Marrdhniet e Shqipris komuniste me organizatat perndimore


prof. as. dr. kol. Elmas LECI

Historia ndryshe
Izolimi total i Shqipris pas daljes nga aleancat e Lindjes, Traktati i Varshavs dhe KNER-i. Si dhe refuzimi pr tu afruar me Perndimin dhe organizmat ndrkombtar si TPE, FMN dhe NATO

N prfundim t ciklit pr vetizolimin e Shqipris nga regjimi komunist i Enver Hoxhs, n kt pjes flitet pr marrdhniet ose, m sakt, mungesn e marrdhnieve t Shqipris me organizma t tjer ndrkombtar, prvese OKB-s, ku pas nj peripecie 10-vjeare Shqipria aderoi. N ciklin e shkrimeve pr kt peripeci t Shqipris pr tu pranuar n OKB, treguam arsyet e vrteta prse Shqipria nuk u pranua n OKB pr dhjet vjet me radh, arsye q u mbajtn t fshehta nga regjimi i Enver Hoxhs. N kt pjes do t shohim marrdhniet me Tregun e Prbashkt Evropian, Fondin Monetar Ndrkombtar, Aleancn Ushtarake t Atlantikut Veriut etj.

Marrdhniet e ish-regjimit komunist me TPE-n dhe FMN-n
N kushtet kur vazhdonte lufta e ftoht, qndrimi i Shqiprise ndaj Tregut t Prbashkt Evropian ishte denigrues n propagand. Ky organizm ndrkombtar cilsohej oktapod. Nse Tregut t Prbashkt Evropian nuk i kushtonte asgj kjo propagand denigruese nga ana e Shqipris, tregtia perndimore, q bhej n kuadrin e atij tregu, nuk e favorizonte Shqiprin. Fondi Monetar Ndrkombtar, organizm shum i rndsishm i financimeve, quhej nga Shqipria litar n fyt pr t tjert. Nuk mbahej asnj lloj lidhje, prkundrazi, ishte objekt kritikash deri n nivele t larta konferencash. Banka Botrore, njlloj si Tregu i Prbashkt apo FMN-ja, cilsoheshin organizma lubi pr popujt e shtetet q i pranonin ato.

Marrdhniet me NATO-n
NATO-ja, Aleanca Ushtarake e Atlantikut Verior, konsiderohej organizm agresiv, arm n duart e imperializmit amerikan, xhandar ndrkombtar etj. Ajo pr qeveritart shqiptar ishte sinonimi i s keqes. N kujtesn e popullit shqiptar ruhen dy plane njohjeje pr NATO-n; njri ai zyrtar i 40 e ca vjetve me radh dhe tjetri ai i periudhs s pas viteve 90-t, kur Shqipria u hap me botn dhe si rezultat vlersoi Aleancn e Atlantikut Verior dhe krkoi integrimin e natyrshm n t. N planin e par NATO-ja njihej si vegl agresioni e lufte, si organizm politiko-ushtarak pushtues, me t gjitha alibit pr pushtimin e Shqipris, pr t cilat ky popull ndenji n gatishmri e alarme t pajustifikueshme.
Por, n t vrtet, a ka patur plane pushtimi ndonjher NATO-ja ndaj Shqipris? far thon arkivat, ushtarakt madhor t NATO-s, konceptet taktike e strategjike t Aleancs? N vitet 60-t, nj nga pikat kulminante t rivalitetit t madh ushtarak zhvillohej ndrmjet Lindjes e Perndimit, ndrmjet dy superfuqive si ish-Bashkimi Sovjetik dhe Shteteve t Bashkuara t Ameriks, n mes organizmave ushtarak t njrit krah, NATO-s dhe tjetrit, Traktatit t Varshavs. Pikrisht n kt periudh, si rezultat i forcimit t Bazs Ushtarake t Pasha Limanit me forca sovjetike q inkuadroheshin n Traktatin e Varshavs, antar i t cilit ishte edhe Shqipria, NATO-ja forcoi bazat e saj n Italin Jugore e Lindore. N aspektin propagandistik kjo u quajt synim direkt ndaj Shqipris.
Me kt deviz njerzit ngriheshin n alarme, futeshin n blindazhe, e torturoheshin psikologjikisht nga frika e sulmeve ajrore. Ishte nj periudh q zgjati disa vjet, para dhe pas viteve 60-t. Pikrisht pas viteve 60-t Shqipria u prish me ish- Bashkimin Sovjetik, doli, de facto, edhe nga Traktati i Varshavs, przuri nga bazat e nga ujrat e saj territoriale edhe forcat e bllokut lindor, ndrsa propaganda kaloi tashm n shfrenime, jo vetm pr planet ogurzeza t NATO-s, por edhe t Traktatit t Varshavs. Nuk ka asnj dokument, nuk ka asnj praktik, nuk sht n strategjin e NATO-s pushtimi i vendeve dhe popujve. Nse flasim pr vitet para 1960-s, kur Shqipria ishte antare e Traktatit t Varshavs, edhe po t ndodhte se nga bazat shqiptare sulmohej nj vend i NATO-s, ather edhe mundet q Shqipria t kthehej n nj shesh beteje, por kjo jo pr faj t NATO-s.
Shqipria nuk kishte asnj mundsi ekonomike, ushtarake apo njerzore t prballonte (n hipotez) nj sulm pushtues nga NATO-ja. Por gjithka e rndsishme sht se nuk ka patur as metodika, as plane t tilla nga NATO-ja. Vetm n vitet 90-t e ktej, kur nisi krkesa pr demokratizimin e jets n t gjitha aspektet n vendin ton, shqiptart u afruan me NATO-n. Shqipria ishte vendi i par n ish-bllokun e Lindjes q bri krkes zyrtare pr antarsimin n NATO. Shqipris i duhet futja n NATO, sepse ajo afron siguri, sipas nenit 5 t Traktatit t Uashingtonit. NATO-ja ose bashksia euroatlantike sht mishrimi i prkatsimit dhe vokacionit perndimor t Shqipris. Antarsimi n NATO do t thot edhe konsolidim i demokracis shqiptare, pasi Aleanca e krijuar m 4 prill 1949 sht ndrtuar mbi vlerat e liris e t demokracis dhe nuk mund t toleroj kthimin prapa n totalitarizm.

Marrdhniet me KNER-in
KNER - Organizata e Ndihms dhe e Bashkpunimit t Vendeve Evropianolindore; n fillim marrdhniet e Shqipri me t ishim si dhe me Traktatin e Varshavs, por me prishjen me Bashkimin Sovjetik Shqipria doli nga kto organizma, t cilat u etikuan nga regjimi i Enver Hoxhs si organizma shfrytzuese e agresive. M von edhe marrdhniet e vetme ndrkombtare, ato me Kinn, u prishn, ndrsa pjesmarrja n organizma ndrkombtare, t domosdoshme edhe pr Shqiprin, si ishte OSBE-ja, Organizata e Sigurimit dhe e Bashkpunimit Evropian, nuk u b.
Ksisoj, marrdhniet e Shqipris me vendet e tjera dhe me organizmat ndrkombtare n periudhn 1960-1980, zhvillohej mbi principe ideologjike dhe jo mbi bazn e interesave kombtare. Dalja nga Traktati i Varshavs apo KNER-i, nuk realizuan shpresn pr ndryshime dhe hapje t Shqipris, se organizmat e zhvillimit dhe t sigurimit ndrkombtar nuk u vlersuan si t tilla, prkundrazi u stigmatizuan dhe u denigruan. N kto kushte marrdhniet e Shqipris me shtetet e tjera ndoqn nj trajektore pa ndonj principalitet.

Vetizolimi
Shifrat e viktimave dhe atyre q prpiqeshin t arratiseshin nga Shqipria

Si funksiononte izolimi n Shqiprin komuniste

Vetizolimi total shqiptar i periudhs komuniste nisi q gjat Lufts Antifashiste dhe u kurorzua prfundimisht n gjysmn e dyt t viteve 70-t. Pr t siguruar mbarvajtjen e revolucionit t saj, partia e izoloi plotsisht vendin nga pjesa tjetr e bots. Shqipria u b Tibeti i Perndimit. Rreth e rrotull vendit ekzistonte nj zon kufitare nga 1 deri n 2 kilometra e ruajtur nga ushtria dhe e ndaluar pr shqiptart. Gjat gjith kufirit, me prjashtim t vendeve me t vrtet t thepisura, ngrihej nj mur me tela me gjemba e me korrent. N Shqipri kishte madje edhe kufij t brendshm q ruheshin nga ushtria si urat mbi Mat n Veri dhe mbi Vjos n Jug, apo n qafn e Llogaras pas Vlors, ku kishte posta kontrolli. Askush nuk mund t qarkullonte lirisht dhe, n rast se doje t udhtoje, duhej t pajiseshe me nj leje nga ndrmarrja ku punoje. do shqiptar q orvatej t largohej nga vendi i vet tradhtonte atdheun dhe idealet e socializmit. Ai merrte nj dnim q shkonte nga dhjet vjet kamp pune deri n vdekje. Tekstet e ligjeve e quanin kt shkelje arratisje. Megjithat, do vit disa shqiptar e ndrmerrnin nj veprim t till. M 1966-n n liqenin e Shkodrs u vendos me shtylla nj fill metalik. N fillim t vitit 1968, n kt post kufitare u ngrit nj postbllok i ri, i rrethuar me tela me gjemba, q materializonte zonn kufitare
N buz t detit Jon, n Sarand, prball Korfuzit, me t rn nata hynin n veprim dy prozhektor t vendosur n t dyja ant e gjirit. Ushtart q i prdornin ato, i binin gjith kujdes kryq e trthor siprfaqes s ujit, duke br lvizje t befta, pr t zbuluar m mir ndonj arratisje t mundshme. Disa motobarka t vogla dhe t shpejta rrihnin vazhdimisht ujrat aty pran pr t kapur t arratisurit. N buz t liqenit t Pogradecit, n lindje t Shqipris, prball Jugosllavis, ashtu si edhe n Lin,15 kilometra m lart, funksiononin mjete t ngjashme. Sipas nj raporti t sekretarit t prgjithshm t Kombeve t Bashkuara, nga viti 1944 jan futur n kamp pune apo n burg 80 000 vet, prej t cilve 10 000 vdiqn. Caku i moshs pr prgegjsi penale, n rastin krim kundr shtetit, ishte caktuar n 12 vjet. Kta t burgosur caktoheshin n punime drenazhimi dhe ujitjeje, n ndrtimin e rrugve, t hekurudhave, t aeroporteve dhe uzinave. T burgosurit politik t dors s par izoloheshin n burgun e Burrelit. N veri t vendit kampet e puns me regjim shum t ashpr thyenin do lloj qndrese. M famkeqi ishte ai i Spait n Mirdit.
Vetizolimi i kushtoi shtrenjt Shqipris. N aspektin politik, ekonomik, kulturor etj. Vetizolimi i kushtoi Shqipris 5 557 burra dhe 450 gra t ekzekutuara, sepse ishin kundr diktaturs e nuk u pajtuan me t n aspekte t ndryshme t jets. () Viti 1968 ishte shpallur nga Organizata e Kombeve t Bashkuara, ku bnte pjes edhe Shqipria, Viti ndrkombtar i t drejtave t njeriut. Karta e OKB-s shprehej se do njeri kishte t drejtn e liris s mendimit, t ndrgjegjes dhe t besimit. Shqipria e shpalosi botrisht mungesn e tolerancs fetare m 5 tetor 1965, kur Papa Pavli VI mbajti fjaln e tij n Asamblen e Prgjithshme t OKB-s n Nju Jork, ku vetm delegacioni shqiptar braktisi salln. Duke qen se shqetsimi pr t drejtat e njeriut zuri vend kryesor gjat vitit 1968, n shkurt t atij viti dr. Rexhep Krasniqi, kryetar i Komitetit t Shqipris s Lir, n Nju Jork, i drejtoi nj letr proteste dhe nj apel sekretarit t prgjithshm t OKB-s dhe Komisionit t t Drejtave t Njeriut, duke i nxitur ata q t ndalnin prndjekjen e egr fetare n Shqipri. Mirpo nuk u arrit kurrfar rezultati. Gazeta e prditshme e Vatikanit LOsservatore Romano, botonte gjithashtu raporte t shpeshta mbi veprimet e dhunshme antifetare t regjimit. Megjithat, regjimi shqiptar vazhdoi rrugn e vet si i pari dhe i vetmi vend ateist n bot.
Akuza ndaj vetizolimit, ktij precedenti t krimeve t diktaturs, sht konkrete: Gjat 45 vjetve t regjimit komunist n Shqipri, prgjegjs i t cilit sht ish-regjimi dhe Enver Hoxha, jan vrar (sipas nj varianti t pavarur) 10 000 vet; ndrsa sipas nj studimi t br n vitet 1992-94 nga Shoqata e ish-t Burgosurve dhe t Prndjekurve Politik t Shqipris, rezulton se jan ekzekutuar 5 557 burra dhe 450 gra; jan dnuar pr politik 26 768 burra dhe 7 367 gra; kan vdekur n burgje 988 burra e 7 gra; kan humbur aftsin mendore 308 vet; jan internuar 48 .217 burra dhe 10 792 gra; kan vdekur n internime 7 022 vet dhe jan viktima t luftes civile 22 500 vet. Shkrimtari i madh disident Jevtushenko, shkruan: U trondita kur zbrita n Shqipri, sepse pash nj vend ku pasojat e diktaturs mund t krahasoheshin vetm me Kamboxhian"