsit”, prpos problemeve filologjike, do t paraqiste dhe nj pamundsi nga ana kulturore; Theodor Skutarioti i Bizantit do ta kishte dhn vitin jo 1210, por 6716, ngase autort bizantin prdornin nj sistem t ndryshm numrimi t viteve, q nuk fillonte nga “viti i Jesu Krishtit”, por nga ai i “krijimit t bots”, sistem t cilin ne sot e konvertojm automatikisht sa i her i prkthejm kta autor etj.) Ndrsa t bsh lmsh patronimin, si dhe toponimin bizantine me at arbre/shqiptare t Mesjets; t ngulmosh me tepri te sugjestionimi i publikut me termin “Arkiv Sekret” apo “shkrim n pergamen”; t mtosh se “dorshkrimi lexohet mjaft leht”, kur edhe nj lexues me formim mesatar duhet ta dij pak a shum vshtirsin e madhe t leximit t paleografis s Mesjets, le mandej t nj “dorshkrimi autograf” t shek. XIII etj., do t thot t jesh larg “falsit historik” t mirfillt, madje t japsh e t marrsh me fantomn e tij.

    Ajo far mbetet sht, gjithsesi, t shihet “dorshkrimi autograf”, i zbuluar tash pes vjet n “Arkivin Sekret” dhe ende i panxjerr prej kujt n drit. M shqip: kush e ka, le ta nxjerr, pr t’u folur mandej s rishti mbi dijen, padijen dhe “rafinimin”.

    -- marr nga “Shekulli”
    Ndryshuar pr her t fundit nga Albo : 09-06-2006 m 00:20

  10. #10
    Zoti sht Dashuri! Maska e NoName
    Antarsuar
    01-03-2006
    Vendndodhja
    In Your Mind!
    Mosha
    39
    Postime
    2,289
    Faleminderit
    0
    5 falenderime n 5 postime

    Wink Musa Ahmeti - Doktori fluturues

    Koment pr Musa Ahmetin dhe pretendimin e zbulimit t dokumentit m t vjetr t gjuhs shqipe.

    Doktori fluturues

    -- nga Ardian Klosi


    Si nj komet u shfaq para disa vitesh n qiellin e albanologjis z. Musa Ahmeti. Opinioni publik shqiptar ka parasysh njoftimin e bujshm pr zbulimin e nj dorshkrimi t shekullit t 13-t, me autor Teodor Shkodranin, q dilte t ishte shkruar m se dy shekuj para monumentit t par t njohur t gjuhs shqipe, Mesharit t Gjon Buzukut. Aso kohe disa personalitete ose personazhe t njohura t jets son kulturore shprehn entuziazmin e tyre pr gjetjen e ksaj perle n arkivat e Vatikanit; t tjer autor vun rnd n dyshim ekzistencn e saj, duke u nisur nga argumente historike T. Shkodrani kishte qen personazh historik me banim n Konstandinopoj dhe gjuhsore: e vetmja fjali q botonte Musa Ahmeti nga gjetja e tij kishte mosprputhje t mdha me zhvillimet fonetike-gramatikore t gegnishtes, sikurse mund t nxirreshin me deduksion. Duke qen q kan kaluar qysh ather 4 vjet, duke qen se z. Ahmeti her pas here njofton se s shpejti dalin kapituj nga Teodor Shkodrani, te revista Ekskluzive, n form pergamensh etj., duke qen se ky hulumtues bn t ditur n rrug t ndryshme se ka gjetur n Raguz (Dubrovnik) edhe nj version t panjohur dorshkrim t Pjetr Bogdanit dhe ets s profetnve dhe relikte t tjera t muara, biseduam me z. Albert Ramaj, i cili e njeh m nga afr studiuesin ton misterioz. Z. Ramaj ka studiuar pr filozofi e teologji n Zagreb dhe Graz, ka qen redaktor i revists Urtia, aktualisht punon n St. Gallen t Zvicrs me nj institut t atyshm shqiptar.


    Zoti Ramaj, mund t na thoni pr krkimet e z. Ahmeti n bibliotekat e Vatikanit?

    E kam njohur z. Ahmeti n ver t vitit 1994 n Zagreb. Mu prezantua si nj studiues shqiptar q e drgonin nga Tirana pr studime shkencore n Zagreb. Dshira e tij m e madhe ishte q ta njihja me dik q punonte n Vatikan. Kshtu ndodhi q iu luta dom David Gjugjs, drejtor i Radio Vatikanit n gjuhn shqipe, q ti hapte z. Ahmeti rrugt pr n arkivat e Vatikanit, duke i thn se ky njeri mund t bj krkime t dobishme. I rezervuar, pak me frik se mos m zhgnjen ky person, dom Davidi megjithat pranoi. E njoha gjithashtu me dom Frrok Zefiqin n Osijek, autor i disa librave mbi shqiptart e Slavonis. Qysh n nntor t atij viti, kur u takuam srish me Musn n Zagrab, ai m paralajmroi se ka dika shum interesante n Vatikan. Tha se sht fjala pr nj libr m t vjetr se Meshari i Buzukut, se kishte gjurm t sigurta t ksaj pune. Nj vit m von kolegt dhe miqt e mi do t m trhiqnin vrejtjen pr pakujdesin time. Dom Frrok Zefiqi m bri me dije se Musa i kishte marr disa dokumente t rndsishme n shtpin e tij, po ashtu edhe t holla. Dom Frroku i krkonte sendet e veta, por Musa ia kthente me krcnime. M von deklaroi se kishte zbuluar gramatikn e gjuhs shqipe t prpiluar nga Pal Zogaj, q kishte shkuar si msues i shqiptarve t Slavonis dhe q duhej t ishte botuar m 1776. Un nuk di deri m sot q ta ket botuar M. Ahmeti gramatikn e Pal Zogajt. Kurse dom David Gjugja, i cili m vizitoi n Graz m 1995, m tha kshtu: Ke ba gabim t madh q m ke njoft me te, shum gabim. Edhe sot M. Ahmeti nuk guxon t shfaqet n seksionin shqip t Radio Vatikanit, m thot dom Gjugja, pikrisht pr arsye t moskorrektsis dhe gnjeshtrave t tij.
    M 1996-n u shpall lajmi n media se Meshari i Buzukut u zhduk nga biblioteka e Vatikanit. N fakt, kt lajm e shpalli Musa Ahmeti. Personalisht m thoshte se pr kt pun jan prgjegjs dy profesor, njri nga Prishtina dhe tjetri nga Tirana, t cilt e kishin vizituar m par bibliotekn e Vatikanit. Mirpo harronte se n nj bised tjetr m kishte thn se prmasat e Mesharit nuk i ka shnuar deri m sot askush prej studiuesve shqiptar. Dhe krenohej se kt pun e kishte br vetm ai, dhe i thoshte ato prmendsh. Kur lexova lajmin pr zhdukjen e Mesharit, mu krijua bindja se ky person mund t jet edhe shkatrrues i pasurive kulturore shqiptare.

    Vjet jan zhvilluar n Mynih dhe n Tiran dy simpoziume pr Gjon Buzukun dhe gjuhn e vjetr shqipe. Si shpjegohet q n to nuk ka marr pjes nj personazh kaq i afrt me bibliotekn e Vatikanit, me Mesharin dhe t tjera dorshkrime t mome shqipe?

    N t vrtet e di mir se M. Ahmeti duhej t shfaqej n Mynih m 14-15 tetor me rastin e simpoziumit pr nder t 450-vjetorit t Mesharit. Musa nuk u paraqit n kt simpozium dhe arsyetimi publik q dha ishte se aeroporti i Shtutgartit ishte me mjegull, kshtu q Musa nuk mund t fluturonte. Mirpo njri nga pjesmarrsit gjerman t simpoziumit mori n telefon n t njjtin moment aeroportin n Shtutgart dhe msoi se aty mjegull nuk kishte dhe se kushtet e fluturimit ishin optimale.

    Duke par q personazhi yn po humbet gjithnj e m shum n mjegull, mund t na thoni dika pr arsimimin e tij? N Tiran ai sht paraqitur si dr. Musa Ahmeti. Ku ka doktoruar, me se?

    Sikurse e ceka m lart, n fillim ai mu paraqit si doktor i Tirans, sikur kishte doktoruar me nj profesor t historis. Mundohej edhe t fliste me theks tiranas dhe t gjith shqiptart e Kroacis q e njihnin qen t bindur se ishte nga Tirana. Mua m tha se kishte qen nxns i dr. Zef Mirdits deri n diplomim. Mirpo dr. Mirdita pas disa kohsh m tha se nuk e njihte pr absolvent t Prishtins, madje ishte i sigurt se as n Tiran nuk kishte br ndonj doktorat. U zbulua gjithashtu se Musa nuk ishte prej Tirane, por nga fshati Ponoshec i Gjakovs. M pas msova se kishte qen pr njfar kohe student i juridikut n Prishtin. N pohime t mvonshme, Musa deklaronte se e kishte ndrprer tezn e doktoraturs n Tiran dhe se po e shkruante at tani pran prof. Aleksander Stipevi n Zagreb. N vitin 2000 jam takuar me kt profesor n Zagreb. Lidhur me M. Ahmetin m tha se ishte shum i zhgnjyer nga ky person, t cilin e kish ndihmuar shum, por tani nuk kishte m asnj dshir ta ndihmonte m tej. M tha se M. Ahmeti nuk sht aspak kandidat pr t shkruar ndonj doktoratur n Zagreb. Madje prof. Stipevi kishte pyetur edhe n Tiran, nse po doktoron aty z. Ahmeti dhe kishte marr prgjigje negative. Kshtu zbulohej misteri i dikujt q n Tiran thoshte se doktoron n Zagreb, e n Zagreb se doktoron n Tiran.

    Si i financon udhtimet dhe hulumtimet e tij, t cilat duhet thn se deri m tash kan mbetur pa rezultate, t paktn pa botime, (dr) Musa Ahmeti?

    sht shum e vshtir t kuptohen burimet e tij financiare, pasi shpesh ai deklaronte se ka nj burs shtetrore nga ministria e Shqipris, m von thoshte se ka nj burs nga shteti i Kroacis, nganjher pohonte se ka prkrahje nga disa biznesmen shqiptar, por q nuk dshirojn t prmendet emri i tyre, mjaft q t bhen hulumtime n favor t kulturs shqiptare. Nga ana tjetr, dihet mir se ndr t tjer financimin e Musa Ahmetit e bn edhe Behxhet Bacolli, q biznesin e tij e ka kryesisht me botn arabe.

    N karriern e (dr.) Musa Ahmetit vrejm nj periudh t errt nga 1997-1999, nga ato q shkrimtari yn Ismail Kadare i quante gropa t zeza n biografin e Dyrmish Dur Aliut. Keni ndonj informacion q mund t hedh drit mbi kt goll?

    M vjen keq q nuk mund tju ndihmoj si duhet. Di t them se pas prfundimit t lufts n Kosov nj mik imi nga Zagrebi, F. A., dshmon q M. Ahmeti kishte deklaruar se gjat lufts n Kosov kishte nj obligim t madh ndaj atdheut dhe kishte shkuar n luft, ku dhe ishte nj komandant i UK.
    Mund t supozojm se n antn e komandantit, ku dorshkrimet e Propaganda Fide-s prziheshin me radhojt e lufts, fishek e granata dore, er baruti, t jet djegur pjesrisht edhe dorshkrimi i Theodor Shkodranit? Ka shum t ngjar q Musa ta nxjerr nj dit edhe kt teori. Albanologjia qysh tani sht lodhur s prituri ndonj fragment nga i famshmi dorshkrim i Shkodranit. N prgjithsi mendoj se me punt e Musa Ahmetit nuk duhet t merret m bota shkencore, por Prokuroria.



    [ Marre nga Shekulli, 11/06/2006 ]

  11. #11
    Shpirt Shqiptari Maska e Albo
    Antarsuar
    16-04-2002
    Vendndodhja
    Philadelphia
    Postime
    24,083
    Faleminderit
    64
    769 falenderime n 629 postime
    Si u harrua Teodor Shkodrani?

    Mehmet Kraja

    Tashm kan kaluar disa vjet dhe jan shtyr t gjitha afatet kohore, racionale, pr daljen n drit t zbulimit epokal t dorshkrimit t Teodor Shkodranit. Nse dikush ka llogaritur se kalimi i kohs gradualisht mund t hedh hijen e harress mbi kt zbulim t trilluar ose t vrtet, duhet t jet gabuar keq, sepse gjetja e nj dorshkrimi t till, ose gnjeshtra eventuale pr ekzistimin e tij, ishte aq e madhe, saq nuk mund t tejkalohet as me kalimin e kohs dhe as me shpjegime t tjera m pak ose m shum t besueshme. Nuk mund t tejkalohet kjo rrethan, pr shkak se nj zbulim i till do t vinte n sprov krejt dijen albanologjike, shqiptare dhe t huaj, ku renditen emra t mdhenj t filologjis dhe historis. N pun t shkencs, shqiptart mbase nuk jan shquar aq shum, por, nse diku kan br dika t vlefshme, pa mdyshje kjo sht albanologjia. Aty gjrat tashm jan kodifikuar dhe sht ndrtuar nj sistem. Morfologjia dhe fonetika historike, shqiptare e ka eksploruar n trsi rrugn e zhvillimit t gjuhs shqipe. Dalja n drit e nj dorshkrimi shqip, mbi dyqind vjet m hert se dokumenti i par i gjuhs shqipe dhe mbi treqind vjet para “Mesharit”, qoft edhe me nj fjali t vetme, t publikuar, bnte me dije se historia e ksaj gjuhe nuk qenka e till far njihej deri m sot, sepse aty, shekulli XVII zhvendosej n shekullin XIII, pra, krejt kjo rrethan kishte prmasa tronditse, jo vetm pr gjuhtart dhe albanologt, por edhe pr laikt me dije t mangt nga kjo fush, natyrisht, me kusht q zbulimi t ishte i vrtet. Nga ana tjetr, duke e ditur rndsin e nj zbulimi t ktill, por edhe pr shkak t “enigms” q e rrethonte at, nj numr personalitetesh t rndsishme t kulturs dhe inteligjencies shqiptare shfaqn mendimin e tyre (aproksimativ) pr kt zbulim epokal, kshtu q Teodor Shkodrani vetvetiu u b objekt shkrimi e trajtesash, madje edhe shkak i polemikave dhe grindjeve jo aq t kndshme. Pr shkaqet q u prmendn m lart, vetm gjuhtart tan m n z ishin ata q nuk u shprehen qart pr kt shtje, duke ln t kuptohej se dorshkrimi i Teodor Shkodranit pothuajse sht i pamundshm, natyrisht, prderisa t mos dshmohej e kundrta. Prandaj, botimi i dorshkrimit t Teodor Shkodranit do t’i qartsonte t gjitha gjrat, do t’i hiqte dilemat dhe do t’i jepte udh nj shtjeje t mbetur pezull.

    Por edhe pas kaq vitesh, Teodor Shkodrani nuk sht askund. shtja sht se n kt “zbulim” (tani mund ta vendosim ndr thonjza, pa hezituar shum) ishin t implikuar jo vetm nj person, t cilit i mbetet barra kryesore e sqarimit t opinionit, por edhe njerz t tjer, t cilt, n nj mnyr ose n nj tjetr, e mbshtetn kt trillim, duke dal me deklarata publike se jo vetm q ekzistonte dorshkrimi i Teodor Shkodranit, por ai s shpejti do t botohej me sigln e ktij ose atij botuesi, me ndihmn e ktij ose atij donatori. Madje, m kujtohet se n Seminarin Ndrkombtar t Gjuhs dhe Letrsis, n gushtin e vitit 2003, n pranin e albanologve vendas dhe t huaj, “zbuluesi” i Teodor Shkodranit dha si dat botimi vjeshtn e po atij viti, se dorshkrimi ishte prgatitur pr shtyp, duke prmendur me kt rast edhe shtpin botuese, edhe emrin e personit q paska dhn kontribut t muar q projekti t realizohej me sukses.

    Tani, shtja shtrohet n planin moral, n radh t par: Si duhet t sillemi ndaj ktyre njerzve? T’i denoncojm publikisht si mashtrues? T’iua mbyllim faqet e gazetave edhe pr shkrime t tjera, apo t’i tolerojm edhe m tej t na hiqen si njerz t ditur, q vazhdojn t bjn shum pr kulturn dhe historin ton? Autori i “zbulimit” edhe m tej vazhdon t drgoj tekste npr redaksi, sikur ndrkoh t mos kishte ndodhur asgj. Disa syresh i botojn ato tekste, ndoshta t prir nga ideja se, me kalimin e kohs, gjrat do t sqarohen prfundimisht dhe se ather secili do t quhet me nofkn q e ka merituar. Por koha q kalon, nuk e zbeh dijenin se n ambientin ton, shkencor dhe kulturor ka ndodhur nj incident i madh dhe se dorshkrimi i Teodor Shkodranit nuk mund t quhet nj gnjeshtr ordinere, natyrisht, nse edhe m tej vazhdon t mbetet e till.

    Ai thrret pr prgjegjsi morale t t gjith t implikuarve n kt histori t marrzishme.

  12. #12
    me 40 hajdut Maska e alibaba
    Antarsuar
    12-12-2005
    Vendndodhja
    Ne shpellen e pirateve
    Mosha
    31
    Postime
    5,654
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 3 postime
    Papa na ka borxh shum ne shqiptarve.
    Ku jan regjistrat e pagzimit t ilirve t vonshm dhe arbreshve t hershm?
    Kto regjistra na ndihmojn shum pr t gjetur gjenealogjit e sakta nga familjet ilire tek ato shqiptare, dhe besoj se kto regjistra jqan n Vatikan meqense kisha ka pagzuar gjithmon besimtart.

  13. #13
    kunder racizmit
    Antarsuar
    29-04-2002
    Vendndodhja
    Tirane
    Mosha
    42
    Postime
    215
    Faleminderit
    2
    4 falenderime n 4 postime
    Citim Postuar m par nga pllugu
    Papa na ka borxh shum ne shqiptarve.
    Ku jan regjistrat e pagzimit t ilirve t vonshm dhe arbreshve t hershm?
    Kto regjistra na ndihmojn shum pr t gjetur gjenealogjit e sakta nga familjet ilire tek ato shqiptare, dhe besoj se kto regjistra jqan n Vatikan meqense kisha ka pagzuar gjithmon besimtart.
    Per fat te keq ne arkivat e vatikanit nuk ekzistojne arkiva kaq te hershme. Sepse cdo gje eshte shkaterruar me plackitjen e barbareve. Dhe dicka para kesaj pjesa e territoreve shqiptare ka kaluar nen influencen e bizantit. Fakti qe dokumentat e para shqip te gjetura datojne ne shek e 14 e 15 eshte se ne ate periudhe eshte rikthyer ne shqiperi influenca e Romes(vatikanit). Ndoshta po te kishte nje arkive bizanti, aty do ishte me lehte te gjeje ndonje dokument me te hershem shqip.

    POR 'MAI DIRE MAI'

  14. #14
    i/e regjistruar Maska e Kreksi
    Antarsuar
    20-11-2004
    Vendndodhja
    Franc
    Postime
    5,539
    Faleminderit
    328
    41 falenderime n 40 postime
    Nje dorshkrim i vitit 1664 egziston ne itali, ne Fermo dhe kisha lutur ata shiptar qe jetojne aty nese kan mundesi t'ia hedhin nje sy ketije dorshkrimi prej 550 faqesh qe per here te pare eshte dhen nje permbajtje prej 8 faqesh ne nje reviste frankofone per kete dorshkrim te pa njohur !


    --------------------------------------------------------------------------------
    Para disa vite duke hulumtuar ne librarin Paul Geuthner, t specializuar me dokumentacione, harta, shkrime t ndryshme, revista po edhe libra t rrall per vendet ballkanike, n Paris, hasa n nj fletushk t vogl n 5 faqe t botuar n vitin 1949.

    Ne faqen e par lart ne krye me shkronja te vogla citohej emri i autorit t ketyre 5 faqeve;
    T. Lewicki
    Titulli mbant kete emr;

    UN MANUSCRI INCONNU DU XVII-e Sicle
    CONCERNANT L'ALBANIE

    ET L'HISTOIRE DES MISSIONS FRANCISCAINES
    DANS CE PAYS


    (Qe tani ketu posht, do perpiqem q t pershtati n shqip analizat e autorit T. Lewicki n 4 faqet si vijojn, rrethe ketij dorshkrimi t panjohur).


    Gjat qendrimit tim t shkurtr n xxxxxx(Itali) n pranveren e vitit 1946, kam patur rastin q t studioj n mnyr t shpejt kolekcionin e dorshkrimeve(manuscrit) t kesaj Biblioteke komunale n kete qytet t vogl, aq t famshm dikur si njra nder qendrat kryesore t intelektualve t Shtetit t vjetr Pontifikal.
    Ne mesin e ketyre dorshkrimeve, veanerisht nj mund t qfate interesim t posaqm pr t studiuar(njohur) historin e vendeve ballkanike, njkohsisht edhe t misioneve katolike.
    Bhet fjal pr dorshkrimin italian q mban numrin 4.C.BXXX N45 e q titullohet: R[Relatione Universale dell origine e successe della Missione Apostolica de Frati Min-ri Oss-ti Rifor-ti Serafico Pr S.Francesco nel Regno d'Albania. Da diuersi relationi d'alcuni Padri Missionarij di dette Missione raccolta, ordinata et aumentata dal P. Fra Giacinto da Sospello del med-mo ord-ne della Prou-a di S. Tom-so Apto, e Prefetto Apostolico di dette Missione l'anno del Sign-ore 1652. ]
    sht pra nj volum i madh prej 505 faqesh n letr , i lidhur pjesrisht... Lidhdhja e fletve si dhe shkrimi i ketij dorshkrimi na tregojn n nj menyre t sigurt terminus ad quem t kompozimit t kesaj vepre q sipas mendimit tim, nuk mund t jete m e vjeter se pjesa e dyt e shekullit XVII-t. Dorshkrimi ne disa faqe sht edhe veshtir q t lexohet, ngase shkrimi sht teper i vogl dhe ne disa vende i fshir. Duke pas parasysh kt gjendje dhe nenshkrimin e autorit t ketij teksti n fund t parathenjes, ky nenshkrim duket autentik, besoj se nuk gabohem duke supozuar se behet fjal ketu pr kopjen autografe(nenshkruar) t kesaj vepre.

    Parathenja e cila permban dy fletet e para jan t pa numruara dhe permbajn nj dedikim (dedikas) t ksaj vepre per kardinalt e popagandes s Besimit , keshtuq shum detaje tjera t kompozimit t "Relacioneve" si dhe burimet ku autori sht sherbyer.
    Kam thn se e gjejm nenshkrimin e autorit : Fra Giacinto da Sospello, Prefecto della Missione. Sipas ketij nenshkrimi dhe titullit t dorshkrimit ne fjal, autori i kesaj vepre ka qen Fra Giacinto da Sospello, prefekt i misionit franekan n Shqiperi.
    Vepra permban pra prej 505 faqesh sht e ndar n tri pjes kryesore. Pjesa e par prej 53 faqesh bazohet n nj menyr mbi veshtrimet personale t autorit i cili pershkruan Shqiprin dhe banort e saj. Qe edhe titujt e ketyre 5 kapitujve:

    Kapitulli1. Del sito e stato dell' Albania, sue provincie e Cristianita.
    kapitulli2. Della Cristianita dell'i monti d'Albania.
    Kapitulli3.Dell'origine, qualita e costumi delli Albanesi.
    Kapitulli4. Della necessita che tiene l'Albania dell' Apostoliche Missi.
    Kapitulli5. Dell'origine delle missioni apostoliche mandati nel Regno di Albania.

    N njerin kapitull permenden edhe fiset e Shqiperis si : Piperi, Brattonisi, Bjelopaulouicchi, Cuechi, Grudensi, Castrati, Scherieti, Clementi, Pullati, Spassi, duccagini, Mirditi dhe shum tjer.
    Fra Giacinto flet n nj mnyr m t veant me t dhena interesante mbi statistiken, n lidhje me numrin e luftetarve katolik (krishtien) t do fisi.
    Qe pra kalimthi nj pershkrim q t japim nj imazh t karakteristikes s Relacioneve.

    Li Christiani de monti, sopra de quali e il pi (Turchi) non ponno imponere aggrauij, ne meno il loro tirannico dominio essercitari, et per cominciar p-ma dal Monte di Craina, dico, ch'egli sta sopra Antiuari e fa spoliera al lago di Scutari, che...sia aspro et horribile,
    contiene pero in se alcuni buoni Villaggi, che sono Fteano , Brisca, Morichio, Liania e Lestano e Slebani ; Craina del rito seruiano, contiene non di meno molti, che sono del rito latino ; dallao quali luoghi puonno facilimente uscire il numo di cinquecento huomini ualorosi ; ...la Zeta contigua a Lestano, qual parte del Montenero del rito, e lingua Illirica, e non esser annomerata fra la natione Albanese. Ma fauellando delle quattro populationi de Piperi, Bratonisi, Bielopaulouicchi e Cuechi, liquali & il loro gran ualore nell nell armi danno segno di esser de sangue Albanese e a tale dalli Albanesi sono tenuti ; nulla di meno essendo quasi tutti del rito seruiano, e di lingua Illirica, ponno pi presto dirsi Schiauoni, ch'Albanesi. La fortezza di questi consiste nel num 3000 huomini ualorosi potendo accopiarsi inssieme. Questi habbitando le Valli d'Altiss-mi Monti sono commodissimi di pascoli e quella multitudine de bestiani, abbondano di carnaggi, formaggio etc...(pjes nga kapitulli I.
    Pjesa e dyt t "Relatione" e titulluar relatione delle difficolta, succesi, gesti, frutti, traugli, e persecutioni, occorse nella missione d'Albania dall'anno 1634 sino all anno 1650, ktu tregohet puna pesmdhjet vjeqare e missionervefraneskan dhe veshtirsit e tyre n Shqipri...
    Gjithashtu kjo pjes permban detaje mbi gjeografin dhe etnografin e kesaj province, e perzier me interesa fetare.
    Tregimet e misioneve franeskane jan t ndara n 16 kapituj t veant(ne pjesen e dyt t volumit) ku secili kapitull permbledh periudhen e nje viti.
    Tani do flasim pak pere autorin e ketyre Tregimeve. Ne kete dorshkrim mesoj edhe pak gjera rreth jetes se giaintos q askund tjeter s'kam arritur t gjeje shenime per t. Giacinto ishte origjiner nga Sospello, rrethi i Nics, me popullsi t perzier franko-italiane. Ku e ka kaluar rinin ky prift , ne vendlindje? Veshtir eshte qe t mesohet mbi t ne kete moment. n vitin 1637 e gjejm fra Giacinto n Rom, ku menjehere reformohet dhe dergohet me mission ne Shqipri, n zonen e Mirdites, m 14 korrik 1637, duke kaluar permes qyteteve bregdetare Raguza(dubrovniku) dhe Cataro(kotorri) ku gjendej selia e misionarve pere ne Shqipri.
    Pra ketu n Kotorr, giacinto i kalon 10 vitet e fundit. Kah fundi i vitit 1649 emrohet prefekt i ketij missioni dhe perfundon ketu Relatione n vitin 1652.
    Nje pytje i shtrohet ketij dorshkrimi. Si u b q kjo kopje e dorshkrimit u gjend ne Biblioteken e ketije qyteti ?
    Mund vetm t sypozojm se ky dorshkrim pasi qe te kete ra ne duart e Kardinalve te Propagandes s fes, ky dorshkrim pastaj iu dhurua "Kolegjit Illirika" Collegio Illirico, i quajtur gjithashtu edhe Colegi Albanese n XXXXXX n vitin 1663, 11 vite pas kompzimit t Relationeve. Mirpo m von ky Kolezhe shperngulet n Rom, n vitin 1746, keshtuqe pere nje arsye t pa njohur ky dorshkrim ka mbetur i ndare ketu ne kete qytete t vogl !
    Supozojm se ky dorshkrim, nuk arriti kurr ne duart e kardinalve por ka ngelur ne duart e autorit deri ne vdekje. M 1663 ndoshta ky autori, Giacinto ishte edhe profesor n Kolegjin Ilirika, n XXXXXXXX ku e ka marrur pere siper kete detyre qe t perfundoje kete veper si njohes i mir i Shqipris.

    Pershtati nga frengjishtja: kreksi
    Ndryshuar pr her t fundit nga Kreksi : 23-01-2007 m 16:44

  15. #15
    Restaurator Orbis Maska e Baptist
    Antarsuar
    20-11-2004
    Postime
    8,699
    Faleminderit
    0
    5 falenderime n 5 postime
    A e lagu apo se lagu me intereson mua sepse duket e mundimshme te lexohen kata artikuj qe permbajne me teper fiskulture gjuhesore se sa informata konkrete.

    Cila eshte e verteta: ekziston apo nuk ekziston ky dokument shqip i vitit 1210?
    -Se na doli boja...
    Aeneas Dardanus
    Lavdi, pasthirrme fosilesh, germadhash e rrenojash vershelluese. -Eja pas meje!...

  16. #16
    kill your idol Maska e Pedro
    Antarsuar
    15-01-2003
    Vendndodhja
    Gjermani
    Postime
    411
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 3 postime
    Nje njeri me dy grame mend ne koke e kupton menjehere nese ekziston apo jo ky dokument.

    Problemi qendron nese do te besosh apo jo, qe ky dokument eshte fryt mashtrimi.
    Lista nr5

    6 kanatjere
    6 mbathje
    6 shami

    prej kohesh ka vene studjuesit ne mendime,per arsye te mungeses totale te corapeve

  17. #17
    Restaurator Orbis Maska e Baptist
    Antarsuar
    20-11-2004
    Postime
    8,699
    Faleminderit
    0
    5 falenderime n 5 postime
    Pedro,
    Cila eshte e verteta: ekziston apo nuk ekziston ky dokument shqip i vitit 1210?

    se s'ka lidhje sa gram peshon truri po sa informata ka! Cilat jane faktet qe nuk ekziston dhe cilat qe ekziston dhe anasjelltas.

    se ndryshe me del qe une kam rreth 1,9999... gram tru dhe per pak s'arrij ta kuptoj kete mister.
    Aeneas Dardanus
    Lavdi, pasthirrme fosilesh, germadhash e rrenojash vershelluese. -Eja pas meje!...

  18. #18
    kill your idol Maska e Pedro
    Antarsuar
    15-01-2003
    Vendndodhja
    Gjermani
    Postime
    411
    Faleminderit
    0
    3 falenderime n 3 postime
    Citim Postuar m par nga Baptist
    Pedro,
    Cila eshte e verteta: ekziston apo nuk ekziston ky dokument shqip i vitit 1210?

    se s'ka lidhje sa gram peshon truri po sa informata ka! Cilat jane faktet qe nuk ekziston dhe cilat qe ekziston dhe anasjelltas.

    se ndryshe me del qe une kam rreth 1,9999... gram tru dhe per pak s'arrij ta kuptoj kete mister.

    Albanologet e vertete thone, qe e gjitha eshte nje mashtrim.

    Lexo postet 4, 5 dhe 9 ne kete teme.

    Une do te doja me gjithe shpirt, qe te ekzistonte, por te gjitha gjasat jane, qe ky dokument te mos shohe asnjehere driten e botimit, pasi nuk eshte gje tjeter vecse fryt i mashtrimit te nje sharlatani.
    Lista nr5

    6 kanatjere
    6 mbathje
    6 shami

    prej kohesh ka vene studjuesit ne mendime,per arsye te mungeses totale te corapeve

  19. #19
    Zoti sht Dashuri! Maska e NoName
    Antarsuar
    01-03-2006
    Vendndodhja
    In Your Mind!
    Mosha
    39
    Postime
    2,289
    Faleminderit
    0
    5 falenderime n 5 postime

    Zbulimi i dorshkrimit t Teodor Shkodranit

    ZBULIMI I DORSHKRIMIT T TEODOR SHKODRANIT





    Albert RAMAJ





    Nga Arkivi Sekret i Vatikanit: Na vjen keq q duhet tju njoftojm se libri, pr t cilin ju keni shprehur interes, nuk mbahet n Arkivat Sekrete t Vatikanit. Ju sugjeroj me knaqsi q ta kontaktoni drejtprdrejt dr. Musa Ahmetin, i cili pretendon se e ka gjetur dokumentin e lartprmendur, por pa u referuar fare n arkiv.







    Gati n t gjitha mediat shqiptare, Musa Ahmeti paralajmroi n mnyr trumbetuese t ket gjetur n Arkivat e Vatikanit nj dorshkrim t Teodor Shkodranit t shekullit XIII-t. Mediet shqiptare, veanrisht n Prishtin e n Shkup, ran pre (pa verifikuar natyrisht) e zbulimit. Te Shekulli (11 qershor 2006) shfaqa disa mendime dhe t dhna q kisha n lidhje me kt tekst. Pas ktij prononcimi publik, kishte reagime q merrnin n mbrojtje Musa Ahmetin. E sajova nj artikull shpjegues rreth mosqenies s skriptit n fjal dhe ua drgova pr botim medieve t shtypit, sidomos atyre t manipuluarave nga personi n fjal. Ata reaguan keq. N vend q ta pranonin lshimin e br, ata ende me kokfortsi mbronin mashtrimin q ua kishte br Musa Ahmeti. Ndodhte kjo pr ta fshehur naivitetin dhe gabimin e vet br n at rast, apo vrtet besonin se nj tekst i till ekzistonte, edhe pse kurr nuk e kishin par me sy? Mehmet Kraja m shkruante: Teodor Skodriensis (Shkodrani) ka, dhe ai ka ln nj dorshkrim, por nuk sht i shekullit XIII, por i shekullit XVII. Ky fakt ka dal shum qart gjat polemikave t Musa Ahmetit me Kristo Frashrin. Pra, si mendoj un se mund t dal i botueshm dhe korrekt ky tekst, shikuar nga aspekti i kontestimit t asaj q bn Musa Ahmeti?. Kolegu i tij Mustaf Xhemaili paraqitet edhe m i ashpr kur thot: Intoleranca q t buron nga nj baz ideologjike fetare, si dhe agresiviteti i tejdukshm ndaj Musa Ahmeti q merret me hulumtimin e dokumenteve dhe t letrsis son t vjetr (nj kopje ia drgoi edhe kryetarit t Kosovs, dr. Fatmir Sejdiut, m 11 qershor 2006).



    Kto dy citate dshmojn se me kmbngulje mbrohet gnjeshtra. Prderisa i pari, Mehmet Kraja, pas 7 muajsh (nga koha q ia kam drguar artikullin pr botim) duke huazuar konstatime e pjes nga artikulli im e sajon nj shkrim n emrin e vet ku krkon nga Ahmeti q prfundimisht (Koha Ditore) t dal me at dorshkrim t shkret, t tjert vazhdojn ta botojn e festojn Ahmetin si zbulues par-exellance t historis s vjetr shqiptar.



    Megjithat, Kraja i bindet asaj q un i shkruaj m 11 qershor 2006. Un u kam thn q t mbajn mend se ato gjra q i kam shkruar n at shkrim qndrojn. Do t bindeni pas nj kohe pr kt t vrtet dhe ju lutem kur t bindeni mos harroni q t m shkruani pr hir t s vrtets. Por, dorshkrimin e Teodor Shkodranit do t vdisni e nuk do ta shihni t botuar kurr ... dhe kur t bindeni ju lutem q mos i keqprdorni kto argumente nga shkrimi im dhe t bni ndonj shkrim t zjarrt pr t vrtetn, sepse nuk do t ishte n rregull kjo gj.



    Po ashtu, m 27 janar 2007 sht botuar nj shkrim te Koha ditore lidhur me zbulimin e Teodor Shkodranit dhe n fund t shkrimit ceket se prgjegjsin morale duhet ta mbaj dikush dhe n fund quhet marri. Un pyes vetn se a nuk sht pr Kohn ditore dhe Mehmet Krajn marrzi q deri m tani ka prkrahur rregullisht shkrimet (madje edhe plagjiatura t Musa Ahmetit), e kurr asnj rresht, ama asnj rresht, nuk e solli n redaksi t Teodor Shkodranit dhe rregullisht i jan botuar shkrimet e ti. Kurse, kur un dshiroja t bja nj shkrim me argumente kundr zbulimit, krkoheshin edhe 1000 argumente, derisa i propozova ironikisht z. Krajs a t shkoj edhe te Musa e ti them, t lutem nnshkruaj se nuk ekziston dorshkrimin i Teodor Shkodranit?.







    Prkrahsit dhe kundrshtart





    Por jo vetm t prmendurit ran viktim e Musa Ahmetit. Shkenctart dhe pseudoshkenctart shqiptar u ndan dysh. Prkrahsit ishin: Dhimitr Shuteriqi, Pranvera Bogdani, Nasho Jorgaqi, Moikom Zeqo, Shaban Sinani, Sknder Blakaj e shum t tjer. Kurse, ata q kundrshtonin kategorikisht ishin: Aurel Plasari, Kristo Frashri, Ardian Klosi, arbreshi Matteo Mandala etj. Nga t huajt, duhet cekur patjetr emrin e Robert Elsies, i cili edhe n botimin e historis s letrsis ka kapitullin me emr Teodor Shkodrani (1210) dhe shkrime t tjera t hershme. sht e ditur se financimin e Musa Ahmetit e bri Behxhet Pacolli (me referenca t Sknder Blakajt). Kur sht rifotokopjuar vepra Illyricum Sacrum gati se kan ngatrruar lexuesit autort e vrtet dhe botuesit, pra nuk dihej a ishin autor jezuitt e njohur Riceputi, Farlati, e Coleti apo Musa Ahmeti e Sknder Blakaj (!?).







    Curriculum interesant





    Musa Ahmeti ishte student i Juridikut e q m von kishte kaluar me korrespodenc n Degn e Historis. N Universitetin e Prishtins ekziston dosja numr 1728 e Musa Imer Ahmetit nga Ponosheci i Gjakovs. Lutjen pr ti filluar studimet me korrespodenc n Degn e Historis e ka br m 20 korrik 1982. Semestrin e par e regjistroi m 2 shtator t po atij viti. Interesante sht edhe lista e provimeve: Arkeologji, Ekonomi Politike, Mbrojtje Popullore e Vetmbrojte Shoqrore, Gjuh Frnge dhe Sociologji. Ktu prfundon karriera e tij akademik Kurse, n mediet tona shkruhet prher dr. Musa Ahmeti(!). Pyetm n Universitetin e Tirans se a mund t ket studiuar atje, prgjigja ishte negative, n Universitetin e Zagrebit, po ashtu negativ Nga erdhi ather titulli Doktor i Musa Ahmetit? Edhe Mirjam Bisha, ish-ambasadore e Shqipris n Kroaci, e kishte vrtetuar kt pun. Po ashtu, dihet se Ahmeti pr shtje financiare e vjedhje dokumentesh ka pasur probleme edhe me don Frok Zefiqin, Marenglen Verlin e Oliver- Jens Schmitt.







    Srish te Teodor Shkodrani






    shtja Teodor Shkodrani e Musa Ahmetit sht br disa her publik sht befasi se si dy akademit tona nuk krkuan zyrtarisht nga arkivat e Vatikanit pr zbulimin e Musa Ahmetit, por polemizojn prej s largu me fjal t kota apo e lavdrojn at se si bn zbulim Instituti Shqiptar n St. Gallen t Zvicrs krkoi nga Arkivi Sekret i Vatikanit q t prononcohet pr punn e zbulimit t dorshkrimit t Teodor Shkodranit nga Musa Ahmeti. Ja prgjigjen q morm nga sekretari i Arkivit Sekret t Vatikanit m 10 qershor 2006, t ciln pjesrisht po e sjellim pr prgjigje, q t kuptohet saktsisht se pr ka sht fjala: M vjen keq q duhet tju njoftoj se libri, pr t cilin ju keni shprehur interes, nuk mbahet n Arkivat Sekrete t Vatikanit. Ju sugjeroj me knaqsi q ta kontaktoni drejtprdrejt dr. Musa Ahmetin, i cili pretendon se e ka gjetur dokumentin e lartprmendur, por pa u referuar fare n arkiv. Kto fjal e bjn gjithka t qart.



    Ndaj, mediat duhet t ken kujdes pr shkrimet e Musa Ahmetit, i cili gati do her del me signaturn botohet pr t parn her ktu se n fakt vazhdimisht bhet fjal pr tekste t vjedhura nga D. Farlati e A. Theiner, pastaj M. Shufllay, L. Thalloczy, K. Jirecek, G. Valentini e shum e shum dijetar t tjer, q kan botuar m hert n disa revista kishtare t Shkodrs, si dhe te revista Drita n Kosov. Apo kohve t fundit si doli n media me zbulimin e letrs s Pali VI t shkruar pr shqiptart. N media ishte potencuar se sht rizbulim i Musa Ahmetit dhe sht merit e madhe e Koha ditore, q e ka plasuar ne at gazet t prditshm Absurdi, sikur edhe herve tjera, qndron aty se kjo letr sht ribotuar e strcituar jo vetm nj her n dhjetra revista e gazeta t tjera para shum vjetsh.



    Pr nj gj duhet q Musa Ahmetit tia heqim kapeln, e kjo ka t bj me at se nuk mbahet mend ndonj mashtrues, plagjiator e trillues tjetr q ka instrumentalizuar kaq brutalisht e kaq djallzisht mediet shqiptare dhe tash ka filluar ta ndryshoje emrin e vet dhe shkruan me emr-pseudonim tjetr.





    Botuar n: Iliria Post, e shtun, 24 shkurt 2007, fq. 20.

  20. #20
    R[love]ution Maska e Hyllien
    Antarsuar
    28-11-2003
    Vendndodhja
    Mobil Ave.
    Postime
    7,732
    Faleminderit
    0
    19 falenderime n 19 postime
    Arkivi Sekret i Vatikanit. Kush ma shpjegon se cfare mban ky Arkiv, dhe se kush ka te drejte te hy apo te nxjerri(rrjedhimisht kerkoj) gjera prej tij ?

    Un di qe pervec Papes dhe prifterinjeve te larte te Katolicizmit dhe ndonje studiuesi tek tuk, librat e Arkivit Sekret mbeten ne Arkivin Sekret, se kot nuk do quhej i tille. Vatikani i ka dhene institutit shqiptar te njejten pergjigje qe me jep mua Libraria e Londres kur kerkoj ndonje liber te rralle qe ndodhet ne katalogun e tyre, por qe kur shkojne ta kerkojne "nuk e gjejne".

    Gjithsesi do ishte ne interes te te gjitheve qe vet Musa Ahmeti ta nxirrte koken kudo qe e ka futur dhe te jepte sqarime rreth kesaj gjeje.
    "The true history of mankind will be written only when Albanians participate in it's writing." -ML

Faqja 1 prej 4 123 ... FunditFundit

Tema t Ngjashme

  1. Shkolla e par shqipe n Labov, jo n Kor
    Nga Albo n forumin Gjuha shqipe
    Prgjigje: 1
    Postimi i Fundit: 21-04-2009, 02:40
  2. Windows XP n gjuhn shqipe!
    Nga edspace n forumin Lajme nga informatika
    Prgjigje: 66
    Postimi i Fundit: 24-07-2008, 20:27
  3. Pastrtia e gjuhs shqipe n media
    Nga murik n forumin Gjuha shqipe
    Prgjigje: 1
    Postimi i Fundit: 24-02-2007, 17:10
  4. A vihet ne diskutim Sovraniteti Kombit?
    Nga Dito n forumin shtja kombtare
    Prgjigje: 12
    Postimi i Fundit: 06-10-2006, 20:17
  5. Parailiret - Iliret - Arberit _M.Korkuti
    Nga BARAT n forumin Historia shqiptare
    Prgjigje: 3
    Postimi i Fundit: 02-10-2006, 20:53

Ruaj Lidhjet

Regullat e Postimit

  • Ju nuk mund t hapni tema t reja.
  • Ju nuk mund t postoni n tema.
  • Ju nuk mund t bashkngjitni skedar.
  • Ju nuk mund t ndryshoni postimet tuaja.
  •